08 Accountantsverslag 2023 (vz)

Accountantsverslag 2023 Gemeente Roerdalen 2 juli 2024

Aan de gemeenteraad van Gemeente Roerdalen Schaapsweg 20 6077 CG Sint Odiliënberg Heerlen, 2 juli 2024 Betreft: accountantsverslag 2023 Geachte leden van de gemeenteraad, U hebt ons opdracht gegeven de jaarrekening 2023 van de gemeente Roerdalen, welke onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders is opgesteld, te controleren. Onze belangrijkste bevindingen voortvloeiend uit de door ons uitgevoerde werkzaamheden vindt u in het accountantsverslag bij deze brief. Onderdelen en reikwijdte accountantsverslag Dit verslag vat onze belangrijkste bevindingen vanuit onze accountantscontrole samen. Daarnaast gaan wij nader in op een aantal formele aspecten die samenhangen met onze controlewerkzaamheden. Onze bevindingen vloeien voort uit onze werkzaamheden als onderbouwing van ons oordeel. Deze werkzaamheden zijn gericht op het afgeven van een controleverklaring bij de jaarrekening en zijn derhalve niet primair gericht op het onderkennen van alle aandachtspunten in de administratieve organisatie en interne beheersing, inclusief de procedures die zijn gericht op de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde informatiesystemen. Verder is onze controle niet specifiek gericht op het ontdekken van mogelijke onregelmatigheden, waaronder fraudes.

Hadden wij een specifiek onderzoek ingesteld, dan waren ons mogelijk aanvullende zaken ter kennis gekomen die wij zouden hebben gerapporteerd. Wij streven ernaar om belangrijke tekortkomingen of aandachtspunten niet op zichzelf maar altijd met een passende oplossingsrichting aan u te rapporteren. Uiteraard zijn wij bereid om u verder te begeleiden in het realiseren van oplossingen rondom belangrijke aanbevelingen of aandachtspunten. Tot slot Wij vertrouwen erop u hiermee van dienst te zijn geweest. Graag bespreken wij dit verslag met u. Mocht u op enig moment nog nadere vragen hebben over de inhoud van dit verslag, neem dan gerust contact met ons op. Met vriendelijke groet, RSM Netherlands Accountants N.V.

drs. S.J.M. Prevoo RA

Accountantsverslag | 2

Inhoud 1. Samenvatting

4

Controleverklaring Verklaring betreffende overige door wet- of regelgeving gestelde eisen - SiSa Onafhankelijkheid Goedkeurings- en rapporteringstoleranties Evaluatie van ongecorrigeerde controleverschillen 2. Belangrijkste controlebevindingen

11

Nadere toelichting van ongecorrigeerde controleverschillen Wet normering topinkomens (WNT) Overige bevindingen Werkzaamheden en bevindingen ten aanzien van geïdentificeerde significante risico’s 3. Analyse van de jaarrekening

17

Ontwikkeling van balansverhoudingen Resultaat boekjaar en financiële positie Weerstandsvermogen Financiële rechtmatigheid en rechtmatigheidsverantwoording 4. Overige elementen Frauderisicofactoren Naleving van wet- en regelgeving Geautomatiseerde gegevensverwerking Duurzaamheidsverslaggeving

Accountantsverslag | 3

Bijlage: Geplande en gerealiseerde urenbesteding

22

1. Samenvatting Controleverklaring De strekking van de controleverklaring bij de jaarrekening 2023 is goedkeurend. Deze jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV).

De strekking van de controleverklaring is goedkeurend.

Accountantsverslag | 4

Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), het Controleprotocol 2023 van de gemeente Roerdalen en het Controleprotocol Wet normering topinkomens (WNT) 2023 vallen. Als gevolg van de aanpassing van de Gemeentewet verstrekt de accountant vanaf begrotingsjaar 2023 geen rechtmatigheidsoordeel meer over de jaarrekening als geheel. De gemeente Roerdalen heeft een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening opgenomen waarin het college van burgemeester en wethouders verantwoording aflegt over de rechtmatige totstandkoming van baten, lasten en balansmutaties. De geconstateerde onrechtmatigheden hebben betrekking op begrotingsoverschrijdingen en aanbestedingsonrechtmatigheden, welke door het college van burgemeester en wethouders getrouw zijn toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording. In onze controleverklaring verwijzen wij in een paragraaf ter benadrukking van bepaalde aangelegenheden naar de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichting.

Verklaring betreffende overige door wet- of regelgeving gestelde vereisten - SiSa Waar de accountant vanaf begrotingsjaar 2023 enkel een getrouwheidsoordeel verstrekt over de jaarrekening als geheel, wordt verwacht dat de accountant ten aanzien van de verantwoorde specifieke uitkeringen een oordeel verstrekt over de rechtmatigheid. Omdat dit oordeel specifiek wordt verstrekt voor de verantwoording van de specifieke uitkeringen en dus geen oordeel vormt over de jaarrekening als geheel, is dit oordeel in een separate paragraaf van de controleverklaring opgenomen, geheten “Verklaring betreffende overige door wet- of regelgeving gestelde vereisten”. De baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2023 met betrekking tot de specifieke uitkeringen zijn rechtmatig tot stand gekomen. De verantwoording van de Single Information, Single Audit (SiSa) is wettelijk verplicht. Wij hebben op grond van artikel 5, vierde lid Bado voor de controle de volgende rapporteringstoleranties gehanteerd per specifieke uitkering:  € 12.500 indien de lasten kleiner of gelijk zijn aan € 125.000;  10% indien de lasten groter is dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk zijn aan € 1.000.000;  € 125.000 indien de lasten groter zijn dan € 1.000.000. De baten en lasten, alsmede de balansmutaties met betrekking tot de specifieke uitkeringen (SiSa) zijn rechtmatig tot stand gekomen.

Zoals hierboven beschreven, gelden voor de SiSa afwijkende rapporteringstoleranties dan voor andere onderdelen van de reguliere jaarrekening. De achterliggende reden hiervan is om vakdepartementen te voorzien van voldoende informatie teneinde de specifieke uitkering vast te stellen en de Algemene Rekenkamer van informatie te voorzien. In het kader van de totstandkoming en controle van de SiSa-verantwoordingsinformatie merken wij op dat, op basis van de door de Accountantsdienst Rijk uitgevoerde review, kritisch wordt gelet op de kwaliteit van de aangeleverde SiSa-verantwoordingsinformatie en de hierop door de accountant uitgevoerde controle. Wij hebben in onze controle in overeenstemming met de Nota Verwachtingen Accountantscontrole SiSa 2023 specifieke werkzaamheden uitgevoerd om een oordeel te kunnen verstrekken over de SiSa-verantwoordingsinformatie die in een tabel bij de jaarrekening is opgenomen. De door ons uitgevoerde werkzaamheden bestaan uit het beoordelen van de interne beheersing en het uitvoeren van gegevensgerichte werkzaamheden. In de SiSa verantwoording is een tweetal verschillende indicatoren opgenomen, te weten:  indicatoren welke van invloed zijn op de financiële vaststelling; en  indicatoren zonder invloed op de financiële vaststelling.

Voor de indicatoren welke van invloed zijn op de financiële vaststelling geldt dat er een relatie is tussen de jaarrekening en de SiSaverantwoordingsinformatie. Deze indicatoren zijn door ons getoetst op getrouwheid en rechtmatigheid, en waar nodig aangevuld met een controle op de deugdelijke totstandkoming. Voor indicatoren zonder invloed op de financiële vaststelling hebben wij enkel de deugdelijke totstandkoming vastgesteld en derhalve niet de rechtmatigheid. Op grond van het Bado rapporteren wij in dit verslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in het kader van SiSa zijn verantwoord. Wij doen dit door middel van navolgende tabel welke als bijlage bij de SiSa-verantwoordingsinformatie moet worden meegezonden.

Accountantsverslag | 5

Deze tabel moet ook worden opgenomen wanneer er geen fouten of onzekerheden zijn vastgesteld. Tabel van fouten en onzekerheden SiSa-verantwoordingsinformatie SiSa-regeling JenV A16 FIN B2 BZK C41B BZK C55 BZK C62 BZK C92

BZK C94

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek Specifieke uitkering Regeling flexibele inzet woningbouw (SiSa tussen medeoverheden) Aanpak energiearmoede Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma

Financiële omvang van fout of onzekerheid

Toelichting

N.v.t.

€0

N.v.t.

N.v.t.

€0

N.v.t.

N.v.t.

€0

N.v.t.

N.v.t.

€0

N.v.t.

N.v.t.

€0

N.v.t.

N.v.t.

€0

N.v.t.

N.v.t.

€0

N.v.t.

BZK C105

Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls

N.v.t.

€0

N.v.t.

BZK C209

Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen

N.v.t.

€0

N.v.t.

OCW D8

Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)

N.v.t.

€0

N.v.t.

N.v.t.

€0

N.v.t.

N.v.t.

€0

N.v.t.

N.v.t.

€0

N.v.t.

OCW D14 IenW E44B IenW E84

Accountantsverslag | 6

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

Fout of onzekerheid

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden) Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 20222023

EZK F28 SZW G2 SZW G3 SZW G4

N.v.t.

€0

N.v.t.

N.v.t.

€0

N.v.t.

N.v.t.

€0

N.v.t.

N.v.t.

€0

N.v.t.

SZW G10

Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2023

N.v.t.

€0

N.v.t.

SZW G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2023

N.v.t.

€0

N.v.t.

SZW G13

Onderwijsroute_ deel gemeente 2023

N.v.t.

€0

N.v.t.

VWS H4

Regeling specifieke uitkering stimulering sport

N.v.t.

€0

N.v.t.

VWS H8

Regeling Sportakkoord 2020–2022

N.v.t.

€0

N.v.t.

N.v.t.

€0

N.v.t.

N.v.t.

€0

N.v.t.

N.v.t.

€0

N.v.t.

VWS H12 VWS H30 VWS H32

Accountantsverslag | 7

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2023 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2023 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_gemeentedeel 2023

Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 Regeling specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

Onafhankelijkheid

Er is geen bedreiging geconstateerd ten aanzien van de onafhankelijkheid van RSM jegens de gemeente Roerdalen.

Accountantsverslag | 8

Objectiviteit is naast vakbekwaamheid één van de pijlers van onze beroepsuitoefening. Onder meer door onze onafhankelijke positie geven wij invulling aan het fundamentele beginsel objectiviteit. Nederlands recht, waaronder de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta) en de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO), vereist daarom dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controlecliënten. Binnen RSM Netherlands Accountants N.V. (hierna: RSM) kennen wij aantal waarborgen dat specifiek is opgezet om onze onafhankelijkheid te borgen. Periodiek wordt door ons de naleving van interne en externe onafhankelijkheidsvoorschriften en de daarbij behorende waarborgen beoordeeld. Daarnaast moeten onze professionals jaarlijks, alsmede per individuele opdracht, hun onafhankelijkheid schriftelijk bevestigen. RSM is onafhankelijk van de gemeente Roerdalen en, voor zover bij ons bekend, heeft er zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels en het beleid ten aanzien van onafhankelijkheid. Ons zijn geen relaties bekend tussen RSM en haar zuster- en/of dochterondernemingen en de member firms van RSM International en de gemeente Roerdalen, die naar ons professioneel oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.

Wij hebben de aard van de door ons uitgevoerde non-assurance dienstverlening geëvalueerd en geconcludeerd dat er geen sprake is van werkzaamheden die niet zijn toegestaan op basis van de van toepassing zijnde onafhankelijkheidsregels.

Goedkeurings- en rapporteringstoleranties Een fout wordt als materieel beschouwd indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, de (economische) beslissingen en/of acties die gebruikers op basis van de jaarrekening nemen, zouden hebben beïnvloed. Onze werkzaamheden zijn erop gericht een redelijke mate van zekerheid te verschaffen dat fouten en onzekerheden die het door ons vastgestelde materialiteitsniveau te boven gaan of die kwalitatief materieel zijn, tijdens de accountantscontrole worden gesignaleerd. Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) stelt de gemeenteraad de goedkeuringstolerantie (materialiteit) en rapporteringstolerantie vast die de accountant bij de jaarrekeningcontrole dient te hanteren. De goedkeuringstolerantie is gebaseerd op de werkelijke lasten. De rapporteringstolerantie is overeenkomstig het controleprotocol.

De door ons gehanteerde goedkeuringstolerantie is gebaseerd op de werkelijke lasten inclusief de toevoegingen aan de reserves en is berekend op grond van de bepalingen in het Controleprotocol 2023 van de gemeente Roerdalen. In dit controleprotocol is tevens de te hanteren rapporteringstolerantie voorgeschreven. De door ons gehanteerde toleranties, naar beneden afgerond op duizendtallen, zijn als volgt: Goedkeuringstolerantie

Rapporteringstolerantie

Fouten

1% van de totale lasten

€ 717.000

€ 100.000

Onzekerheden

3% van de totale lasten

€ 2.151.000

€ 100.000

Aanvullend wordt vermeld dat een geconstateerde afwijking die kwalitatief relevant is, terwijl deze de rapporteringstolerantie niet overstijgt, in voorkomende gevallen ook wordt gerapporteerd.

Accountantsverslag | 9

Evaluatie van ongecorrigeerde controleverschillen Onderstaand zijn de fouten en onzekerheden die de rapporteringstolerantie overschrijden schematisch weergegeven. Wij hebben een onzekerheid groter dan de rapporteringstolerantie in de jaarrekening vastgesteld. De ongecorrigeerde controleverschillen zijn op de navolgende pagina’s tekstueel nader toegelicht. De ongecorrigeerde controleverschillen overschrijden individueel en gezamenlijk de goedkeuringstolerantie niet en zijn derhalve niet van invloed op de strekking van de controleverklaring. Uit hoofde van volledigheid en zorgvuldigheid vermelden wij dat onze controle met een hoge mate, maar geen absolute mate, van zekerheid is uitgevoerd, waardoor het mogelijk is dat tijdens onze controle niet alle fouten ontdekt worden. Er is sprake van ongecorrigeerde controleverschillen. Deze verschillen overschrijden de goedkeuringstolerantie niet en hebben geen invloed op de strekking van de controleverklaring.

Overzicht fouten en onzekerheden Fouten € Totaalbedrag fouten

-

Onzekerheden €

Accountantsverslag | 10

Onzekerheid prestatielevering Jeugdzorg

572.000

Totaalbedrag onzekerheden

572.000

2. Belangrijkste controlebevindingen Nadere toelichting van ongecorrigeerde controleverschillen Onzekerheid prestatielevering Jeugdwet Er bestaat een onzekerheid ten aanzien van de prestatielevering van zorgverstrekkingen Jeugdwet ter grootte van € 572.000.

De decentralisaties binnen het Sociaal Domein (Participatiewet, WMO en Jeugdwet) hebben er in 2015 toe geleid dat gemeenten extra taken kregen toegewezen waar zij niet (optimaal) op waren voorbereid. Het Sociaal Domein is voor gemeenten heden ten dage geen onbekend terrein meer. Desondanks bestaat de situatie dat de prestatielevering bij zorgverstrekkingen moeilijker kan worden vastgesteld dan bij reguliere inkopen. Uit dien hoofde voeren wij specifieke controlewerkzaamheden uit ten aanzien van het vaststellen van de zorglevering. In dit kader hebben wij vastgesteld dat de gemeente voor een aantal geselecteerde dossiers geen reactie heeft ontvangen op haar uitvraag of zorglevering heeft plaatsgevonden. Hoewel het uitblijven van een reactie niet per definitie betekent dat geen zorg wordt geleverd, leidt dit tot een onzekerheid ten aanzien van het kunnen vaststellen van de prestatielevering. Omdat de zorglevering door middel van een detailcontrole is getoetst, dienen wij de geconstateerde bevinding te vertalen naar de gehele populatie, het zogeheten extrapoleren. Rekening houdende met deze extrapolatie bedraagt de totale onzekerheid ten aanzien van het vaststellen van de prestatielevering € 572.000.

Wet normering topinkomens (WNT) Wij hebben geen tekortkomingen geconstateerd ten aanzien van de verantwoording in het kader van de WNT.

Accountantsverslag | 11

Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de in de jaarrekening opgenomen WNT-verantwoording gecontroleerd. Wij melden dat wij geen tekortkomingen of afwijkingen in de WNT-verantwoording hebben geconstateerd. Wij wijzen u voorts op het feit dat de verplichting geldt om de WNT-verantwoording openbaar toegankelijk op internet te publiceren voor een periode van tenminste zeven jaar, als onderdeel van de jaarrekening of desgewenst als apart document. De gegevens moeten vrij toegankelijk zijn en eenvoudig te vinden zijn. Wij geven uit dien hoofde in overweging om de WNT-verantwoordingen over de afgelopen jaren in een separate sectie op de website te presenteren.

Overige bevindingen Voldoen aan van toepassing zijnde aanbestedingsregels Wij hebben ter controle van het voldoen aan de Europese, nationale en gemeentelijke aanbestedingsregels op basis van een zogeheten spendanalyse, waarbij wij zijn uitgegaan van de (meerjarige) gerealiseerde lasten per project per leverancier, diverse deelwaarnemingen uitgevoerd. Op basis van deze deelwaarnemingen constateren wij zeven aanbestedingsonrechtmatigheden voor een bedrag van in totaal € 604.000, als gevolg van het feit dat de gemeente Roerdalen bij deze opdrachten niet heeft voldaan aan Europese aanbestedingswetgeving. Vorenstaande aanbestedingsonrechtmatigheden zijn door het college van burgemeester en wethouders toegelicht in de paragraaf rechtmatigheidsverantwoording. Wij hebben twee afwijkingen geconstateerd van in totaal € 604.000 als gevolg van het niet (aantoonbaar) voldoen aan de aanbestedingsregels.

Wij adviseren om voor ramingen die de Europese drempelwaarde benaderen behoudend om te gaan met het niet via een Europees openbare aanbestedingsprocedure in de markt zetten van een opdracht. Aanvullend adviseren wij aandacht te besteden aan opdrachten waarbij sprake is van stilzwijgende verlenging. Het stilzwijgend verlengen van al dan niet in het verleden meervoudig onderhands aanbestede opdrachten kan namelijk leiden tot het ongemerkt overschrijden van Europese drempelwaarden waardoor er op grond van de stilzwijgende verlenging een risico op onrechtmatige besteding van publieke middelen kan ontstaan. Het Inkoop- en Aanbestedingsbeleid 2017 gemeente Roerdalen zoals vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders maakt geen onderdeel van het normenkader voor de jaarrekeningcontrole en de mate waarin dit beleid wordt nageleefd is daarmee niet van invloed op onze oordeelsvorming. Vanuit kwalitatief oogpunt hebben wij wel aandacht besteed aan de naleving van dit beleid. Wij constateren dat veelvuldig van de afwijkingsbevoegdheid gebruik wordt gemaakt. Wij wijzen erop dat de afwijkingsbevoegdheid in het beleid is opgenomen om met name in uitzonderingsgevallen toe te passen en adviseren uit dien hoofde om zo behoudend mogelijk met toepassing van deze optie om te gaan. In aanvulling op vorenstaande constateren wij dat diverse opdrachten meermaals worden verlengd.

Hoewel deze opdrachten individueel per jaar beneden de in het beleid gestelde grenzen blijven, wekt een dergelijke handelswijze de indruk dat sprake is van een preferred supplier. Wij geven in overweging om dergelijke opdrachten meerjarig in de vorm van bijvoorbeeld een raamovereenkomst aan te besteden.

Toepassing afschrijvingstermijnen overeenkomstig financiële verordening Wij vragen aandacht voor de juiste toepassing van afschrijvingstermijnen overeenkomstig de financiële verordening.

Accountantsverslag | 12

In de financiële verordening zoals vastgesteld door de gemeenteraad zijn per categorie materiële vaste activa afschrijvingstermijnen opgenomen. Onderdeel van onze detailwaarneming van de investeringen betreft het vaststellen van de juiste toegepaste afschrijvingstermijn voor de onderscheidenlijke vaste activa. Wij constateren in meerdere gevallen dat de afschrijvingstermijnen conform de activastaat niet in overeenstemming zijn met de vastgestelde termijnen in de afschrijvingstabel van de financiële verordening 2023. Omdat in de financiële verordening is bepaald dat afschrijvingen starten in het jaar ná ingebruikname van het activum, heeft vorenstaande bevinding voor boekjaar 2023 geen financiële impact op resultaat en vermogen. Wij adviseren om nauwgezet de afschrijvingstermijnen toe te passen zoals voorgeschreven in de afschrijvingstabel in de financiële verordening.

Aanbestedingen: doorlopende ICT kosten Wij adviseren om in het geval waar de lasten voor een applicatie jaarlijks beperkt zijn voor de opdrachtsom rekening te houden met de verwachte gebruiksduur.

Als onderdeel van onze controlewerkzaamheden ten aanzien van aanbestedingen hebben wij vastgesteld dat voor diverse applicaties jaarlijkse licentiekosten in rekening worden gebracht en uitbreidingen op deze applicaties plaatsvinden die jaarlijks enkelvoudig onderhands mogen worden aanbesteed, maar die over meerdere jaren zouden leiden tot een meervoudige onderhandse aanbesteding. Omdat de licentie jaarlijks opzegbaar is wordt enkelvoudig onderhands aanbesteed. In het geval dat de verwachting bestaat dat licenties stilzwijgend worden verlengd, adviseren wij om de aanbesteding vorm te geven op basis van het verwachte (al dan niet meerjarige) gebruik. Voor applicaties die reeds meerdere jaren in gebruik zijn, adviseren wij een plan van aanpak op te stellen op welke termijn een nieuwe aanbesteding wordt gestart. Tevens adviseren wij de duur waarvoor de opdracht wordt aanbesteed af te stemmen op de verwachte gebruiksduur.

Declaratieruns Sociaal Domein 2024 opgenomen in balansposities Er is sprake van te vroeg verantwoorde balansposities inzake declaratieruns Sociaal Domein 2024.

Wij adviseren om te borgen dat aan alle leningen een ondertekende leningovereenkomst ten grondslag ligt die beschikbaar is en ontsloten kan worden.

Accountantsverslag | 13

Wij hebben vastgesteld dat in de balans een bedrag ter grootte van € 316.000 aan overlopende activa is opgenomen inzake declaratieruns vanuit centrumgemeente Roermond inzake kosten Sociaal Domein met betrekking tot de eerste maanden van 2024. Tegelijkertijd constateren wij dat de declaratieruns zijn opgenomen onder de kortlopende verplichtingen. Vanwege het feit dat de declaratierun dateert uit 2024 en tevens deels betrekking heeft op 2024 horen deze bedragen niet in de balans per 31 december 2023 te worden verantwoord. Concreet betekent dit dat zowel de vlottende activa als de vlottende passiva € 316.000 te hoog is verantwoord. Vorenstaande heeft geen invloed op resultaat en vermogen. Voorts onderkennen wij, gezien de hogere positie vlottende passiva, geen tendentie om ratio’s beter te presenteren dan de realiteit. Dit laat onverlet dat wij aandacht vragen voor de timing inzake het moment van verantwoorden van vorderingen en verplichtingen, omdat in deze situatie feitelijk per 31 december 2023 nog geen vordering of verplichting verantwoord dient te worden.

Leningovereenkomsten inzake aan dorpshuizen verstrekte leningen Per 31 december 2023 zijn leningen aan dorpshuizen aanwezig voor een saldo groot € 820.000. Deze leningen zijn meerdere jaren geleden ontstaan. Opmerkelijk is dat de onderliggende leningovereenkomsten met de dorpshuizen niet kunnen worden ontsloten. Wij achten het van belang dat de onderliggende leningovereenkomsten aanwezig zijn waarin onder andere hoofdsom, looptijd, rentepercentage en opgave van zekerheden zijn overeengekomen. Indien de oorspronkelijk opgestelde leningovereenkomsten niet meer aanwezig zijn, adviseren wij om nieuwe leningovereenkomsten op te stellen met gelijkluidende voorwaarden.

Te hoog in rekening gebracht legesbedrag omgevingsvergunning Wij hebben één situatie vastgesteld waarin door de gemeente een te hoog bedrag aan leges omgevingsvergunningen in rekening is gebracht.

Tijdens de uitvoering van de controlewerkzaamheden ten aanzien van de baten inzake omgevingsvergunningen, hebben wij in één situatie vastgesteld dat een te hoog legesbedrag in rekening is gebracht. Uit de oorzakenanalyse blijkt dat in tegenstelling tot bij andere verleende vergunningen, de bouwkosten inclusief btw in plaats van exclusief btw zijn gehanteerd voor de berekening van het legesbedrag. Ofschoon de geconstateerde afwijking vanuit het oogpunt van de jaarrekeningcontrole financieel beperkt van omvang is en beneden de rapporteringstolerantie blijft, benadrukken wij het belang van het hanteren en in rekening brengen van het juiste legesbedrag op basis van de bouwkosten en actuele legestarieven. Wij adviseren derhalve om de interne beheersing rondom het opstellen van legesbrieven aan te scherpen met specifieke aandacht voor de toetsing van de gehanteerde bedragen. Wij hebben geen tendentie geïdentificeerd ten aanzien van de geconstateerde afwijkingen in legesbedragen. Volledigheidshalve merken wij op dat deze afwijking ook door de verbijzonderde interne controle van de gemeente is geconstateerd.

Ontbreken toelichting meerjarige financiële verplichtingen Wij benadrukken dat de gemeente inzicht dient te verstrekken in de meerjarige financiële verplichtingen van de gemeente.

Accountantsverslag | 14

De gemeente heeft meerdere langlopende overeenkomsten afgesloten met derde partijen voor bijvoorbeeld de IT-omgeving, onderhoudscontracten of leases. De gemeente heeft een verplichting tot afname van deze goederen of diensten. Deze meerjarige financiële verplichtingen dienen te worden opgenomen in de toelichting op de balans en zijn van belang voor het inzicht in de jaarrekening. Deze tekstuele toelichting ontbreekt op dit moment in de toelichting op de balans van de gemeente. Wij adviseren om een overzicht meerjarige financiële verplichtingen op te nemen waaruit o.a. de soort dienst of afname goederen, de looptijd en financiële omvang blijkt. Een dergelijk overzicht wordt voorgeschreven door het Besluit Begroting Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Volledigheidshalve vermelden wij dat het ontbreken van deze toelichting geen invloed heeft op het verantwoorde resultaat en vermogen van de gemeente en dat dit niet fundamenteel afbreuk doet aan het inzicht in de jaarrekening.

Werkzaamheden en bevindingen ten aanzien van geïdentificeerde significante risico’s Als onderdeel van de planning van de jaarrekeningcontrole hebben wij een risicoanalyse uitgevoerd, waarbij wij significante risico’s hebben geïdentificeerd. Significante risico’s betreffen door ons geïdentificeerde risico’s waar tijdens de jaarrekeningcontrole bijzondere aandacht aan wordt geschonken. In onderstaande overzichten rapporteren wij over de werkzaamheden die wij ten aanzien van deze significante risico’s hebben verricht, alsmede de hieruit voortvloeiende bevindingen. Doorbreking van de interne beheersing door de leiding van de organisatie

Geïdentificeerde significante risico

Werkzaamheden

Bevindingen

Het management bevindt zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen. Dit betreft een vanuit de regelgeving verplicht gesteld frauderisico.

Wij hebben inzicht verkregen in de gehanteerde dagboeken, alsmede de aard van de journaliseringen die op deze dagboeken plaatsvinden, de wijze waarop schattingsposten tot stand komen en daarbij gebruik wordt gemaakt van de deskundigheid van ter zake deskundige derden en hebben inzicht verkregen in de rechteninrichting in het betalingsproces.

Op basis van de hiernaast beschreven uitgevoerde controlewerkzaamheden hebben wij geen openbaring van het risico op doorbreking van de interne beheersing door de leiding van de organisatie geconstateerd.

Dit risico kan zich openbaren door middel van het beïnvloeden van de jaarverantwoording via memoriaalboekingen c.q. correctieboekingen, het onrechtmatig beïnvloeden van schattingsposten en door middel van het onttrekken van activa aan de organisatie.

Accountantsverslag | 15

Als onderdeel van onze werkzaamheden hebben wij de in het begrotingsjaar doorgevoerde memoriaalboekingen onderzocht, hebben wij de (veronderstellingen onderliggend aan de) schattingsposten gecontroleerd aan de hand van onderliggende documentatie en hebben wij controlewerkzaamheden uitgevoerd ten aanzien van uitgaande betalingen.

Aanbestedingsrechtmatigheid

Accountantsverslag | 16

Geïdentificeerde significant risico

Werkzaamheden

Bevindingen

Gemeenten doen zaken met een omvangrijk aantal leveranciers. Het risico bestaat dat Europese aanbestedingsregels niet worden nageleefd om opdrachten onterecht aan bevriende partijen te kunnen gunnen, hetgeen tot onrechtmatige besteding van middelen leidt.

Inzicht verkrijgen in het proces dat de organisatie heeft ingericht om te waarborgen dat de organisatie aangaande haar bestedingen voldoet aan de van toepassing zijnde aanbestedingsregels.

Wij hebben door middel van interviews en het uitvoeren van een lijncontrole inzicht verkregen in het door de gemeente gehanteerde aanbestedingsproces.

Zelfstandig een zogeheten spendanalyse uitvoeren in combinatie met deelwaarnemingen om vast te stellen dat inkopen die de van toepassing zijnde drempelwaarde overschrijden volgens de juiste procedure zijn aanbesteed.

Vervolgens hebben wij door middel van gegevensgerichte controlewerkzaamheden de inkopen getoetst uitgaande van de van toepassing zijnde aanbestedingsregels. Wij hebben afwijkingen geconstateerd voor een totaalbedrag van € 604.000. De bevindingen zijn nader toegelicht in de sectie “Overige bevindingen”.

Waardering van grondexploitaties (actief grondbeleid)

Geïdentificeerde significant risico

Werkzaamheden

Bevindingen

De grondexploitaties (actief grondbeleid) vormen een materiële post in de jaarrekening van de gemeente. Ten aanzien van grondexploitaties wordt gebruik gemaakt van intern opgestelde inschattingen en uitgangspunten. De jaarrekeningpost grondexploitaties herbergt een significant schattingselement. Daarnaast is sprake van een omvangrijk aantal factoren (intern en extern) die van invloed zijn op de waardering van deze jaarrekeningpost.

Inzicht verkrijgen in de interne beheersing (o.a. tegenspel tussen financiën en inhoudelijk verantwoordelijke) omtrent grondexploitaties.

Wij hebben door middel van interviews en inzicht verkregen in het proces omtrent de beheersing van grondexploitaties.

Aansluiten van de in de jaarrekening verantwoorde saldi met het onderliggende meerjarenoverzicht grondexploitaties, indien materieel van omvang het uitvoeren van een detailcontrole op vermeerderingen en verminderingen boekjaar, voeren van gesprekken met de ter zake verantwoordelijke functionarissen in het licht van verwachtingen in toekomstige jaren en indien materieel uitvoeren van een detailcontrole op reeds na boekjaar gerealiseerde vermeerderingen en verminderingen.

Vervolgens hebben wij door middel van gegevensgerichte controlewerkzaamheden de vermeerderingen aangesloten met brondocumentatie en de winstneming herrekend. Per grondexploitatie is de meerjarige vooruitblik en waardering per balansdatum beoordeeld. Omvangrijke vermeerderingen en verminderingen ná boekjaar zijn zover mogelijk onderbouwd met controledocumentatie.

Het risico bestaat dat de grondexploitaties materieel onjuist zijn verantwoord als gevolg van het significante schattingselement en de hiermee gepaard gaande onzekerheden die deze jaarrekeningpost bevat.

Accountantsverslag | 17

Op basis van de uitgevoerde werkzaamheden hebben wij geen materieel restrisico ten aanzien van de waardering van grondexploitaties geconstateerd.

Getrouwe en rechtmatige verantwoording van lasten in het Sociaal Domein

Geïdentificeerde significant risico

Werkzaamheden

Bevindingen

De decentralisaties binnen het Sociaal Domein (Participatiewet, WMO en Jeugdwet) hebben er in 2015 toe geleid dat gemeenten extra taken kregen toegewezen waar zij niet (optimaal) op waren voorbereid. Het Sociaal Domein is voor gemeenten heden ten dage geen onbekend terrein meer.

Inzicht verkrijgen in de opzet en het bestaan van het beschikkingsproces zoals dit bij de gemeente is ingericht, alsook van het proces waarop de gemeente de prestatielevering door zorgleveranciers vaststelt.

Wij hebben door middel van interviews en het uitvoeren van lijncontroles inzicht verkregen in het door de gemeente gehanteerde beschikkingsproces en proces inzake toets op prestatielevering.

Aansluiting van de verantwoorde lasten met de productieverantwoordingen van zorgleveranciers (voorzien van controleverklaringen), uitvoeren van een gegevensgerichte toets op de verstrekte beschikkingen in relatie tot recht, hoogte en duur van de zorglevering, het verkrijgen van controledocumentatie ter vaststelling van de prestatielevering, vaststellen of aanvullende werkzaamheden inzake persoonsgebonden budgetten hebben plaatsgevonden.

Wij hebben de verantwoorde lasten aangesloten met de onderliggende specificaties en overige brondocumentatie afkomstig van derden, waaronder de opgaaf van de SVB. Tevens hebben wij op basis van een steekproef ten aanzien van de elementen recht, hoogte, duur een aansluiting gezocht tussen de beschikte zorg en de benodigde zorg volgens de met cliënten gevoerde gesprekken.

Echter, wij onderkennen nog steeds een verhoogd jaarrekeningrisico ten aanzien van de lasten in het Sociaal Domein, veroorzaakt door onder meer het feit dat prestatielevering moeilijker dan bij reguliere inkopen kan worden vastgesteld en het feit dat de gemeente van een groot aantal partijen afhankelijk is voor haar (financiële) verantwoording. Het risico concentreert zich op dienstverlening ten aanzien van WMO en Jeugdzorg (bijvoorbeeld hulp bij het huishouden en begeleiding).

Accountantsverslag | 18

Voor wat betreft prestatielevering hebben wij aansluiting gezocht bij uitvraag inzake zorglevering die heeft plaatsgevonden voor individuele dossiers en de productieverantwoordingen van zorgleveranciers die voorzien zijn van een controleverklaring. Het niet voldoende kunnen aantonen van de prestatielevering leidt tot een onzekerheid van € 572.000. De bevindingen zijn nader toegelicht in hoofdstuk 2.

3. Analyse van de jaarrekening Ontwikkeling van balansverhoudingen Waar de staat van baten en lasten de financiële impact van de activiteiten in het boekjaar weergeeft, zowel begroot als gerealiseerd, geeft de ontwikkeling van balansverhoudingen inzicht in de ontwikkeling van de vermogenspositie van de gemeente Roerdalen en de wijze waarop de activa van uw organisatie zijn gefinancierd. Wij behandelen in de navolgende alinea’s de belangrijkste balansmutaties in 2023. De toename in materiële vaste activa is voor een groot deel toe te schrijven aan de investeringen in de reconstructie Centrum Vlodrop, de reconstructie van wegen en de realisatie van opvanglocaties voor statushouders. De grondexploitaties stijgen door een herrubricering van het project Centrum Herkenbosch van de materiële vaste activa naar de grondexploitaties. Vanwege te verwachte verliezen in de toekomst op dit project, is in het boekjaar een voorziening ter grootte van € 681.000 gevormd. De beschikbare liquiditeit stijgt, hetgeen zichtbaar is in een toename van de middelen in ’s Rijks Schatkist en de liquide middelen. Hiertegenover staat een omvangrijke toename in de langlopende schulden uit hoofde van het aantrekken van nieuwe geldleningen. De overlopende passiva nemen toe door een stijging in de van overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen en de verplichtingen per balansdatum.

Het eigen vermogen neemt tot slot af ondanks een positief resultaat. Vorenstaande wordt veroorzaakt door het feit dat netto een omvangrijk bedrag aan de reserves is onttrokken gedurende boekjaar.

Accountantsverslag | 19

Resultaat boekjaar en financiële positie Het eigen vermogen van de gemeente Roerdalen is, reeds rekening houdend met het resultaat boekjaar ad € 1.614.000 positief, afgenomen tot € 27.606.000. In het kader van de transparantie van de opbouw van het resultaat vinden wij het van belang om het resultaat exclusief mutaties in reserves, en daarmee de feitelijke mutatie van het vermogen in 2023 van de gemeente Roerdalen te presenteren. Gedurende het jaar heeft netto een onttrekking ad € 3.531.000 aan reserves plaatsgevonden ten gunste van het resultaat. Rekening houdend met deze mutatie, bedraagt het resultaat boekjaar € 1.917.000 negatief. Het verloop van het vermogen is als volgt weer te geven: Ontwikkeling financiële positie

Het resultaat boekjaar gecorrigeerd voor toevoegingen en onttrekkingen aan reserves bedraagt € 1.917.000 negatief.

Algemene reserve

Bestemmingsreserves

Resultaat boekjaar

Totaal vermogen

€ x 1.000

€ x 1.000

€ x 1.000

€ x 1.000

Saldo per 1 januari 2023

9.379

18.080

2.064

29.523

Resultaatbestemming 2022

2.064

0

-2.064

0

Toevoegingen aan reserves

30

1.255

0

1.285

Onttrekkingen aan reserves

-3.312

-1.504

0

-4.816

0

0

1.614

1.614

8.161

17.831

1.614

27.606

Resultaat 2023 Saldo per 31 december 2023

De solvabiliteitsratio, uitgedrukt als het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal, bedraagt per 31 december 2023 37,9% (31 december 2022: 46,4%). De financiële weerbaarheid van de gemeente Roerdalen wordt nader geanalyseerd in de navolgende paragraaf inzake het weerstandsvermogen.

Accountantsverslag | 20

Weerstandsvermogen De financiële positie van de gemeente Roerdalen wordt mede tot uitdrukking gebracht in het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen laat zien in hoeverre de gemeente in staat is financiële tegenvallers op te vangen en toont daarmee de financiële weerbaarheid van de organisatie. In deze paragraaf staat de analyse van het weerstandsvermogen zoals opgenomen in de programmarekening centraal. In de navolgende tabel hebben wij een samenvatting opgenomen van het weerstandsvermogen van de gemeente Roerdalen, uitgaande van de meest actuele risico-inschatting door de gemeente. Weerstandsvermogen

De weerstandsfactor daalt vanwege het feit dat de benodigde weerstandscapaciteit procentueel sterker daalt dan de beschikbare weerstandscapaciteit.

31 december 2023

31 december 2022

€ x 1.000

€ x 1.000

Beschikbare weerstandscapaciteit (A)

9.785

11.163

Benodigde weerstandscapaciteit o.b.v. geïdentificeerde risico’s (B)

1.554

1.910

Weerstandsvermogen (A -/- B)

8.231

9.253

Weerstandsfactor

6,30

5,80

Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de ingeschatte risico’s; deze wordt uitgedrukt in de weerstandsfactor. De hieruit voortvloeiende weerstandsfactor, uitgaande van de beschikbare incidentele weerstandscapaciteit van de gemeente Roerdalen bedraagt 6,30 (2022: 5,80). De beschikbare weerstandscapaciteit daalt vanwege een daling in de algemene reserve. De weerstandsfactor stijgt echter door een relatief grotere daling in de benodigde weerstandscapaciteit. Uit hoofde van volledigheid benadrukken wij dat diverse gemeenschappelijke regelingen waarin de gemeente Roerdalen deelneemt een zeer beperkt weerstandsvermogen hebben. Hierdoor is de kans groot dat deze gemeenschappelijke regelingen een beroep doen op het weerstandsvermogen aanwezig bij de deelnemende gemeenten in het geval dat een door de gemeenschappelijke regeling geïdentificeerd risico zich manifesteert. In de analyse van de aanwezige weerstandscapaciteit van de gemeente dient derhalve rekening te worden gehouden met vorenstaande. Volledigheidshalve merken wij op dat de gemeente een dergelijk risico in haar risico-inschatting heeft betrokken.

Accountantsverslag | 21

Financiële rechtmatigheid Financiële rechtmatigheid en rechtmatigheidscriteria In het kader van de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording zijn wijzigingen aangebracht in de Gemeentewet. Met de wijziging van de Gemeentewet is beoogd dat het college van burgemeester en wethouders in de jaarrekening zelf verantwoording aflegt over financiële rechtmatigheid en dat het getrouwheidsoordeel van de accountant zich ook uitstrekt over deze rechtmatigheidsverantwoording. De accountant geeft hierdoor geen oordeel meer over de rechtmatigheid van de baten en lasten, alsmede de balansmutaties in de jaarrekening.

De rechtmatigheidsverantwoording bevat de verantwoording van het college van burgemeester en wethouders met betrekking tot het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en het misbruik en oneigenlijk gebruikcriterium. Het getrouwheidsoordeel van de accountant omvat de jaarrekening inclusief de rechtmatigheidsverantwoording.

Het begrip financiële rechtmatigheid is concreet gemaakt met behulp van negen criteria. In de jaarrekening legt het college van burgemeester en wethouders verantwoording af over alle negen criteria van rechtmatigheid. De eerste zes criteria, die betrekking hebben op getrouwheid en óók onderdeel zijn van rechtmatigheid, komen tot uitdrukking in de balans en het overzicht van baten en lasten. De drie specifieke rechtmatigheidscriteria, te weten het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en het misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium komen tot uitdrukking in de rechtmatigheidsverantwoording. Criterium Calculatiecriterium Valuteringscriterium Adresseringscriterium Volledigheidscriterium Aanvaardbaarheidscriterium Leveringscriterium Begrotingscriterium Voorwaardencriterium Misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium

Afgedekt door

Balans en overzicht van baten en lasten

Rechtmatigheidsverantwoording

Begrotingscriterium Begrotingsonrechtmatigheden (beleidsmatig en/of financieel) moeten geautoriseerd worden door het college van burgemeester en wethouders. Hiermee wordt toestemming gevraagd voor het te realiseren beleid en voor de besteding van het benodigde bedrag. Begrotingswijzigingen moeten volgens de Gemeentewet tijdens het jaar zelf nog door de gemeenteraad worden vastgesteld. Indien een wijziging niet meer in het jaar zelf is vastgesteld zijn bestedingen afwijkend van het begrotingsbedrag strikt genomen onrechtmatig. Uitgangspunt is dus dat iedere afwijking van de begroting onrechtmatig is. De financiële beheershandeling die deze afwijking van de begroting veroorzaakt, kan namelijk in strijd zijn met het budgetrecht van de gemeenteraad. Het bepalen welke begrotingsonrechtmatigheden acceptabel zijn, is voorbehouden aan de gemeenteraad. Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur.

Accountantsverslag | 22

Misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium Het is aan de gemeente om effectieve maatregelen te nemen om misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) te voorkomen. De gemeente beziet in eerste plaats welke eisen de wet- en regelgeving stelt ten aanzien van misbruik en oneigenlijk gebruik, wat daarin is geregeld omtrent de handhaving en hoe zich dat heeft vertaald naar de opzet van de interne organisatie. Om dit te bewerkstellingen is een mix van maatregelen nodig, dat zich uit in het M&O-beleid. Rechtmatigheidsverantwoording De gemeente Roerdalen heeft in haar jaarrekening 2023 een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen via welke het college van burgemeester en wethouders verantwoording afdraagt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening. Omdat de rechtmatigheidsverantwoording onderdeel vormt van de jaarrekening, betrekt de accountant de getrouwheid van hetgeen het college van burgemeester en wethouders in de rechtmatigheidsverantwoording beweert in zijn oordeel dat tot uitdrukking komt in de controleverklaring. Voor ons oordeel wordt verwezen naar hoofdstuk 1 van dit verslag.

Accountantsverslag | 23

4. Overige elementen Frauderisicofactoren De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het management van de gemeente Roerdalen. Deze verantwoordelijkheid betreft ook het onderhouden van een zodanige interne beheersing om het opmaken van de jaarrekening mogelijk te maken zonder dat deze afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fraude of van fouten. Onze controle is opgezet om een redelijke mate van zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten, maar richt zich niet specifiek op het ontdekken van fraude.

Uit hoofde van de jaarrekeningcontrole hebben wij geen indicaties van fraude en/of ongeregeldheden.

Van het management hebben wij de bevestiging ontvangen dat er geen onregelmatigheden zijn geconstateerd waarbij het management of werknemers die een belangrijke rol spelen bij de maatregelen van interne beheersing zijn betrokken. Noch heeft het management materiële onregelmatigheden geconstateerd als gevolg van doen of nalaten door anderen binnen de organisatie. Tevens hebben wij werkzaamheden uitgevoerd die gericht waren op het risico van het ‘omzeilen’ van de interne beheersingsmaatregelen door de leiding van de organisatie. Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op:   

de memoriaalboekingen die in uw administratie zijn gemaakt; hiervan hebben wij onderzocht of deze aanvaardbaar zijn; de schattingen; deze hebben wij getoetst op tendenties; significante ongebruikelijke transacties; wij hebben onderzocht of er indicatie bestaat voor ongebruikelijke transacties en hebben indien aanwezig deze transacties onderzocht met behulp van data-analyse en onderliggende documentatie.

Hoewel wij een professioneel kritische houding hebben ten opzichte van risico’s van fraude in de jaarrekening, willen wij opmerken dat onze controle niet specifiek is gericht op het ontdekken hiervan. Tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2023 zijn geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude gebleken.

Naleving van wet- en regelgeving Wij hebben geen kennis van te rapporteren omstandigheden in verband met niet-naleving van wet- en regelgeving.

Accountantsverslag | 24

Geautomatiseerde gegevensverwerking Wij zijn op grond van artikel 2:393 lid 4 BW verplicht melding te maken van onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Bij het uitvoeren van de controle zijn in dit opzicht geen acute bevindingen naar voren gekomen die aan u moeten worden gemeld. Wel vragen wij aandacht voor de regievoering en monitoring ten aanzien van uitbestede IT-activiteiten.

Duurzaamheidsverslaggeving

Hoewel vooralsnog geen verplichting geldt, geven wij in overweging om vrijwillig te rapporteren over ESG-risico’s en ESG-prestaties.

Accountantsverslag | 25

Europese wetgeving in de vorm van de Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR) en de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) verplicht bedrijven direct, dan wel via ketenwerking te rapporteren over duurzaamheid. De veelgebruikte termen Environmental, Social en Governance (afgekort in ESG) worden hiervoor gebruikt. Voor de CSRD zullen grote bedrijven vanaf boekjaar 2025 zelfstandig moeten gaan rapporteren over hun ESG-prestaties. De verschuivende maatschappelijke norm vereist van alle bedrijven om ook inzicht in hun ESG-prestaties te geven aan hun stakeholders. Via de hiervoor genoemde ketenwerking zal dit “afgedwongen” worden door de CSRD-wetgeving. De verplichting vereist bedrijven inzicht te geven in de ESG-risico’s die ze lopen, de beleidsreacties die hierop volgen, het meten en rapporteren van ESG-prestaties via generieke en sectorspecifieke KPI’s en het delen van targets waar ze naartoe werken. De rapportage zal onderdeel worden van het bestuursverslag en daarmee van de jaarverslaggeving. Hoewel openbaar bestuur (vooralsnog) geen verplichting heeft tot het rapporteren in overeenstemming met CSRD, geven wij in overweging om vanuit de voorbeeldfunctie van publieke organisaties vrijwillig te rapporteren over risico’s en prestaties op de gebieden Environmental, Social en Governance (ESG).

Bijlage: Geplande en gerealiseerde urenbesteding Voorafgaand aan de start van de controleopdracht maken wij op basis van de reikwijdte en diepgang van de controle-opdracht, in combinatie met onze kennis van de markt waarin uw organisatie opereert, alsmede kennis van de huishouding van uw organisatie, een inschatting van de urenbesteding. In onderstaand overzicht geven wij de geplande en de (verwachte) gerealiseerde urenbesteding weer.

Overzicht geplande en gerealiseerde urenbesteding Functieniveau

Geplande uren

Gerealiseerde uren *

Verschil

Externe accountant

35

33

-2

Supervisor/Manager

99

149

50

Assistent accountants

221

430

209

Totaal

355

612

257

* De gerealiseerde uren omvatten de urenbesteding per heden, inclusief de verwachte uren voor dossierafwikkeling.

Accountantsverslag | 26

Bekkerweg 10 Postbus 6005 6401 SB Heerlen T 045 405 5555 rsmnl.com

RSM Netherlands Accountants N.V. Bekkerweg 10 Postbus 6005 6401 SB Heerlen T 045 405 5555 rsmnl.com

RSM Netherlands Accountants N.V. is een onafhankelijk lid van het RSM netwerk en handelt onder de naam RSM. RSM is de handelsnaam van elk bij het RSM netwerk aangesloten kantoor. Het RSM netwerk is een samenwerkingsverband van onafhankelijke accountants- en advieskantoren, die ieder voor eigen verantwoordelijkheid werken. Het RSM netwerk bestaat in geen enkel rechtsgebied als afzonderlijke rechtspersoon. Op alle opdrachten zijn onze algemene voorwaarden van toepassing, die op verzoek kosteloos worden toegezonden. RSM Netherlands Accountants N.V. is ingeschreven bij de Kamer van Koophandel onder 34255759.

© RSM International Association, 2024

Accountantsverslag | 27