05 Bijlage 3b Reactie gezamenlijke dorpshuizen op richtinggevende beleidsnota Maatschappelijke Accomm

Reactie namens de samenwerkende dorpshuizen op de Richtinggevende beleidsnota Maatschappelijke Accommodaties Bijeenkomst maandag 29 september 2025 om 19.30 uur in het Dörpshoes Montfort Aanwezig: Jos van Cruchten en Jo van Kruchten (Dorpshuis de Beuk, Posterholt), Richard Boom (Dorpshuis de Blokhut, Vlodrop), Huub Willems en Nicole Timmermans (Dorpshuis de Harch, Herkenbosch), Piet Wolters en Judith Cox (Dörpshoes Montfort), Jordy Hermans en Harrie Gootzen (Dorpshuis Trefpunt Apollo). Afgemeld: Elze Dijkstra (MFA de Roerparel, Sint Odiliënberg).

1. Algemene reactie op proces en inhoud om te komen tot nieuw beleid Na het lezen van de beleidsnota en de informatieve bijeenkomst hierover lezen en horen wij dat onze inbreng tijdens de voorgaande bijeenkomsten ter harte is genomen en de koers meer richting maatschappelijke waarde en functies is verlegd. We zien dat onze kanttekeningen ten aanzien van visie-missie-bedrijfsvoering en het belang van aandacht voor branchegerichte accommodaties maar zeker ook de lokale dorpscontext is meegenomen. Wij waarderen het dat er naar onze inbreng is geluisterd. In het proces om te komen tot nieuw maatschappelijk accommodatiebeleid herkennen we het intensieve partnerschap van Samen Doen, zoals we dat hebben ervaren in het proces dat leidde tot het huidige beleid, helaas onvoldoende. We zijn teleurgesteld in de geringe benutting van de kennis, kunde en ervaring die de dorpshuizen inmiddels in huis hebben. Aandacht voor het eigenaarschap dat we de afgelopen jaren aan de dag hebben gelegd, het vele werk dat we voor de gemeente en onze inwoners hebben verzet en praktijkervaring die we hebben opgedaan, had in het gelopen proces beter benut kunnen worden. Onderstaand volgen onze reacties op de hoofdstukken 6 en 7. Waar voor ons zwaarwegende punten spelen, zijn de kopjes Kanttekeningen en Standpunt in rood weergegeven.

Neemt niet weg, dat wij ook uw aandacht vragen voor onze reacties achter de zwart weergegeven kopjes.

2.

Reactie op Uitgangpunten accommodatiebeleid (hoofdstuk 6)

a. Doelstelling accommodatiebeleid (hoofdstuk 6.2) Kanttekening: De focus is gelukkig gericht op functies, niet op gebouwen Standpunt: akkoord met de gehanteerde formulering.

b. Beleidsuitgangspunten (6.3) Kanttekening: De insteek van efficiënt en duurzaam ondersteunen we. Standpunt: akkoord met de gehanteerde formulering.

c. Leefbaarheid en maatschappelijke functie staat centraal: iedereen doet mee (6.3.1) Kanttekening: De stelling ‘toegankelijk voor iedereen’ mag er niet toe leiden dat dorpshuizen hun tarieven moeten aanpassen aan inwoners met de kleinste beurs. Uitvoering van armoedebeleid is geen taak van dorpshuizen. Sluitende exploitaties zijn noodzakelijk voor de Pagina 1 van 4

levensvatbaarheid van dorpshuizen en dus in het belang van alle gebruikers. Standpunt: met inachtneming van de kanttekening akkoord met gehanteerde formulering.

d. Afstemming tussen vraag en aanbod Kanttekening: ! De insteek ‘gemeente-breed waar het kan en dorpsgericht waar nodig’ staat haaks op de op de lokale dorpsgemeenschap gerichte dorpshuizen. Gemeente-brede dorpshuizen schieten hun doel voorbij. Standpunt: met inachtneming van de kanttekening akkoord met de gehanteerde formuleringen.

e. Integrale benadering en samenwerking (6.3.3) Kanttekening: In het nog lopende accommodatiebeleid is er van begin af aan expliciet voor gekozen om in de veelheid van clubgebouwen per dorp (maximaal) één ontmoetingsplek te realiseren (minder investeren in stenen, meer in mensen). Bekrachtigd door het predicaat ‘dorpshuis’. Dit predicaat is indertijd juist daarvoor verleend. Het nieuwe uitgangspunt ‘elk dorp heeft minimaal één ontmoetingsplek’ staat daar haaks op. Het legitimeert alle andere accommodaties om ook openbare ontmoetingsactiviteiten toe te staan, los van de statutaire doelstellingen van de vereniging. Daarmee wordt de centrale ontmoetingsfunctie van dorpshuizen miskend en dekkende exploiteerbaarheid ondermijnd. Dorpshuizen moeten vanwege hun functie aan de hoogste toegankelijkheids- en veiligheidseisen voldoen. Daar hebben de exploitanten de afgelopen jaren veel energie en geld in gestoken. In dat licht bezien, baart het signaal, dat 1. volgens de richtlijnen in meer accommodaties ontmoetingsactiviteiten mogen plaatsvinden, 2. de beschikbare financiële middelen die de gemeente toekomstig beschikbaar stelt zullen afnemen, 3. het voornemen om nog meer accommodaties te laten delen in dit afnemende budget en 4. de wetenschap dat duurzaamheidseisen een toenemende kostenpost vormen, ons zeer ernstige zorgen voor de exploiteerbaarheid van dorpshuizen.

De vele vrijwilligers van de dorpshuizen hebben zich de afgelopen jaren dagdagelijks trouw ingezet voor het dorpsbelang en volop eraan bijgedragen dat personele, materiële en financiële lasten in de gemeentelijke maatschappelijke accommodatie-boekhouding aanzienlijk zijn gedaald. Gelet op het bovenstaande is het belangrijk dat de gemeente pal staat voor de dorpshuizen en een actieve en betrouwbare partner blijft. Dat is wat Samen Doen ook voor alle medewerkers in dorpshuizen inhoudt. En ja, meer Samen Doen in de dorpen ondersteunen we harte. Maar niet als concurrenten. Als dorpshuizen incidenteel geen of onvoldoende capaciteit hebben om aan de vraag te voldoen, verwijzen ze gebruikers graag door naar andere geschikte en beschikbare accommodaties. Standpunt: absoluut niet akkoord met de gehanteerde formulering, tenzij die wordt aangepast met inachtneming van onze kanttekening.

f. Duurzame accommodaties (6.3.4) Kanttekening: Dorpshuizen zijn niet zomaar in staat om hun accommodaties te verduurzamen. Dat kan alleen als er buffers kunnen worden opgebouwd en daar ruimte voor is (zie ook kanttekening onder 2c). Verduidelijk de rol van de gemeente op financieel gebied, wie investeert en waarin en in welke mate? Pagina 2 van 4

Standpunt: met inachtneming van de kanttekening akkoord met de gehanteerde formulering.

g. Eigenaarschap (6.3.5) Kanttekening: Het aan de dag leggen van eigenaarschap is een vorm van commitment naar elkaar, het geldt niet alleen voor dorpshuizen, maar evenzo voor de gemeente. Standpunt: met inachtneming van de kanttekening akkoord met de gehanteerde formulering.

h. Financiële haalbaarheid (6.3.6) Kanttekening: De vraag is: waarop is de financiële haalbaarheid van toepassing. Alleen op gemeentelijke gebouwen? We zijn van mening dat er niet met twee maten moet worden gemeten als het gaat om particuliere accommodaties met het predicaat ‘dorpshuis’. Daartoe moet rechtsonder in het schema onder punt 6.3.6 in de zin ‘De gemeente investeert alleen in eigen accommodaties die voldoen aan wettelijke normen en bijdragen aan de duurzaamheidsambities’ het woord ‘eigen’ worden verwijderd. De gemeente dient mee te investeren waar dat noodzakelijk is. Standpunt: Absoluut niet akkoord met de gehanteerde formulering, tenzij die wordt aangepast met inachtneming van onze kanttekening.

i. Afstemming lopende en nieuwe beleidsontwikkelingen op beleidskaders (6.3.7) Kanttekening: Geen Standpunt: Akkoord.

3. Reactie op speerpunten + voorstellen voor 2026 – 2035 (hoofdstuk 7) We lezen dit hoofdstuk vanuit de insteek ‘voorstellen’ voor het tijdvak 2026 - 2035 en derhalve niet als definitieve keuzes voor deze periode.

a. Opstarten dorpsoverleggen rondom het huisvesten van maatschappelijke

activiteiten (7.2.1) Kanttekening: We vinden het belangrijk dat het begrip ‘stakeholders’ zo breed mogelijk wordt geïnterpreteerd. D.w.z. dat naast accommodatiebeheerders- en exploitanten ook gebruikers actieve bewoners, jongeren, maatschappelijk middenveld, sociaal team, dorpscontactpersonen ondernemers en de gemeente aanschuiven. Standpunt: met inachtneming van de kanttekening akkoord met de gehanteerde formulering.

b. Passende voorzieningen voor jongeren betrekken in de dorpsoverleggen (7.2.2) Kanttekening: Dit punt hoort vanzelfsprekend thuis in de dorpsoverleggen. Het helpt ons in de overleggen als we voorafgaand een beeld krijgen van trends en ontwikkelingen, kansen en noden, jeugd- en jongerenbeleid en bijbehorende kaders, ondersteuning en coaching die van toepassing zijn op de jongeren in onze dorpen. Standpunt: akkoord met de gehanteerde formulering.

c. Jaarlijks overleg met organisaties met jaarlijkse exploitatiebijdrage (7.2.3) Kanttekening: Geen. Standpunt: akkoord met de gehanteerde formulering.

Pagina 3 van 4

d. Behouden en investeren in sporthallen in St. O’berg, P’holt en toekomst sporthal

Montfort bepalen (7.2.4) Kanttekening: In Montfort maakt de sporthal deel uit van het dorpshuis, voor zover het gaat om grootschalige evenementen. Een deel van de exploitatiebijdrage voor het dorpshuis wordt daarom door het dorpshuis overgedragen aan de exploitant van de Sporthal. De toekomst van sporthal de Koeweide s.v.p. ook in dit perspectief meenemen. Standpunt: met inachtneming van de kanttekening akkoord.

e. Opstellen MOP’s voor accommodaties met jaarlijkse exploitatiebijdrage (7.2.6) Kanttekening: Gelet op de toekomstige duurzaamheidsvereisten is het belangrijk om deze duurzaamheidseisen integraal onderdeel te maken van de meerjaren onderhoudsplannen. We stellen daarom voor om er naast MOP’s ook Duurzaam MOP’s van te maken en te beoordelen of (brand-)veiligheid is gewaarborgd. (zie ook onder g.) Standpunt: met inachtneming van de kanttekening akkoord met de gehanteerde formulering.

f. Onderzoeken wijziging exploitatiebijdragen dorpshuizen (7.2.7) Kanttekening: Eens met maatwerk waar nuttig en wenselijk. Standpunt: akkoord met de gehanteerde formulering.

g. Stimuleren verduurzaming (7.2.9) Kanttekening: Verduurzaming (Duurzaam MOP) vooralsnog loskoppelen van regulier groot onderhoud (MOP) en eerst de levensloopperspectieven van de gebouwen bekijken en mogelijke alternatieve opties onderzoeken. Waar de gedateerdheid van accommodaties en lage duurzaamheidsscores grote ingrepen vergen, kan beter worden gezocht naar slimmere / rendabelere alternatieven. Aan de hand van deze verkenningen pas bepalen wat er moet c.q. kan gebeuren. Als jaarlijkse kosten van onderhoud en afschrijving van nieuwbouw, lager zijn dan kosten voor [versneld afschrijven oude gebouw (+hypotheek) + benodigde kosten verduurzaming+ kosten achterstallig onderhoud -/- opbrengst bouwplaatsen] keuze maken.1 Standpunt: met inachtneming van de kanttekening akkoord met de gehanteerde formulering.

h. Verenigingen (financieel) ondersteunen (7.2.10) Kanttekening: Geen Standpunt: Akkoord met de gehanteerde formulering.

Maatwerk paracommercie per dorp in relatie tot behoud sociale cohesie (7.2.11)

i.

Kanttekening: Geen Standpunt: Akkoord met de gehanteerde formulering.

Speerpunten per dorp (7.3)

j.

Gelet op de lokaal-specifieke situatie, kunnen bij lokale punten per dorp(shuis) belangrijke items spelen. Dan zullen de stichtingsbesturen separaat per eigen bericht reageren op de voorstellen. 1

Verzonken kosten (Engels: sunk costs, sunk expenditures): zijn in de economie kosten die al gemaakt zijn en niet meer ongedaan te maken zijn. Bij het nemen van operationele economische beslissingen dient men geen rekening te houden met deze verzonken kosten. Mensen doen dit echter vaak wel en dit wordt gezien als een van de bekende valkuilen (cognitieve bias) in het nemen van beslissingen. Pagina 4 van 4