03 Welzijn-wonen-zorgvisie 2026

Welzijn-wonen-zorgvisie 2026

Voorwoord Roerdalen is een gemeente waar we omzien naar elkaar. Waar we geloven dat iedereen, jong of oud, met of zonder zorgvraag, een plek verdient om zich thuis te voelen. Dat is de kern van deze Welzijn-Wonen-Zorgvisie. 2

We staan voor grote uitdagingen. Jarenlang mochten wij in Roerdalen maar beperkt woningen toevoegen. Daardoor konden jongeren geen nieuwe woningen vinden en trokken deze weg. Mede hierdoor vergrijsde Roerdalen sneller dan andere gemeenten. Door de groei van de groep ouderen groeit ook de vraag naar zorg. Tegelijkertijd willen we dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. Dat vraagt om nieuwe oplossingen, om creativiteit en vooral om samenwerking. Niet alleen van de gemeente, maar van ons allemaal:inwoners, zorgaanbieders, woning-corporaties en maatschappelijke organisaties. In deze visie schetsen we hoe we samen de toekomst willen vormgeven. We kiezen voor sterke dorpen, voor een sociale basis waarin mensen elkaar ondersteunen, en voor woonvormen die passen bij de wensen van vandaag én morgen. We sluiten aan bij de regionale koers: geen uitbreiding van verpleeghuiscapaciteit, maar investeren in innovatieve woonzorgconcepten en het versterken van gemeenschappen. Met deze visie komen de kernwaarden van hoe wij als gemeente willen werken samen. Samen bouwen en zeker ook Samen Doen! mét aandacht voor zorg. Deze visie is geen eindpunt, maar een uitnodiging. Een uitnodiging om mee te denken, mee te doen en samen te werken aan een Roerdalen waarin iedereen kan zeggen: hier hoor ik, hier voel ik me thuis. Roland Slangen Wethouder Wonen Gemeente Roerdalen

Inhoudsopgave

3

1. 1.1 1.2 1.3 2. 2.1 2.2 2.3 3. 3.1 3.2 3.3 4. 4.1 4.2 4.3 4.4 5. 5.1 5.2 5.3 5.4 6. 7. 7.1

Voorwoord Samenvatting Inleiding Waarom een Welzijn-Wonen-Zorgvisie? Achtergrond Leeswijzer Situatie in Roerdalen Infographics Wettelijk kader Regionaal en lokaal beleid Samen bouwen Uitbreiden woon- en woonzorg aanbod Vinden van een passende woning Speerpunten Samen doen Zelfredzame gemeenschappen Domein- en organisatie overstijgend samenwerken Zachte landing in de wijk Speerpunten Samen in de omgeving Groen uitnodigend en veilig Elkaar ontmoeten Beschikbaarheid en bereikbaarheid van voorzieningen Speerpunten Toetsingskader Pilot Huisvesten jongeren Nawoord

Samenvatting 2 3 4 4 5 5 6 6 11 12 16 16 17 19 20 20 21 21 22 23 23 23 24 25 26 27 27

Roerdalen streeft naar een inclusieve- en toekomstbestendige samenleving waarin welzijn, wonen en zorg zo optimaal mogelijk zijn afgestemd op de behoeften van alle inwoners. Van jong tot oud. Daarbij zetten we in op bestaanszekerheid. We willen dat al onze inwoners zo goed mogelijk kunnen wonen en leven in Roerdalen. In een tijd van demografische veranderingen, economische uitdagingen en een toenemende zorg- en ondersteuningsvraag hebben we daarvoor een heldere en strategische visie ontwikkeld. Deze visie is met input van een afvaardiging van onze inwoners, maatschappelijke partners en gemeenteraad tot stand gekomen. Deze Welzijn-Wonen-Zorgvisie biedt richting aan ons beleid en vormt een leidraad voor de komende jaren. Daarbij hebben we aandacht voor verschillende urgente- en aandachtsgroepen. We streven naar een zo inclusief mogelijk Roerdalen. Hierbij werken we nauw samen met onze lokalen en regionale partners op het gebied van welzijn, wonen en zorg.

1. Inleiding Wonen en leven midden in de samenleving, ongeacht of je een ondersteuningsvraag hebt. Samen mee kunnen doen. Roerdalen als thuis voor iedereen. Dat is waar we in Roerdalen voor staan. 4

Roerdalen streeft naar een inclusieve- en toekomstbestendige samenleving waarin welzijn, wonen en zorg zo optimaal mogelijk zijn afgestemd op de behoeften van alle inwoners. Van jong tot oud. Daarbij zetten we in op bestaanszekerheid. We willen dat al onze inwoners zo goed mogelijk kunnen wonen en leven in Roerdalen. In een tijd van demografische veranderingen, economische uitdagingen en een toenemende zorg- en ondersteuningsvraag hebben we daarvoor een heldere en strategische visie ontwikkeld. Deze Welzijn-Wonen-Zorgvisie biedt richting aan ons beleid en vormt een leidraad voor de komende jaren. Deze visie is een bouwsteen voor het nog op te stellen Programma Volkshuisvesting. Dit Programma wordt een wettelijke verplichting op grond van de - nog aan te nemen - Wet regie versterking volkshuisvesting. De visie is geschreven met de kennis van nu en vanuit wetgeving van nu. Deze kan aan verandering onderhevig zijn.

1.1 Waarom een Welzijn-Wonen-Zorgvisie? Roerdalen wil een gemeente zijn waar mensen prettig wonen, zich gesteund voelen en toegang hebben tot de zorg en ondersteuning die ze nodig hebben. Wonen speelt daarin een essentiële rol omdat het kunnen beschikken over een woning, in een fijne buurt, een belangrijke randvoorwaarde is voor bestaanszekerheid. Welzijn van onze inwoners staat daarbij centraal. We gaan daarbij uit van de kracht van onze inwoners, positieve gezondheid en een sterke sociale basis met aandacht voor elkaar. Regie over je eigen leven met ondersteuning waar nodig en zorg als dat noodzakelijk is zijn ons uitgangspunt. We hebben daarbij oog voor de uitdagingen die op ons afkomen zoals het tekort aan geschikte en betaalbare woningen, vergrijzing en het tekort aan (zorg)personeel. Deze visie geeft inzicht in de opgaven rond welzijn, wonen en zorg en antwoord op de vraag: waar willen we staan in 2040? Voor het fysiek domein zijn de uitgangspunten voor wonen en de daarbij behorende leefomgeving opgenomen in de Omgevingsvisie Roerdalen 2050. Voor het sociaal domein zijn de beleidsuitgangspunten meer verspreid over verschillende beleidsterreinen. Deze visie brengt deze twee domeinen samen en bouwt verder aan een Roerdalen waar het fijn wonen en leven is.

Ook helpt deze visie ons om doelgerichte keuzes te maken en concrete stappen te zetten naar een sterk en vitaal Roerdalen.

5

1.2 Achtergrond

1.3 Leeswijzer

In aanloop naar deze visie heeft bureau HHM & In.Fact.Research in juni 2024 een woonzorganalyse uitgevoerd in Midden-Limburg. Deze analyse schetst belangrijke uitdagingen op het gebied van welzijn, wonen en zorg. De uitkomsten uit deze analyse vormen de basis voor deze Welzijn-Wonen-Zorg visie. Voorts is input opgehaald bij stakeholders. Eén bijeenkomst met vertegenwoordigers van (inwoners)organisaties zoals De Zonnebloem en ouderenverenigingen en één bijeenkomst met professionele stakeholders uit het werkveld die actief zijn in Roerdalen. Raadsleden hebben inbreng geleverd en de Adviesraad sociaal domein is betrokken. Het resultaat is deze visie: als startpunt voor de verdere samenwerking met inwoners en andere betrokken partijen en met speerpunten op een drietal thema’s: Samen Bouwen, Samen Doen en Samen in de omgeving.

Deze Welzijn-Wonen-Zorg Visie is als volgt opgebouwd:

We doen het Samen!

Hoofdstuk 7 – Pilot

Hoofdstuk 2: Situatie in Roerdalen Hoofdstuk 3 – Samen Bouwen Hoofdstuk 4 – Samen Doen Hoofdstuk 5 – Samen in de omgeving Hoofdstuk 6 – Toetsingskader

2. Situatie in Roerdalen

6

In dit hoofdstuk wordt het beeld van Roerdalen geschetst aan de hand van vier infographics voor vier belangrijke aandachtsgroepen. Voorts wordt in dit hoofdstuk het wettelijk kader geschetst waar we ons op baseren. Tot slot brengen we in beeld welke bestaande beleidskaders er al zijn op het gebied van wonen, zorg en welzijn.

2.1 Infographics In 2024 is door bureau HHM in samenwerking met In.Fact.Research een woonzorganalyse opgeleverd. De factsheet voor Roerdalen voor deze woonzorganalyse is toegevoegd als bijlage 1. Voor de aandachtsgroepen kwetsbare ouderen, inwoners met een beperking, inwoners met psychiatrische problematiek en inwoners met jeugdproblematiek zijn in deze paragraaf vier infographics opgenomen die de situatie is Roerdalen schetsen voor deze doelgroepen.

Kwetsbare ouderen

2.225

2.665

312 2022

2040

Omvang en ontwikkeling

Opvangplekken

Betrokken partijen

Roerdalen is meer vergrijsd dan het landelijk én regionaal gemiddelde en het aantal ouderen in Roerdalen zal de komende jaren verder toenemen.

190 intramurale plekken en 122 extramurale plekken

• • •

De groep kwetsbare ouderen met een zorg- of ondersteuningsvraag zal de komende jaren daarom groter worden.

• • •

Inwoners-, mantelzorg- en cliëntvertegenwoordiging Welzijnsorganisaties Zorgaanbieders, ook kleinere partijen vertegenwoordigd in brancheorganisaties Woningcorporaties Provincie Zorgkantoor en de (dominante) zorgverzekeraar

Inwoners met een beperking

660

610

2022

2040

73

Omvang en ontwikkeling

Opvangplekken

Betrokken partijen

De groep inwoners met een beperking neemt de komende jaren toe. Tot en met 2040 neemt in de regio het aantal inwoners met een licht verstandelijke beperking (LVB) toe.

41 intramurale plekken en 32 extramurale plekken

• • • •

Inwoners-, mantelzorg- en cliëntvertegenwoordiging Welzijnsorganisaties Zorgaanbieders Zorgkantoor

Inwoners met psychiatrische problematiek

3 220

190

2022

2040

Omvang en ontwikkeling

Opvangplekken

Betrokken partijen

De groep inwoners met psychiatrische problematiek neemt de komende jaren gestaag af in de regio. Een deel van de inwoners die te maken hebben met (ernstige) psychiatrische problematiek belanden in de Maatschappelijke Opvang of Beschermd Wonen.

Voor inwoners met psychische problematiek zijn in Roerdalen 3 plekken geïnventariseerd. Dit zijn 3 plekken voor de maatschappelijke opvang. Roerdalen heeft geen plekken voor beschermd wonen en GGZ-Wonen.

• • • • •

Inwoners-, mantelzorg- en cliëntvertegenwoordiging Ervaringsdeskundigen Welzijnsorganisaties Woningcorporaties Zorgaanbieders

De inwoners uit Roerdalen maken voor maatschappelijke opvang (MO) deels gebruik van voorzieningen in de eigen gemeente, maar wijken voor GGZ-Wonen uit naar elders in de regio.

•

Zorgkantoor

Inwoners met jeugdproblematiek

825

niet exact bekend

2022

2040

Omvang en ontwikkeling

Opvangplekken

Betrokken partijen

Voor Roerdalen geldt dat het aantal inwoners met jeugdproblematiek met 4% afneemt, van 340 in 2022 naar 325 in 2040.

Voor inwoners met jeugdproblematiek zijn in Roerdalen géén plekken geïnventariseerd. De inwoners uit Roerdalen met jeugdzorg met verblijf maken dus gebruik van voorzieningen elders in de regio.

• • • • •

In 2022 had Roerdalen 445 inwoners in de jeugdzorg en 40 inwoners met jeugdzorg met verblijf.

Inwoners-, mantelzorg- en cliëntvertegenwoordiging Welzijnsorganisaties CJG Bureau Jeugdzorg Jeugdzorgaanbieders

2.2 Wettelijk kader Volkshuisvestingsprogramma Het volkshuisvestingsprogramma, en daarmee deze visie op welzijn, wonen en zorg vormt de basis voor gemeenten om afspraken te maken met woningcorporaties, verhuurders, zorgaanbieders en zorgkantoren over wat ouderen en mensen uit aandachtsgroepen afgezien van huisvesting, nodig hebben aan zorg en ondersteuning1. Wanneer de Wet versterking regie op de Volkshuisvesting in werking treedt, hebben we als gemeente twee jaar de tijd om een volkshuisvestingsprogramma te maken. Deze visie op welzijn, wonen en zorg wordt onderdeel van het programma Volkshuisvesting. Deze toevoeging doen we vanuit de overtuiging dat welzijn onlosmakelijk aan wonen en zorg gekoppeld is. Een sterke sociale basis draagt bij aan een inclusief en toekomstbestendig Roerdalen.

11

Wet versterking regie volkshuisvesting De Wet versterking regie volkshuisvesting heeft als doel om de regie op de woningbouwopgave in Nederland te versterken. Deze wet geeft het Rijk, provincies en gemeenten meer juridische- en bestuurlijke instrumenten om te sturen op het aantal, type en locatie van woningen. Daarbij wordt bijzondere aandacht besteed aan betaalbare huisvesting en kwetsbare doelgroepen. Deze wet draagt bij aan een meer samenhangende en doelgerichte aanpak voor woningbouw, met als doel voldoende passende woningen voor iedereen.

Belangrijke elementen van de wet: • Verplichte volkshuisvestingsprogramma’s: Gemeenten, provincies en het Rijk stellen elk een programma op waarin zij hun woonbeleid vastleggen. Deze programma’s moeten op elkaar aansluiten en zijn juridisch verankerd in de Omgevingswet; • Sturing op woningbouw: Overheden krijgen meer mogelijkheden om te sturen op het aandeel betaalbare woningen (zoals sociale huur en middenhuur) en op huisvesting voor specifieke doelgroepen; • Versnelling van procedures: De wet maakt het mogelijk om besluitvorming en juridische procedures rond woningbouwprojecten te versnellen; • Bestuurlijke regie: Het Rijk stelt landelijke kaders, provincies coördineren bovenlokale keuzes en gemeenten voeren lokaal beleid uit met meer sturingsmogelijkheden. Deze visie op welzijn, wonen en zorg is een bouwsteen voor het nog op te stellen volkshuisvestingsprogramma. Het Rijk heeft in deze wet bepaald welke doelgroepen ten minste deel uitmaken van dit Volkshuisvestingsprogramma. Dit zijn: • • • • • • •

(Dreigend) dak- en thuisloze mensen Sociaal en/of medisch urgenten Uitstromers intramurale voorziening Arbeidsmigranten Woonwagenbewoners Studenten Statushouders (via taakstelling)

• • • • • •

Mantelzorgverleners en -ontvangers Ernstig chronisch zieken Dakloze mensen met een opvangvoorziening Uitstromers uit instellingen Detentie > drie maanden Stoppende sekswerkers DUUP-regeling

Ook is aandacht nodig voor wonen en zorg voor ouderen

1

Handreiking voor het opstellen van een woonzorgvisie in het volkshuisvestingsprogramma | Publicatie | Home | Volkshuisvesting Nederland

Programma ‘Een thuis voor iedereen’ Het programma ‘Een thuis voor iedereen’ is een landelijke aanpak gericht op het realiseren van voldoende, passende en betaalbare woonruimte voor álle groepen in de samenleving. De focus ligt op het verbeteren van huisvesting voor ouderen, jongeren, statushouders en mensen met zorgbehoeften zoals dak- en thuislozen en mensen met GGZ-problematiek.

12

De kern van het programma bestaat uit: • Gelijke toegang tot wonen: bevorderen van eerlijke kansen op huisvesting voor kwetsbare doelgroepen; • Versnelling van woningbouw: stimuleren van de bouw van sociale huurwoningen, middenhuur en betaalbare koopwoningen, inclusief flexibele woonvormen; • Wonen en zorg combineren: ontwikkelen van woonvormen waarin ondersteuning en zorg beschikbaar zijn, afgestemd op de behoeften van bewoners; • Lokale woonzorgvisies: gemeenten stellen samen met partners een integrale visie op waarin wonen, zorg en ondersteuning worden verbonden; • Regie en samenwerking: versterken van de regierol van gemeenten en bevorderen van samenwerking tussen Rijk, gemeenten, woningcorporaties, zorginstellingen en maatschappelijke organisaties. Het programma draagt bij aan een inclusieve woonomgeving waarin iedereen een passende plek kan vinden, met aandacht voor leefbaarheid, sociale cohesie en ondersteuning.

2.3 Regionaal en lokaal beleid De afgelopen jaren zijn er vanuit de Rijksoverheid steeds meer taken overgedragen aan lokale overheden. Dit maakt dat we als gemeente steeds meer taken en verantwoordelijkheden krijgen op het gebied van jeugdzorg, werk en inkomen en zorg voor ouderen en zieken. Ook ontstaat het groeiende besef dat wonen, welzijn en zorg niet los van elkaar gezien kunnen worden, maar deel zijn van een keten. Dit maakt lokaal- en integraal beleid op al deze facetten essentieel.

Door te mixen voorkom je elitebuurten, achterstandsbuurten, en het bevordert de sociale cohesie en onderlinge aandacht (controle) of in een modern woord: Men ziet wat meer om naar elkaar.

Naast de wettelijke taken en verantwoordelijkheden die veranderd zijn, zet Roerdalen in op bestaanszekerheid, gemeenschapszin, sociale cohesie en participatie. Ons beleid is erop gericht dat inwoners elkaar ondersteunen en actief deelnemen (en waar mogelijk bij dragen) aan het samenleven in onze dorpen. Ook dit vraagt om een integrale visie, waarin wettelijke taken en verantwoordelijkheden gecombineerd worden met deze uitgangspunten. Tot slot is er een trend zichtbaar waarin steeds integraler gekeken wordt naar de (fysieke) leefomgeving. De komst van de Omgevingswet heeft hieraan bijgedragen.

Dit maakt dat het sociaal domein en het fysiek domein dichter naar elkaar toegroeien en integraal beleid gewenst is. Actieplan Versnellen woningbouw In april 2025 heeft de gemeenteraad het Actieplan Versnellen woningbouw vastgesteld. In dit Actieplan is de woningbouwambitie voor Roerdalen op de korte-, middellange- en lange termijn weergegeven. Het Actieplan kan gezien worden als één van de belangrijkste brondocumenten van het Volkshuisvestingsprogramma.

13

De strategische langetermijndoelen voor de fysieke leefomgeving, afkomstig uit de Omgevingsvisie Roerdalen 2050, zijn in dit plan nader uitgewerkt in vier thema’s: • bouwen naar behoefte; • wonen en zorg; • wonen voor iedereen; • duurzaam wonen. Het eerste thema ziet vooral op de kwantitatieve opgave voor woningbouw in Roerdalen. De thema’s wonen en zorg en wonen voor iedereen gaan over het wonen voor specifieke doelgroepen. De thema’s uit dit Actieplan bestaan uit beleidsmatige bouwstenen en projecten. Eén van deze beleidsmatige bouwstenen is het opstellen van een visie op welzijn, wonen en zorg. Regionale woondeal Om te kunnen voldoen aan de vraag naar woonruimte heeft de nationale woonen bouwagenda als doel het bevorderen van de beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van het woningaanbod. In navolging van de woon- en bouwagenda zijn regionale woondeals gesloten, waarin bouwopgaves zijn vastgelegd. In de woondeal Limburg is onder andere het aantal toe te voegen woningen bepaald. Voor de regio Midden-Limburg zijn dat 3.450 woningen, waarvan 300 woningen in Roerdalen in de periode 2022-2025. In de woondeal streven we naar 30% sociale woningbouw en

2/3e deel betaalbare woningen. Binnen deze 2/3 telt de sociale woningbouw mee. Voor de periode 2025-2030 is vooralsnog alleen een regionaal aantal van 6.900 toe te voegen woningen opgenomen. Urgentieverordening Vanuit de Wet versterking regie Volkshuisvesting die nog vastgesteld moet worden, dient een urgentieverordening gemaakt te worden. Deze verordening geeft de kaders aan voor het huisvesten van de urgentiegroepen. Deze zal op MiddenLimburgse schaal gemaakt worden. Sociaal domein Ons beleid sociaal domein is een paraplu van diverse beleidsonderdelen binnen het sociaal domein zoals de Jeugdwet, Wmo, Participatiewet, maar ook beleid op het gebied van sport en gezondheid. Ons beleidsmatige uitgangspunt is dat we in Roerdalen het versterken van de sociale basis essentieel vinden. Werken vanuit vertrouwen, eigen regie en zelfredzaamheid. We ondersteunen en zorgen voor onze meest kwetsbare inwoners wanneer zij dit (tijdelijk) niet kunnen. We geloven in een sterke sociale basis. We creëren daarbij zoveel mogelijk kansen om mensen mee te kunnen laten doen in de samenleving. Een voorbeeld daarvan is de regeling voor chronisch zieken. Zij kunnen te maken hebben met hoge kosten waardoor hun mate van bestaanszekerheid en mee kunnen doen in het gedrang kunnen raken. Daarom hebben we in Roerdalen een regeling Tegemoetkoming Meerkosten Chronisch Zieken.

Deze regeling houdt in dat inwoners met een chronische ziekte of beperking die daardoor structureel meer kosten maken en een inkomen hebben van maximaal 150% van de bijstandsnorm, jaarlijks een netto vergoeding van €350 kunnen ontvangen. Deze regeling bouwt voort op de Wmo verordening. We hebben onder andere ons sociaal team opgericht en blijven door ontwikkelen om onze sociale basis te versterken. Het sociaal team draagt eraan bij dat iedereen mee kan doen in de samenleving. Dit wordt verder toegelicht in hoofdstuk 4, Samen doen.

Denk hierbij aan de inzet van een ervaringsdeskundige en een consulent die zich specifiek bezighoudt met complexe problematiek. Daarnaast werken we binnen de MER gemeenten (Maasgouw, Echt-Susteren en Roerdalen) en in de regio Noord en Midden-Limburg met gemeenten samen op het gebied van inkoop jeugdzorg en Wmo. Vanuit het rijk worden middelen als IZA, GALA en AZWA2 ingezet om lokale initiatieven te ontwikkelen. Voorbeelden hiervan in onze gemeente zijn ‘Welzijn op recept’, de inzet van een gedragsdeskundige in de kinder- en voorschoolse opvang, de inzet van de praktijkondersteuner jeugd om huisartsen te ontlasten en laagdrempelige ondersteuning aan kinderen en gezinnen te bieden en het organiseren van valpreventiecursussen.

14

Beleid en regelingen aandachtsgroepen We hebben in onze gemeente geen 24-uurs voorziening voor de door het Rijk benoemde aandachtsgroepen op pagina 5. Dit met uitzondering van voorzieningen voor ouderenzorg en inwoners met een verstandelijke beperking. In Sint Odiliënberg en Herkenbosch zijn er twee (relatief grote) intramurale zorgvoorzieningen. In Melick, Montfort en Posterholt is er een kleinschalige 24-uurszorgvoorziening. In Herkenbosch is een kleinschalige 24-uurszorgvoorziening nog in ontwikkeling. Voor inwoners met een verstandelijke beperking zijn er kleinschalige voorzieningen in Melick, Posterholt en Herkenbosch. Roerdalen heeft in de afgelopen jaren beleid ontwikkeld voor diverse aandachtsgroepen. In deze paragraaf wordt het al dan niet al aanwezige beleid op de diverse aandachtsgroepen genoemd. Studenten In onze gemeente hebben we vooral te maken met thuiswonende studenten die, vermoedelijk vanwege afstand, de keus maken om niet zelfstandig te wonen. 2

Integraal Zorgakkoord, Gezond en Actief Leven Akkoord, Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord

Voor de aandachtsgroep studenten die landelijk geduid wordt, maken we als gemeente Roerdalen geen apart beleid, omdat we als gemeente niet of nauwelijks te maken hebben met studenten. De oorzaak daarvan ligt in het feit dat middelbaaren hoger beroepsonderwijs ontbreekt. Roermond is, als naastgelegen stad, ook geen studentenstad. Hier wordt momenteel alleen middelbaar beroepsonderwijs aangeboden. Wanneer studenten in Limburg komen studeren, richten ze zich op Venlo, Sittard, Heerlen of Maastricht, waar een ruim aanbod aan hoger- en wetenschappelijk onderwijs beschikbaar is. Woonwagenbewoners Roerdalen erkent het wonen in een woonwagen als een beschermde woonvorm en heeft hiervoor lokaal beleid ontwikkeld. Voor de de woonwagenlocaties is in 2020 het Actieplan Woonwagens vastgesteld, in 2021 gevolgd door het Projectplan woonwagenlocaties Roerdalen. In samenwerking met Wonen Limburg zijn er plannen uitgewerkt voor uitbreiding van standplaatsen met betrokkenheid van bewoners en omwonenden voor de kernen Herkenbosch, Montfort en Melick. Dit heeft geresulteerd in een uitbreiding van de woonwagenlocaties in Herkenbosch (5 plaatsen) en Montfort (3 plaatsen). Voor Melick wordt er op dit moment, in overleg met bewoners en omwonenden, gekeken naar uitbreiding van de woonwagenlocatie met 5 plaatsen.

In Sint Odiliënberg speelt op dit moment een complexe problematiek op de bestaande woonwagenlocatie. Zodra hiervoor oplossingen zijn gevonden, kan de toekomstige situatie worden bezien. Statushouders Voor statushouders is in de gemeente Roerdalen geen specifiek beleid geformuleerd. Landelijk geeft de taakstelling richting aan de te plaatsen aantallen statushouders. Als gemeente Roerdalen houden we ons aan deze taakstelling en lukt het, in samenwerking met Wonen Limburg, om deze aandachtsgroep met succes te huisvesten. Ook de regionale samenwerking ten aanzien van deze doelgroep is goed. Indien we

tegen uitdagingen aanlopen, bijvoorbeeld in de huisvesting van grote gezinnen (> 8 personen) of alleenstaande mannen, bezien we in de regio hoe we tot een oplossing (uitruil) kunnen komen. Mantelzorgverleners en -ontvangers Voor het onderwerp mantelzorg sluiten we aan bij de bestaande landelijke kaders, die voldoende ruimte bieden voor een sociale en ruimtelijke basis voor mantelzorg. Naast ruimte voor mantelzorgwoningen bieden we ook ruimte voor pre-mantelzorg. We anticiperen hiermee op een te verwachten zorgbehoefte die (nog) niet onder de vergunningsvrije mogelijkheden van reguliere mantelzorg valt. Als richtlijn houden we aan dat binnen 10 jaar mantelzorg verwacht wordt en dat wordt voldaan aan de criteria voor huisvesting in een vergunningsvrije mantelzorgwoning.

15

Arbeidsmigranten Short-stay arbeidsmigranten zijn van belang voor onze economie en we erkennen het belang en de noodzaak tot huisvesting van deze doelgroep. We willen hen een veilige en waardige woonomgeving bieden. Om deze huisvesting in beeld te krijgen, te controleren en richting te geven hebben we beleidsregels. Die zijn gericht op het tegengaan van overbewoning, het signaleren van uitbuiting, het bevorderen van hygiëne en het leven in goede harmonie met de omgeving. Het toestaan van huisvesting voor arbeidsmigranten kan alleen in het buitengebied binnen het bouwvlak van een (agrarisch) bedrijf en met een vergunning. In het Actieplan versnellen woningbouw is een actualisatie van deze beleidsregel opgenomen omdat het van belang is om breder te kijken naar de huisvesting van deze aandachtsgroep dan nu opgenomen in het beleid.

Stoppende sekswerkers Op dit moment hebben we in omliggende gemeenten te maken met seksinrichting (seksclubs, privéhuizen en peeskamers). Hierdoor kunnen we als gemeente te maken krijgen met stoppende sekswerkers en de eventueel bijbehorende vragen op het gebied van zorg, veiligheid en wonen. In de regio wordt daarom gewerkt aan regionaal sekswerkbeleid. Daarbij is aandacht voor genoemde thema’s en de vertaling naar wat dit ook voor onze gemeente inhoudt. Detentie en nazorg Elke gemeente is wettelijke verantwoordelijk voor het regelen van de vijf basisvoorwaarden om na detentie terug te kunnen keren in de samenleving: huisvesting, inkomen, identiteitsbewijs, zorgverzekering en schuldhulpverlening. Roerdalen werkt samen met omliggende gemeenten en betrokken instellingen op het gebied van nazorg aan ex-gedetineerden. Er is geen apart eigen, nazorgprogramma, maar wel een aandachtfunctionaris die zich met deze doelgroep bezighoudt. Op dit moment is er ook geen aparte voorziening in Roerdalen voor (ex)-gedetineerden. Wanneer een zorgaanbieder zich meldt met een initiatief voor deze doelgroep, zal vanuit een breed perspectief gekeken worden of dit passend is. Daarbij wordt ook het fair share- principe meegewogen.

Uitstromers uit instellingen Wanneer onze inwoners vanuit een instelling buiten onze gemeente weer in Roerdalen gaan wonen, kan begeleiding vanuit het sociaal team of vanuit een Wmo-consulent van de MER geboden worden.

3. Samen bouwen De woningbouwopgave in Roerdalen is urgent en ambitieus. Met het Actieplan Versnellen woningbouw heeft Roerdalen zich gecommitteerd aan de realisatie van 500 woningen in de periode 2025 tot en met 2028. 16

Dit betekent een forse versnelling in het bouwen van nieuwe woningen. Ook voor de periode daarna is het de verwachting dat Roerdalen wil blijven groeien. Daarnaast wordt ingezet op de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad door ook voor de middellange- en lange termijn in te zetten op bouwen voor de juiste doelgroep(en). Deze woningbouwversnelling biedt kansen om woningen en woonvormen te ontwikkelen die aansluiten bij de behoeften van jongeren, ouderen en mensen met een welzijns-, woon- of zorgvraag. Samen bouwen betekent ook dat keuzes gemaakt moeten worden. Waar bouwen we? Voor wie bouwen we? En hoe? Dit vraagt om regie, maar ook om ruimte voor lokale initiatieven. Op die manier kunnen we de woningbouwversnelling benutten als motor voor een sterke gemeenschap.

3.1 Uitbreiden woon- en woonzorg aanbod Woningbouwopgave uit Actieplan schetsen In het Actieplan Versnellen woningbouw is de woningbouwambitie van Roerdalen voor de korte termijn (2025 tot en met 2028), middellange termijn (2028 tot en met 2031) en lange termijn (2032 en verder) geschetst. Voor het formuleren van deze woningbouwambitie is er door de gemeenteraad voorkeursrecht gevestigd op een groot aantal percelen in alle dorpskernen van Roerdalen. Per periode is gekeken welke woningbouwgebieden prioriteit krijgen en aan welke beleidsmatige opgaven we werken in relatie tot woningbouw. Op de korte termijn is de ambitie om 500 woningen te realiseren, gemiddeld 125 per jaar. In de grote woningbouwplannen (meer dan 10 woningen) wordt gestreefd naar een mix aan woningen voor verschillende doelgroepen. Daarbij zetten we niet alleen in op woningbouw voor onze eigen inwoners maar willen we ook een bijdrage leveren aan het landelijke woningtekort. Uitgangspunt daarbij is dat in ieder geval 2/3 van de nieuw te voegen woningen in de gemeente betaalbaar3 is. Sociale huur Voor het toevoegen van sociale huurwoningen bouwen we voort op de kaders van de Woondeal en het Actieplan versnellen woningbouw en anticiperen we op de Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv).

Op basis van het Actieplan versnellen woningbouw hanteren we als uitgangspunt dat in alle nieuwbouwplannen in de gemeente minimaal 27% aan sociale huurwoningen wordt gerealiseerd. Is het percentage lager dan verwachten we een afdracht die we gebruiken voor het stimuleren van sociale woningbouw in nieuwbouwplannen elders in onze gemeente. Hiermee zorgen we voor een toename van het percentage sociale huurwoningen in onze woningvoorraad. Ook werken we aan beleid dat wordt verankerd in het 3

Voor het beoordelen van de betaalbaarheid van een woning sluiten wij aan bij de definities van het Rijk.

Programma Kostenverhaal. Indien de Wvrv uiteindelijk een ander percentage stelt dan de 27% die we nu hanteren, dan conformeren we ons daaraan. Woonzorgaanbod voor ouderen Op basis van beschikbare en lopende initiatieven op het gebied van 24-uurs ouderenzorg, wordt anno 2025 in de behoefte in aantallen voorzien. Sint Odiliënberg en Herkenbosch hebben beide een grote 24-uurszorgvoorziening voor een brede doelgroep. Melick, Montfort en Posterholt hebben een kleine woonzorgvoorziening in een geclusterd volledig pakket thuis setting. In Herkenbosch, Melick en Montfort zijn er nog voorzieningen op het gebied van wonen en zorg in ontwikkeling. Het uitgangspunt is dat we streven naar een 24-uurs voorziening voor ouderen in iedere kern. Bij voorkeur in een vorm die uitgaat van gespikkeld wonen. Dit betekent dat er een balans is in het wonen in een bepaalde omgeving tussen zorgvragers en zorgdragers die mensen kunnen ondersteunen bij het samen wonen en leven.

17

Grote 24-uurszorgvoorzieningen kennen inmiddels leegstand. In Roerdalen maar ook regionaal. Dit betekent dat binnen de ouderenzorg nieuwe vormen van wonen gaan ontstaan om inwoners langer thuis te laten wonen in zelfredzame gemeenschappen en met ondersteuning en zorg indien nodig. Onze ambitie is om in iedere kern een 24-uurszorgvoorziening, bij voorkeur kleinschalig, te realiseren voor ouderen. Op dit moment is er in Vlodrop geen 24-uurs voorziening. Met de plannen die lopen, hebben we gemeentebreed meer dan voldoende 24-uurs zorg. Dit betekent dat bestaande (waarschijnlijk grotere) 24-uurs locaties in onze gemeente omgevormd moeten worden naar een andere woonvorm om ruimte te creëren voor een 24-uurs zorgvoorziening Vlodrop. We kijken daarbij, samen met zorg- en welzijnspartners naar creatieve woonvormen en faciliteren een mix van doelgroepen.

3.2 Vinden van een passende woning Verbeteren doorstroming Onze woonopgave is zeker niet alleen maar gericht op bouwen van geschikte woningen. Ook het vinden van een woning die past bij de wooncarrière van een inwoner is een belangrijk doel. Dit kunnen we realiseren door het verbeteren van doorstroming. Om dit te bereiken zijn meer betaalbare woningen nodig, in het bijzonder voor starters en ouderen. Daarvoor moet de verhuisketen gestimuleerd worden. Dit doen we door in te zetten op het bouwen van woningen die geschikt zijn voor ouderen, parallel plannen bij woningbouwprojecten maar ook door ouderen bewust te maken van de mogelijkheid om te verhuizen zodat op die manier de doorstroming op gang komt. Aanpassen van bestaande woningen Niet alle ouderen willen of kunnen een verhuisstap zetten. Soms is verhuizen naar een passende woning ook niet wenselijk. Bijvoorbeeld door het ontbreken van een sociaal netwerk. Daardoor ligt eenzaamheid op de loer. Om die reden blijft aanpassing van bestaande woningen essentieel. Uit de Woonzorganalyse blijkt dat een groot deel van de bestaande woningen aanpasbaar is. Grootste kansen liggen daarbij in het koopsegment omdat dit vaak ruime woningen zijn. Aanpassen van deze woningen is primair een verantwoordelijkheid van de woningeigenaar zelf.

In het vastgestelde Wmo beleid is het uitgangspunt dat inwoners met een beperking, chronische ziekte of ouderdom zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen wonen. Daarmee bevorderen we zelfredzaamheid en participatie, maken we woningen zo veilig en toegankelijk mogelijk en voorkomen we verhuizing naar een zorginstelling of stellen deze uit. Voorbeelden van woningaanpassingen zijn trapliften, doucheaanpassingen of verbreding van deuren. Daarbij wordt zo veel mogelijk gekeken naar eigen mogelijkheden en middelen.

Daar waar een wettelijke grondslag op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) aan de orde is, worden kosten via de Wmo vergoed. Deze drukken op de gemeentelijke begroting. Dit heeft een kostenverhogend effect. Mede daarom wordt altijd een afweging gemaakt tussen aanpassen enerzijds en verhuizen anderzijds. Toegang tot de Wmo loopt via het sociaal team. De gemeente heeft een informerende rol en wijst bewoners op mogelijkheden, zodat woningen (tijdig) aangepast zijn of worden.

18

Als er voor ouderen gebouwd wordt komen er vanzelf woningen vrij voor gezinnen.

Woningsplitsing en woningdelen We zijn voorstander van het splitsen van woningen om daarmee meer zelfstandige woningen te realiseren en doorstroom op de woningmarkt te bevorderen. Grote woningen, waaraan in de toekomst minder behoefte is, kunnen op die manier gesplitst worden in kleinere en daarmee betaalbare woningen waar wel behoefte aan is. Zo maken we het mogelijk dat onze oudere inwoners langer (in een kleinere woning) zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Hiermee creëren we ook ruimte op de woningmarkt voor overige inwoners zoals starters. Een extra effect is dat we met woningsplitsing ook het omkijken naar elkaar stimuleren. Om woning- en kavelsplitsing te faciliteren en te stimuleren zijn de Beleidsregels Woning- en kavelsplitsing Roerdalen 2025 vastgesteld. Hierbij is het belangrijk dat we ervoor zorgen dat wet-

en regelgeving deze ontwikkelingen niet in de weg staan. We blijven zoeken naar creatieve mogelijkheden om dit soort constructies mogelijk te maken. Friendscontracten Voor het delen van woningen onderzoekt Wonen Limburg de mogelijkheid om te werken met zogenaamde ‘friendscontracten’. Deze geven de mogelijkheid om een woning te delen zonder dat sprake is van één huishouden. Op die manier kunnen bewoners het recht behouden op eventuele toeslagen e.d. Faire-share principe Het ‘fair share’-principe houdt in dat elke gemeente in Nederland naar rato bijdraagt aan het huisvesten van diverse aandachtsgroepen. Als gemeente Roerdalen zijn we een ‘witte vlek’ op het gebied van aanbod van aandachtsgroepen. Mede daarom is het belangrijk dat we hier een bijdrage leveren en dat betekent een uitbreiding van het woon-zorg aanbod voor specifieke aandachtsgroepen. Het huisvesten van deze specifieke aandachtsgroepen (denk aan inwoners met GGZ-problematiek, uitstromers uit detentie etc.) vraagt zorgvuldige afstemming met alle stakeholders en een gedegen informatievoorziening richting de omgeving van een dergelijke voorziening.

Daarnaast hechten we waarde aan een partnership met ervaren zorgaanbieders die de benodigde zorg en ondersteuning kunnen bieden die nodig is voor de specifieke doelgroep en de omgeving. Deze randvoorwaarden zijn voor Roerdalen essentieel om ruimte te bieden voor een dergelijke voorziening.

3.3 Speerpunten • • •

19

•

• • •

Bouwen naar behoefte van voldoende passende woningen voor jongeren en ouderen; Stimuleren van doorstroming van ouderen naar een passende woning; Sturen op het bouwen van voldoende betaalbare woningen en kleinere woonruimte voor aandachtsgroepen en reguliere woningzoekenden waaronder starters; Streven bij nieuwbouw naar gemengde wijken met diverse woningtypen, in verschillende segmenten, voor diverse doelgroepen in verschillende leeftijdscategorieën; Stimuleren van het tijdig aanpassen van de eigen woning aan een toekomstige zorg- of ondersteuningsvraag; We zetten in op zorg dichtbij. We streven naar één 24-uurs zorgvoorziening voor ouderen in iedere kern; Vanuit de gedachte van fair share streven we (onder voorwaarden) naar het realiseren van een 24-uurs locatie voor één van de urgente- of aandachtsgroepen binnen twee jaar na vaststelling van deze visie.

We wonen in een straat waar iedereen elkaar helpt. Verder zijn er veel jonge gezinnen, maar ook mensen die hier al lang wonen. Dit is een goede mix.

4. Samen doen Levendige en krachtige dorpen vormen de basis van een gezonde gemeenschap. Daar werken we continu samen aan. We kunnen hierbij als gemeente verschillende rollen aannemen: van geen enkele betrokkenheid 20 tot volledige regie bij de gemeente. We stimuleren burgerparticipatie en hebben dorpscontactpersonen die voor de verbinding tussen inwoners, ondernemers en verenigingen zorgen.

4.1 Zelfredzame gemeenschappen De gemeente stimuleert maatschappelijke initiatieven voor vernieuwende woonvormen en een zelfredzame gemeenschap door deze actief te ondersteunen en te faciliteren. Daarbij wordt gezocht naar haalbare oplossingen vanuit verschillende perspectieven, zoals beleid, wetgeving en bedrijfsvoering. Dorpscontactpersonen spelen hierin een sleutelrol als verbindende schakel tussen inwoners, gemeente en lokale ontwikkelingen. De inzet van vrijwilligers is essentieel om tot zelfredzame gemeenschappen te komen. Steun aan vrijwilligers - vanuit een formele subsidie relatie, maar ook vanuit informele contacten - is dan ook essentieel om tot een zelfredzame gemeenschap te komen. Ondersteuning wonen en leven in Roerdalen De gemeente biedt laagdrempelige ondersteuning via het sociaal team dat in elke kern opereert, gericht op zorg, welzijn, participatie en praktische hulp, met persoonlijk contact en maatwerk als uitgangspunt. Voor intensieve zorg aan aandachtsgroepen, zoals ouderen en mensen met psychische kwetsbaarheid, worden regionale afspraken gemaakt volgens het fair-share principe. Hoewel voorzieningen voor ouderen aanwezig zijn, is er nog geen 24-uurs aanbod voor mensen met psychische kwetsbaarheid, waarvoor de gemeente afhankelijk is van zorgaanbieders.

Bij vestiging van nieuwe voorzieningen wordt een afwegingskader gebruikt en vindt intensief afstemming plaats met betrokkenen. De gemeente heeft vooral een toetsende rol als het gaat om de fysieke leefomgeving en werkt samen met partners aan gedeelde zorgopgaven.

Mantelzorg Mantelzorg is essentieel voor het welzijn van inwoners en het functioneren van het zorgsysteem, maar kan ook zwaar zijn. Daarom ondersteunt de gemeente mantelzorgers via drie pijlers:

21

Toestemming om de garage in de tuin tot pre-mantelzorgwoning te mogen verbouwen zodat indien dag en nacht hulp nodig mocht zijn, ik dicht bij mijn familie kan wonen.

1. erkenning en waardering (zoals de jaarlijkse mantelzorgwaardering), 2. passende ondersteuning en 3. ontlasting via het Steunpunt Mantelzorg om mantelzorg ook bij toenemende zorgvragen vol te houden. Preventie en positieve gezondheid Het beleid focust op het bevorderen van gezond gedrag, mentaal welzijn en participatie, met positieve gezondheid als uitgangspunt en extra aandacht voor kwetsbare groepen. Samen met partners wordt gewerkt aan preventie en het versterken van eigen regie. Dit draagt bij aan gezond ouder worden en een zelfredzame gemeenschap.

4.2 Domein- en organisatie overstijgend samenwerken Om onze visie uit te kunnen voeren, moeten we domeinoverstijgend werken, zowel intern als met onze samenwerkingspartners in het woon- en zorgdomein. De opgave waar we voor staan, kunnen we niet alleen. Dit betekent dat we de scheiding die er op inhoud vaak is, tussen het fysieke domein en het sociale domein, moeten doorbreken en op zoek moeten gaan naar nieuwe of andere vormen van samenwerking.

4.3 Zachte landing in de wijk Wanneer inwoners na een 24-uurs verblijf elders weer in Roerdalen wonen, wordt gekeken of en zo ja, welke vorm van ondersteuning of zorg nodig is. We bieden dan inzet van een ervaringsdeskundige, inzet van budgetbeheer, het sociaal team of vanuit een indicatie voor ambulante begeleiding bijvoorbeeld vanuit een beschermd wonen locatie waar iemand verbleef. Werken volgens het woonplaatsbeginsel binnen beschermd wonen en de jeugdzorg draagt hieraan bij. Zorgtechnologie Als gemeente stimuleren we onze zorgpartners om gebruik te maken van zorgtechnologie. Deze dient bij de dragen aan de zorg voor ons inwoners, zowel kwalitatief en kwantitatief. Efficiëntie en besparing zijn het uitgangspunt, zonder dat dat ten koste gaat van onze inwoners.

4.4 Speerpunten •

• •

22

We onderhouden of zetten zo nodig samen met onze partners netwerken van inwoners op die elkaar ondersteunen; Onze inwoners zijn zich bewust van de regie die ze kunnen en moeten pakken over hun eigen leven en dat de overheid een meer faciliterende rol heeft; We omarmen positieve gezondheid waarbij inwoners zelf regie hebben over hun leven; We blijven mantelzorgers ondersteunen.

Sinds mijn man is overleden voel ik me niet meer zo veilig.

5. Samen in de omgeving

23

5.1 Groen uitnodigend en veilig Sinds oktober 2025 geldt in Roerdalen het beleidsplan Natuurlijk Groen Roerdalen waarmee we onze gemeente verder willen vergroenen ten opzichte van de huidige situatie. Deze vergroening draagt bij aan een uitnodigende uitstraling en een kwalitatieve verbetering van de woonomgeving en de leefbaarheid. In de komende 25 jaar zetten we in op onder andere het aanplanten van 10.000 m2 extra groen en het toevoegen van 400 nieuwe bomen. Daarnaast richten we ons op het uitbreiden van de boomkroonbedekking en het groenareaal (de totale hoeveelheid en kwaliteit van groene ruimte) binnen de kernen.

5.2 Elkaar ontmoeten Elke kern heeft een dorpshuis waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten. We faciliteren en stimuleren diverse manieren van ontmoeting zoals huiskamerprojecten en bewegingsactiviteiten (jeu de boules etc.).

5.3 Beschikbaarheid en bereikbaarheid van voorzieningen In Roerdalen verschillen de afstanden tot voorzieningen (huisarts, supermarkt, basisschool en bushalte) per kernaanzienlijk. Wijken zoals Sint Odiliënberg en Posterholt hebben voorzieningen binnen 1 km, terwijl inwoners uit de overige dorpen vaak verder moeten reizen voor de basisvoorzieningen. Dit betekent dat we bij de locatiekeuze voor nieuwe projecten en initiatieven zo veel mogelijk rekening houden met de afstand tot deze voorzieningen. Met name voor ouderen wordt een gemiddelde van 500 meter aangehouden als richtlijn voor bereikbaarheid van voorzieningen.

24

Huisartsenzorg In de gemeente Roerdalen is de verhouding tussen het aantal huisartsen en inwoners relatief gunstig ten opzichte van andere delen in het land. Er is 0,96 huisarts per 1.000 inwoners, terwijl het landelijk gemiddelde 0,8 huisarts is per 1000 inwoners is. Keerzijde is dat een volledige of gedeeltelijke patiëntenstop ook realiteit is. Dit komt mede door een groeiend personeelstekort. Bij de bouw van een groot aantal woningen op één locatie dient hier zoveel mogelijk rekening mee gehouden te worden. Onderwijs Iedere kern in onze gemeente heeft een eigen basisschool. We hebben geen aanbod van speciaal onderwijs of voortgezet onderwijs. Melick, Sint Odiliënberg en Herkenbosch hebben relatief nieuwe of verbouwde scholen. In Vlodrop is een nieuwe school gerealiseerd volgens het principe van een multifunctionele accommodatie waarin ook een kindcentrum gevestigd is. Ook in Posterholt is een dergelijke voorziening in aanbouw. In Montfort moeten nog plannen voor een nieuwe school gemaakt worden.

Zoals eerder genoemd dient bij bouwen - met name grotere projecten - ook het voorzieningenniveau in beeld gebracht te worden. Een gemiddelde huishoudgrootte is 2,2 personen. Per 100 nieuwe woningen is sprake van gemiddeld zo’n 30 tot 40 kinderen. Dit betekent: •

• •

We zijn bezig met nieuwbouw, uitbreiding of versterking van onze basisscholen: het integraal huisvestingsplan onderwijs wordt in 2026 herijkt. De ambities uit het Actieplan versnellen woningbouw worden hierin meegenomen. Betere verbindingen met locaties voor voortgezet onderwijs in de vorm van betere fietsverbindingen; Een behoefte aan meer openbaar vervoeropties: dit is echter geen gemeentelijke verantwoordelijkheid. De provincie bepaalt aan de hand van de behoefte en de (financiële) mogelijkheden of aanpassingen nodig zijn.

Supermarkt Elke kern in Roerdalen heeft op dit moment een supermarkt. Dat is op zich uniek, omdat supermarkten feitelijk een groter verzorgingsgebied nodig hebben dan onze kernen kunnen bieden. We zetten in op behoud van een dergelijke voorziening in iedere kern. Omdat een supermarkt een belangrijke basisvoorziening is, maar ook omdat een supermarkt een plek is waar mensen elkaar (kunnen) ontmoeten. Mocht een supermarkt vertrekken - en die kans bestaat als steeds minder inwoners boodschappen doen bij de supermarkt in de eigen kern - dan stapt een andere formule misschien in dit gat of niet. In dat laatste geval vervalt de voorziening. Als het om een nieuwe, andere locatie gaat, dan heeft de gemeente wel invloed op de locatie omdat detailhandelsfuncties in die omvang ontbreken in de kernen en voor een nieuwe locatie ruimtelijke medewerking nodig is. Per geval maken we dan een inhoudelijke afweging.

5.4 Speerpunten • Een dorpshuis in elke kern;​ • Bereikbare huisartsenzorg ook bij het bouwen van nieuwe woningen; ​ • Behouden van een school in iedere kern die past bij de groei van het aantal woningen​; • Behouden van een supermarkt in iedere kern.

Dorpshuis

Super de Buur

25 School

Huisarts

6. Toetsingskader

Voor de beoordeling van nieuwe initiatieven op het gebied van wonen en zorg stellen we een toetsingskader op. Het toetsingskader is geen onderdeel van de visie, maar een leidraad om nieuwe (zorg)initiatieven te beoordelen aan de hand van de uitgangspunten uit deze visie. Hierbij wordt getoetst of het initiatief aansluit bij het bestaande aanbod voor de aandachtsgroep en passend is qua locatie en omgevingsplan. Ook de gevolgen voor de bestaande voorzieningen, de leefbaarheid en de leefomgeving worden bezien. Hierbij hebben we aandacht voor zorgfraude en zorgcriminaliteit. Het toetsingskader is een document dat aan verandering onderhevig kan zijn door gewijzigd beleid, nieuwe ontwikkelingen of (interne) afspraken. Het toetsingskader wordt, na het vaststellen van de visie door de gemeenteraad, vastgesteld door het college.

26

7. Pilot

Vergrijzing, veranderende inzichten, een divers aanbod van zorg en welzijn en specifieke aandachtsgroepen maken dat zorgaanbieders anders naar hun aanbod gaan kijken en moeten doorontwikkelen. Wanneer zich hiervoor initiatieven aandienen bij de gemeente, staan we als gemeente open voor dialoog en zoeken we naar kansen en mogelijkheden. Daarbij is ja, tenzij het uitgangspunt. Het toetsingskader helpt om een passende afweging te maken. Wanneer een passend initiatief mogelijkheden biedt om een pilotv in te richten, dan zoeken we naar mogelijkheden om dit te concretiseren. Vanuit de regio Noord- en Midden-Limburg is het initiatief gestart voor het project ‘jongeren in de knel’. Dit is het huisvesten van jongeren die extra ondersteuning en begeleiding nodig hebben. Als gemeente zijn we alert op de mogelijkheden en ondersteunen deze indien mogelijk en haalbaar wanneer een zorgaanbieder zich hiervoor meldt.

27

7.1 Huisvesten jongeren Gedurende het opstellen van de visie, zijn mogelijkheden verkend om een pilot te starten met het huisvesten van jongeren in verzorgingshuis Bosscherhof in Herkenbosch. Deze vorm van wonen gaat gepaard met een vorm van ‘social return’: hier wonen tegen een lagere huur betekent dat daar een vorm van vrijwilligerswerk binnen Bosscherhof tegenover staat voor een bepaald aantal uren. Gezamenlijk wordt gekeken hoe dit vorm kan krijgen omdat we positief tegenover deze verkenning staan.

Nawoord Meer dan ooit ervaren we in een gemeenschap als Roerdalen dat Welzijn & Zorg samen dienen te komen met Wonen.

Meer dan ooit geloven we dat we niet moeten spreken over het realiseren van woningen, maar over het bouwen én verstevigen van gemeenschappen. Meer dan ooit voelen we dat we deze opgave als gemeente samen met inwoners, zorgaanbieders, woningcorporaties en maatschappelijke organisaties moeten oppakken. Kortom: Samen Doen, Samen Bouwen mét aandacht voor zorg voor een fijn Roerdalen voor iedereen van 0 tot 100+.

28

Loes Vestjens Wethouder Sociaal Domein Gemeente Roerdalen

Vormgeving en illustraties: Marco Jeurissen Gemeente Roerdalen, 2025