06 Q&A (Bijlage bij projectplan)

Veel gestelde vragen Zonnepanelenproject gemeente Roerdalen

Deelname

Wie kan er deelnemen aan dit project? De regeling is opgesteld om verduurzaming te stimuleren bij woningeigenaren die nu nog niet de stap nemen om te verduurzamen. Hierbij gaat het over inwoners die ontzorgd willen worden en nu geen keuze maken tussen de commerciële aanbieders, maar ook over inwoners met een smalle beurs. Dit project richt zich dan ook hoofdzakelijk op particuliere woningeigenaren. Zij moeten hoofdbewoner zijn van de woning om deel te kunnen nemen. Dit betekent dat deelname door verhuurders van woningen niet mogelijk is. Daarnaast wordt de regeling opengesteld voor rechtspersonen zonder winstoogmerk zoals een sportvereniging, een school of een VvE. Voor stichtingen en verenigingen geldt wel de voorwaarde dat zij zelf eigenaar van het pand moeten zijn. Kunnen huurders ook deelnemen aan dit project? Nee. Dit project richt zich op woningeigenaren. Zonnepanelen zijn immers verbonden aan een pand dat in eigendom is van een eigenaar. Huurders kunnen daarom niet deelnemen. We zien dat soortgelijke initiatieven voor huurders worden opgepakt door woningcorporaties. In de praktijk is er bovendien weinig interesse vanuit huurders om mee te doen aan dit soort projecten. Zij zouden dan namelijk een contract aangaan voor een installatie op een gebouw dat niet hun eigendom is. Kunnen ondernemers zoals Mkb ook deelnemen aan dit project? Nee.

Ondernemingen kunnen niet deelnemen aan deze regeling. Het verstrekken van leningen aan ondernemers stelt veel aanvullende voorwaarden in verband met staatssteun. Daarnaast hebben we het betalingsrisico bij ondernemers onvoldoende in beeld. Een uitzondering geldt voor ondernemers met een bedrijfsruimte aan huis. Zij kunnen wel deelnemen als zij gelden als particuliere woningeigenaar. Kan je ook deelnemen zonder gebruik te maken van service en onderhoud? Nee. Er wordt alleen een totaalpakket inclusief ontzorging aangeboden. Dit zorgt voor voldoende kwaliteit en leidt tot een grotere kans dat de verwachte energieopbrengst wordt behaald. Kan je ook deelnemen zonder gebruik te maken van een lening? Ja. Het is mogelijk om het totaalbedrag in een keer boetevrij af te lossen. Optioneel wordt de mogelijkheid geboden om ook de kosten voor garantie en onderhoud dan in een keer voor 15 jaar vooruit te betalen. Wat als iemand verhuist of komt te overlijden? In geval van een verhuizing van de deelnemer zijn er twee mogelijkheden. Ofwel de zonnepaneleninstallatie wordt verrekend via de verkoopprijs van de woning en de lening wordt in één keer afgelost, ofwel het eigenaarschap van de lening wordt overgedragen aan de nieuwe eigenaar. Deze gaat dan ook de financiële verplichting aan.

In de situatie dat de installatie wordt verrekend in de verkooprijs en in één keer wordt afgelost, wordt ook het onderhoudscontract ontbonden. De nieuwe eigenaar heeft dan geen recht meer op de door de service provider geleverde onderhoud en service. In geval van overlijden gaat het contract over naar de erfgenamen inclusief de bepalingen voor wat betreft service en onderhoud. Kunnen inwoners niet beter gewoon zelf zonnepanelen aanschaffen? Dit project richt zich op een compleet pakket van financiering en ontzorging voor de aanschaf van zonnepanelen. Inwoners kunnen zelf bepalen of dit voor hen interessant is. Als zij voldoende financiële middelen hebben en/of het prettig vinden om zelf een aanbieder te selecteren, dan staat dit hen natuurlijk vrij. Ervaringen vanuit andere gemeenten leren dat de groep inwoners die interesse heeft in dit specifieke aanbod, inclusief financiering en ontzorging vanuit de gemeente, groot genoeg is om een doelgroep te bereiken die op dit moment nog geen zonnepanelen aanschaft.

2

Hoe gaan we om met particuliere woningeigenaren zonder geschikt dak? Tijdens een intakegesprek bespreekt de service provider samen met de potentiële deelnemer de mogelijkheden voor zonnepanelen op het dak. Tijdens dit gesprek stelt de service provider een aantal kritische vragen over de dakconstructie en wordt het dak beoordeeld op de ligging en de oriëntatie naar de zon. Op die manier krijgt de potentiële deelnemer een goed beeld of zonnepanelen op zijn dak kansrijk zijn of niet. Indien de service provider de potentiële deelnemer adviseert om nader onderzoek te doen naar bijvoorbeeld de geschiktheid van de dakconstructie, dan draagt de potentiële deelnemer deze kosten zelf. Deelnemers zijn zelf eindverantwoordelijk voor de constructieve geschiktheid van het dak. De service provider heeft vooral een ondersteunende rol om inwoners te adviseren over risico’s. Voor woningeigenaren zonder geschikt dak onderzoeken we naast dit project welke mogelijkheden er ook voor hen zijn om te profiteren van het opwekken van duurzame energie. Hoe zorgen we ervoor dat ook inwoners met een smalle beurs kunnen deelnemen? We borgen zoveel mogelijk dat dit project toegankelijk is voor huishoudens met een smalle beurs. We hanteren daarom een zelfbewoningsplicht en voeren geen BKR-toets of -registratie uit.

De ervaring leert echter dat hoeveel (financiële) drempels we ook wegnemen, de mate waarin inwoners de weg weten te vinden naar gemeentelijke regelingen nogal verschilt. Daarom zetten we in op verschillende communicatiemiddelen om alle doelgroepen te kunnen bereiken voor deelname aan de regeling. Kunnen we deelname begrenzen op basis van de hoogte van de WOZ-waarde? Dit is niet wenselijk. De regeling is opgesteld om duurzame energieopwekking te stimuleren bij alle woningeigenaren die nu nog niet de stap nemen om te verduurzamen. De regeling is toegankelijk voor inwoners met een smalle beurs, maar niet exclusief voor die doelgroep bedoeld. Onderscheid maken tussen eigenaren met een hoge of lage WOZ-waarde past daarom niet bij de regeling. De WOZ-waarde zegt bovendien weinig over de financiële draagkracht van een woningeigenaar. Daarvoor zijn gegevens over inkomen en vermogen ook relevant. Het opvragen van deze gegevens strookt niet met het laagdrempelige karakter van de regeling en is discutabel vanuit de geldende privacywetgeving. Daarnaast leidt hanteren van een financiële bovengrens mogelijk tot een lager gemiddeld aantal panelen per deelnemer en daarmee tot hogere kosten voor de deelnemer. Er is namelijk sprake van een relatie tussen de WOZ-waarde, de omvang van daken en het aantal zonnepanelen.

Gemiddeld meer panelen per installatie (dak) betekent minder overheadkosten en een lagere gemiddelde wattpiekprijs. Daarom is de regeling ook voor grotere daken opengesteld (tot maximaal 30 panelen). Tot slot past het toetsen van de financiële positie van deelnemers niet bij de wens om inwoners te ontzorgen. Dit leidt namelijk tot extra administratieve handelingen voor de deelnemer en bovendien tot extra kosten (extra toetsing). Bovendien leert de praktijk dat er binnen de gestelde targets voldoende ruimte is voor deelname, waardoor deelnemers zelden teleurgesteld hoeven te worden. Welke mogelijkheden zijn er om deelname door verschillende doelgroepen te stimuleren? Bij het opstellen van deze regeling is er afstemming geweest met het team Maatschappelijke Ontwikkeling van de gemeente Roerdalen. Allereerst om het debiteurenrisico bij kwetsbare doelgroepen goed in beeld te brengen, maar ook om inzicht te krijgen in hoe inwoners met een smalle beurs bereikt kunnen worden voor deelname aan het project. In het bereiken van verschillende doelgroepen is mogelijk ook een rol weggelegd voor maatschappelijke organisaties. Denk hierbij aan de budgetcoaches om inwoners met een smalle beurs te benaderen of de KBO om senioren te bereiken. Deze mogelijkheden worden nog verder verkend.

Het is vanuit de geldende privacywetgeving juridisch niet mogelijk om op het niveau van individuele huishoudens te kijken naar de mate van deelname door inwoners met een smalle beurs. Wel kunnen we dan op wijk- of buurtniveau in beeld brengen in hoeverre er van de regeling gebruik wordt gemaakt.

3

Kunnen de installaties in een latere fase uitgebreid worden met meerdere panelen? Dit is mogelijk. In dat geval meldt de deelnemer aan de SP dat hij panelen wilt bijplaatsen. De kosten van de aanleg van de extra panelen worden door de SP rechtstreeks verrekend met de deelnemer en niet opgenomen in de financiering. De servicekosten worden op basis van het actueel geldende tarief vooraf met de deelnemer afgerekend, over de periode dat het servicecontract van de oorspronkelijke installatie nog geldend is. Dus gesteld dat de oorspronkelijke installatie reeds 2 jaar in bedrijf is, dan geldt volgens het contract nog een serviceperiode van 13 jaar. Voor deze extra panelen wordt vervolgens een serviceperiode van die 13 jaar afgesproken en afgerekend, zodat hierna het gehele contract beëindigd kan worden. In het aanbestedingstraject voor een service provider zullen we zowel de technische als organisatorische kant van het opschalen van een zonnepaneleninstallatie mee uitvragen. Hoe bereiken we de oudere deelnemer? In de praktijk zien we dat veel oudere mensen geen zonnepanelen willen aanschaffen omdat de terugverdientijd te lang is. Omdat dit project gekoppeld is aan een financiering en er vanaf het eerste jaar een financieel voordeel ontstaat, is er in feite geen sprake van een terugverdientijd. Hierdoor is dit project met name geschikt voor deze doelgroep.

In de communicatie met de inwoners, zullen we hier specifiek aandacht aan schenken. Kunnen ook PVT-panelen toegepast worden? Een PVT-paneel is een moderne oplossing die elektriciteit en warmte opwekt. Het woord PVT-paneel bestaat uit twee onderdelen: het PV-deel (zonne-energie) en het Thermische (warmte) deel. Het PVdeel bestaat uit zonnepanelen die elektriciteit opwekken. Het thermische deel haalt warmte uit het paneel en de buitenlucht en zet dit om naar warmte om de woning en het tapwater (kraan- en douchewater) mee te verwarmen. Het verwarmen gebeurt in combinatie met een traditionele verwarmingsketel of met een (hybride) warmtepomp. Vanaf 2026 zijn de plannen om bij vervanging van een traditionele verwarmingsketel verplicht (hybride) warmtepompen voor te schrijven. In die zin kan de combinatie PVT-panelen en een (hybride) warmtepomp ver tegemoet komen aan een duurzame verwarming. Er zijn echter nog veel technische en financiële onduidelijkheden om dit concept in deze fase al in dit project mee te nemen. De projectgroep zal de komende periode de ontwikkelingen en toepasbaarheid van PVT-panelen nauwlettend volgen en zodra de toepasbaarheid hiervan in bereik komt en dit past in de fasering van het project, zullen we het proces aangaan deze toepassing mee te nemen in het project.

Financiering Waarom wordt er een lening afgesloten voor een periode van 15 jaar? Door het project over 15 jaar te spreiden, bereikt de deelnemer al vanaf jaar 1 een jaarlijks netto financieel voordeel. De opbrengsten zijn onder de streep ieder jaar hoger dan de hieraan gerelateerde kosten zoals rente en aflossing. De panelen gaan langer mee dan de periode van 15 jaar waarin de deelnemer rente en aflossing betaalt, dus ook daarna is er nog sprake van een financieel voordeel. Wat is de salderingsregeling? Als je meer stroom opwekt dan je zelf verbruikt dan kan je gebruik maken van de salderingsregeling. Je levert de stroom dan terug aan het net. Aan het eind van het (contract)jaar mag je de energie die de zonnepanelen hebben opgewekt, wegstrepen tegen de energie die je hebt verbruikt. Het wetsvoorstel om vanaf 2025 stapsgewijs te stoppen met deze regeling kan consequenties hebben voor de netto opbrengst van deelnemers aan dit project. De besparing die zonnepanelen opleveren hangt namelijk af van de prijs van de opgewekte stroom.

4

Wat betekent de afbouw van de salderingsregeling voor dit project? De aanschaf van zonnepanelen blijft een goede investering, ook als de salderingsregeling wordt afgebouwd. Naar verwachting heeft de deelnemer nog steeds een jaarlijks netto financieel voordeel. De exacte terugverdientijd, of in dat geval netto opbrengst, is naast het afbouwpad van salderen echter ook afhankelijk van de investeringskosten van zonnepanelen (lening en rente), de elektriciteitsproductie, het aandeel direct eigen gebruik, het elektriciteitstarief en de terugleververgoeding voor elektriciteit die niet gesaldeerd mag worden. Alhoewel de kans klein is, bestaat dus het risico dat, mede door de aanpassing van de salderingsregeling, de besparing niet vijftien jaar lang opweegt tegen de kosten. Bij de start van het project is het uitgangspunt dat besparing 15 jaar lang opweegt tegen de kosten. Kunnen we een positieve businesscase voor de deelnemer garanderen? Nee, dit kunnen we nooit 100% garanderen en we staan hier ook niet voor garant. Wel is het zo dat de panelen langer mee gaan dan de periode van 15 jaar waarin de deelnemer rente en aflossing betaalt, dus ook daarna is er nog sprake van een financieel voordeel. Op wijzigingen in bijvoorbeeld de landelijke wetgeving hebben we echter geen invloed. In tabel 2 op de volgende pagina volgt een rekenvoorbeeld.

Bij de start van het project is in ieder geval het uitgangspunt dat de besparing 15 jaar lang opweegt tegen de kosten. Tabel 2. Indicatief rekenvoorbeeld financiering inwoner

Let op! Dit is een indicatief rekenvoorbeeld waaraan geen rechten kunnen worden ontleend. De daadwerkelijke cijfers zijn pas in beeld na het doorlopen van de aanbesteding. In deze becijfering is wel rekening gehouden met de geleidelijke afbouw van de salderingsregeling en een BTW-tarief van nul procent op de aanschaf van een zonnepaneleninstallatie. In het voorbeeld schaft de inwoner een installatie aan met 10 panelen. Hij of zij gaat daarvoor een lening aan die in een periode van 15 jaar wordt afbetaald (rente en aflossing). Hierbij gaan we uit van de volgende indicatieve kengetallen: • Vermogen paneel: 400 Wp • Rentevoet: 4,25% • Aandeel eigen verbruik: 35% • Prijs per paneel: €492,50 • kWh-prijs: €0,35 5

Willen we en gedifferentieerd prijsbeleid toepassen? Onder gedifferentieerd prijsbeleid verstaan we dat de WP-prijs voor de aanschaf van een installatie niet voor elke installatie hetzelfde is maar dat deze in functie staat van het aantal panelen. Met andere woorden hoe meer panelen in een installatie, hoe lager de WP-prijs. Hiermee bereiken we dat ook de grotere installatie aantrekkelijk geprijsd blijven. Een nadeel van deze systematiek is dat hierdoor wellicht een groter gedeelte van het beschikbare budget besteed wordt aan daken waar veel panelen geplaatst worden. Deze daken zijn over het algemeen niet in het bezit van mensen met een smalle portemonnee. Het is nog niet duidelijk of we een gedifferentieerd prijsbeleid doorvoeren. Hoe gaan we om met wanbetaling? Dit nemen we mee in de aanbesteding. Het risico op wanbetaling (debiteurenrisico) ligt bij de service provider en wordt contractueel tussen de gemeente en de service provider vastgelegd. Alle (administratieve) activiteiten om eventuele achterstallige betalingen te innen zijn ook onderdeel van de verantwoordelijkheden van de service provider. Is het wel verstandig om in dit project geen BKR-toets te doen? Het weghalen van financiële drempels voor deelname weegt in dit project zwaarder dan het minimale betalingsrisico.

We bieden inwoners de kans om te profiteren van de (economische) voordelen van zonnepanelen, waarbij men 15 jaar lang de tijd krijgt om af te lossen. Gemeenten met vergelijkbare projecten hebben nauwelijks negatieve ervaringen met betalingsrisico’s van deelnemers. Dit wordt aangetoond met de referenties we hiervoor hebben ontvangen. Zadelen we kwetsbare huishoudens niet op met nog meer schulden? Met deze regeling stellen we geen vrij besteedbaar krediet beschikbaar, maar voorzien we direct in de plaatsing van de zonnepanelen. In tegenstelling tot de traditionele leningen die we kennen, levert een duurzaamheidslening juist geld op. De deelnemer bereikt vanaf jaar 1 een netto financieel voordeel. Dit verhoogt de kans dat leningen makkelijk terugbetaald kunnen worden. Wat als de meterkast van de deelnemer moet worden vervangen? Vergelijkbare projecten tonen aan dat bij circa 50% van de deelnemers de bestaande meterkast moet worden vervangen omdat deze niet meer voldoet aan de technische eisen. De kosten hiervoor bedragen gemiddeld €550 incl. btw per installatie. Om te voorkomen dat deze kosten een belemmering vormen voor deelname, kunnen deelnemers deze kosten meefinancieren met de lening.

De service provider Wat doet de service provider in dit project? De service provider is de partij waarmee de gemeente Roerdalen een contract aangaat voor het installeren en onderhouden van de PV-installaties. Daarnaast verzorgt de service provider de afhandeling van de maandelijkse betalingen door deelnemers en de overige administratieve diensten. Maakt een tussenpartij (service provider) het project niet onnodig duur? Doordat we aanbesteden voor 300 installaties bereiken we juist een schaalvoordeel. Hierdoor kunnen de gemiddelde kosten voor inkoop, service en onderhoud dalen. Welk risico lopen we als de service provider failliet gaat? De maandelijkse incassobedragen worden gestort op een projectrekening van de gemeente Roerdalen. Hiermee voorkomen we dat de rekening vatbaar is voor beslag ingeval van faillissement. Financieel lopen we dus geen risico met een faillissement van de service provider. Echter, we zullen wel opnieuw moeten aanbesteden.

6

Hoe regelen we het onderhoud bij faillissement van de service provider? De gemeente sluit een contract af met de deelnemer en gaat daarmee een verplichting aan tot het leveren van service en onderhoud. Als de service provider failliet gaat, moeten we service en onderhoud opnieuw aanbesteden. Eventuele meerkosten komen in dit geval voor rekening van de gemeente. Meerkosten kunnen ontstaan doordat de nieuwe service provider geen onderhoudsreserve heeft kunnen opbouwen en daarom een hoger tarief hanteert. Dit risico beperken we door de onderhoudsreserve deels in eigen beheer te houden.

Overige vragen Is het mogelijk om lokale ondernemers te selecteren als service provider? Het is niet mogelijk om voorrang te geven aan lokale ondernemers. We selecteren de service provider met een openbare aanbestedingsprocedure, dus iedereen kan inschrijven op de uitvraag. We kunnen wel in de aanbesteding opnemen om lokale ondernemers te betrekken, eventueel als onderaannemer. Is de gemeente verplicht om panelen af te nemen bij te weinig deelnemers? Nee, er worden net zoveel panelen aangeschaft als dat er contracten worden afgesloten met deelnemers. Dit leggen we vast in de aanbesteding. Wat gebeurt er als er geen inschrijvingen zijn op de aanbesteding? In dit geval zijn er twee opties. Ofwel het project gaat niet door, ofwel er wordt een nieuwe aanbesteding uitgezet met een bijgesteld eisenpakket. Het is echter niet de verwachting dat dit gebeurt aangezien soortgelijke projecten in andere gemeenten al succesvol lopen. Middels een marktconsultatie zal ook nog de marktsituatie geëxploreerd worden. Hoe verhoudt dit project zich tot de beschikbaarheid van het elektriciteitsnet? Het wordt steeds drukker op het stroomnet en netbeheerders waarschuwen voor problemen met de capaciteit. Vooralsnog zijn het vooral initiatiefnemers met een grootverbruikersaansluiting die daar last van hebben, bijvoorbeeld bij de aanleg van een zonnepark.

Volgens Enexis kan het elektriciteitsnet vooralsnog de energie van zonnepanelen op particuliere woningen normaal gesproken prima kwijt. Wel komt het incidenteel voor dat PV-installaties zichzelf tijdelijk uitschakelen als er in een keer veel energie op het stroomnet komt. Dit gebeurt ter bescherming van het stroomnet als de spanning boven een bepaald voltage komt. Als dit probleem zich in een bepaalde wijk vaker en structureel voordoet, kan de netbeheerder dit vaak lokaal oplossen door in de wijk extra kabels aan te leggen en het net te verzwaren. Het probleem speelt vooral in het voorjaar. De zonnepanelen wekken dan veel elektriciteit tegelijkertijd op. Omdat er overdag minder stroom in huis wordt verbruikt, komt er te veel stroom in een keer het net op en gaat de spanning omhoog. Hierdoor kan het voorkomen dat het tijdelijk niet mogelijk is om zelfopgewekte stroom terug te leveren op het net. Als de omvormer binnen de periode van de opbrengstgarantie van 15 jaren defect gaat, wat gebeurt er dan? Een defecte omvormer wordt binnen de periode dat de opbrengstgarantie geldig is, kosteloos vervangen. Dit geldt zowel voor de kosten voor de materialen als voor de kosten van de arbeid die nodig is om de omvormer te vervangen. Als de omvormer na deze periode defect zijn de kosten voor de vervangen voor de deelnemer.

Loopt de garantie van de zonnepanelen synchroon met de termijn van onderhoud en service? De gedurende de looptijd van de opbrengstgarantie (15 jaren) worden defecte panelen kosteloos vervangen. De fabrieksgarantie van zonnepanelen is over het algemeen circa 25 jaren. Dit betekent bij een defect na 15 jaren dat de deelnemer een beroep kan doen op deze fabrieksgarantie.

7