08 Jaarstukken 2022 (nieuwe versie, 27 juni 2023)

Onderhoud openbaar groen Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Rekening 2021 1.036 -

bedragen x € 1.000 Actuele Rekening Begroting 2022 900 862 -

Civiele kunstwerken Binnen de gemeente Roerdalen liggen 38 civiele kunstwerken. Dit zijn bruggen, viaducten, etc. Meer dan de helft van deze kunstwerken is aangelegd in de jaren ’70 en ’80. Het betreft met name betonnen kunstwerken. In 2022 hebben we een deel van het onderhoud, door capaciteitsproblemen, niet uit kunnen voeren. Dit betreft met name de fietsbrug over de N293 in Melick. We halen dit in 2023 in. Daarom hebben we in 2022 een financieel overschot, en mogelijk in 2023 een extra budget nodig. We werken dit nog verder uit. Kunstwerken maken een essentieel onderdeel uit van een deugdelijk functionerend en veilig netwerk. Vanaf 2020 is hiervoor structureel € 95.000, - opgenomen in de begroting. Bedragen die ingezet zijn voor het onderhoud van de civiele kunstwerken:

Onderhoud civiele kunstwerken Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

92

Rekening 2021 -

bedragen x € 1.000 Actuele Rekening Begroting 2022 95 84 77

Gebouwen We werken hard aan de ontwikkeling van MFA Vlodrop en de verbouwing van de gemeenteloods in Melick. Energie en duurzaamheid zijn in 2022 een bijzonder groot thema geworden. Veel verenigingen en stichtingen, waarmee we afspraken hebben gemaakt over exploitatie en beheer, ervaren financiële uitdagingen die niet in deze grote mate voorzien waren. Dit zorgt ook voor extra veel druk op lopende projecten. Daarnaast spelen bouwkostenstijgingen. Onderhoud We hebben in 2022 het Meerjarenonderhoudsprogramma geactualiseerd. Begin 2023 wordt dit voorgelegd aan de gemeenteraad. De belangrijkste bedragen zijn reeds verwerkt in de begroting die in november 2022 is vastgesteld door de gemeenteraad. Bedragen die beschikbaar zijn voor het onderhoud van onze gebouwen:

Onderhoud gebouwen Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Jaarstukken 2022

Rekening 2021 - 381 -

bedragen x € 1.000 Actuele Rekening Begroting 2022 740 267 -

93

Paragraaf Gemeentelijk grondbeleid Beleidskaders Grondposities zijn belangrijk voor ons. Zij helpen ons om ruimtelijke doelen te realiseren. Deze ruimtelijke doelen zijn vastgelegd in de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 en in de bestemmingsplannen. Ook de regionale structuurvisie Wonen Midden-Limburg 2018-2021 is een belangrijk kader voor het grondbeleid. Daarnaast is er de Kadernota grondbeleid 2016-2019 en de uitwerkingsnota grondbeleid, waarin de kaders worden gesteld waarbinnen het grondbeleid wordt uitgevoerd en grondzaken worden afgehandeld. De Kadernota en uitwerkingsnota worden momenteel geactualiseerd. Om snel te kunnen handelen en grond aan te kunnen kopen voor diverse ontwikkelingen is in 2021 een krediet ter hoogte van € 1.000.000 beschikbaar gesteld. Dis is onderdeel van het project “Roerdalen in Balans”, investeren om te renderen. Bouwgrondexploitatie Ontwikkelingen De woningmarkt is al enkele jaren flink aangetrokken. Er is in alle 6 de dorpen flink gebouwd en er zijn bestemmingsplannen gewijzigd of in voorbereiding om woningbouw mogelijk te maken. We zien dit ook terug in de oplopende legesopbrengsten voor omgevingsvergunningen bouw. Daarnaast is de ontwikkeling zichtbaar dat er steeds meer behoefte is aan (tijdelijke) woningen voor arbeidsmigranten. De behoefte aan een transformatie van de bestaande woningmarkt (vaak particulier eigendom) wordt steeds groter.

Het huidige aanbod sluit niet meer aan op de toekomstige vraag. In de ontwikkelingen worden de regionale afspraken steeds belangrijker. Samen richten we onze aandacht de komende jaren vooral op het bewust maken van onze inwoners zodat ze langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Daarom communiceren en stimuleren we mogelijkheden om woningen duurzamer (levensloopbestendiger en energiezuiniger) te maken. De structurele inkomsten uit beleggingen lopen terug. We zoeken naar alternatieve inkomsten. Hierbij zetten we het grondbeleid in, van passief naar actief grondbeleid. Hiervoor zijn diverse voorstellen opgenomen in het plan van aanpak bij de begroting. Bouwgrondexploitatie Wij hebben nog drie grotere uitbreidings- of uitleggebieden in eigendom die bestemd zijn voor woningbouw. Dit zijn Wienkeskoel ll in Melick, Oortjensveld III in Herkenbosch en Holsterveld in Vlodrop. Aanvullende nieuwe uitbreidings- of uitleggebieden zijn niet gepland door de afnemende behoefte die vanuit de bevolkings- en huishoudensprognoses wordt voorspeld. Daarom hanteren we nu nog een passief grondbeleid voor woningbouw en kopen we geen nieuwe uitbreidingslocaties aan. Ook dit is onderwerp van onderzoek in het nieuwe grondbeleid.

Onze focus ligt daarom op inbreidingslocaties en op de mogelijkheden tot de herontwikkeling van vrijkomende gronden en stedenbouwkundig rotte plekken, in afstemming met de behoefte. Om die reden is in 2021 besloten om een aantal panden in het centrum van Herkenbosch aan te kopen voor herontwikkeling naar woningbouw. Bouwgrond is een middel om het gemeentelijke ruimtelijk beleid te realiseren. De gemeente richt zich op doelen met een algemeen sociaal maatschappelijk belang. We voeren een marktconform grondprijsbeleid. Overeenkomstig de wettelijke eisen moeten de bouwgrondprijzen op basis van een onafhankelijk onderzoek regelmatig worden geëvalueerd. In 2013 heeft een dergelijk onafhankelijk onderzoek plaatsgevonden. Dit heeft geresulteerd in het adviesrapport "Grondprijzen woningmarkt

94

Roerdalen" dat een woningmarktanalyse en grondprijsadvies bevat. In het kader van het nieuwe grondbeleid laten we in 2023 ook de grondprijs actualiseren. Voor de uitbreidingsgebieden zijn er de volgende ontwikkelingen: • De exploitatie voor Holsterveld (Vlodrop) is in 2021 heropend. Het bestemmingsplan is onherroepelijk en het gebied is bouwrijp gemaakt, met uitzondering van de nutsvoorzieningen. In 2022 zijn de eerste inkomsten uit grondverkoop gemaakt. • In Oortjensveld III (Herkenbosch) zijn de laatste bouwkavels verkocht. Zodra de bouwwerkzaamheden zijn afgerond worden de inritten en de beplanting aangebracht. In 2023 wordt het woonrijp maken afgerond. • In Wienkeskoel II (Melick) zijn alle kavels verkocht en is het gebied woonrijp gemaakt. • In 2021 is een eerste studie uitgevoerd naar de mogelijkheden voor Wienkeskoel – fase III (mede in relatie tot investeren om te renderen). Wij hebben besloten dit project op te gaan starten. Centrumplan Herkenbosch; In 2022 is in overleg met omwonenden het stedenbouwkundig plan geoptimaliseerd waardoor een kwalitatieve verbeterslag heeft plaatsgevonden, deze verbeterslag zal wel tot lagere opbrengsten leiden.

Met Provincie Limburg is in 2022 een samenwerkingsagenda voor het KLC gesloten, waardoor we voor de realisatie van het centrumplan Herkenbosch een subsidie verwachten van (in totaal) € 600.000, mits er daarnaast nog andere woningbouwprojecten (bijvoorbeeld Holsterveld en Petrusberg in Sint Odiliënberg) versneld worden opgepakt. We hebben het afgelopen jaar te maken gekregen met een behoorlijke stijging van de kosten waardoor de druk op de exploitatie toeneemt.

Verwachte resultaten bouwgronden in exploitatie

BoekOpwaarderen* waarde

Laste n

Bate n

31-12-2021 Woningbouw Oortjensveld III Herkenbosch Wienkeskoel II, fase 2 Melick Holsterveld - Vlodrop Totaal woningbouw

Winstnemin g 2022

bedragen x € 1.000 Verwach Boekt waarde resultaat 31-122022

- 77

4

-

4

- 69

- 69

- 507

215

-

- 42

- 334

- 318

137 137

197 416

- 174 - 174

16 - 22

176 - 227

259 - 128

Totaal - 584 137 *1) De exploitatie Holsterveld was voorheen gerubriceerd onder de MVA.

416

- 174

- 22

- 227

- 128

- 584

In de huidige boekwaarde zijn de winstnemingen uit het verleden verwerkt. Hierboven is in de eerste tabel zichtbaar welke winsten op dit moment nog verwacht worden tot het einde van de looptijd van de twee bouwgrondexploitaties en welk effect dit heeft op de boekwaarde, indien er geen winst wordt genomen. Volgens de Percentage of Completion methode moet ieder jaar een gedeelte van de gemaakte winst genomen worden. Deze te nemen winst is te zien in de tweede tabel. De genomen winst wordt in de reserve bouwgrondexploitatie gestort. Hierdoor verdwijnt de boekwaarde en neemt de stand van de reserve bouwgrondexploitatie toe. Als winst gebruikt wordt voor dekking van het begrotingssaldo wordt deze uit de reserve bouwgrondexploitatie onttrokken. In de winstneming is nog geen rekening gehouden met de vennootschapsbelasting die over gemaakte winst betaald moet worden. Een mogelijke betaling

Jaarstukken 2022

95

wordt ten laste gebracht van de reserve bouwgrondexploitatie. Landbouwgrond We hebben ongeveer 460 ha landbouwgrond in eigendom (eind 2022). Van deze grond verpachten we ongeveer 415 ha middels reguliere (langjarige) pachtcontracten en 45 ha. voor periodes van 1, 3 of 6 jaar middels liberale pachtcontracten. Deze 45 ha. zijn in principe in te zetten voor gebiedsontwikkeling. Natuurnetwerk Nederland (NNN, voorheen Ecologische hoofdstructuur) We hebben ook ruim 450 ha bos- en natuurgebieden in eigendom. Deze liggen grotendeels in het Nationaal Park de Meinweg en in het Roerdal. We beheren de gronden op een duurzame wijze volgens de beheervisie voor de gemeentelijke bossen, natuurterreinen en landschapselementen. Dit doen we aan de hand van jaarlijkse werkplannen. Landelijk en Europees natuurbeleid spelen een belangrijke rol bij onze grondpositie. Dankzij een actieve grondpolitiek kunnen we de provincie ondersteunen bij het realiseren van prioritaire Rijksdoelen zoals Natura 2000, het Natuurnetwerk Nederland (voorheen EHS) en de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). Ook kunnen we onze agrariërs zo helpen aan een betere (concurrentie)positie bij het uitvoeren van hun kerntaak als voedselproducent. Dit doen we door gemeentegronden in te zetten voor structuurverbetering van de toekomstgerichte agrarische bedrijven.

Gezien de verplichtingen aan Europa moeten we de prioritaire gebieden (Natura 2000) met voorrang realiseren. Dankzij de inzet van gemeentelijke gronden ontstaan er meer kavelruilmogelijkheden waardoor de gewenste doelen sneller worden gerealiseerd. We willen het liefst dat dit budgettair neutraal gebeurt.

96

Paragraaf Lokale heffingen Inleiding De lokale heffingen zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Ze raken de burgers, bedrijven en instellingen heel direct. De gemeenteraad heeft de bevoegdheid te bepalen welke belastingen een gemeente heft, welke heffingsmaatstaven worden gehanteerd en welke tarieven daarbij gelden. De mogelijke belastingen die een gemeente kan heffen zijn bij wet bepaald. Met de belastingen (onroerendezaakbelasting, hondenbelasting en toeristenbelasting) worden algemene uitgaven gedekt. Dat betekent dat er geen direct aanwijsbare tegenprestatie tegenover de heffing van deze belastingen staat. Er is wettelijk geen maximum bedrag of opbrengst voorgeschreven. De afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn zogenaamde ‘bestemmingsheffingen’. De overheid verstrekt een dienst vanuit wettelijk verplichte zorgtaken, waarbij niet alleen de individuele dienst, maar vooral het collectieve belang een rol speelt. Iedereen in de gemeente is er bijvoorbeeld bij gebaat dat het afval wordt ingezameld en verwerkt. De begrote opbrengst van de heffingen mag bij bestemmingsheffingen niet hoger zijn dan de begrote kosten voor de zorgtaken. Leges en begraafrechten zijn andere betalingen voor overheidsdiensten waar een direct aanwijsbare tegenprestatie tegenover staat, maar deze tegenprestatie is strikt individueel. Deze worden ‘retributies’ of ‘rechten’ genoemd.

Het gaat dan bijvoorbeeld om het aanvragen van een paspoort of een omgevingsvergunning of begraven worden. Ook hiervoor is bepaald dat er geen winst mag worden gemaakt. De opbrengst van de heffing mag dan in totaliteit niet hoger zijn dan de kosten die de gemeente moet maken om de diensten te verlenen. De opbrengsten mogen, evenals bij bestemmingsheffingen, wel lager zijn. Tezamen met de bestemmingsheffingen zullen in deze paragraaf de rechten ‘kostendekkende heffingen’ worden genoemd. Beleid De doelen voor het opleggen van de gemeentelijke heffingen zijn: − inkomsten verwerven als aanvulling op de middelen uit het gemeentefonds om zo uitgaven te dekken; − de kosten doorberekenen die betrekking hebben op specifieke dienstverlening. De uitgangspunten die wij hanteren bij het opleggen van lokale heffingen zijn: − een beheerste lastendruk ontwikkeling realiseren door de ontwikkeling van de OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffingen gezamenlijk in beeld te brengen; − voor de rechten die we als gemeenten heffen wordt toegewerkt naar kostendekkende tarieven. In Roerdalen worden de volgende belastingen en rechten geheven: Belastingen

Kostendekkende heffingen

Onroerendezaakbelasting

Rioolheffing

Toeristenbelasting (inclusief logiesverblijf arbeidsmigranten)

Afvalstoffenheffing

Hondenbelasting

Leges

Jaarstukken 2022

Begraafrechten

97

Kwijtscheldingsbeleid Als inwoners niet in staat zijn om de belastingaanslag te bepalen, kunnen zij hiervoor kwijtschelding aanvragen. Om voor kwijtschelding in aanmerking te komen wordt gekeken naar de financiële situatie van de aanvrager. De kwijtscheldingsnorm die wordt gehanteerd is 100% van de bijstandsnorm. Alleen particulieren, die geen zelfstandig beroep uitoefenen en geen ondernemer zijn, komen in aanmerking voor kwijtschelding. Kwijtschelding is alleen mogelijk voor het basisbedrag van de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de hondenbelasting (alleen 1ste hond). De BsGW voert het kwijtscheldingsbeleid uit. Zij maken hierbij gebruik van het Inlichtingenbureau3. Deze toetsen de gegevens van de aanvrager die nodig zijn om voor kwijtschelding in aanmerking te komen.

Kwijtscheldingen (belastingjaar) Aantal verzoekschriften Percentage afgewezen verzoeken Percentage toegekende verzoeken Bedrag toegekende verzoeken (volgens BsGW)

2022

2021

2020

2019

2018

690 619 665 496 511 20,2% 50,8% 50,7% 38,0% 41,4% 79,8% 49,2% 49,3% 62,0% 58,6% € 125.815 € 119.531 € 121.171 € 113.908 € 104.510

Overzicht van diverse heffingen en de ontwikkelingen De vaststelling van de tarieven voor de verschillende belastingen en rechten vindt plaats bij het vaststellen van de belastingverordeningen in de raad. Voor het belastingjaar 2022 waren de volgende tarieven en heffingen met de daarbij behorende opbrengsten van toepassing: Tarieven lokale heffingen Onroerende zaakbelasting • Eigenaar woning, percentage van de WOZ-waarde • Eigenaar niet-woning, percentage van de WOZ-waarde • Gebruiker niet-woning, percentage van de WOZ-waarde Toeristenbelasting • Tarief per overnachting toeristen • Tarief per overnachting logies

3

2022

0,1110% 0,1841% 0,1447%

€ 1,70 € 1,00

Hondenbelasting • 1e hond • 2e hond • Elke volgende hond • Kennel

€ 46,00 € 59,00 € 69,00 € 234,00

Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten • Vastrecht container restafval 240 liter • Vastrecht container restafval 140 liter • Vastrecht container restafval 80 liter • Vastrecht container restafval 60 liter • Vastrecht container restafval 40 liter

€ 230,00 € 207,00 € 180,00 € 180,00 € 180,00

Het inlichtingenbureau is een landelijke stichting die actief is de informatiedistributie voor gemeenten. Zij doen dit doen het verzamelen van gegevens uit verschillende bronnen. Door slim combineren van de verzamelde gegevens maken zij de informatie makkelijk toepasbaar. Dit helpt bij het beslissen of inwoners recht hebben op bepaalde voorzieningen. In dit geval kwijtschelding van lokale belastingen.

98

Tarieven lokale heffingen

2022

• Vastrecht container 60 liter verzamelcontainer • Verzamelcontainer zonder inworpregistratie • Vastrecht container GFT-afval • Lediging container restafval 240 liter • Lediging container restafval 140 liter • Lediging container restafval 80 liter • Lediging container restafval 60 liter • Lediging container restafval 40 liter • Inworp ondergronds 60 liter

€ 180,00 € 230,00 € 0,00 € 12,00 € 7,00 € 4,00 € 3,00 € 2,00 € 3,00

Rioolheffing • vastrecht 1 - 25 m3 afvalwater • vastrecht 25 - 150 m3 afvalwater • vastrecht 150 - 500 m3 afvalwater • vastrecht 500 - 1500 m3 afvalwater • vastrecht 1500 - 3000 m3 afvalwater • vastrecht 3000 - meer m3 afvalwater

€ 98,00 € 214,00 € 267,00 € 758,90 € 2.325,10 € 4.982,10

Financiële gegevens gemeentelijke heffingen Hieronder volgt een overzicht van de totale inkomsten uit gemeentelijke heffingen: bedragen x € 1.000 Lokale heffingen

Rekening Primitieve 2021 Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2022

Verschil

Belastingen Onroerende zaakbelasting woningen Onroerende zaakbelasting niet-woningen Toeristenbelasting, inclusief arbeidsmigranten Hondenbelasting Baatbelasting Totaal Belastingen

2.639 659 343 119 3.759

2.710 733 471 117 0 4.032

2.710 733 446 117 4.007

2.772 747 393 121 4.034

62 V 14 V - 53 N 4V 27 V

Heffingen Reinigingsrechten en afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal Heffingen

2.600 2.141 4.741

2.687 2.191 4.878

2.687 2.191 4.878

2.506 2.163 4.668

- 182 N - 28 N - 210 N

Leges en rechten Leges bouwvergunningen Leges burgerzaken Begraafplaatsrechten Overige leges en rechten Totaal Leges en rechten

316 154 32 121 623

404 215 40 89 747

404 165 40 119 727

373 175 53 100 700

- 31 N 11 V 13 V - 19 N - 27 N

Kwijtscheldingen Kwijtscheldingen Totaal Kwijtscheldingen

- 122 - 122

- 100 - 100

- 125 - 125

- 131 - 131

-6N -6N

Totaal lokale heffingen

9.002

9.558

9.487

9.272

- 215 N

Jaarstukken 2022

99

De werkelijke belastinginkomsten hebben betrekking op het lopende jaar (dus 2022), maar ook op later opgelegde heffingen van voorgaande jaren. Dit kan tot vijf jaar terug. Zo wordt de diftarcomponent van de afvalstoffenheffing pas opgelegd na afloop van het jaar, omdat dan pas duidelijk is hoe vaak mensen hun restafvalcontainer hebben aangeboden. Daarnaast kunnen nog tot vijf jaar terug navorderingsaanslagen worden opgelegd, als blijkt dat door toedoen van de belastingplichtige te weinig belasting is geheven. Onroerendezaakbelasting (OZB) De begrote OZB inkomsten (€ 3.443.624) gaan over het belastingjaar 2022. De werkelijke OZB inkomsten over 2022 waren € 3.519.565. Het percentage belastingdebiteuren is gestegen van 2,04% in 2021 tot 2,11% in 2022. Bezwaren WOZ-objecten (belastingjaar)

2022

2021

2020

2019

2018

Aantal WOZ-objecten onder bezwaar Voortgang afhandeling Percentage afgewezen verzoeken Percentage toegekende verzoeken

484 99,6% 56,2% 43,8%

834 100,0% 46,3% 53,7%

700 100,0% 45,2% 54,8%

349 99,7% 56,0% 44,0%

536 97,7% 44,1% 55,9%

Toeristenbelasting Onder de naam ‘toeristenbelasting’ wordt een belasting geheven voor het houden van verblijf met overnachting binnen de gemeente, tegen een vergoeding, door personen die niet in de gemeentelijke basisregistratie personen zijn ingeschreven. Dit geldt vanaf 1 januari 2020 niet alleen voor toeristisch verblijf, maar ook voor logiesverblijf. Logiesverblijf heeft betrekking op woningen en andere verblijven, of gedeelten daarvan, die gedurende een bepaalde periode voor andere doeleinden dan vakantie en recreatie worden verhuurd dan wel te huur worden aangeboden. Hiermee is de ‘toeristenbelasting’ met ingang van 2020 ook van toepassing op het verblijf van arbeidsmigranten en andere vormen van niet-recreatief verblijf. Voor de toeristenbelasting worden sinds het jaar 2020 geen voorlopige belastingaanslagen meer opgelegd. Aanslagoplegging vindt na afloop van ieder kwartaal plaats, nadat de verblijfsaanbieder het aantal overnachtingen heeft opgegeven. De gegevens over het vierde kwartaal van 2022 zijn nog niet beschikbaar. Die worden pas opgelegd aan het einde van het eerste kwartaal van 2023. Die realisatie komt daarom terug in de jaarrekening 2023. Er is voor een bedrag van € 393.341 aan toeristenbelasting opgelegd (inclusief vierde kwartaal 2021). Dat bedrag is lager dan in de begroting is opgenomen, € 446.000.

In de begroting was rekening gehouden met meer overnachtingen van arbeidsmigranten. Hondenbelasting De tarieven van de hondenbelasting zijn in 2022 ten opzichte van 2021 gelijk gebleven. De opbrengst wijkt met € 3.500 marginaal af van de begroting. Rioolheffing Op basis van het Verlengde Gemeentelijk Rioleringsplan is het tarief voor 2022 niet verhoogd. We gaan uit van een kostendekkendheid van 100%. De incidentele meerkosten van € 69.000 wordt onttrokken aan de voorziening. Voor een toelichting op de verschillen verwijzen we naar programma 6.

100