09 Bijlage 2.3.3. Geluidsbelasting waterpompen

WHITE PAPER

GELUIDSEISEN VERSIE 3.0

2

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

INHOUD 03

Wijziging Bouwbesluit 2012

04

Wanneer zijn de geluids­eisen van toepassing?

04

Wanneer gelden de eisen niet?

04

Hoe kan het optredende geluidsniveau ­aangetoond worden?

05

Geluidsniveau lucht-/water-warmtepompen ­Mitsubishi Electric 07 Hoogte warmtepomp 08 Marge 08 Richtfactor Q 09 Tonaliteit

10

Geluidsniveau airconditioners ­Mitsubishi Electric 13 Hoogte airconditioningsystemen 14 Marge 15 Richtfactor Q 15 Tonaliteit

16

Geluidsreducerende maatregelen

18

Beschikbare situaties rekentool 19 De installatie staat op het maaiveld (GG_1) 22 De installatie staat op een aanbouw tegen de woning (GG_2) 25 De installatie staat op een bouwwerk achter op het perceel (GG_2A) 28 De installatie staat op een dak van woning (GG_3) 31 De installatie staat op een dak of gevel van een appartementegebouw (APP)

3

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

WHITE PAPER

GELUIDSEISEN Lucht-/water-warmtepompen spelen een belangrijke rol binnen de energietransitie van Nederland. In veel nieuwbouwwoningen is deze duurzame opwekker met bewezen techniek de nieuwe norm. Ook in bestaande woningen is het een breed toepasbaar ­alternatief voor de gasketel. Deze warmtepomptechniek wordt hierdoor reeds op grote schaal in Nederland toegepast. Door een veranderend klimaat ervaren we daarnaast een sterke toename van het aantal airconditioningsystemen in de woningbouw. Het ligt dan ook voor de hand dat er regels opgesteld worden betreffende de geluidsproductie van deze buiten opgestelde warmtepompen en airconditioners. Deze eisen zijn vastgelegd in de wijziging Bouwbesluit 2012 en zijn 1 april 2021 van kracht geworden. Dit document bevat veel inhoudelijke informatie over de wetgeving en kan als beknopte hand­ leiding worden gehanteerd om duidelijkheid te krijgen over de richtlijn en is hierdoor een ideaal middel voor de volledige bouwkolom om zich te verdiepen in de materie en vast te stellen op welke wijze aan de gestelde eisen kan worden voldaan.

WIJZIGING BOUWBESLUIT 2012 Per 1 april 2021 zijn in het bouwbesluit geluidseisen opgenomen voor de toepassing van buiten opgestelde warmtepompen en airconditioningsystemen. Deze wijziging van het Bouwbesluit 2012 staan genoemd in Staatsblad 2020, nr. 189 en de bijbehorende bepalingsmethodiek voor deze eisen zijn vastgelegd in de Staatscourant 2020, 62676. https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2020-189.html https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2020-62676.html Deze geluidsnormen hebben betrekking op grondgebonden woningen waarbij een geluidseis wordt gesteld op de erfgrens, met een maximale waarde van 45 dB(A) overdag (7:00 – 19:00 uur) en 40 dB(A) in de nacht (19:00 – 7:00 uur). Naast de perceelgrens worden deze eisen ook gesteld aan te openen ramen en deuren van een aanliggende woning.

GELUIDSEISEN BOUWBESLUIT DAG 7.00-19.00 UUR

45dB(A) NACHT 19.00-7.00 UUR

40dB(A)

De wettekst gaat enkel over geluidseisen op de erfgrens van een naastgelegen woon­ perceel en heeft dus geen consequenties voor het eigen perceel of de overgang naar utiliteitgebouwen of openbaar gebied. Bij appartementen zijn te openen deuren of ramen leidend bij de genoemde maximaal waarden. De eis is opgenomen in artikel 3.8.2 en 3.9.3 van het Bouwbesluit 2012.

4

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

WANNEER ZIJN DE GELUIDS­EISEN VAN TOEPASSING? + De  geluidseisen hebben betrekking op alle nieuw te plaatsen warmte- en koude opwekkers. Voor het productportfolio van Mitsubishi Electric betreft dit buiten opgestelde warmtepompen en airconditioners + De  geluidseis heeft betrekking op de aanliggende woningen en/of appartementen + Bij  vervangen van een bestaande warmtepomp of airconditioner gelden ook de nieuwe ­geluidseisen + Bij  alle bouwwerken met een woonfunctie die bouwvergunningplichtig zijn + De  norm is van toepassing in de tuin of het balkon van het aangrenzende perceel en/of nabij de te openen ramen of deuren + Bij  appartementen is de norm van toepassing op te openen ramen en deuren

WANNEER GELDEN DE EISEN NIET? + Voor  alle trajecten waarvoor de vergunningen reeds voor 1 april 2021 aangevraagd zijn, is de eis niet van toepassing + Een  onbenoemde ruimte, zoals bijvoorbeeld een zolder vaak wordt benoemd, wordt conform bouwbesluit niet gezien als verblijfsgebied waardoor te openen ramen in deze ruimte buiten de norm vallen + De  geluidseisen hebben geen betrekking op installaties welke geplaatst zijn in een bij de woning behorende schuur of garage + De  geluidseisen gelden niet voor aanliggende utiliteitsgebouwen

HOE KAN HET OPTREDENDE GELUIDSNIVEAU AANGETOOND WORDEN? Bij alle werken die bouwvergunningplichtig zijn dient door de initiatiefnemer aannemelijk gemaakt te worden dat de installaties voldoen aan de gestelde geluidseisen. Voor de wettelijke toetsing van het geluidsniveau hoeft echter geen meting op locatie gedaan te worden. Door middel van een rekentool, die door de Rijksoverheid ter beschikking is gesteld, kan men aantonen of er aan de geluidseis wordt voldaan. De rekentool welke is ontwikkeld door LBP Sight is te downloaden via onderstaande link (inclusief uitgebreide handleiding): https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/11/12/rekentool­geluid­van­buiten­ opgestelde­installaties­voor­warmte­­en­koudeopwekking

5

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

GELUIDSNIVEAU LUCHT-/WATER- WARMTEPOMPEN MITSUBISHI ELECTRIC Norm geluidswaarden rekentool De wetgeving heeft geen verwijzing naar een gangbare norm waarop het geluidsniveau bepaalt moet worden. Door het ontbreken van een duidelijke/eenduidige norm t.b.v. het bepalen van de maximale geluidsniveaus zullen in de markt verschillende vertrekpunten worden gehanteerd. Het is daarom van groot belang om bij het vergelijk van diverse systemen duidelijkheid te hebben over de uitgangspunten die gehanteerd zijn bij de afgegeven geluidsniveaus. Hiervoor zijn minimaal vereist: ­ Buitentemperatuur ­ Aanvoertemperatuur ­ Geleverd vermogen (bij bovenstaande uitgangspunten) Het maximale geluidsniveau van een lucht water warmtepomp zal optreden bij de hoogste watertemperatuur en de laagste buitencondities. Bijvoorbeeld tijdens het bereiden van warmtapwater van 55°C en de laagste buitenlucht temperatuur (­10°C) waarbij de compressor en de ventilator in de hoogste stand staan. Door het ontbreken van de genoemde uitgangspunten heeft Alklima in eerste instantie deze vertrekpunten gehanteerd bij het bepalen van de geluidsniveaus en stonden deze waarden ook benoemd in onze voorafgaande whitepaper (versie 2.0).

Toetsing: Bij een dispuut kan door de gemeentelijke beleidsbepalers besloten worden dat een geluidsmeting uitgevoerd dient te worden. Dit dient gedaan te worden onder de door de in het bouwbesluit gestelde uitgangspunten op basis van de omstandigheden uit onderstaande tabel en deze uitgangspunten wijken dus sterk af van A-10°C /W+55°C.

BIJLAGE VIII. BEHORENDE BIJ ARTIKEL 3.11, TWEEDE LID, VAN DE REGELING BOUWBESLUIT 2012

6

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

Helpdesk Bouwregelgeving Om in het voortraject duidelijkheid te krijgen omtrent de te hanteren waarden in de rekentool hebben wij contact gezocht met de helpdesk bouwregelgeving. Is deze waarde de zwaarste omstandigheid onder A-10°C /W55°C of de tabel uit bijlage VIII behorende bij artikel 3.11, tweede lid, van de regeling bouwbesluit 2012? Via de helpdesk bouwregelgeving van de rijksoverheid hebben we hierop onderstaande terugkoppeling ontvangen: In tabel 1 van Bijlage VIII kunt u lezen wat de aan te houden buitentemperatuur is als het maximale toerental niet kan worden ingesteld.  In het geval van warmtapwater mag worden uitgegaan van maximaal +18°C. Dat wil zeggen dat bij elke buitentemperatuur gemeten worden, zolang die maar niet hoger is dan +18°C. Dat wil zeggen dat u mag uitgaan van +18°C, zelfs als u weet dat het systeem bij -5°C meer geluid zal maken.  In het geval van ruimteverwarming mag worden uitgegaan van maximaal +10°C. Dat wil zeggen dat bij elke buitentemperatuur gemeten worden, zolang die maar niet hoger is dan + 10°C. Dat wil zeggen dat u mag uitgaan van + 10°C, zelfs als u weet dat het systeem bij -5°C meer geluid zal maken.

Geluidswaarden ErP label Met bovenstaande onderbouwing kan voor ruimteverwarming een buitentemperatuur van +10°C als uitgangspunt worden gehanteerd en voor tapwater een buitentemperatuur van +18°C. Ook voor deze uitgangspunten is echter geen eenduidige norm beschikbaar en daarom hanteert Alklima de informatie op het ErP label als vertrekpunt. Hierop staan de geluidswaarden volgens de EN12102, waarbij een buitentemperatuur van +7°C graden worden gehanteerd in combinatie met een wateraanvoertemperatuur van +55°C onder nominale condities. Nog steeds een gedegen vertrekpunt aangezien +7°C wordt gehanteerd in plaats van +10°C en dat +55°C zelden de toegepaste aanvoertemperatuur is voor ruimteverwarming, maar veelal de tapwatertemperatuur is (waarvoor een buitentemperatuur van +18°C van toepassing is). Wel gaat het om het nominale vermogen, maar bij Mitsubishi Electric is dit een reëel vertrekpunt omdat het nominale vermogen op ca. 80% van maximaal ligt. Let Op: ErP labels van verschillende fabricaten kunnen niet zomaar met elkaar worden vergeleken. Er zal duidelijkheid moeten zijn welke deellast gehanteerd wordt bij de afgegeven waarden.

Voorbeeld van een energielabel met o.a. vermelding van het geluidsvermogen op basis van de EN12102.

7

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

Onderstaand een overzicht van de geluidsvermogens PWL in dB(A) van de Mitsubishi Electric lucht­/ water­warmtepompen (SUZ­SWM VA en PUHZ­S(H) YAA­serie) volgens de ErP labels (EN12102). Deze waardes kunnen ingevoerd worden in de rekentool van LBP Sight.

SUZ-SWM40 VA SUZ-SWM60 VA SUZ-SWM80 VA

PWL max A7/W55 58 dB(A) 60 dB(A) 62 dB(A)

PUHZ-SW75YAA PUHZ-SW100YAA

58 dB(A) 60 dB(A)

PUHZ-SHW80YAA PUHZ-SHW112YAA

59 dB(A) 60 dB(A)

Buiten-unit

Uiteraard zijn de betreffende waarden tevens te achterhalen via het beschikbare ErP label. Deze zijn eenvoudig te downloaden via onderstaande link: https://alklima.nl/service-en-support/downloads?manualFileTypeCode=ERP

Geluidsreductiemodus De Ecodan lucht water warmtepompen beschikken standaard over een nachtverlagingsfunctie. Deze modus kan ingesteld worden waarbij de warmtepomp prioriteit geeft aan de geluidsproductie ten opzichte van de capaciteit. Deze functie beïnvloed uiteraard ook het beschikbare vermogen doordat de compressor en ventilator in capaciteit worden beperkt waardoor het vermogen volgens de warmteverliesberekening (bij ­10 °C) wellicht niet kan worden behaald of dat de laadtijd van de boiler negatief wordt beïnvloed. Om die reden ontbreekt deze waarde in bovenstaande tabel en is ons advies deze setting niet te hanteren.

HOOGTE WARMTEPOMP In de rekentool zal de bronhoogte van de geluidsbron ingevoerd dienen te worden. Dit is mede afhankelijk van de hoogte van de buiten­unit. Onderstaand een overzicht van de invoerwaarde voor de hoogte Zb van de warmtepompen ten behoeve van de rekentool. Voor warmtepompen in de tabbladen ten behoeve van de grondgebonden woningen Gg_1, Gg_2, Gg_2a en Gg_3 dient gerekend te worden met een hoogte van 2/3 van de hoogte van de buiten­unit. Voor appartementen (AP) dient gerekend te worden met 1/2 van de hoogte van de buiten­unit. Bij de hoogte uit onderstaande tabel is rekening gehouden met een opstelframe met een hoogte van 200mm. De invoerhoogte Zb dient bepaald te worden door de onder­staande hoogte op te tellen bij de hoogte van het vlak waar de unit op geplaatst is.

8

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

Buiten-unit SUZ-SWM40 VA SUZ-SWM60 VA SUZ-SWM80 VA

Grondgebonden woningen Zb 0,72m 0,72m 0,72m

Appartementen Zb 0,54 m 0,54 m 0,54 m

PUHZ-SW75YAA PUHZ-SW100YAA

0,96 m 0,96 m

0,71 m 0,71 m

PUHZ-SHW80YAA PUHZ-SHW112YAA

0,96 m 0,96 m

0,71 m 0,71 m

MARGE In de rekentool dient een marge voor het brongeluid te worden ingevuld. De tool gaat uit van een forfaitaire veiligheidsmarge van 3 dB(A). 1 dB(A) gereserveerd voor wanneer de 63Hz octaafband niet fysiek getest zou zijn Dit is voor de systemen van Mitsubishi Electric echter wel het geval dus mag de 1 dB(A) van de voorgestelde 3 dB(A) worden afgetrokken 1dB(A) aangehouden voor tonaliteit van het systeem Mitsubishi Electric heeft volgens de regelgeving getoetst of er sprake is van tonaliteit van haar systemen en dat is niet het geval dus mag de 1dB(A) van de voorgestelde 3dB(A) worden afgetrokken 1dB(A) gereserveerd voor het verschil in de uitstraling van geluid van de buiten-unit per zijde De geluidsuitstraling, welke niet aan alle zijden gelijk is, wordt typisch conform normering gem­ eten aan de voorzijde van de buiten-unit. Wanneer bij de plaatsing de buiten-unit met de aanzuig-zijde op de erfgrens wordt opgesteld dan mag de resterende gereserveerde 1dB(A) van de voorgestelde 3dB(A) worden afgetrokken Na aftrek van bovenstaande punten van de forfaitaire marge van 3dB(A) kan de werkelijke marge op 0dB(A) gesteld worden.

RICHTFACTOR Q Bij de berekeningen in de rekentool wordt gebruik gemaakt van de richtfactor Q. De richt­factor Q geeft aan hoe de buitenunit het geluid naar de omgeving straalt. Dit is afhankelijk van de wanden om de unit die binnen 2,5 m van de unit aanwezig zijn. De waarde van Q kan worden ingevoerd o.b.v. onderstaande situatie:

Q = 2

Q = 1

Q = 0,5

Q = 0,5

9

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

TONALITEIT Tonaal geluid bevat één of meer zuivere tonen, wat bijvoorbeeld klinkt als fluiten, piepen, gieren, janken of brommen. Dit heeft extra hinder tot gevolg. Daarom wordt bij tonaalgeluid een ­correctie toegepast. Tonaliteit dient bepaald te worden conform de norm DIS47315/150257, dit is dezelfde meet­ methodiek die reeds wordt toegepast bij de Duitse geluidsbepaling Schallrechner. De tonaliteit wordt door Mitsubishi Electric bepaald op testcondities onder laboratorium omstandigheden. De correctie als gevolg van tonaliteit voor de warmtepompen van Mitsubishi Electric wordt hieronder weergeven waarbij de verstrekte informatie is gebaseerd op de Duitse Schallrechner.

Buiten-unit SUZ-SWM40 VA SUZ-SWM60 VA SUZ-SWM80 VA

Correctie tonaliteit 0 dB(A) 0 dB(A) 0 dB(A)

PUHZ-SW75YAA PUHZ-SW100YAA

0 dB(A) 0 dB(A)

PUHZ-SHW80YAA PUHZ-SHW112YAA

0 dB(A) 0 dB(A)

In de rekentool hoeft dus geen rekening gehouden te worden met tonaliteit.

10

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

GELUIDSNIVEAU AIRCONDITIONERS ­ ITSUBISHI ELECTRIC M Het maximale geluidsniveau zal optreden bij een buitenlucht temperatuur van 35°C tijdens ­koelen. Het is aannemelijk deze buitentemperatuur als referentie aan te houden voor de ­maximale temperatuur in Nederland. Er kan voor de airconditioners daarom uitgegaan worden van het geluidsvermogen welke staat weergegeven op het ERP-label conform EN12102. In onderstaande afbeelding staat een ERP-label afgebeeld. De waarde die op dit label staat geldt dus als uitgangspunt.

De airconditioners van Mitsubishi Electric zijn naast de standaard modus ook voorzien van een geluidsreductiemodus. Geluidsreductiemodus Deze modus kan ingesteld worden waarbij de airconditioning prioritiet geeft aan de geluidspro­ ductie t.o.v. de capaciteit. Deze functionaliteit is beschikbaar op de RAC, MXZ en PUZ-serie buiten-units van Mitsubishi Electric. In onderstaand overzicht staat per serie hoe deze functie geactiveerd kan worden en voor welke units deze functie beschikbaar is. RAC MSZ-AP en MSZ-LN wand-units De functie kan geactiveerd worden door op de Night Mode knop te drukken van de mee­ geleverde infrarood bediening. Deze functie is beschikbaar op de MSZ-AP en MSZ-LN serie.

11

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

MXZ F-serie Multi-split buiten-units De functie kan geactiveerd worden door dipswitch SW1-3 of SW1-5 op ON te zetten. Dit is een vaste instelling die enkel weer gedeactiveerd kan worden door de dipswitch op de buiten-unit weer op OFF te zetten. MXZ-2F33VF t/m 2F53VF MXZ-2HA40VF

MXZ-3F54VF t/m 6F122VF MXZ-3HA50VF

Mr.Slim PUZ-(Z)M buiten-units De functie kan geactiveerd worden door een externe contact aan te sluiten op CNDM-­ connector van de buiten-unit door het gebruik van de optionele adapter PAC-SE55R-E en ­dipswitch SW7-1 op OFF te zetten. Hiermee kan bijvoorbeeld op basis van een extern klok­ signaal de geluidsreductiemodus van de buitenunit worden geactiveerd.

Onderstaand een overzicht van de geluidsvermogens PWL in dB(A) en het koelvermogen van de airconditioners bij 35°C buitenlucht temperatuur van de RAC, MXZ, SUZ en PUZ buiten-units van Mitsubishi Electric. Deze waardes kunnen ingevoerd worden in de rekentool van LBP Sight RAC Buiten-unit

Koelvermogen ErP-label A35/A27 (kW)

MUZ-LN25VG2-E1 2,5 MUZ-LN35VG2-E1 3,5 MUZ-LN50VG2-E1 5,0 MUZ-LN60VG-E1 6,1 MUZ-AP20VG-E1 2,0 MUZ-AP25VG-E3 2,5 MUZ-AP35VG-E3 3,5 MUZ-AP42VG-E2 4,2 MUZ-AP50VG-E1 5,0 MUZ-AP60VG-E1 6,1 MUZ-AP71VG-E1 7,1 MUZ-EF25VG-E1 2,5 MUZ-EF35VG-E1 3,5 MUZ-EF42VG-E1 4,2 MUZ-EF50VG-E1 5,0 MUZ-HR25VF-E2 2,5 MUZ-HR35VF-E2 3,4 MUZ-HR50VF-E2 5,0 MUY-TP35VF-E1 3,5 MUY-TP50VF-E1 5,0 * in te stellen via de infrarood bediening

Geluidsvermogen koelen ErP-label A35/A27 (dB(A))

Geluidsreductiemodus * koelen A35/A27 (dB(A))

60 61 64 65 59 59 61 61 64 69 69 58 62 62 65 63 64 64 58 61

57 58 61 62 56 56 58 58 61 66 66 -

12

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

MXZ Buiten-unit

Koelvermogen ErP-label A35/A27 (kW)

MXZ-2F33VF3-E1 3,3 MXZ-2F42VF3-E1 4,2 MXZ-2F53VF3-E1 5,3 MXZ-3F54VF3-E1 5,4 MXZ-3F68VF3-E1 6,8 MXZ-4F72VF3-E1 7,2 MXZ-4F80VF3-E1 8,0 MXZ-4F83VF-E1 8,3 MXZ-5F102VF-E1 10,2 MXZ-6F122VF-E1 12,2 MXZ-2HA40VF-E1 4,0 MXZ-3HA50VF-E1 5,0 * In te stellen middels dipswitch buiten-unit

Geluidsvermogen koelen ErP-label A35/A27 (dB(A))

Geluidsreductiemodus * koelen A35/A27 (dB(A))

60 59 61 60 63 63 65 62 65 69 59 61

57 56 58 57 60 60 62 59 62 66 56 58

Geluidsvermogen koelen ErP-label A35/A27 (dB(A))

Geluidsreductiemodus * koelen A35/A27 (dB(A))

65 65 67 67 69 70 70 77 77 70 72 73 78 77 59 59 64 65 66

62 62 64 64 66 67 67 74 74 67 69 70 75 74 -

Mr. Slim Buiten-unit

Koelvermogen ErP-label A35/A27 (kW)

PUZ-ZM35VKA 3,6 PUZ-ZM50VKA 5,0 PUZ-ZM60VHA 6,1 PUZ-ZM71VHAR1 7,1 PUZ-ZM100YKAR1 9,5 PUZ-ZM125YKAR2 12,5 PUZ-ZM140YKAR2 13,4 PUZ-ZM200YKA 19,0 PUZ-ZM250YKA 22,0 PUZ-M100YKA.TH 9,5 PUZ-M125YKA.TH 12,1 PUZ-M140YKA.TH 13,4 PUZ-M200YKA 19,0 PUZ-M250YKA 22,0 SUZ-M25VAR2.TH 2,5 SUZ-M35VAR2.TH 3,6 SUZ-M50VAR2.TH 5,0 SUZ-M60VAR2.TH 6,1 SUZ-M71VAR1.TH 7,1 * In te stellen middels dipswitch buiten-unit

13

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

HOOGTE AIRCONDITIONING In de rekentool zal de bronhoogte van de geluidsbron ingevoerd dienen te worden. Dit is mede afhankelijk van de hoogte van de buitenunit. Onderstaand een overzicht van de invoerwaarde voor de hoogte Zb van de airconditioners ten behoeve van de rekentool. Voor airconditioners in de tabbladen t.b.v. de grondgebonden woningen Gg_1, Gg_2, Gg_2a en Gg_3 dient gerekend te worden met een hoogte van 2/3 van de hoogte van de buitenunit. Voor appartementen (AP) dient gerekend te worden met ½ van de hoogte van de buitenunit. Bij de hoogte uit onderstaande tabel is rekening gehouden met een opstelframe met een hoogte van 200mm. De invoerhoogte Zb dient bepaald te worden door de onderstaande hoogte op te tellen bij de hoogte van het vlak waar de unit op geplaatst is. RAC Buiten-unit

MUZ-LN25VG2-E1 MUZ-LN35VG2-E1 MUZ-LN50VG2-E1 MUZ-LN60VG-E1 MUZ-AP20VG-E1 MUZ-AP25VG-E3 MUZ-AP35VG-E3 MUZ-AP42VG-E2 MUZ-AP50VG-E1 MUZ-AP60VG-E1 MUZ-AP71VG-E1 MUZ-EF25VG-E1 MUZ-EF35VG-E1 MUZ-EF42VG-E1 MUZ-EF50VG-E1 MUZ-HR25VF-E2 MUZ-HR35VF-E2 MUZ-HR50VF-E2 MUY-TP35VF-E1 MUY-TP50VF-E1

Hoogte unit (mm) 550 550 714 880 550 550 550 550 714 714 880 550 550 550 714 538 538 550 550 550

Hoohgte Zb Gg (m) 0,57 0,57 0,68 0,79 0,57 0,57 0,57 0,57 0,68 0,68 0,79 0,57 0,57 0,57 0,68 0,56 0,56 0,57 0,57 0,57

Hoohgte Zb Ap (m) 0,48 0,48 0,56 0,64 0,48 0,48 0,48 0,48 0,56 0,56 0,64 0,48 0,48 0,48 0,56 0,47 0,47 0,48 0,48 0,48

Hoogte unit (mm) 550 550 550 710 710 710 710 796 796 1048 550 710

Hoohgte Zb Gg (m) 0,57 0,57 0,57 0,67 0,67 0,67 0,67 0,73 0,73 0,90 0,57 0,67

Hoohgte Zb Ap (m) 0,48 0,48 0,48 0,56 0,56 0,56 0,56 0,60 0,60 0,72 0,48 0,56

MXZ Buiten-unit

MXZ-2F33VF3-E1 MXZ-2F42VF3-E1 MXZ-2F53VF3-E1 MXZ-3F54VF3-E1 MXZ-3F68VF3-E1 MXZ-4F72VF3-E1 MXZ-4F80VF3-E1 MXZ-4F83VF-E1 MXZ-5F102VF-E1 MXZ-6F122VF-E1 MXZ-2HA40VF-E1 MXZ-3HA50VF-E1

14

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

Mr. Slim Buiten-unit

PUZ-ZM35VKA PUZ-ZM50VKA PUZ-ZM60VHA PUZ-ZM71VHAR1 PUZ-ZM100YKAR1 PUZ-ZM125YKAR2 PUZ-ZM140YKAR2 PUZ-ZM200YKA PUZ-ZM250YKA PUZ-M100YKA.TH PUZ-M125YKA.TH PUZ-M140YKA.TH PUZ-M200YKA PUZ-M250YKA SUZ-M25VAR2.TH SUZ-M35VAR2.TH SUZ-M50VAR2.TH SUZ-M60VAR2.TH SUZ-M71VAR1.TH

Hoogte unit (mm) 630 630 943 943 1338 1338 1338 1338 1338 981 981 981 1338 1338 550 550 714 880 880

Hoohgte Zb Gg (m) 0,62 0,62 0,83 0,83 1,09 1,09 1,09 1,09 1,09 0,85 0,85 0,85 1,09 1,09 0,57 0,57 0,68 0,79 0,79

Hoohgte Zb Ap (m) 0,52 0,52 0,67 0,67 0,87 0,87 0,87 0,87 0,87 0,69 0,69 0,69 0,87 0,87 0,48 0,48 0,56 0,64 0,64

MARGE In de rekentool dient een marge voor het brongeluid te worden ingevuld. De tool gaat uit van een forfaitaire veiligheidsmarge van 3dB(A). 1dB(A) gereserveerd voor wanneer de 63Hz octaafband niet fysiek getest zou zijn Dit is voor de systemen van Mitsubishi Electric echter wel het geval dus mag de 1dB(A) van de voorgestelde 3dB(A) worden afgetrokken 1dB(A) aangehouden voor tonaliteit van het systeem Mitsubishi Electric heeft volgens de regelgeving getoetst of er sprake is van tonaliteit van haar systemen en dat is niet het geval dus mag de 1dB(A) van de voorgestelde 3dB(A) worden afgetrokken 1dB(A) gereserveerd voor het verschil in de uitstraling van geluid van de buiten-unit per zijde De geluidsuitstraling, welke niet aan alle zijden gelijk is, wordt typisch conform normering gem­ eten aan de voorzijde van de buiten-unit. Wanneer bij de plaatsing de buiten-unit met de aanzuig-zijde op de erfgrens wordt opgesteld dan mag de resterende gereserveerde 1dB(A) van de voorgestelde 3dB(A) worden afgetrokken Na aftrek van bovenstaande punten van de forfaitaire marge van 3dB(A) kan de werkelijke marge op 0dB(A) gesteld worden.

15

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

RICHTFACTOR Q Bij de berekeningen in de rekentool wordt gebruik gemaakt van de richtfactor Q. De richtfac­ tor Q geeft aan hoe de buitenunit het geluid naar de omgeving straalt. Dit is afhankelijk van de wanden om de unit die binnen 2,5m van de unit aanwezig zijn. De waarde van Q kan worden ingevoerd o.b.v. onderstaande situatie:

Q = 2

Q = 1

Q = 0,5

Q = 0,5

TONALITEIT Tonaal geluid bevat één of meer zuivere tonen, wat bijvoorbeeld klinkt als fluiten, piepen, gieren, janken of brommen. Dit heeft extra hinder tot gevolg. Daarom wordt bij tonaalgeluid een ­correctie toegepast. Tonaliteit dient bepaald te worden conform de norm DIS47315/150257, dit is dezelfde meetmethodiek die reeds wordt toegepast bij de Duitse geluidsbepaling Schallrechner. De tonaliteit wordt door Mitsubishi Electric bepaald op testcondities onder laboratorium omstan­ digheden. De correctie als gevolg van tonaliteit voor de airconditioningsystemen van Mitsubishi ­Electric wordt hieronder weergeven waarbij de verstrekte informatie is gebaseerd op de Duitse ­Schallrechner. Buiten-unit RAC MXZ Mr.Slim

Correctie tonaliteit 0 dB(A) 0 dB(A) 0 dB(A)

In de rekentool hoeft dus geen rekening gehouden te worden met tonaliteit.

16

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

GELUIDSREDUCERENDE MAATREGELEN De rekentool biedt mogelijkheden om te onderzoeken welke opstelling het meest optimaal is. Voorbeelden hiervan zijn uiteraard een juiste plaatsbepaling van de warmtepomp of aircondi­ tioning op het perceel, maar bijvoorbeeld ook de optie om een dak-opstelling te realiseren op de woning, een aanbouw tegen de woning of een berging in de tuin. Ook zijn er opties beschikbaar zoals het toepassen van een gesloten scheidingswand met een minimale massa van 10 kg/m2 waardoor 5 dB(A) demping toegepast zal worden in de rekentool. Tot slot kan de geluidsreductiemodus benut worden of kan de beschikbare regeling er voor zorgen dat de warm tapwaterbereiding alleen in de dag situatie plaatsvindt. Het programma lucht water warmtepompen van Mitsubishi Electric is vanaf 2021 voorzien van deze functionaliteiten. Los van bovenstaande opties zijn er ook nog diverse overige mogelijkheden om het geluids­ vermogen te reduceren met externe maatregelen/componenten. In het onderstaande worden enkele voorbeelden benoemd: Integratie in berging of schuur In het gewijzigde bouwbesluit staat benoemd dat de geluidseisen alleen betrekking hebben op installaties die buiten de uitwendige scheidingsconstructie van een woning zijn opgesteld. Zoals een warmtepomp die in een tuin staat of een airco die aan een gevel hangt.

De eisen hebben dus geen betrekking op een installatie die in de woning staat of bijvoorbeeld in een bij de won­ ing behorende schuur of garage. Hieronder een voorbeeld van deze optie. Bij realisatie van dit soort opstellingen is overleg met Alklima aanbevelingswaardig om de aandachtspunten bij deze opstelling in het ontwerp mee te nemen. Voorbeelden van deze aandachtspunten zijn: + Geen  kortsluiting van lucht + Voldoende  toe - en afvoer van lucht + Beperkte  weerstand over de roosters + Condenswaterafvoer  (lekbak, opstelframe voor voldoende hoogte et cetera) + Weerkaatsing  geluid door toepassing harde materialen + In  verband met de RC-waarde in de berging is het raadzaam de warmtepomp in een ­separaat segment van de berging te plaatsen

17

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

CUBE Wattz Cube Tijdens de VSK-beurs in februari 2020 heeft Alklima de Wattz Cube geïntroduceerd. Deze ­opstelling biedt mogelijkheden om een warmtepomp op de erfgrens te realiseren. De voor­ waarden voor realisatie zijn gelijk ten opzichte van de hierboven beschreven variant van integra­ tie in een ­berging. In de praktijk zijn hierbij metingen gedaan waarbij ruimschoots aan de eisen kon worden voldaan waarbij een demping richting de erfgrens van ca. 19 dB(A) wordt behaald. Deze resultaten worden behaald doordat het ontwerp als vertrekpunt heeft om de aanzuig een afblaaszijde richting eigen perceel te oriënteren. Hierdoor wordt de geluidsbelasting op de erfgrens enorm beperkt. Uiteraard is dit resultaat afhankelijk van de uitvoering en toegepaste materialen.

Onze oplossingen Uiteraard zijn er vele overige aanbieders in de markt die oplossingen kunnen aanreiken. De demping varieert hierbij van ca. 7 tot 15 dB(A). De dempingswaarde wordt door de lever­ ancier van de omkasting bepaald en kan worden ingevoerd in de rekentool. Alklima kan de levering van onderstaande modellen verzorgen. Voor verdere informatie hieromtrent verzoeken wij u contact met ons op te nemen.

Buiten-unit omkastingen voor plaatsing op een horizontaal vlak

Een opstelling in een dakkap biedt veel mogelijkheden om te voldoen aan de gestelde eisen

18

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

BESCHIKBARE SITUATIES REKENTOOL Er worden eisen gesteld aan de verschillende opstellingen van de warmtepompen en ­airconditioners. In de rekentool kan door middel van de beschikbare tabbladen een keuze worden gemaakt uit onderstaande situaties: Gg_1 Gg_2 Gg_2A Gg_3 AP

Grondgebonden woning, buiten-unit op maaiveld Grondgebonden woning, buiten-unit op aanbouw tegen de woning Grondgebonden woning, buiten-unit op bouwwerk achter op het perceel Grondgebonden woning, buiten-unit op dak van woning Appartementenbouw, buiten-unit tegen gevel of op dak

Onderstaand wordt per opstelling de plaatsbepaling aangegeven waar de geluiseis van ­toepassing is. Tevens wordt van deze situaties een praktijkvoorbeeld weergegeven welke ingevoerd is in de rekentool van LBP Sight.

19

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

DE INSTALLATIE STAAT OP HET MAAIVELD (GG_1) Positie geluidsmeting + Op de perceelgrens op 1,5 m hoogte. + Bij  toepassing van een erfscheiding met een massa van ≥ 10 kg/m2 en een minimale hoogte van 1,8 m mag 0,5 m boven deze erfscheiding gemeten worden. Hierbij mag ­rekening ­gehouden worden met een geluidsreductie van 5 dB(A) op de gestelde eisen. + Ter  plaatse van het midden van te openen ramen of deuren van aanliggende woningen.

Praktijkvoorbeeld Uitgangspunten + Seriematige  grondgeboden woningen + Breedte  woning 5,4 m + Diepte  tuin 8 m + Opstelling  buiten-unit tegen de achtermuur van het huis op 1 m vanaf de erfgrens + Erfscheiding  aanwezig van 3 m lengte vanuit de gevel van het huis met een massa van ≥ 10 kg/m2 + Buiten-unit  SUZ-SWM40 VA in geluidsreductiemodus voor zowel de dagsituatie als de nachtsituatie + Gehanteerde  marge 2 dB(A)

Resultaat rekentool Dagsituatie

Nachtsituatie

Voldoet

Voldoet met 5dB(A) demping

Conclusie In dit praktijkvoorbeeld zal ten behoeve van de nachtsituatie een geluid reducerende maatregel genomen dienen te worden van 5 dB(A). Dit kan door de nachtmodus van de buiten-unit in te schakelen of door het plaatsen van een geluiddempende maatregel wanneer een vermindering van de capaciteit gedurende nachtelijke uren niet wenselijk is.

20

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

Invoer rekentool LBP Sight GG_1:

21

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

Situatie rekentool LBP Sight GG_1:

22

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

DE INSTALLATIE STAAT OP EEN AANBOUW TEGEN DE ­ ONING (GG_2) W Positie geluidsmeting + Op de perceelgrens op 1,5 m hoogte. + Ter plaatse van het midden van te openen ramen of deuren van aanliggende woningen.

Praktijkvoorbeeld Uitgangspunten Grondgebonden 2 onder 1 kap woningen + Geschakelde  garage aan zijkant van de woning + Afmeting  garage BxDxH 6x3,5x3 m + Diepte  woning 10 m + Diepte  voortuin 2m + Diepte  achtertuin 8 m + Geen  te openen raam of deur aanwezig op de zijgevel van de aanliggende woning + Opstelling  buiten-unit op de aanbouw tegen de gevel van het woonhuis. + Buiten-unit  SUZ-SWM80 VA in capaciteitsmodus overdag en geluidsreductiemodus in nachtsituatie + Gehanteerde  marge 2 dB(A)

Resultaat Dagsituatie

Nachtsituatie

Voldoet

Voldoet

Conclusie Systeem voldoet aan de geluidseisen. In dit praktijkvoorbeeld behoeven geen extra geluid­ dempende voorzieningen getroffen te worden.

23

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

Invoer rekentool LBP Sight GG_2:

24

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

Situatie rekentool LBP Sight GG_2:

25

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

DE INSTALLATIE STAAT OP EEN BOUWWERK ACHTER OP HET PERCEEL (GG_2A) Positie geluidsmeting + Op  de perceelgrens op 1,5 m hoogte. + Ter  plaatse van het midden van te openen ramen of deuren van aanliggende woningen.

Praktijkvoorbeeld Uitgangspunten Seriematige grondgeboden woningen + Breedte  woning 5,4 m + Diepte  tuin 8 m + Afmetingen  berging achter in de tuin BxDxH 3x2x3 m + Geschakelde berging + Opstelling  buiten-unit op de berging + Buiten-unit  SUZ-SWM40 VA in capaciteitsmodus overdag en geluidsreductiemodus in nachtsituatie + Gehanteerde  marge 2 dB(A)

Resultaat Dagsituatie

Nachtsituatie

Voldoet

Voldoet

Conclusie Systeem voldoet aan de geluidseisen. In dit praktijkvoorbeeld behoeven geen extra geluid­ dempende voorzieningen getroffen te worden.

26

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

Invoer rekentool LBP Sight GG_2A:

27

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

Situatie rekentool LBP Sight GG_2A:

28

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

DE INSTALLATIE STAAT OP EEN DAK VAN WONING (GG_3) Positie geluidsmeting: + Op  de perceelgrens op 1,5 m hoogte. + Ter  plaatse van het midden van te openen ramen of deuren van aanliggende woningen.

Praktijkvoorbeeld Uitgangspunten Seriematige grondgeboden woningen + Breedte  woning 5,4 m + Diepte  woning 8 m + Diepte  voortuin 3 m + Diepte  achtertuin 8 m + Opstelling  buiten-unit in een dakkap op het dak + Buiten-unit  SUZ-SWM40 VA in capaciteitsmodus voor zowel de dagsituatie als de ­nachtsituatie. + Gehanteerde  marge 2 dB(A)

Resultaat Dagsituatie

Nachtsituatie

Voldoet

Voldoet

Conclusie Systeem voldoet aan de geluidseisen. In dit praktijkvoorbeeld behoeven geen extra geluid­ dempende voorzieningen getroffen te worden.

29

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

Invoer rekentool LBP Sight GG_3:

30

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

Situatie rekentool LBP Sight GG_3:

31

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

DE INSTALLATIE STAAT OP EEN DAK OF GEVEL VAN EEN APPARTEMENTEGEBOUW (APP) Positie geluidsmeting: + Ter  plaatse van het midden van te openen ramen of deuren.

Praktijkvoorbeeld Uitgangspunten Unit op dak van appartementencomplex + Opstelling  buiten-unit op het dak + Afstand  unit tot dakrand 4,2 m + Buiten-unit  SUZ-SWM40 VA in in capaciteitsmodus zowel in de dagsituatie als de ­nachtsituatie + Gehanteerde  marge 2 dB(A) Resultaat Dagsituatie

Nachtsituatie

Voldoet

Voldoet

Conclusie Systeem voldoet aan de geluidseisen. In dit praktijkvoorbeeld behoeven geen extra geluid­ dempende voorzieningen getroffen te worden.

32

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

Invoer rekentool LBP Sight APP:

33

WHITE PAPER GELUIDSEISEN

De informatie in deze white paper is strikt genomen de interpretatie van Alklima van het nieuwe bouwbesluit en de bij behorende geluidseisen. Het document heeft als doel om over de geluidseisen achtergrondinformatie te verschaffen, uitleg te geven en voorbeeldberekeningen te delen. Het document is met grote zorg samengesteld maar kan niet als rechtsgeldige onderlegger worden gebruikt.

Alklima B.V. Van Hennaertweg 29, 2952 CA Alblasserdam Postbus 1176, 3350 CD Papendrecht

I

078 615 00 00 info@alklima.nl www.alklima.nl

B-WG-22-4

T E