07 Herziene Jaarstukken 2024

Jaarstukken 2024 Gereviseerde versie

Behandeling in de gemeenteraad op 2 juli 2025.

2

Inhoudsopgave JAARVERSLAG ............................................................................................................................. 5 Inleiding ................................................................................................................................................7 Zo is de programmaverantwoording opgebouwd ...............................................................................9 Samenvatting..................................................................................................................................... 10 Financieel beeld in hoofdlijnen ......................................................................................................... 12 Roerdalen in Balans ........................................................................................................................... 15

PROGRAMMAVERANTWOORDING .......................................................................................... 17 Programmaverantwoording .............................................................................................................. 19 Programma 1 Krachtige dorpen ........................................................................................................ 21 Programma 2 Participatie, ondersteuning en zorg ........................................................................... 27 Programma 3 Veilige dorpen............................................................................................................. 35 Programma 4 Economie, natuur, toerisme, cultuur en duurzaamheid ............................................ 40 Programma 5 Woonomgeving .......................................................................................................... 49 Programma 6 Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen ............................................................ 57 Programma 7 Bestuur, organisatie en dienstverlening ..................................................................... 63 Programma 8 Algemene middelen.................................................................................................... 72

PARAGRAFEN ............................................................................................................................ 77 Paragraaf Bedrijfsvoering .................................................................................................................. 79 Paragraaf Wet open overheid / Openbaarheidsparagraag ............................................................... 87 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen........................................................................................... 88 Paragraaf Gemeentelijk grondgebied ............................................................................................... 93 Paragraaf Lokale heffingen................................................................................................................ 97 Paragraaf Verbonden partijen ......................................................................................................... 104 Paragraaf Financiering..................................................................................................................... 133 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................... 139

JAARREKENING ....................................................................................................................... 153 Balans .............................................................................................................................................. 154 Overzicht van baten en lasten in de rekening ................................................................................. 157 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling....................................................................... 159 Toelichting op de Balans ................................................................................................................. 164 Toelichting op de baten en lasten ................................................................................................... 191 Sisa verantwoording ........................................................................................................................ 202

BIJLAGEN ................................................................................................................................ 215

Jaarstukken 2024

3

4

JAARVERSLAG

Jaarstukken 2024

5

6

Inleiding Het afgelopen jaar hebben we, samen met inwoners en ondernemers, verder gewerkt aan de ontwikkeling van onze gemeente. Onze ambitie om op een dorpsgerichte en samenhangende wijze te opereren, blijft onverminderd groot. Tegelijkertijd stonden we voor financiële uitdagingen. Zonder aanvullende maatregelen dreigt een structureel tekort in onze begroting, dat vanaf 2026 verder oploopt als gevolg van de bezuinigingen vanuit de Rijksoverheid. In deze jaarrekening blikken we terug op de genomen maatregelen en de financiële resultaten van het afgelopen jaar. Waar mogelijk hebben we kosten verlaagd en inkomsten vergroot om de financiële balans te bewaken. Toch blijft verdere structurele verbetering noodzakelijk. Daarom hebben we in het najaar van 2023 het traject Roerdalen in Balans gestart. In overleg met de gemeenteraad en een raadswerkgroep zijn in maart 2024 keuzemogelijkheden gepresenteerd om de begroting structureel sluitend te krijgen, zonder een beroep te doen op onze reserves. Financieel Beleid en Resultaten Onze financiële huishouding is gericht op het duurzaam in evenwicht brengen van inkomsten en uitgaven, zodat we verantwoord kunnen blijven investeren in belangrijke maatschappelijke opgaven. Dit omvat thema’s zoals bestaanszekerheid, woningbouw en de energietransitie.

Ondanks de onzekerheden in de bredere economische context, hebben we onze lange termijn doelen niet uit het oog verloren. De financiële kerncijfers tonen aan dat we met gerichte maatregelen onze begroting beter in balans brengen, maar verdere inspanningen blijven noodzakelijk om toekomstige tekorten te voorkomen. Onze strategie blijft gericht op een combinatie van kostenbeheersing, efficiëntere inzet van middelen en samenwerking met maatschappelijke partners en investeren om te renderen. Onze Werkwijze: Samenwerking en Opgavegericht Werken Onze werkwijze kenmerkt zich door samenwerking en maatwerk. We werken steeds meer vanuit opgaven die voor inwoners belangrijk zijn en zoeken daarin de optimale rolverdeling tussen de gemeente en de gemeenschap. Dit betekent: • • • • •

Een dorpsgerichte aanpak, waarin de leefbaarheid en sociale samenhang per dorp centraal staan. Opgavegericht werken, waarbij de behoeften van inwoners het vertrekpunt vormen en we handelen vanuit mogelijkheden in plaats van beperkingen. Een flexibele overheid die per taak een passende rol zoekt en waar mogelijk lokaal handelt, met korte lijnen naar bestuur en medewerkers. Een resultaatgerichte, experimentele aanpak waarin we ruimte geven aan nieuwe initiatieven. Werken vanuit kernwaarden als respect, gelijkwaardigheid, vertrouwen en verantwoordelijkheid.

Jaarstukken 2024

7

Vooruitblik De komende periode blijft de financiële stabiliteit van onze gemeente een belangrijk aandachtspunt. Het is onze prioriteit om structurele oplossingen te vinden die niet alleen bijdragen aan een sluitende begroting, maar ook de kwaliteit van onze dienstverlening en leefomgeving behouden. In de samenvatting (algemeen deel) nemen we u in vogelvlucht mee langs de belangrijkste resultaten uit het afgelopen jaar. In de programmaverantwoording gaan we per programma in op de doelen en activiteiten die in 2024 gepland waren. Hier verantwoorden we ook de financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Leeswijzer De “Jaarstukken 2024” bestaan uit de volgende onderdelen: − het jaarverslag Hierin beschrijven we de belangrijkste ontwikkelingen van het afgelopen jaar. Daarnaast schetsen we het financieel beeld op hoofdlijnen. − de programmaverantwoording De programmaverantwoording bestaat uit de 8 programma’s. De opbouw van de programma’s wordt hieronder verder uitgelegd. − de paragrafen Het betreft hier de verplichte paragrafen volgens de BBV. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de programma’s. Het gaat vooral om de beleidslijnen voor beheersmatige aspecten die grote financiële gevolgen hebben of kunnen hebben. Iedere paragraaf heeft zijn eigen karakter en opbouw. − de jaarrekening De jaarrekening is het financiële deel van de jaarstukken en bestaat uit het overzicht van baten en lasten en de balans.

8

Zo is de programmaverantwoording opgebouwd Inleiding Hierin beschrijven we kort waar het programma over gaat en wat we wilden bereiken. Speerpunten Onder speerpunten hebben we de speerpunten uit de programmabegroting vermeld. We rapporteren over de inhoud, financiën en planning. Hiervoor gebruiken we de volgende tekens en kleuren:

☺  

het gaat goed, dus zoals we in de begroting hebben aangegeven het gaat minder goed dan gepland, uitvoering zoals begroot staat onder druk het gaat niet goed, we wijken af van de begroting

Reguliere werkzaamheden Naast de speerpunten voeren we ook nog veel andere werkzaamheden uit. Deze reguliere werkzaamheden worden kort opgesomd. Indicatoren Door het Rijk, zijn in afstemming met de VNG, een aantal indicatoren verplicht gesteld. Deze zijn opgenomen in de paragrafen. De gegevens zijn afkomstig van www.waarstaatjegemeente.nl. Per indicator is aangegeven wat de betekenis is, welke bron gebruikt is en op welke jaar het gegeven betrekking heeft. Ter vergelijking zijn ook de gemiddelde waardes van de gemeenten in de provincie Limburg, van niet stedelijke gebieden en van gemeenten met minder dan 25.000 inwoners weergegeven. Financieel Bij de staatjes geven we per programma aan: − Wat de daadwerkelijke baten en lasten van vorig jaar waren (rekening 2024). − Wat de bedragen waren in de begroting zoals deze oorspronkelijk door de raad is vastgesteld (primitieve begroting). − Wat de baten en lasten van de aangepaste begroting zijn op basis van door de raad vastgestelde begrotingswijzigingen (actuele begroting). − Wat de daadwerkelijke baten en lasten van 2024 waren (rekening 2024). − Of er een voordelig (V) of nadelig (N) verschil is tussen de actuele begroting en de rekening 2024 (verschil). Naast de baten en lasten zijn de mutaties in de reserves op dezelfde manier weergegeven. In de toelichting zijn de belangrijkste verschillen verder uitgewerkt.

Kleinere verschillen zijn opgenomen als overige afwijkingen.

Jaarstukken 2024

9

Samenvatting In deze samenvatting beschrijven we de belangrijkste ontwikkelingen van het jaar 2024. Daarnaast schetsen we het financieel beeld op hoofdlijnen en lichten we de verschillen tussen de begroting en de realisatie toe. Roerdalen in Balans: werken aan financieel gezond beleid Bij de voorbereiding van de begroting 2021-2024 werd een structureel tekort vastgesteld. Dit heeft geleid tot de invoering van het traject ‘Roerdalen in Balans’, waarbij de gemeente heeft ingezet op kostenbeheersing en doelmatige besteding van middelen. In 2024 werd een vervolgstap gezet met ‘Roerdalen in Balans 2.0’ om de begroting structureel sluitend te krijgen zonder een beroep te doen op de reserves. Hoewel dit voor 2025 is gelukt, blijft het meerjarig perspectief een uitdaging. Eind 2024 is daarom het project ‘Gezond Financieel Perspectief’ gestart om verdere structurele oplossingen te verkennen. Maatschappelijke ontwikkeling In 2024 is verder gewerkt aan de versterking van de sociale basis en het verbeteren van ondersteuning in het sociaal domein. Belangrijke speerpunten waren de uitbreiding van de basisondersteuning, inzet van ervaringsdeskundigen en het programma ‘Samen doen, samen leren’. Ook werd samen met inwoners gewerkt aan ontmoetingsplekken en is gestart met een experimentele opleiding sociaal werk voor jongeren in samenwerking met ROC Gilde.

Bestaanszekerheid stond hoog op de agenda. Er is een breed maatschappelijk traject gestart met inwoners, organisaties en ondernemers, gericht op het versterken van de bestaanszekerheid. Hierbij is ingezet op vereenvoudiging van ondersteuningsregelingen en het verbeteren van de begeleiding door het sociaal team. De opvang van Oekraïense vluchtelingen en statushouders bleef een aandachtspunt. Er zijn nieuwe tijdelijke woningen gerealiseerd en de maatschappelijke begeleiding werd uitgebreid. De stijgende kosten in de jeugdzorg en de Wmo zorgden voor financiële uitdagingen, ondanks preventieve maatregelen zoals valpreventietrainingen en welzijnsprogramma’s. Veiligheid en handhaving In 2024 lag de focus op preventie en bewustwording. Via projecten als ‘Kiek Oet’ werd aandacht besteed aan ondermijning en criminaliteitsbestrijding. De samenwerking met Meld Misdaad Anoniem werd voortgezet en een nieuw meldpunt voor ongewenst huurgedrag werd opgericht. Brandveiligheid kreeg extra aandacht met een subsidieaanvraag voor natuurbrandmanagement en de uitbreiding van voorlichtingsprogramma’s. Daarnaast werd gewerkt aan de bestuurlijke aanpak van ondermijning en het versterken van de samenwerking tussen zorg en veiligheid. De implementatie van de Wet Aanpak Samenhangende Meervoudige Problematiek (WAMS) bleef onzeker vanwege het controversieel verklaren van de wet.

Ruimtelijke ontwikkeling en duurzaamheid In 2024 werd verder gewerkt aan de implementatie van de Omgevingswet en het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Ondanks uitdagingen rondom regelgeving en financiering zijn diverse woningbouwprojecten doorgezet. De verduurzaming van Roerdalen kreeg een impuls met de voorbereidingen voor een gemeentelijk zonneveld, de voortgang van het project ‘Zon op dak’ en de uitvoering van het Nationaal Isolatie Programma (NIP).

10

De gemeente bleef betrokken bij de Regiodeal en het Limburgs Programma Landelijk Gebied, waarbij inzet was gericht op natuurontwikkeling en het versterken van de regionale samenwerking. Economie en toerisme De gemeente zette zich in voor een gezond ondernemersklimaat en regionale samenwerking. De oprichting van een toeristisch platform werd voorbereid en ondernemers werden ondersteund via diverse netwerkinitiatieven. Daarnaast werd een ambitieplan opgesteld voor de hippische sector. De gemeente droeg bij aan de uitvoering van de Regiodeal Midden-Limburg en het project ‘Elke Regio Telt’, waarmee een langdurige samenwerking met het Rijk wordt aangegaan. De focus lag hierbij op leefbaarheid, landschap en klimaat. Conclusie In 2024 zijn belangrijke stappen gezet om Roerdalen sociaal, economisch en financieel in balans te houden. De samenwerking met inwoners en ondernemers groeide verder, maar er blijven uitdagingen zoals stijgende zorgkosten en de noodzaak om de gemeentelijke financiën structureel gezond te houden. Dit vraagt om blijvende aandacht en gezamenlijke inspanningen. Samen werken we aan een toekomstbestendig Roerdalen! We sluiten 2024 af met een overschot van € 4,3 miljoen. Het overschot heeft een aantal redenen. We hebben de belangrijkste afwijkingen al gedeeltelijk verantwoord bij de halfjaarrapportage.

Hieronder staan de grootste afwijkingen in 2024 ten opzichte van de halfjaarrapportage rapportage: Grootste afwijkingen ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

Surplus van SPUK Oekraïne opvang ontheemden Meer uitgaven jeugdzorg Hogere Rijksuitkering Pw, IOAW, IOAZ, Bbz 2004 Voordelig saldo Modulaire gemeenschappelijke regeling SD LN Hogere opbrengst grondverkopen en hogere opbrengst pachtopbrengsten Verkoop grond LOG Montfort Lagere kosten afval Hogere leges omgevingsvergunningen Storting in voorzieningen i.v.m. personele regelingen en (voormalig) college van B&W regelingen Niet realiseren stelpost efficiencyresultaat sc MER Gemeentefondsuitkering, effect decembercirculaire 2024 Rentevoordeel en rente inkomsten (kortlopende) financiering

- 1.631.000 (V) 200.000 (N) 366.000 (V) 117.000 (V) -

161.000 (V) 169.000 (V) 231.000 (V) 573.000 (V)

- 1.139.000 (N) 160.000 (N) 377.000 (V) 92.000 (V)

In de programmaverantwoording wordt uitgebreider ingegaan op de afwijkingen per programma. In het financieel beeld op hoofdlijnen lichten we de verschillen ten opzichte van de actuele begroting toe.

Jaarstukken 2024

11

Financieel beeld in hoofdlijnen De primitieve begroting 2024-2027 is vastgesteld op 9 november 2023 met een resultaat van € 0 in het jaar 2024. Het saldo is in de loop van 2024 begrotingstechnisch gewijzigd naar een positief saldo van € 1.337.377. Bij het opstellen van de jaarrekening blijkt het resultaat uiteindelijk nog positiever. We sluiten 2024 af met een positief saldo van € 4.278.605. Onderstaande tabel laat op programmaniveau het verloop en de verschillen zien van het resultaat van de primitieve en de actuele begroting, afgezet tegen het resultaat van de jaarrekening. bedragen x € 1.000 Rekening Primitieve Actuele 2023 Begroting Begroting

Rekening 2024

Verschil

Saldo van baten en lasten Lasten 1. Krachtige dorpen 2. Participatie, ondersteuning en zorg 3. Veilige dorpen 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur 5. Woonomgeving 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening 8. Algemene middelen Totaal Lasten

- 5.506 - 30.020 - 2.449 - 2.024 - 7.989 - 8.021 - 12.025 - 403 - 68.439

- 6.415 - 26.952 - 2.523 - 1.924 - 6.788 - 8.491 - 12.184 - 375 - 65.651

- 6.576 - 35.212 - 2.638 - 3.346 - 6.979 - 9.263 - 12.540 - 341 - 76.896

- 6.384 - 31.804 - 2.593 - 2.813 - 6.519 - 9.295 - 13.360 - 328 - 73.096

192 V 3.408 V 46 V 533 V 459 V - 32 N - 820 N 12 V 3.799 V

Baten 1. Krachtige dorpen 2. Participatie, ondersteuning en zorg 3. Veilige dorpen 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur 5. Woonomgeving 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening 8. Algemene middelen Totaal Baten

725 8.451 220 904 5.469 2.772 1.331 46.650 66.522

770 5.519 56 870 4.648 2.566 457 46.561 61.446

843 11.171 56 1.199 6.061 3.340 4.365 49.519 76.553

700 10.356 30 1.267 6.433 3.411 4.896 49.821 76.914

- 142 N - 815 N - 26 N 68 V 372 V 71 V 531 V 302 V 361 V

Saldo van baten en lasten

- 1.918

- 4.205

- 343

3.818

4.161 V

Mutatie reserves Toevoegingen

- 3.349

- 127

- 7.719

- 9.097

- 1.378 N

Onttrekkingen

6.881

4.332

9.399

9.557

158 V

Mutatie reserves

3.532

4.205

1.680

461

- 1.219 N

Resultaat

1.614

0

1.337

4.279

2.941 V

Overzicht programma's

12

In de programmaverantwoording en in de paragraaf bedrijfsvoering worden de verschillen gedetailleerd toegelicht. Ook voor de mutaties in de reserves worden per programma de verschillen toegelicht. Hierna lichten we de belangrijkste verschillen kort toe. Surplus SPUK Oekraïne-opvang ontheemden De specifieke uitkering voor de opvang van Oekraïense ontheemden heeft geresulteerd in een voordelig saldo van € 1.631.000 op basis van het normbedrag per bed. De ontvangen Rijksbijdrage was hoger dan de daadwerkelijk gemaakte kosten. Meeruitgaven jeugdzorg De uitgaven binnen de jeugdzorg zijn gestegen door een toename van complexe zorgvragen en hogere tarieven. Hogere Rijksuitkering Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz De definitieve Rijksuitkering is hoger dan bekend was bij het opstellen van de halfjaarrapportage 2024. Daarnaast is er meer geld teruggevorderd dan begroot. Voordelig saldo Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Limburg-Noord De MGR Sociaal Domein Limburg-Noord heeft 2024 met een positief resultaat afgesloten. Dit zorgt voor een hoger uit te betalen saldo aan de deelnemende gemeenten. Hogere opbrengsten uit grondverkopen en pacht Door gunstige marktontwikkelingen en extra verkopen is er een meeropbrengst gerealiseerd. Verkoop grond LOG Montfort De verkoop van de voorlaatste bedrijfskavel in het LOG Montfort leverde € 169.000 extra op.

Lagere kosten afvalverwerking De positieve verschillen in de uitgaven bij afval zijn te verklaren door de variabele marktprijzen van afvalstromen zoals kunststoffen en oud papier karton. Met name bij kunststof en drankkartons zijn de kosten lager geweest dan verwacht. Hogere leges omgevingsvergunningen Het aantal aanvragen voor omgevingsvergunningen lag hoger dan verwacht, wat resulteerde in een meeropbrengst. Storting in voorziening voor (voormalig) collegeleden en personele regelingen en verlofsaldi In verband met verlofsparen, bovenwettelijk verlof en personele regelingen is € 248.000 toegevoegd aan de voorzieningen. Daarnaast heeft voor pensioenenrechten en wachtgeld van (voormalig) collegeleden een hogere storting plaatsgevonden van € 870.000. Niet gerealiseerde stelpost efficiencyresultaat servicecentrum MER De verwachte besparing binnen het servicecentrum MER is niet behaald. Dit komt door de hogere storting die de MER ook heeft moeten doen in de voorzieningen voor personeel. Gemeentefondsuitkering – effect decembercirculaire 2024 De effecten in de decembercirculaire 2024, zijn niet meer verwerkt in de begroting 2024. Rentevoordeel Door een hogere opbrengst op het schatkistbankieren en de hogere rentekosten van de lening die in december 2023 nog is afgesloten, ontstaat een positief rente-effect.

Jaarstukken 2024

13

Grafisch overzicht baten en lasten per programma In onderstaande grafieken wordt in één oogopslag de verdeling van baten en lasten over de programma’s gepresenteerd. De bedragen kunt u terugvinden in de kolom rekening 2024 van de vorige tabel. De grafiek hieronder staan de verdeling van de lasten en baten per programma gevisualiseerd.

14

Roerdalen in Balans Bij de voorbereiding van de begroting 2021-2024 bleek voor het eerst dat we een structureel tekort hadden dat toen op liep naar bijna € 3,5 miljoen. Gezien de omvang van het tekort is toen gekozen voor een aanpak waarbij de kwaliteit voor de gemeenschap overeind bleef en onze kernwaarden centraal bleven staan. Om de tekorten in de periode 2021-2024 te dekken is toen een reserve “Afdekken te korten” gevormd die niet nodig is geweest. Deze hebben we bij halfjaarrapportage van 2024 dan ook volledig laten vrijvallen naar de algemene reserve. Zoals al eerder in de begroting 2024 is aangegeven is de taakstelling bij het sociaal domein niet gerealiseerd. Wel is vanuit de omvorming gewerkt aan de uitbreiding van de basisondersteuning. Hiermee willen we de ingewikkelde hulp terugbrengen naar de menselijk maat. Terug naar wat de inwoner echt nodig heeft kijkend vanuit zijn eigen situatie. Ondanks dat we dit niet helemaal kunnen onderbouwen denken we wel dat door deze inzet de kosten minder snel gestegen zijn. De taakstelling van investeren om te renderen is nu nog niet volledig gerealiseerd, maar we verwachten wel deze in de komende jaren te gaan realiseren. In 2024 heeft in ieder geval de verdere verledding van de verlichting plaatsgevonden, zowel van de straatverlichting als ook bij de voetbalvelden.

In 2024 heeft de voorbereiding plaatsgevonden voor de businesscase voor het gemeentelijk zonnestation. Na de besluitvorming in de raad in april 2025, is de verdere uitwerking opgepakt. In het kader van in control zijn we verder gegaan met de verbetering en vereenvoudiging van het planning & control proces met in de eerste helft van 2024 een kadernota waarin een betere aansluiting is gemaakt tussen inhoud en financiën. Ondanks de inspanningen en effecten van Roerdalen in Balans werden we bij de begroting 2024 nog steeds geconfronteerd met een niet sluitend meerjarig perspectief. Daarom hebben we het traject Roerdalen in Balans 2 gestart. In overleg met de gemeenteraad en een raadswerkgroep zijn in maart 2024 keuzemogelijkheden gepresenteerd om de begroting structureel sluitend te krijgen, zonder een beroep te doen op onze reserves. Dit is in de kadernota 2025 ook gelukt voor 2025, maar het meerjarig perspectief is nog steeds negatief. Weliswaar is dit een stuk lager dan begin 2021, maar gelet op de ontwikkelingen loopt het structurele tekort weer verder op. In de laatste maanden van 2024 hebben we een start gemaakt met het project “Gezond Financieel Perspectief”. Uit de bijeenkomsten met de raadswerkgroep is de conclusie gekomen dat het om te komen tot een structurele oplossing een kerntakendiscussie waarschijnlijk noodzakelijk is.

Voor Roerdalen in Balans hadden we naast de reserve voor de afdekking van de tekorten ook een reserve voor de uitvoering van het project. Deze reserve is maar voor de helft aangesproken. We willen deze reserve in stand houden om hier de kosten van het project “Gezond Financieel Perspectief” mee te bekostigen.

Jaarstukken 2024

15

16

PROGRAMMAVERANTWOORDING

Jaarstukken 2024

17

18

Programmaverantwoording De programmaverantwoording met acht programma’s is als volgt ingedeeld: Sociaal domein; de mens centraal 1. Krachtige dorpen. 2. Participatie, ondersteuning en zorg. 3. Veilige dorpen. Ruimtelijk domein; ruimtelijke ontwikkeling en (eu)regionaal ondernemerschap 4. Economie, toerisme en natuur. 5. Woonomgeving. 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen. Dienstverlening en Bedrijfsvoering; sturingskracht 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening. 8. Algemene middelen. Beleidsindicatoren Gemeenten hanteren voor het toelichten van de maatschappelijke effecten in de programma's en de programmaverantwoording de beleidsindicatoren. Voor nadere informatie over deze indicatoren verwijzen we naar bijlage 2.

Jaarstukken 2024

19

20

Programma 1 Krachtige dorpen

Inleiding Sociale samenhang, goede basisvoorzieningen en weerbare inwoners Het programma Krachtige Dorpen gaat over sociale samenhang en leefbaarheid in Roerdalen. Het programma omvat de basisvoorzieningen zoals de school, de vereniging, het dorpshuis, het Sociaal team en het consultatiebureau. Het gaat om de mogelijkheden voor inwoners om elkaar te ontmoeten, zich te ontspannen en te ontplooien. Wij willen dat iedereen die dat wil, kan meedoen aan de samenleving en niemand wordt uitgesloten. Dit programma gaat over het preventief versterken van de veerkracht en de weerbaarheid van mensen. Afgelopen jaren is er een netwerk van burgerinitiatieven ontstaan en zijn er steeds meer (collectieve) activiteiten voor inwoners, zoals een mantelzorgsalon, lotgenotencontact, en overwegingsgroepen. Steeds meer inwoners zijn betrokken geraakt en nemen verantwoordelijkheid. Er is een sterke relatie met wonen en leefomgeving. Programma 1 raakt het fundament van het sociaal domein: de sociale basis. Programma 1 en programma 2 (participatie, ondersteuning en zorg) vloeien deels in elkaar over en versterken elkaar, waarbij programma 1 vooral over de gemeenschap gaat en programma 2 over individuele en collectieve zorg en ondersteuning. Beweging sociale basis De beweging in de sociale basis komt voort uit de overtuiging dat we (te) ingewikkelde hulp kunnen terugbrengen naar de menselijke maat.

Naar wat de inwoner echt nodig heeft, kijkend vanuit zijn eigen situatie. En hulp niet veraf, maar dichtbij georganiseerd. Om die reden hebben we de expertise en het netwerk van het Sociaal Team Roerdalen uitgebreid en zorgen we voor een goede borging, onder andere op het gebied van ervaringswerk en complexe problematiek. We investeren hiermee in een krachtige sociale basis. Samen leren, samen doen Ook investeren we in de samenwerking met de uitvoering door middel van het MER-brede project Samen doen, samen leren. Met dit project willen we de ingezette beweging delen en komen tot een gezamenlijke werkwijze met onze collega MER-gemeenten en uitvoeringsorganisatie MER SD. Daarnaast werken we binnen dit programma in het kader van andere overheid en klein geluk, volgens de bedoeling aan burgerparticipatie. In dat kader experimenteren we met onze inwoners en hebben in 2024 samen gewerkt met ROC Gilde aan de experimentele opleiding Sociaal werker voor jongeren in de regio. Ook hebben we samen met inwoners gewerkt aan gezamenlijke ontmoetingsplekken voor iedereen. Hiervoor verwijzen we naar programma 7.

Jaarstukken 2024

21

Wat willen we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan We willen de weerbaarheid en veerkracht van onze inwoners vergroten en we zetten in op preventie. Er is een groter wordende groep kwetsbare mensen in de maatschappij. Door stapeling van problemen op het gebied van gezondheid, werk en inkomen, opvoeden en laaggeletterdheid kan de kwetsbaarheid en de ongelijkheid toenemen. Ook is er een kleine groep inwoners die niet zelfredzaam is. Wij ondersteunen de veerkracht en weerbaarheid van deze inwoners vanuit de visie van positieve gezondheid. Positieve gezondheid gaat ervan uit dat mensen zelf verantwoordelijk zijn, maar dat zij met hulp hun weerbaarheid in kwetsbare situaties kunnen versterken. Positieve gezondheid gaat over de veerkracht op meerdere levensdomeinen: lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren. Daarnaast vergroten wij de inzet op preventie en preventieve maatregelen en vroegtijdig signaleren.

Tactische doelen Versterken van de sociale basis Onderwerp Actie 1: Inzet van het gezond en actief leven akkoord Actie 2: Structurele inzet aanpak Welzijn op Recept Actie 3: Anders inrichten collectieve vormen van basisondersteuning Actie 4: Inzet van ervaringsdeskundigheid in de sociale basis Actie 5: Onderzoeken nieuwe aanpak jeugd en jongeren Actie 6: Roerdalen zijn we samen Actie 7: Ontmoetingsplek in samenhang met (burger)biebs

Inhoud

Financiën

Planning

☺ ☺ ☺ ☺  ☺ 

☺ ☺ ☺ ☺ ☺ ☺ 

☺ ☺ ☺ ☺ ☺ ☺ 

Actie 1: Inzet van het gezond en actief leven akkoord Van de taken die binnen GALA behoren wordt een aantal activiteiten/taken regulier uitgevoerd. De nieuw opgestarte activiteit Valpreventie loopt goed. Dankzij de eerste drie (goed bezochte) informatiebijeenkomsten zijn alle trainingen in het kader van Valpreventie volgeboekt. We hebben ingezet op een gezonde en vitale samenleving waarin iedereen kan meedoen. Dit hebben we samen met diverse maatschappelijke partners gedaan, zoals u kunt teruglezen in verderop bij doel 2, actie 2. Deze beweging sluit aan op de in Roerdalen ingezette beweging naar een sterke sociale basis. De invulling en uitvoering van de verschillende thema’s verloopt in hoofdlijnen volgens planning. De middelen zijn volledig ingezet. Actie 2: Structurele inzet aanpak Welzijn op Recept We zien in de inzet van Welzijn op recept een positieve ontwikkeling. Het afgelopen jaar zijn 99 inwoners doorverwezen naar Welzijn op recept door alle (zes) huisartspraktijken. Van deze 99 inwoners heeft bijna de helft nog nooit hulp gehad. Dit betekent dat we met de inzet van de welzijnscoach een groep inwoners bereiken die anders buiten beeld waren gebleven ondanks ze hulpvragen hadden. 91% is succesvol geholpen door deze inzet. Ook hebben er gesprekken met zorgverzekeraars plaatsgevonden op regionaal niveau (IZA tafel).

Daarin zijn vorderingen zichtbaar maar hebben nog niet geleid tot concrete (financiële) afspraken.

22

Actie 3: Anders inrichten collectieve vormen van basisondersteuning De hernieuwde aanpak van de Huiskamerplus is geëvalueerd en de doorontwikkeling wordt samen met het Sociaal Team Roerdalen verder opgepakt. Naast de lopende pilots in de basisondersteuning zijn we gestart met een haalbaarheidsonderzoek naar een Mensontwikkelbedrijf (MOB). Eind 2024 is dit onderzoek gestart in samenwerking met een extern bureau. De resultaten hiervan leggen we aan u voor in juli 2025. Zie hiervoor ook programma 2. Actie 4: Inzet van ervaringsdeskundigheid in de sociale basis De inzet van de pilot ervaringsdeskundigheid in de sociale basis is verlopen zoals gewenst en is vanaf 2025 structureel gemaakt. Er zijn twee overwegingsgroepen in Roerdalen, geleid door lokale ervaringswerkers. Ook werken de professionals van het Sociaal team samen met ervaringsdeskundigen. Actie 5: Onderzoeken nieuwe aanpak jeugd en jongeren Alle input om te komen tot een visie is opgehaald en gedeeld en besproken met de gemeenteraad en jongeren in september 2024. Deze input vormt de basis voor de keuzes die in 2025 worden gemaakt ten aanzien van de aanpak jeugd en jongeren en ook de herijking van het accommodatiebeleid. Actie 6: Roerdalen zijn we samen In 2024 is het concept Mensenbieb samen met bibliotheek Bibliorura uitgevoerd in de Geluksweek en in de Boekenweek.

Dit concept maakte ontmoetingsmogelijkheden tussen inwoners met verschillende achtergronden mogelijk. De Mensenbieb heeft bijgedragen aan het samenbrengen van inwoners van Roerdalen doordat mensen met elkaar in gesprek zijn gegaan en daardoor bijdragen aan verbinding en meer wederzijds begrip in onze samenleving. Daarnaast hebben we de campagne ‘Roerdalen zijn we samen’ ontwikkeld, waarbij de verhalen van nieuwe inwoners hun verhaal zijn opgetekend en via de gemeentelijke kanalen zijn verspreid. Dit concept krijgt in 2025 een vervolg vanuit het Sociaal Team Roerdalen. Actie 7: Ontmoetingsplek in samenhang met (burger)biebs De wettelijke verplichting om te om te zorgen voor een lokale bibliotheekvoorziening op basis van cofinanciering (80% rijk en 20% gemeente) is nog niet gerealiseerd. We willen de gewenste bibliotheekvoorziening (door)ontwikkelen in samenwerking met de burgerbiebs. Dit vraagt om een uitzondering op de wettelijke verplichting vanuit het Rijk. Dit hebben wij als gemeente op vele manieren kenbaar gemaakt, tot nu toe zonder succes. Inwoners in een kwetsbare situatie worden weerbaarder, méér bewust van de eigen invloed op gezondheid en ontwikkelen veerkracht en vaardigheden. Onderwerp Inhoud Financiën Planning Actie 1: Bevorderen van een gezonde leefstijl en een gezonde leefomgeving Actie 2: Vitaal ouder worden

☺

☺

☺

☺

☺

☺

Actie 1: bevorderen van een gezonde leefstijl en een gezonde leefomgeving Het programma HealthyLIFE is in 2024 doorontwikkeld. De samenwerking tussen de betrokken partners is versterkt. De koppeling met het lokale beweegaanbod wordt zo veel mogelijk gemaakt.

Jaarstukken 2024

23

Actie 2: Vitaal ouder worden Het project valpreventie is uitgerold en de eerste inwoners van Roerdalen kunnen deelnemen aan een van de geschikte interventies, nadat ze zijn doorverwezen vanuit de screening. In 2024 zijn de eerste informatiemiddagen over valpreventie georganiseerd in Melick en Posterholt. Hier zijn de lokale seniorenverenigingen nauw bij betrokken. Vanuit de bijbehorende screening zijn de eerste groepen gestart met de interventie ‘Vallen Verleden Tijd’. In samenwerking met de meeste Roerdalense fysiotherapiepraktijken is de Coöperatie ‘Verenigde Zorgverleners Roerdalen’ opgericht. Voor de verdere uitrol wordt ingezet op een multidisciplinaire aanpak. Andere zorgverleners worden steeds intensiever betrokken in deze aanpak. Dit zijn onder andere ergotherapeuten, podotherapeuten, diëtisten en apothekers. Verder zijn huisartsen en wijkverpleegkundigen geïnformeerd over de opzet van dit programma. Bevordering samenwerking partners sociale basis Onderwerp Actie 1: Samen doen, samen leren Actie 2: Koppeling formele en informele zorg

Inhoud

Financiën

Planning

☺ ☺

☺ ☺

☺ ☺

Actie 1: Samen doen, samen leren (MER Breed project) In onze huidige manier van (samen)werken binnen het sociaal domein bepalen regels en wetten vaak in eerste instantie of en zo ja, welke ondersteuning er wel of niet gegeven kan worden. Deze manier van (samen)werken biedt echter niet meer altijd de juiste oplossingen. We werken samen met onze collega MER gemeenten en het servicecentrum MER SD aan een andere werkwijze en gedrag dat daarbij hoort. Waarbij regels ondergeschikt zijn aan bedoeling en resultaat. Vanuit het perspectief van de inwoner en een mensbeeld dat uitgaat van vertrouwen. In 2024 hebben we samen met een voorlopersgroep uit de vier organisaties een aanzet gemaakt voor deze nieuwe werkwijze. Beleid en uitvoering hebben samen gewerkt aan een viertal thema’s, met als resultaat een voorstel voor de verdere implementatie van het project. Dit voorstel is eind 2024 door de vier bestuurders omarmd en wordt in 2025 door de vier organisaties verder doorontwikkeld. Actie 2: Koppeling formele en informele zorg In 2024 is het Informeel Zorg Platform verder versterkt. Er zijn een aantal themabijeenkomsten georganiseerd waarbij de nadruk lag op het delen van kennis en ervaringen. Partijen weten elkaar steeds beter te vinden.

Reguliere werkzaamheden • • • • • • • • •

24

Onderwijs (voor- en vroegschoolse educatie, leerplicht, leerlingenvervoer); Subsidiebeleid; Accommodatiebeleid; Gezondheidsbeleid (GGD, positieve gezondheid, GALA, IZA); Kinderopvang; Samenwerking MER en overige partijen (zie ook paragraaf verbonden partijen); Ondersteuning van inwoners initiatieven; Bevorderen inwonersparticipatie; Mantelzorgbeleid.

Financieel

1. Krachtige dorpen Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

bedragen x € 1.000 Rekening Primitieve Actuele Rekening Verschil 2023 Begroting Begroting 2024 - 5.506 725 - 4.782

- 6.415 770 - 5.646

- 6.576 843 - 5.734

- 6.384 192 V 700 - 142 N - 5.684 50 V

394 394

432 432

482 482

469 469

- 13 N - 13 N

- 4.388

- 5.213

- 5.252

- 5.215

37 V

Toelichting bedragen x € 1.000 1. Krachtige dorpen - Belangrijkste afwijkingen Lasten Extra kosten voor het gebruik gereed maken van 't Sweeltje en 't Ploensjbad.

Verschil

- 41 N

De bouw van MFA Vlodrop is gestart maar nog niet afgerond. Hierdoor is geen exploitatiebijdrage betaald.

36 V

De werkelijke kosten voor gas, elektra en beheerkosten van de brede school Herkenbosch zijn lager dan begroot.

42 V

Gemeenten hebben de wettelijke verantwoordelijkheid om een netwerk van openbare bibliotheekvoorzieningen in stand te houden (op basis van bekostiging 80% Rijk - 20% gemeente). Roerdalen doet dit via 6 burgerbibliotheken en een subsidie aan Bibliorura. In 2024 hebben wij een SPUK aangevraagd voor de verdere doorontwikkeling van onze bibliotheekvoorziening. De minister van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen heeft deze aanvraag echter afgewezen omdat onze invulling, in de ogen van de minister, niet voldoet aan de wet. Zie ook nadeel bij baten.

275 V

Het aantal sociaal medische indicaties (peuterspeelzaalwerk) is gestegen. Dit leidt tot hogere uitgaven.

- 49 N

Totaal lasten Baten Het door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport verstrekte voorschot inzake de SPUK 'Stimulering sport' blijkt te hoog. Dit verschil wordt teruggevorderd door het Rijk. Wettelijke verantwoordelijkheid voor het in stand houden van openbare bibliotheekvoorzieningen. Zie toelichting bij lasten. Totaal baten

Jaarstukken 2024

263 V

- 27 N

- 220 N

- 247 N

25

bedragen x € 1.000 1. Krachtige dorpen - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Mutatie reserves Door vertraging van de verbouwing van de Blokhut in Vlodrop zijn er nog geen kapitaallasten berekend. Doordoor vindt er ook geen onttrekking aan de reserve plaats.

26

- 13 N

Totaal mutatie reserves Overige afwijkingen

- 13 N 34 V

Totaal afwijkingen

37 V

Programma 2 Participatie, ondersteuning en zorg

Inleiding Programma 2 gaat over de ondersteuning van inwoners met een hulpvraag. Wij gaan daarbij uit van nabijheid, maatwerk en empathie. We sturen op dorpsgericht en integraal samenwerken van professionals en vrijwilligers. Dit wordt de insteek van alle professionals in het sociaal domein in Roerdalen. In 2024 heeft de focus gelegen op de thema’s jeugd en bestaanszekerheid. De mentale gezondheid van jeugdigen toont een neerwaartse trend. Dit is een landelijk zorgelijke ontwikkeling bij stijgende kosten in de jeugdzorg. Het beroep op gespecialiseerde jeugdzorg is onverminderd hoog. We hebben een stijging gezien van jongeren die een beroep op de jeugdhulp doen. En zien we dat er sprake is van steeds zwaarder wordende problematiek. Er zijn steeds meer ouderen in onze gemeente. Dat vraagt naar de toekomst toe om aanpassingen van de woningvoorraad. Ook andere doelgroepen hebben een zorgvraag waar geschikte woonvormen voor nodig zijn. In programma 5 gaan we in op de acties rondom onze visie op wonen en zorg.

Wat willen we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan Zelfredzame inwoners die kunnen deelnemen in de samenleving We zien bestaanszekerheid als een brede maatschappelijke opgave. Met de aanpak van deze opgave zijn we in 2024 samen met inwoners, (maatschappelijke) organisaties en ondernemers, gestart. Met ondersteuning van Zuyd Hogeschool, was er ruimte voor innoveren, transformeren, leren en experimenteren. Er zijn gemeente-brede bijeenkomsten geweest, er is een burgerconsultatie gedaan en er zijn gesprekken gevoerd met bestaande groepen en organisaties in de Roerdalense samenleving die zich al inzetten voor het vergroten van de bestaanszekerheid. We willen inzetten op een eenduidige aanpak naar de inwoner met een (financiële) hulpvraag. Dit betekent achter de schermen een alliantie met een gezamenlijk afgestemd aanbod en samenwerking. De inwoner wordt door één persoon begeleid, dat kan een professional of vrijwilliger zijn. Deze aanpak werken we in 2025, ook samen met inwoners, verder uit. Bestaanszekerheid is het kunnen vinden van rust en ruimte om je als mens te ontwikkelen en mee te doen in de samenleving. Voorwaarden voor bestaanszekerheid zijn: voldoende en voorspelbaar inkomen, betaalbaar wonen, toegang tot betaalbare zorg en de mogelijkheid om een financiële buffer op te bouwen voor onverwachte uitgaven.

Jaarstukken 2024

27

Tactische doelen Inwoners hebben de rust en ruimte om zich te ontwikkelen en mee te doen in de samenleving Onderwerp Inhoud Financiën Planning Actie 1: Wij creëren bewustwording rondom bestaanszekerheid Actie 2: Wij herzien ondersteuningsregelingen en voegen deze samen waar nodig Actie 3: Wij zetten in op begeleiding en nazorg door het    sociaal team en ervaringsdeskundigen

☺  ☺

☺  ☺

☺  ☺

Actie 1: Wij creëren bewustwording rondom bestaanszekerheid We zien bestaanszekerheid als een brede maatschappelijke opgave. Deze opgave pakken wij samen met de Roerdalense samenleving aan. In 2024 hebben we projectmatig, samen met inwoners en met ondersteuning van Zuyd Hogeschool, de Roerdalense definitie en meerjarenagenda ontwikkeld. Het visiedocument dat hieruit is ontstaan, is voorgelegd aan uw raad. Het project bestond uit de volgende onderdelen: een documentenstudie van relevante beleidskaders- en documenten, vier bijeenkomsten, en een digitale burgerraadpleging. Hieruit zijn verschillende deelprojecten ontstaan waar we de komende jaren, samen met inwoners uitvoering aan geven. Actie 2: Wij herzien ondersteuningsregelingen en voegen deze samen waar nodig We hebben een eerste verkenning afgerond. Uit de verkenning is gebleken dat er behoefte is aan eenvoudige ondersteuningsregelingen. De uitwerking hiervan loopt samen met de opgave Bestaanszekerheid. Deze actie voeren we samen met inwoners en onze collega MER-gemeenten in 2025 uit. Actie 3: Wij zetten in op begeleiding en nazorg door het Sociaal Team en ervaringsdeskundigen Loopt volgens planning. De thema bijeenkomsten Bestaanszekerheid hebben gezorgd voor een brede bekendheid bij inwoners en een grotere zichtbaarheid van het Sociaal Team en de ervaringswerkers.

Mensen met een hulpvraag kunnen makkelijk terecht, worden sneller en beter geholpen en voelen zich gehoord. Onderwerp Inhoud Financiën Planning Actie 1: Structurele inzet praktijkondersteuner en GGZexpertise jeugd in de basisondersteuning bij de huisarts Actie 2: Extra inzet op de versteviging van de maatschappelijke begeleiding van statushouders Actie 3: Gerichte extra inzet voor mensen met complexe    problematiek (doorbraakmethode) Actie 4: Beter passend aanbod jeugd en Wmo Actie 5: Doorontwikkeling participatie Actie 6: Herontwerp arbeidsmarktregio

☺ ☺ ☺ ☺ ☺ ☺

☺ ☺ ☺ ☺ ☺ ☺

☺ ☺ ☺ ☺ ☺ ☺

Actie 1: Structurele inzet praktijkondersteuner GGZ jeugd in de basisondersteuning bij de huisarts De inzet van de praktijkondersteuner bij de huisarts wordt als positief ervaren door inwoners. Financieel gezien is er sprake van een positieve afwijking omdat de inzet van de praktijkondersteuner gefinancierd wordt uit IZA (Integraal Zorg Akkoord).

28

Actie 2: Extra inzet op de versteviging van de maatschappelijke begeleiding van statushouders Dit loopt conform planning. Er zijn in samenwerking met Vluchtelingenwerk zelfs meer vrijwilligers geworven dan verwacht en de inlooppunten zijn goed bezocht. Daarnaast zorgt deze extra inzet ook voor goede begeleiding voor de nieuwe buren in de tijdelijke woningen. Actie 3: Gerichte extra inzet voor mensen met complexe problematiek (doorbraakmethode) De doorbraakmethode is afgelopen jaar ingebed in onze eigen organisatie. Ketenpartners kennen de doorbraakmethode en leveren passende casuïstiek aan. We hebben een doorbreekteam met mandaat, de doorbreker vervult hierin een kartrekkersrol. In 2025 zullen we de aanpak in gezamenlijkheid met de overige MER gemeenten oppakken. Actie 4: Beter passend aanbod jeugd en Wmo Woningaanpassingen Voorafgaand aan een aanbestedingstraject voor Wmo woningaanpassingen is recent een markconsultatie ingezet. Doel van de aanbesteding is het kunnen maken van vaste prijsafspraken (ontwikkeling van een prijzenboek), terugdringen administratieve lasten en gemak voor de inwoners en stakeholders (woningcorporatie). Hulp bij het huishouden Inmiddels zijn de MER-gemeenten aangesloten bij de HBH-overeenkomsten van Midden-Limburg West. Dit met het oog op de toenemende samenwerking binnen de regio en het hebben van voldoende slagkracht richting de aanbieders.

Toezicht Gemeenten hebben de wettelijke verplichting gekregen om tijdig passende zorg en ondersteuning te organiseren wanneer inwoners tijdelijk of langdurig hulp nodig hebben. Recent zijn twee toezichthouders voor de regio Midden-Limburg aangesteld voor kwaliteit en rechtmatigheid WMO en voor rechtmatigheid jeugd. Zij voeren verschillende vormen van toezicht uit: structureel, preventief, proactief en reactief. Actie 5: Doorontwikkeling participatie We willen graag dat in Roerdalen iedereen mee kan doen. Ook als het gaat om (vrijwilligers)werk en inkomen. De gemeente is aan zet om inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt naar passend werk te begeleiden. De overgang van Westrom naar 'Doon’ eind 2024 is mede de aanleiding geweest om te kijken of een lokaal Mensontwikkelbedrijf (MOB) ook in Roerdalen haalbaar in wenselijk. Eind 2024 is door bureau Wise Up het haalbaarheidsonderzoek gestart naar de mogelijkheden voor een MOB in Roerdalen. Zij verzamelen relevante informatie, voeren gesprekken en houden interviews. Op basis van de resultaten werkt het bureau verschillende scenario’s (incl. businesscase) uit. In Q2 2025 bespreken we de resultaten met uw raad, waarna er begin juli een besluit volgt over de voortgang.

Actie 6: Herontwerp arbeidsmarktregio Binnen de Arbeidsmarktregio Midden-Limburg streven we naar een wendbare en weerbare arbeidsmarkt, waarin we werkenden, werkzoekenden en werkgevers ondersteunen en stimuleren bij het ontwikkelen van talent en het realiseren van een duurzame match op de arbeidsmarkt, in partnerschap met relevante partijen. Vanuit deze visie werkt AMR ML samen met alle relevante partners intensief samen aan een toekomstbestendige arbeidsmarktinfrastructuur en dienstverlening in de regio Midden-Limburg. Dit loopt volgens planning.

Jaarstukken 2024

29

Wat hebben we nog meer gedaan? In het afgelopen jaar zijn er aanzienlijke inspanningen geleverd om de opvang van Oekraïense vluchtelingen binnen onze gemeente te organiseren en te optimaliseren. Wij zorgen zowel voor de maatschappelijke begeleiding als de huisvesting van de vluchtelingen. Het merendeel van de vluchtelingen is inmiddels in staat om in hun eigen inkomen te voorzien en is niet meer afhankelijk van leefgeld. Dit is een belangrijke stap in de integratie van de vluchtelingen en heeft de druk op gemeentelijke voorzieningen verminderd. Voor de huisvesting is veel werk verricht met het project flexwoningen. Deze flexwoningen vormen een belangrijk onderdeel van de overgang van tijdelijke opvanglocaties, zoals de Koezoep, naar meer permanente huisvesting voor Oekraïense vluchtelingen. We hebben met elkaar gezorgd voor een snelle en efficiënte opzet, waarbij we de betrokkenheid van verschillende partners en de gemeenschap zelf hebben benut. De overstap naar deze flexwoningen is met veel enthousiasme ontvangen door de huidige bewoners, die de overgang als positief ervaren. Op dit moment zijn de flexwoningen in 4 kernen gereed, de laatste 2 kernen volgen nog in 2025. (zie ook programma 5). De uitgaven die wij doen in het kader van de opvang worden door het Rijk vergoed middels een specifieke uitkering. Deze vergoeding vindt op drie manieren plaats: 1.

Leefgeld voor vluchtelingen die nog geen eigen inkomen hebben 2. Transitiekosten voor de realisatie van flexwoningen 3. Een normbedrag voor de maatschappelijke ondersteuning en huisvestingskosten (bv huur) (normbedrag per bed per dag). Gemeenten mogen een eventueel surplus van het ontvangen normbedrag behouden. Het Rijk rekent alleen de daadwerkelijke kosten voor leefgeld en transitiekosten af. De kosten voor maatschappelijke begeleiding zijn gelijk gebleven aan de voorgaande jaren, terwijl er door het gereed komen van de flexwoningen meer bedden beschikbaar zijn. Roerdalen houdt 1,6 miljoen over op het normbedrag. We komen bij de raadsbehandeling van de jaarrekening met een voorstel voor bestemming van dit overschot. De realisatie van de laatste twee locaties flexwoningen zal hier in ieder geval onderdeel van uitmaken.

Reguliere werkzaamheden De reguliere werkzaamheden in dit programma houden verband met het organiseren van formele ondersteuning voor onze kwetsbare inwoners op het gebied van jeugd, Wmo, participatie, werk en inkomen en arbeidsmarkt. • Beleid werk en inkomen; • Arbeidsmarktbeleid; • Begeleiding statushouders en migranten; • Aanpak bemoeizorg; • Ondersteuning mantelzorg; • Beleid en inkoop jeugd; • Beleid en inkoop wmo. Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten (BUIG) In 2024 heeft de gemeente Roerdalen een tekort van € 453.951 op het BUIG-budget gerealiseerd. Dit tekort is grotendeels veroorzaakt door een toename van het aantal langdurige uitkeringen, een hogere gemiddelde uitkeringsduur en de stijging van het wettelijk minimumloon. Daarnaast zien we een toename van kwetsbare doelgroepen met complexe problematiek, zoals statushouders, jongeren zonder startkwalificatie en inwoners met psychische beperkingen. De uitstroom naar werk blijft achter door de krapte op de arbeidsmarkt en de complexiteit van de casuïstiek.

30

Om dit tekort structureel terug te dringen, zijn diverse maatregelen genomen. Intern is geïnvesteerd in preventieve poortbeoordeling, doelgroepgerichte teams (jongeren en statushouders), intensieve klantbegeleiding en financiële stimulansen zoals uitstroom- en waarderingspremies. Extern werkt Roerdalen onder andere mee aan de regionale pilot Jongeren in Beeld en wordt samengewerkt met werkgevers via het Werkgeversservicepunt Midden-Limburg. Het beoogde effect van deze aanpak is een structurele verlaging van het aantal langdurige uitkeringen, een gerichtere ondersteuning van kwetsbare doelgroepen en het bevorderen van duurzame participatie. De voortgang wordt gemonitord via kwartaalrapportages en de Divosa Benchmark.

Financieel bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

Rekening Primitieve 2023 Begroting

Rekening 2024

Verschil

- 30.020 8.451 - 21.569

- 26.952 5.519 - 21.433

- 35.212 11.171 - 24.041

- 31.804 10.356 - 21.448

3.408 V - 815 N 2.593 V

707 707

20 20

669 669

414 414

- 256 N - 256 N

- 20.862

- 21.413

- 23.372

- 21.034

2.337 V

Mutatie reserves Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

Actuele Begroting

Toelichting

bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Lasten Participatie De uitgaven die betaald worden uit de specifieke uitkering Wet Inburgering 2021 zijn lager dan de door het Rijk toegekende uitkering. Dit restant wordt gereserveerd voor 2025. Zie ook baten.

437 V

De uitgaven in het kader van de opvang van Oekraïnse vluchtelingen, gemeentelijke en particuliere opvang, worden in rekening gebracht bij de Rijsoverheid. Het Rijk betaald gemeenten een normbedrag per bed per dag. De kosten zijn lager dan de vergoeding. Gemeenten mogen een eventueel surplus houden. Leefgeld en transitiekosten worden echter afgerekend met het Rijk op basis van daadwerkelijke kosten. Zie ook baten.

2.231 V

In 2024 is, vanuit de Algemene reserve, geld beschikbaar gesteld voor een haalbaarheidsonderzoek MOB. Dit onderzoek is gestart eind 2024 maar loopt door in 2025. Dit restant budget wordt overgeheveld naar 2025. Zie ook mutatie reserves.

93 V

Jaarstukken 2024

31

bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

De kosten inzake re-integratie zijn gestegen vanwege meer reiskosten van inburgeraars, alternatieven voor inzet WSP, toenemende klanten met loonkostensubsidie, inzet jobcoach en een intensievere aanpak van de doelgroep jongeren.

- 83 N

In 2024 is marginaal minder uitgegeven aan bijstandsuitkeringen, IOAW en IOAZ dan geraamd.

42 V

De ontvangen aflossingen van de verstrekte TOZO leningen worden afgedragen aan het Rijk. Zie ook baten.

32 V

Hulp aan gedupeerden van de toeslagenaffaire. Deze kosten worden gedeclareerd bij het Rijk. Zie ook baten.

- 38 N

Het opsporen van stille armoede maakt integraal onderdeel uit van de bredere opgave rondom bestaanszekerheid. De opvolging van deze taak is dan ook expliciet verankerd binnen de betreffende opgave. De overgebleven middelen uit het amendement worden niet langer aangesproken en blijven derhalve behouden binnen de algemene reserve.

30 V

De inzet van de reserve Armoedefonds is in 2024 lager dan verwacht. Het budget wordt gereserveerd om invulling te geven aan de uitwerking van het visiedocument en de agenda Bestaanszekerheid, zoals voorgelegd aan uw raad.

134 V

De uitgaven die betaald worden uit de SPUK Aanpak Energiearmoede zijn lager dan de door het Rijk toegekende uitkering. Dit restant wordt gereserveerd voor 2025. Zie ook baten.

245 V

Wmo De ondersteuning vanuit MER-SD aan het sociaal team, is in 2024 minder geweest vanwege personele ontwikkelingen. Lagere inzet betekent ook lagere lasten.

35 V

Het subsidiejaar 2023 voor de pilot doorbraak is afgerekend in 2024. Vanwege vertragingen bij de opstart van deze pilot en diverse ontwikkelingen bleek de aanvankelijk verstrekte subsidie te hoog. Dit is afgerekend en zorgt voor een incidenteel voordeel in 2024.

39 V

De kosten in het kader van woonvoorzieningen zijn achtergebleven bij de verwachting. Een voorspelling doen hiervoor is erg moeilijk. De kosten wisselen sterk per jaar, afhankelijk van de vragen die binnenkomen. Per toekenning kan het bedrag enorm variëren. Woningaanpassingen zijn maatwerk. Vooraf is niet aan te geven of een woningaanpassing enkele tonnen kost of enkele duizenden euro’s. Het streven blijft de goedkoopst mogelijke, passende oplossing.

65 V

De aanzuigende werking op maatwerkvoorzieningen Wmo door de landelijke invoering van het abonnementstarief, waaronder hulp bij het huishouden, is nog steeds zichtbaar. Tevens zorgt de toenemende vergrijzing voor meer aanvragen, deze aanvragen zijn vaak complexer van aard en duurder. Begrotingstechnisch is deze trend vertaald, echter iets te hoog.

76 V

Stijging kosten PGB Wmo begeleiding. Er is in 2024 een toename geweest in het aantal cliënten ten opzichte van 2023: van 29 naar 34 cliënten (circa 15%). Daarnaast zijn de tarieven ‘niet-naaste familieleden begeleiding’ en niet-zorgprofessionals in loondienst begeleiding’ gestegen.

- 81 N

Jeugd Hogere jeugdlasten. De zorg-mix en zorg volume veranderen voortdurend en prijzen blijven stijgen. Deze factoren zorgen voor een afwijking ten opzichte van de begroting.

32

- 200 N

bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Lagere uitvoeringskosten Jeugd ten gevolge van personele ontwikkelingen van het team Midden-Limburg Oost.

36 V

Het onderzoek naar het bestaansrecht van een lokaal behandelteam heeft niet plaatsgevonden en de kosten van het expertteam zijn lager dan verwacht.

33 V

Onderwijs De kosten voor leerlingenvervoer vallen iets lager uit dan verwacht. Sinds augustus 2024 is Omnibuzz de vervoerder en heeft een aanname van de kosten plaats gevonden. De werkelijke kosten zijn iets lager dan de begrote kosten.

30 V

De uitgaven die betaald worden uit de specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid zijn lager dan de door het Rijk toegekende uitkering. Dit restant wordt gereserveerd voor 2025. Zie ook baten.

134 V

Totaal lasten Baten Participatie SPUK Wet inburgering 2021. Zie toelichting bij lasten. SPUK Opvang Oekraïnse vluchtelingen. Zie toelichting bij lasten.

3.290

- 437 N - 600 N

De definitieve Rijksuitkering Pw, IOAW, IOAZ, Bbz voor het bekostigen van de Participatiewet en overige uitkeringen is aanmerkelijk hoger dan bekend was bij het opstellen van de halfjaarrapportage 2024. Daarnaast is er meer geld teruggevorderd dan begroot.

366 V

Omdat er nauwelijks Bbz leningen zijn verstrekt zijn er geen vorderingen ontstaan. Zie toelichting bij lasten.

- 65 N

De ontvangen aflossingen van de verstrekte TOZO leningen worden afgedragen aan het Rijk.

- 30 N

SPUK Hulp gedupeerden toeslagenproblematiek. Zie toelichting bij lasten.

38 V

SPUK Aanpak Energiearmoede. Zie toelichting bij lasten.

- 245 N

Wmo Het voordelige saldo, gebaseerd op de concept jaarrekening 2024, van de Modulaire gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Limburg Noord; Beschermd wonen is hoger dan bekend was bij de halfjaarrapportage 2024.

117 V

Jeugd De kosten van de praktijkondersteuner jeugd zijn grotendeels betaald vanuit de SPUK IZA. Deze SPUK wordt uitgevoerd door centrumgemeente Venlo. Eind 2024 werd via de gemeente Venlo bekend dat er nog mogelijkheden waren om kosten bij hun te declareren. Dit zorgt voor dit incidentele voordeel.

91 V

Onderwijs SPUK Onderwijsachterstandenbeleid; reservering voor 2024. Zie toelichting bij lasten. Totaal baten

Jaarstukken 2024

- 134 N - 899 N

33

bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Mutatie reserves

34

Niet onttrekken kosten inzake onderzoek naar MOB aan Algemene reserve.

- 93 N

Lagere kosten opsporen stille armoede aan Algemene reserve. Lagere onttrekking aan reserve Armoedebestrijding.

- 28 N - 134 N

Totaal mutatie reserves Overige afwijkingen

- 255 N 201 V

Totaal afwijkingen

2.337 V

Programma 3 Veilige dorpen

Inleiding Wij streven ernaar om een omgeving te creëren die vrij is van geweld en criminaliteit, een plek waar inwoners met trots en vertrouwen kunnen wonen. Dit betekent het minimaliseren van criminaliteit en het bevorderen van een algemeen gevoel van veiligheid onder de bewoners. Wij willen hierin verder gaan dan reactief optreden en ons focussen op preventieve maatregelen en bewustwordingsprogramma's.

Wat willen we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan In 2024 heeft het programma "Veilige dorpen" zich gericht op het verbeteren van de veiligheid en leefbaarheid in onze dorpen. De genomen acties omvatten het verstrekken van veiligheidsinformatie en -middelen aan inwoners, het implementeren van brandpreventiemaatregelen, het vergroten van bewustwording en meldingsbereidheid bij veiligheidsproblemen, het bestuurlijk aanpakken van ondermijning en het onderhouden van AED’s. Opvallend daarbij is dat de werkdruk hoog blijft door de voortdurende veranderingen in het veiligheidsdomein, die extra inzet en alertheid vereisen. In het bijzonder vroeg complexe casuïstiek onze aandacht, zoals de dumping van drugsafval, bijtincidenten, de bestrijding van illegale activiteiten op vakantieparken en personen met onbegrepen gedrag in onze dorpskernen.

Tactische doelen Samen met onze veiligheidspartners voorkomen en beperken we de risico’s dat inwoners slachtoffer worden van criminaliteit of overlastsituaties. Waar mogelijk beëindigen we de situatie. Onderwerp Inhoud Financiën Planning Actie 1: We voorzien onze inwoners van de nodige informatie en middelen om proactieve maatregelen te nemen tegen criminaliteit en onveiligheid. Daarbij steunen we burgerinitiatieven die bijdragen aan de veiligheid in onze dorpen. Actie 2: We richten ons op het versterken en implementeren van brandpreventie, niet alleen binnen onze gemeenschap, maar ook daarbuiten, met bijzondere nadruk op grensoverschrijdende initiatieven. Actie 3: Vergroten bewustwording en meldingsbereidheid over veiligheid en leefbaarheid onder inwoners. Actie 4: Verstevigen bestuurlijke aanpak ondermijning. Actie 5: Onderhoud AED’s.