Document · PDF

3.4 Bijlage bij toelichting - Faunaonderzoek Petrusberg

Gemeenteraad 15 december 2021, gemeente RoerdalenBij agendapunt: Bestemmingsplan 'Petrusberg'3.799 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Resultaten faunaonderzoek Petrusberg, Sint Odiliënberg 2020

Bureau Meervelt, Ecologisch onderzoek en advies

Resultaten faunaonderzoek Petrusberg, Sint Odiliënberg 2020 Status: Definitief, 20 oktober 2020. Aangevuld met foto’s en locaties van alternatieve verblijfplaatsen op 4 november 2020.

In opdracht van:

Contactpersoon: B. Schmitz

Bureau Meervelt, Ecologisch onderzoek en advies

Ing. R.A.J. Pahlplatz & C.E. Linders Projectnummer: 20-073 Foto omslag: Zicht op onderzoeksgebied

INHOUDSOPGAVE 1

INLEIDING ...................................................................................................................................................... 1 1.1 Aanleiding ................................................................................................................................................. 1 1.2 Beschrijving plangebied ............................................................................................................................ 1

METHODE VAN ONDERZOEK ...................................................................................................................... 4 2.1 Data veldbezoeken ................................................................................................................................... 4 2.2 Methode vleermuizen ................................................................................................................................ 4 2.3 Methode Steenmarter ............................................................................................................................... 4 2.4 Methode broedvogels ................................................................................................................................ 4

RESULTATEN ONDERZOEK ......................................................................................................................... 5 3.1 Resultaten vleermuizen ............................................................................................................................. 5 3.2 Resultaten Steenmarter ............................................................................................................................ 7 3.3 Resultaten broedvogels ............................................................................................................................ 8 3.4 Resultaten overige beschermde soorten ................................................................................................... 8

CONCLUSIES EN TE NEMEN VERVOLGSTAPPEN .................................................................................... 9 4.1 Conclusies vleermuizen ............................................................................................................................ 9 4.2 Conclusie onderzoek Steenmarter: ........................................................................................................... 9 4.3 Conclusies broedvogels ............................................................................................................................ 9 4.4 Conclusies overige beschermde natuurwaarden ...................................................................................... 9

LITERATUUR................................................................................................................................................ 10

Bijlage 1: Waarnemingen beschermde soorten in plangebied en de randen daarvan Bijlage 2: Locaties en foto’s van opgehangen vleermuizenkasten

Bureau Meervelt

Resultaten faunaonderzoek Petrusberg, Sint Odiliënberg

INLEIDING

1.1 Aanleiding In Sint Odiliënberg ligt het voormalige zorggebouw Petrusberg aan de Willem Alexanderlaan. De voorbereidingen tot de sloop en de nieuwe ontwikkeling van het terrein zijn in volle gang. In het plangebied worden nieuwe woningen ontwikkeld, een appartementenblok en groen. De exacte inrichting is nog niet bekend; er wordt gestreefd naar een groene parkachtige uitstraling van het nieuwe woongebied. Het volledige complex bestaat uit meerdere deelcomplexen, het deelcomplex ‘Bergerhof’ blijft behouden. Het deel complex ‘Oranjelaan’ is tot 1 juli 2020 in gebruik geweest, daarna is het complex niet meer in gebruik. Een van de te onderzoeken aspecten voorafgaand aan de sloop van het overgrote deel van het complex is de aanwezigheid van beschermde flora en fauna. Op voorhand is ingeschat dat het complex van betekenis kan zijn voor de volgende beschermde natuurwaarden: diverse soorten vleermuizen, Steenmarter en de broedvogels Gierzwaluw, Huismus en Huiszwaluw. In onderstaande figuur wordt de ligging van het complex in Sint Odiliënberg weergegeven.

Figuur 1: Ligging onderzoeksgebied in Sint Odiliënberg en de deelcomplexen.

1.2 Beschrijving plangebied Het zorggebouw ligt in Sint Odiliënberg en ligt te midden van stedelijke bebouwing. Aan vier zijden wordt het gebouw omgeven door wegen (Oranjelaan, Willem Alexanderlaan (noord en oost) en de Schaapsweg. Rond het gebouw liggen een aantal kleine stukjes gazon en staan een aantal bomen. De groene elementen maken geen deel uit van een robuuste en aaneengesloten groenstructuur. De groene elementen zijn sinds enkele maanden niet meer onderhouden wat heeft geleid tot een ruigere vegetatie.

Bureau Meervelt

Resultaten faunaonderzoek Petrusberg, Sint Odiliënberg

Met onderstaande foto’s wordt een indruk gegeven van het plangebied.

Figuur 2, 3 en 4: Zicht op het complex vanuit de Willem Alexanderstraat (oostzijde).

Bureau Meervelt

Resultaten faunaonderzoek Petrusberg, Sint Odiliënberg

Figuur 5 en 6: Zicht op het complex vanuit de Oranjelaan (westzijde).

Bureau Meervelt

Resultaten faunaonderzoek Petrusberg, Sint Odiliënberg

METHODE VAN ONDERZOEK

2.1 Data veldbezoeken In 2020 zijn aan de locatie vier veldbezoeken gebracht. Tijdens de veldbezoeken is specifiek aandacht besteed aan het voorkomen van vaste rust- en verblijfsplaatsen van vleermuizen, Steenmarter en broedvogels met jaarrond beschermde nestplaatsen. Ook alle andere (sporen van) beschermde planten- en/of diersoorten zijn genoteerd. Tabel 1: Overzicht veldbezoeken. Bezoek

Datum

28 juni

14 juli

3 4

Bijzonderheden Uitstekende

Kraamverblijfplaats/Zomerverblijfplaats/

weersomstandigheden

Foerageergebied

Uitstekende

Kraamverblijfplaats/Zomerverblijfplaats/

weersomstandigheden

Foerageergebied

Uitstekende

Zomerverblijfplaats/Paarverblijfplaats/

augustus

weersomstandigheden

Zwermplaats/Foerageergebied

Uitstekende

Paarverblijfplaats/Zwermplaats/

september

weersomstandigheden

Foerageergebied

Dagdeel

Tijdsbesteding

Ochtend

04:30 - 06.30

Ochtend

03.45 - 06.45

Avond

20.30 - 22.30

Avond

19.30 - 21.30

2.2 Methode vleermuizen Het onderzoek is gericht op alle soorten vleermuizen, en specifiek op de aanwezigheid van zomerverblijven, paarverblijven, winterverblijven in de te slopen opstallen en vliegroutes. Het onderzoeksgebied werd iedere ronde doorkruist door twee personen. Bij zichtwaarnemingen van vleermuizen zijn de exemplaren zo lang als mogelijk gevolgd om vliegroutes en eventueel aanwezige vaste rust- of verblijfplaatsen in beeld te krijgen. Tijdens de veldbezoeken is gebruik gemaakt van een batdetector (Echometer Touch 2 Pro) en verrekijker.

2.3 Methode Steenmarter Tijdens alle bezoeken is buiten de opstallen gezocht naar sporen van deze soort. Aangezien een groot deel van het complex nog tot juli in gebruik is geweest is een vaste verblijfplaats van deze soort in de voor mensen toegankelijke delen uit te sluiten.

2.4 Methode broedvogels Tijdens de vier veldbezoeken zijn waarnemingen van holenbroeders en soorten met jaarrond beschermde nestplaatsen (Huismus, Gierzwaluw) genoteerd. Het vaststellen van aan- of afwezigheid van deze soorten in het plangebied gebeurde op basis van geluid en zichtwaarnemingen (verrekijker). Bij aanwezigheid is gericht gezocht naar nestlocaties door vogels te volgen. Nesten van andere soorten broedvogels zijn buiten het gebruik voor de voortplanting (dus buiten het broedseizoen) niet beschermd. Deze soorten maken vaak elk jaar een nieuw nest en kunnen zich vestigen in alle geschikte groene elementen (struiken, bomen, heggen) of vogelhuisjes. Het gaat dan om algemeen voorkomende soorten als Winterkoning, Merel, Zwartkop, Houtduif en Turkse tortel. Deze soorten zijn niet meegenomen in het onderzoek. Wel worden voor deze soorten mitigerende maatregelen opgenomen in hoofdstuk 4.

Bureau Meervelt

Resultaten faunaonderzoek Petrusberg, Sint Odiliënberg

RESULTATEN ONDERZOEK

3.1 Resultaten vleermuizen In het onderzoeksgebied zijn vier soorten vleermuizen aangetroffen (zie tabel 2). Tabel 2: Overzicht van aangetroffen soorten vleermuizen per veldbezoek. Soort

28/6

14/7

24/8

14/9

Gewone dwergvleermuis

Laatvlieger

Ruige dwergvleermuis

Rosse vleermuis

In onderstaande kaart zijn de locaties van waarnemingen van de soorten opgenomen.

Figuur 7: Waarnemingen van vleermuizen binnen en in de directe omgeving van het onderzoeksgebied (gecumuleerd weergave over vier veldbezoeken). Let op: sommige stippen overlappen elkaar. Voor een overzicht van de waarnemingen en locaties wordt verwezen naar bijlage 1.

Verblijfsplaatsen Van geen van de aangetroffen vleermuizen konden verblijfsplaatsen in het plangebied worden vastgesteld. Aan de westzijde van de Oranjelaan (nummer 18), net buiten het plangebied, werd wel een zomerverblijf vastgesteld (invliegende Gewone dwergvleermuis). Tijdens de veldbezoeken in augustus en september werd op enkele plaatsen sociale roep van Gewone dwergvleermuizen gehoord. Gewone vleermuis is een sociale soort die met diverse sociale geluiden interacties vormgeeft. Ze dienen bijvoorbeeld om een territorium af te bakenen, verblijfslocaties te bepalen, te communiceren in een kolonie of worden gebruikt om te baltsen.

Bureau Meervelt

Resultaten faunaonderzoek Petrusberg, Sint Odiliënberg

Door de gebrachte veldbezoeken is in voldoende mate aangetoond dat vaste rust- en verblijfplaatsen ontbreken in de te slopen opstallen en de aanwezige bomen. Desondanks wordt geadviseerd tijdens de sloop uit voorzorg rekening te houden met de mogelijke aanwezigheid van incidenteel aanwezige vleermuizen. Hiertoe zijn in hoofdstuk 4 een aantal mitigerende maatregelen opgenomen die genomen kunnen worden tijdens de sloop. Mocht onverhoopt tijdens de sloop een verblijfplaats aanwezig zijn, dan dienen de werkzaamheden per ommegaande stilgelegd te worden en dient contact opgenomen te worden met een ecoloog om vervolgstappen te bepalen. Foerageergebied en vliegroutes De verschillende soorten vleermuizen werden langsvliegend en foeragerend waargenomen. De aanwezige bomen in het plangebied behoren tot het foerageergebied. Het onderzoeksgebied is van betekenis als foerageergebied en vliegroute met name voor Gewone dwergvleermuis. Door de voorgenomen ontwikkeling neemt de kwaliteit van het foerageer- en vlieggebied tijdelijk sterk af. Nadat de ruimtelijke ontwikkelingen in het plangebied voltooid zijn, neemt de kwaliteit weer toe; er is in het nieuwe plan ruimte voor tuinen en/of een robuuste parkachtige groenvoorziening. Gewone dwergvleermuis is een karakteristieke bewoner van stedelijke omgeving. In steden en dorpen kan deze soort zich goed oriënteren op groenstructuren én bebouwing.

In de omgeving van het onderzoeksgebied zijn tal van mogelijkheden om foerageergebieden via diverse verschillende vliegroutes te bereiken onder meer via de tuinen en de laanbeplanting langs de Schaapsweg en de Bosserveldweg. Dit geldt ook voor het zomerverblijf op Oranjelaan 18. Door de herontwikkeling van het gebied is daarom geen sprake van aantasting van essentiële foerageergebieden of vliegroutes1. Voor de overige soorten (Ruige dwergvleermuis, Laatvlieger en Rosse vleermuis) is de betekenis als foerageergebied uiterst gering. Ook voor deze soorten geldt dat alternatief foerageergebied en alternatieve vliegroutes aanwezig zijn. Het plangebied is niet van essentieel belang. Conclusie onderzoek vleermuizen: Er zijn geen vaste rust- of verblijfplaatsen en geen essentiële vliegroutes of foerageergebieden van vleermuizen aangetroffen. Een ontheffing op grond van de wet natuurbescherming is niet noodzakelijk, er worden geen verbodsbepalingen overtreden door de sloop van de opstallen en de kap van de bomen. Mochten er tijdens de sloopwerkzaamheden toch vleermuizen worden waargenomen dan dienen de werkzaamheden te worden stilgelegd en dient een ecoloog geraadpleegd te worden over de te nemen vervolgstappen. In de zomer c.q.

najaar van 2020 is al voorzien in het aanbieden van drie tijdelijke verblijfsplaatsen (kast type Aldomovar) in de directe omgeving van het complex (zie bijlage 2 voor locaties en foto’s). In het geval dat tijdens het onderzoek wel verblijfplaatsen waren aangetoond, zou met het vroegtijdig plaatsen van de kasten tijdswinst behaald worden (vleermuizen hebben een gewenningsperiode nodig voordat nieuwe verblijfplaatsen gevonden en in gebruik worden genomen). De opgehangen kasten zijn geschikt als zomer en/of paarverblijf. Bij milde winters kan de kast ook als schuilplek dienen. Dit type kast wordt door onder andere gebruikt door Gewone dwergvleermuis en Ruige dwergvleermuis.

1 Onder een essentieel foerageergebied wordt verstaan een foerageergebied dat van wezenlijk belang is voor het

functioneren van de voortplantingsplaats of rustplaats wanneer er geen alternatieve foerageergebieden zijn om eventuele aantasting daarvan op te vangen. Onder een essentiële vliegroute wordt verstaan een vliegroute die van wezenlijk belang is als er geen goede alternatieve vliegroute is om vanuit de voortplantingsplaats of rustplaats een essentieel foerageergebied te bereiken of omvliegen vanuit de voortplantingsplaats of rustplaats naar een essentieel foerageergebied via een alternatieve route teveel energie kost. Zoals de Afdeling heeft overwogen in de uitspraak van 20 januari 2018, ECLI:NL:RVS:2018:12, geldt voor de in het tweede lid en het vierde lid van artikel 3.5 van de Wnb neergelegde verboden als uitgangspunt dat niet ieder initiatief dat tot gevolg heeft dat een beschermde diersoort zich moet aanpassen aan de veranderde omgeving een opzettelijke verontrusting is in de zin van die bepaling..

Bureau Meervelt

Resultaten faunaonderzoek Petrusberg, Sint Odiliënberg

3.2 Resultaten Steenmarter In juli werd eenmalig een Steenmarter waargenomen op de kruising van de Oranjelaan met de Johan Frisolaan. De groene delen van het plangebied zijn op dit moment zeer geschikt als foerageergebied voor deze soort en andere kleine marterachtigen. Sporen als uitwerpselen, prooiresten en dergelijk werden niet gevonden. Wel werd een wissel gevonden richting plantenbak. Het voorkomen van een verblijfplaats van Steenmarter of andere marterachtigen aan de oostzijde van het complex (voormalige plantenbak/groenvoorziening langs de Willem Alexanderlaan, zie figuur 2, 8 en 9) is daarom niet uit te sluiten. Door het verwijderen van de elementen (bielzen en andere materialen) kan een verblijfplaats verloren gaan. Er dient ervan uitgegaan te worden dat een verblijfplaats aanwezig is en passende maatregelen dienen te worden getroffen. Voor Steenmarter geldt een vrijstelling van 15 augustus tot en met februari. De betreffende groenvoorziening met bielzen langs de Willem Alexanderlaan dient in deze periode voorzichtig en onder toezicht van een tweede persoon te worden afgevoerd. Eventueel aanwezige dieren dienen de kans te krijgen de locatie te ontvluchten en een veilige plek op te zoeken. Als op deze wijze en in deze periode de plantenbak/groenvoorziening verwijderd wordt, worden geen verbodsbepalingen overtreden.

Figuur 8 en 9: Groenvoorziening langs de Willem-Alexanderlaan met mogelijke verblijfplaatsen van kleine marterachtigen.

Conclusie onderzoek Steenmarter: Tijdens de veldbezoeken werd een Steenmarter waargenomen. De voormalige plantenbak/groenvoorziening aan de oostzijde van het complex is mogelijk geschikt als verblijfplaats voor Steenmarter of andere marterachtigen (een wissel liep richting plantenbak). Er dient van uitgegaan te worden dat een verblijfplaats aanwezig is (voormalige plantenbak/groenvoorziening langs de Willem Alexanderlaan, zie figuur 2, 8 en 9) en passende maatregelen dienen te worden getroffen. Het verwijderen van deze elementen dient in de daarvoor vrijgestelde periode te gebeuren (in de periode 15 augustus tot en met februari). De werkzaamheden dienen onder toezicht van een tweede persoon voorzichtig te worden uitgevoerd. Eventueel aanwezige dieren dienen de kans te krijgen de locatie te ontvluchten en een veilige plek op te zoeken.

Bureau Meervelt

Resultaten faunaonderzoek Petrusberg, Sint Odiliënberg

3.3 Resultaten broedvogels Broedvogels met jaarrond beschermde nesten (Gierzwaluw, Huismus, Huiszwaluw) bleken afwezig in het plangebied. De groene delen (struiken/bomen) zijn wel zeer geschikt voor vestiging van een aantal overige kleine zangvogels zoals Merel, Winterkoninkje en Heggemus. Ook werd een oud nest van (waarschijnlijk) Houtduif aangetroffen in een van de bomen aan de oostzijde. Deze nesten zijn niet jaarrond beschermd maar enkel gedurende de periode dat deze in gebruik zijn. Daarom dient bij het verwijderen van het groen in het plangebied rekening gehouden te worden met aanwezige in gebruik zijnde nesten. Alle in gebruik zijnde nesten zijn beschermd zolang de jongen afhankelijk zijn van het nest. Daarna kunnen ze zonder ontheffing worden verwijderd. De kans op aanwezigheid van in gebruik zijnde nesten is het kleinst buiten de periode 15 maart-15 augustus. Met name in september en oktober dient nog een laatste check plaats te vinden voorafgaand aan de kap omdat enkele soorten nog laat kunnen broeden. Mitigatie of compensatie voor deze soorten is niet nodig. Conclusie onderzoek broedvogels: Jaarrond beschermde nesten ontbreken in het plangebied. Wel is er volop nestgelegenheid voor soorten waarvan de nesten alleen beschermd zijn als ze in gebruik zijn. Daarna kunnen ze zonder ontheffing worden verwijderd.

De kans op aanwezigheid van in gebruik zijnde nesten is het kleinst buiten de periode 15 maart-15 augustus. Met name in september en oktober dient nog een laatste check plaats te vinden voorafgaand aan de kap omdat enkele soorten nog laat kunnen broeden. Na oktober is de kans op aanwezigheid van broedende vogels verwaarloosbaar. Mitigatie, compensatie of een ontheffing voor deze soorten is niet nodig mits deze maatregelen genomen worden.

3.4 Resultaten overige beschermde soorten Verblijfsplaatsen van overige beschermde soorten of indicaties van verblijfsplaatsen werden niet aangetroffen in of nabij de te slopen opstallen. Mochten toch dieren aangetroffen worden (met name tijdens het verwijderen van het groen) dan geldt de zorgplicht. Dit betekent dat potentiële verblijfplaatsen voorzichtig verwijderd dienen te worden en dat eventueel aanwezige dieren de tijd moeten krijgen een veilig heenkomen op te zoeken.

Bureau Meervelt

Resultaten faunaonderzoek Petrusberg, Sint Odiliënberg

CONCLUSIES EN TE NEMEN VERVOLGSTAPPEN

4.1 Conclusies vleermuizen Er zijn geen vaste rust- of verblijfplaatsen en geen essentiële vliegroutes of foerageergebieden van vleermuizen aangetroffen. Een ontheffing op grond van de wet natuurbescherming is niet noodzakelijk, er worden geen verbodsbepalingen overtreden door de sloop van de opstallen en de kap van de bomen. Mochten er tijdens de sloopwerkzaamheden toch vleermuizen worden waargenomen dan dienen de werkzaamheden te worden stilgelegd en dient een ecoloog geraadpleegd te worden over de te nemen vervolgstappen.

4.2 Conclusie onderzoek Steenmarter: Tijdens de veldbezoeken werd een Steenmarter waargenomen. De voormalige plantenbak/groenvoorziening aan de oostzijde van het complex is mogelijk geschikt als verblijfplaats voor Steenmarter of andere marterachtigen (een wissel liep richting plantenbak). Er dient van uitgegaan te worden dat een verblijfplaats aanwezig is (voormalige plantenbak/groenvoorziening langs de Willem Alexanderlaan, zie figuur 2, 8 en 9) en passende maatregelen dienen te worden getroffen. Het verwijderen van deze elementen dient in de daarvoor vrijgestelde periode te gebeuren (in de periode 15 augustus tot en met februari). De werkzaamheden dienen onder toezicht van een tweede persoon voorzichtig te worden uitgevoerd. Eventueel aanwezige dieren dienen de kans te krijgen de locatie te ontvluchten en een veilige plek op te zoeken.

4.3 Conclusies broedvogels Jaarrond beschermde nesten ontbreken in het plangebied. Wel is er volop nestgelegenheid voor soorten waarvan de nesten alleen beschermd zijn als ze in gebruik zijn. Daarna kunnen ze zonder ontheffing worden verwijderd. De kans op aanwezigheid van in gebruik zijnde nesten is het kleinst buiten de periode 15 maart-15 augustus. Met name in september en oktober dient nog een laatste check plaats te vinden voorafgaand aan de kap omdat enkele soorten nog laat kunnen broeden. Na oktober is de kans op aanwezigheid van broedende vogels verwaarloosbaar. Mitigatie, compensatie of een ontheffing voor deze soorten is niet nodig mits deze maatregelen genomen worden.

4.4 Conclusies overige beschermde natuurwaarden Verblijfsplaatsen van overige beschermde soorten of indicaties van verblijfsplaatsen werden niet aangetroffen in of nabij de te slopen opstallen. Mochten toch dieren aangetroffen worden (met name tijdens het verwijderen van het groen) dan geldt de zorgplicht. Dit betekent dat potentiële verblijfplaatsen voorzichtig verwijderd dienen te worden en dat eventueel aanwezige dieren de tijd moeten krijgen een veilig heenkomen op te zoeken.

Bureau Meervelt

Resultaten faunaonderzoek Petrusberg, Sint Odiliënberg

LITERATUUR

BIJ12. Kennisdocument Gewone dwergvleermuis (Pipistrellus pipistrellus). Versie 1.0, juli 2017. Limpens H., K. Mostert & W. Bongers, 1997. Atlas van de Nederlandse vleermuizen. Raad van State, 2019. 201708426/1/R2, ECLI:NL:RVS:2019:2169 Vleermuisvakberaad Netwerk Groene Vleermuisprotocol 2013, 27 maart 2013.

Bureaus,

Zoogdiervereniging

Gegevensautoriteit

Natuur,

Bureau Meervelt

Resultaten faunaonderzoek Petrusberg, Sint Odiliënberg

Bijlage 1: Waarnemingen beschermde soorten in plangebied en de randen daarvan Datum

Tijd

Soortnaam

Activiteit

28-6-2020