03 Programmabegroting 2027-2030
Tekst van het document
Programmabegroting 2027 - 2030 Behandeling in de gemeenteraad op 5 november 2026 1 Inhoudsopgave INLEIDING ........................................................................................................................................................ 3 STRATEGISCHE VISIE ................................................................................................................................................. 3 FINANCIEEL BEELD 2027-2030 .................................................................................................................................. 6 OPBOUW PROGRAMMABEGROTING ............................................................................................................................. 9 PROGRAMMAPLAN ........................................................................................................................................ 11 PROGRAMMA 1: KRACHTIGE DORPEN ........................................................................................................................ 11 PROGRAMMA 2: PARTICIPATIE, ONDERSTEUNING EN ZORG ............................................................................................ 19 PROGRAMMA 3: VEILIGE DORPEN .............................................................................................................................
24 PROGRAMMA 4: ECONOMIE, NATUUR, TOERISME EN DUURZAAMHEID ............................................................................. 27 PROGRAMMA 5: WOONOMGEVING .......................................................................................................................... 33 PROGRAMMA 6: MOBILITEIT, INFRASTRUCTUUR EN OPENBAAR GROEN ............................................................................ 38 PROGRAMMA 7: BESTUUR, ORGANISATIE EN DIENSTVERLENING ...................................................................................... 43 ALGEMENE MIDDELEN ............................................................................................................................................ 47 PARAGRAFEN ................................................................................................................................................. 49 PARAGRAAF BEDRIJFSVOERING ................................................................................................................................. 49 PARAGRAAF WET OPEN OVERHEID/OPENBAARHEIDSPARAGRAAF ................................................................................... 53 PARAGRAAF ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN ...........................................................................................................
55 PARAGRAAF GEMEENTELIJK GRONDBELEID ................................................................................................................. 61 PARAGRAAF LOKALE HEFFINGEN ............................................................................................................................... 64 PARAGRAAF VERBONDEN PARTIJEN ........................................................................................................................... 70 PARAGRAAF WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ........................................................................................ 81 PARAGRAAF FINANCIERING ...................................................................................................................................... 91 FINANCIËN IN HOOFDLIJNEN .......................................................................................................................... 95 VERLOOP VAN HET SALDO ........................................................................................................................................ 95 OVERZICHT BATEN EN LASTEN ................................................................................................................................... 96 FINANCIËLE POSITIE, PROGNOSE MEERJARENBALANS ...................................................................................................
101 OVERZICHT RESERVES EN VOORZIENINGEN ................................................................................................................ 102 JAARLIJKS TERUGKERENDE ARBEIDSKOSTEN GERELATEERDE VERPLICHTINGEN.................................................................... 106 INVESTERINGSSCHEMA .......................................................................................................................................... 106 BIJLAGEN ...................................................................................................................................................... 107 OVERZICHT BATEN EN LASTEN PER PROGRAMMA OP TAAKVELDNIVEAU (UITVOERINGSINFORMATIE) ...................................... 107 OVERZICHT BATEN EN LASTEN 2027 PER (HOOFD)TAAKVELD ........................................................................................ 110 OVERZICHT BELEIDSINDICATOREN ............................................................................................................................ 112 AFKORTINGENLIJSTEN ........................................................................................................................................... 114 2 3 Inleiding Roerdalen is een landelijke, groene en levendige gemeente van sterke dorpen.
Elk dorp heeft zijn eigen karakter, maar ze worden verbonden door hetzelfde gevoel van saamhorigheid. Onze kracht zit in de gemeenschappen die iedere dag bijdragen aan de leefbaarheid van onze dorpen. Met het Akkoord Samen aan het Roer is gekozen voor een nieuwe manier van samenwerken. Vanuit gezamenlijke verantwoordelijkheid werken we aan de toekomst van onze gemeente. Daarbij staan inhoud, argumenten en het algemeen belang centraal. We doen dit met elkaar. Dat vraagt om openheid, vertrouwen en een duidelijke rolverdeling. Het Akkoord is daarmee geen dichtgetimmerd bestuursdocument, maar een gedeeld vertrekpunt voor gesprek en samenwerking. We staan voor grote maatschappelijke uitdagingen. Voor de uitwerking hiervan zoeken we actief de samenwerking met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Alleen samen kunnen wij de opgaven van vandaag vertalen naar kansen voor morgen. Zo bouwen wij verder aan een Roerdalen waarin sterke gemeenschappen, een aantrekkelijk leefklimaat en een duurzame toekomst hand in hand gaan. De programmabegroting is meer dan een overzicht van cijfers en plannen; zij is een uitdrukking van onze gezamenlijke ambitie voor Roerdalen in 2027 en de jaren daarna.
We geven samen richting aan de ontwikkeling van Roerdalen, met aandacht voor wat inwoners belangrijk vinden: leefbare dorpen, betaalbaar wonen, veiligheid, bestaanszekerheid, een sterke gemeenschap en een betrouwbare overheid. Strategische visie Deze programmabegroting vertaalt het Akkoord naar een strategische visie. Deze visie vormt het kompas waarlangs de doelen binnen de programma’s tot stand zijn gekomen. De komende bestuursperiode staat in het teken van nieuwe ambities en realisme. Als kleine gemeente in Midden-Limburg staan we middenin brede maatschappelijke, bestuurlijke en financiële ontwikkelingen: een krappe arbeidsmarkt, onzekere rijksmiddelen, een groeiende druk op het sociaal domein en steeds meer regionale opgaven. Tegelijkertijd is onze schaal onze kracht: korte lijnen, dichtbij inwoners en de mogelijkheid om maatwerk te leveren. Het maken van bewuste keuzes is één van onze uitgangspunten. We nemen niet alle opdrachten over, lossen niet elk vraagstuk op en kunnen niet iedere wens realiseren. We maken bewuste keuzes, stellen duidelijke prioriteiten en zetten onze mensen en middelen daar in waar zij de meeste maatschappelijke waarde toevoegen voor Roerdalen. Sterke dorpen en leefbare gemeenschappen We werken aan sterke, toekomstbestendige dorpen waarin inwoners, vrijwilligers, verenigingen, ondernemers en maatschappelijke organisaties samen het verschil maken.
Zo behouden we een hechte gemeenschap waarin mensen naar elkaar omzien en iedere generatie perspectief heeft. De kracht van Roerdalen ligt in haar dorpen en buurtschappen, die iedere hun eigen identiteit hebben. Dorpen die zich allemaal kenmerken door een sterke sociale samenhang en grote betrokkenheid. 4 We investeren in een sterke sociale basis, toegankelijke ontmoetingsplekken en toekomstbestendige voorzieningen. We geven inwoners en organisaties ruimte en vertrouwen en verminderen waar mogelijk regels. Na vaststelling van het accommodatiebeleid dat samen met de gemeenschap is ontwikkeld, werken we op basis van de uitvoeringsplannen het beleid verder uit. Daarnaast zetten we in op een goede balans tussen generaties. We creëren kansen voor jongeren om in Roerdalen te wonen, werken en leven. Ouderen bieden we ondersteuning om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven in hun vertrouwde omgeving. Bestaanszekerheid en omzien naar elkaar We versterken de sociale basis, vergroten de bestaanszekerheid van inwoners en bouwen aan een veilige en veerkrachtige gemeenschap, zodat iedereen kan meedoen, zich beschermd voelt en met vertrouwen naar de toekomst kan kijken. Wij vinden het belangrijk dat inwoners kunnen meedoen, ondersteuning krijgen wanneer dat nodig is en met vertrouwen kunnen wonen, werken en leven in hun eigen omgeving.
We versterken de bestaanszekerheid van inwoners door aandacht te hebben voor welzijn, gezondheid, participatie en gelijke kansen. Door in te zetten op preventie, vroegsignalering en passende ondersteuning voorkomen we dat problemen zich opstapelen. Daarbij hebben we bijzondere aandacht voor jeugd, gezinnen, ouderen en kwetsbare groepen. Een sterke sociale basis vormt het fundament van een veerkrachtige gemeenschap. Mantelzorgers, vrijwilligers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en inwoners dragen samen bij aan een samenleving waarin mensen naar elkaar omzien, elkaar ondersteunen en zich verbonden voelen. De gemeente faciliteert en versterkt deze kracht waar mogelijk. Veiligheid is een belangrijke randvoorwaarde. Digitale criminaliteit, ondermijning, en maatschappelijke spanningen vragen om aandacht. We investeren in een veilige leefomgeving, en vergroten de weerbaarheid van inwoners, ondernemers en onze eigen organisatie. We zetten in op preventie waar mogelijk, handhaving waar nodig, en brengen zorg en veiligheid steeds meer met elkaar in verbinding. Zo bouwen we aan een Roerdalen dat aantrekkelijk, duurzaam, veilig en voorbereid is op de toekomst.
Toekomstbestendig wonen, leven en ondernemen We bouwen aan een toekomstbestendig Roerdalen waarin inwoners prettig kunnen wonen, ondernemers ruimte krijgen om te ondernemen en de leefomgeving duurzaam, veilig en veerkrachtig blijft. Daarbij maken we bewuste keuzes die passen bij de schaal, identiteit en mogelijkheden van onze dorpen en ons buitengebied. Roerdalen groeit en verandert. De vraag naar passende woningen neemt toe en opgaven als klimaatverandering, de energietransitie en netcongestie vragen om nieuwe keuzes en werkwijzen. Daarom werken we aan een toekomstbestendige leefomgeving waarin wonen, ondernemen, natuur, landschap en recreatie in evenwicht zijn. Wonen is een belangrijke basis voor bestaanszekerheid en leefbaarheid. We zetten de woningbouwversnelling voort met het actieplan versnellen woningbouw, dat wordt uitgewerkt in het volkshuisvestingsprogramma. Met de aanhoudende problemen van stikstof en de netcongestie, blijven we zoeken naar oplossingen en werken aan netverzwaring om nieuwe woningen en bedrijven te realiseren en bestaande te verduurzamen. We bouwen naar behoefte, met aandacht voor starters, 5 gezinnen en ouderen, en stimuleren woonvormen die bijdragen aan doorstroming op de woningmarkt. Tegelijkertijd investeren we in een vitaal buitengebied, een sterke lokale economie en een aantrekkelijke openbare ruimte.
We ondersteunen ondernemers met een betrouwbare en voorspelbare overheid met de doorontwikkeling van de ondernemersvereniging en bieden ruimte voor recreatie en toerisme. Met haalbare en betaalbare oplossingen bereiden we onze dorpen en infrastructuur voor op de gevolgen van klimaatverandering en de energietransitie en versterken we biodiversiteit. We stellen duidelijke kaders via de omgevingswet, zodat inwoners en ondernemers weten waar zij aan toe zijn. Met vaste koers en grip op de toekomst We bouwen aan een financieel gezonde, transparante en daadkrachtige gemeente die realistische keuzes maakt, grip houdt op uitvoering en financiën en inwoners actief betrekt bij de toekomst van Roerdalen. Zo versterken we het vertrouwen in de gemeente en zorgen we ervoor dat we ook morgen kunnen blijven investeren in onze dorpen en gemeenschappen. We hebben onze zaken op orde en maken keuzes die passen bij de beschikbare middelen en capaciteit. In een tijd waarin maatschappelijke opgaven toenemen, financiële onzekerheden blijven bestaan en de arbeidsmarkt onder druk staat, vraagt dit om realisme, duidelijke prioriteiten en bestuurlijke discipline. Daarom werken we aan een organisatie die aantoonbaar in control is, aan een organisatie die zegt wat ze doet en doet wat ze zegt.
We brengen risico's tijdig in beeld, maken bewuste keuzes en richten onze inzet op de taken die voor onze inwoners de meeste maatschappelijke waarde hebben. De kerntakendialoog helpt ons daarbij om scherp te blijven op wat we wel en niet doen. Door realistisch te plannen, te sturen op resultaten en helder verantwoording af te leggen, behouden we grip op onze uitvoering en financiën. Een solide financiële basis is daarbij essentieel. We streven naar een structureel sluitende begroting en zorgen voor voldoende financiële ruimte om te kunnen investeren in de leefbaarheid, voorzieningen en toekomst van onze dorpen. Vertrouwen ontstaat door duidelijkheid, betrouwbaarheid en openheid. Daarom zijn we zichtbaar aanwezig in onze gemeenschap, communiceren we helder over keuzes en verwachtingen en doen we wat we beloven. We denken vanuit mogelijkheden en hanteren daarbij een open en uitnodigende houding richting initiatieven uit de samenleving. We zorgen voor een duidelijk communicatie naar inwoners en bedrijven bij hun dagelijkse vragen en zaken. Participatie zien we als een middel om tot betere besluiten en sterkere plannen te komen. We geven inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties ruimte om mee te denken en initiatief te nemen, binnen vooraf duidelijk gestelde kaders.
Zo versterken we de betrokkenheid bij onze gemeente en bouwen we samen aan een toekomstbestendig Roerdalen. Samen aan het Roer. Samen verantwoordelijk voor Roerdalen! 6 Financieel beeld 2027-2030 In de begroting 2027 zijn de lasten en baten in evenwicht. In het meerjarig perspectief zien we voor alle 3 de jaren nog negatieve saldi. Een belangrijke oorzaak hiervan is de daling van de algemene uitkering in 2028 met € 1,3 miljoen ten opzichte van 2027. Ook blijven er onzekerheden over specifieke uitkeringen vanuit het Rijk, waar wel structurele lasten tegenover staan. Tegelijkertijd weten we nu al dat we in de toekomst te maken gaan krijgen met aanzienlijke financiële uitdagingen en opgaven. We willen een gezonde gemeente zijn, met een begroting die structureel en reëel in evenwicht is. Met een weerstandscapaciteit die voldoende is om de risico’s op te kunnen vangen. Een schuldniveau dat op een acceptabel niveau ligt, zodat de rentelasten in de begroting gedragen kunnen worden. Daarnaast willen we dat de lastendruk voor onze inwoners en bedrijven reëel blijft en niet te veel afwijkt van het Limburgse gemiddelde. Als we kijken naar onze reservepositie zijn we een gezonde gemeente. We hebben echter het probleem dat de begrotingen voor de komende jaren niet structureel sluitend zijn. Dit terwijl de jaarrekeningen van de afgelopen jaren grote positieve saldi laten zien.
Deze positieve saldi worden vooral veroorzaakt door incidentele voordelen, maar ook door vertraging van werkzaamheden. Om tot structureel en reëel sluitende begrotingen te komen, moeten we keuzes gaan maken in onze ambities, waardoor die aansluiten bij de uitvoeringscapaciteit en de financiële ruimte die we als gemeente hebben. Deze keuzes willen we maken bij de Kadernota 2028 aan de hand van de kerntakendialoog. In de Kaderbrief 2027 hebben wij op basis van bestaand beleid het financiële meerjarenperspectief geschetst. Deze is door uw raad als kader voor de Programmabegroting 2027 vastgesteld. Na de vaststelling van de Kaderbrief 2027 hebben nog ontwikkelingen plaatsgevonden die van invloed hebben op de begrotingssaldi van de komende jaren. Deze zijn toegelicht in het hoofdstuk financiën in hoofdlijnen. bedragen x € 1.000 Overzicht programma's | Rekening | Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo van baten en lasten Lasten 1. Krachtige dorpen | - 6.456 | - 6.650 | - 7.493 | - 7.147 | - 7.186 | - 7.097 2. Participatie, ondersteuning en zorg | - 32.985 | - 35.495 | - 33.345 | - 32.956 | - 30.852 | - 30.916 3. Veilige dorpen | - 2.573 | - 2.916 | - 2.972 | - 2.835 | - 2.772 | - 2.773 4. Economie, natuur, toerisme, duurzaamheid | - 2.815 | - 4.193 | - 2.724 | - 2.216 | - 2.217 | - 2.226 5.
Woonomgeving | - 8.030 | - 9.703 | - 7.353 | - 7.491 | - 7.592 | - 7.665 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen | - 10.484 | - 11.065 | - 11.218 | - 11.448 | - 12.178 | - 12.203 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening | - 13.916 | - 13.245 | - 13.283 | - 13.285 | - 13.198 | - 13.298 8. Algemene middelen | - 233 | - 146 | - 220 | - 224 | - 229 | - 245 Totaal Lasten | - 77.492 | - 83.413 | - 78.609 | - 77.601 | - 76.224 | - 76.423 Baten 1. Krachtige dorpen | 661 | 667 | 544 | 545 | 545 | 545 2. Participatie, ondersteuning en zorg | 11.137 | 11.495 | 7.124 | 7.348 | 6.952 | 6.955 3. Veilige dorpen | 42 | 37 | 38 | 38 | 38 | 38 4. Economie, natuur, toerisme, duurzaamheid | 2.748 | 3.889 | 757 | 781 | 781 | 781 5. Woonomgeving | 6.932 | 7.502 | 4.959 | 5.071 | 5.134 | 5.194 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen | 3.276 | 3.601 | 3.220 | 3.340 | 3.706 | 3.712 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening | 2.170 | 1.186 | 1.243 | 1.011 | 1.011 | 1.011 8.
Algemene middelen | 56.141 | 56.032 | 58.044 | 56.595 | 56.050 | 56.801 Totaal Baten | 83.107 | 84.409 | 75.928 | 74.729 | 74.218 | 75.037 Saldo van baten en lasten | 5.617 | 996 | - 2.681 | - 2.872 | - 2.006 | - 1.387 Mutatie reserves Toevoegingen | - 184 | - 262 | - 40 | - 77 | - 40 | - 40 Onttrekkingen | 1.580 | 4.449 | 2.721 | 730 | 536 | 536 Mutatie reserves | 1.396 | 4.187 | 2.681 | 653 | 496 | 496 Resultaat | 7.013 | 5.183 | 0 | - 2.219 | - 1.510 | - 891 Structureel en incidenteel resultaat Het saldo zoals hierboven is gepresenteerd is het totale saldo. Het is voor de toekomstbestendigheid van de gemeente van belang dat er een structureel evenwicht is. Dit betekent dat de structurele lasten worden gedekt door structurele baten. In onderstaand overzicht is het structureel saldo voor de komende vier jaar weergegeven. Voor 2027 komt het structureel resultaat uit op € 15.000. Binnen dit structurele saldo is rekening gehouden met een onttrekking uit de algemene reserve van afgerond € 778.000 voor het sluitend maken van deze begroting. Op basis van het gemeentelijke financieel toezichtkader van de provincie mag deze onttrekking uit de algemene reserve als structureel worden beschouwd als aan een aantal voorwaarden wordt voldaan. In 2027 voldoen wij aan deze voorwaarden.
7 bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo van baten en lasten Totaal lasten | - 78.609 | - 77.601 | - 76.224 | - 76.423 Totaal baten | 75.928 | 74.729 | 74.218 | 75.037 Saldo van baten en lasten | - 2.681 | - 2.872 | - 2.006 | - 1.387 Mutatie reserves Toevoegingen reserves | - 40 | - 77 | - 40 | - 40 Onttrekkingen reserves | 2.721 | 730 | 536 | 536 Mutatie reserves | 2.681 | 653 | 496 | 496 Resultaat | 0 | - 2.219 | - 1.510 | - 891 Incidentele baten en lasten Incidentele lasten | - 1.433 | - 194 | - | - Incidentele baten | 50 | 87 | 50 | 50 Incidentele toevoegingen reserves | - 40 | - 77 | - 40 | - 40 Incidentele onttrekkingen reserves | 1.408 | 194 | - | - Saldo van incidentele baten en lasten | - 15 | 10 | 10 | 10 Structureel begrotingssaldo | 15 | - 2.229 | - 1.520 | - 901 Weerstandsvermogen en reservepositie De gemeente heeft op 1 januari 2027 een totale reserve-omvang van € 33,7 mln. Voor een deel van deze reserves is besloten waarvoor ze ingezet worden (€ 12,7 mln). Het grootste deel bestaat uit de algemene reserve (€ 21 mln). Door inzet van de reserves in de komende jaren loopt de totale reserve-omvang op dit moment af naar € 29,4 mln per 31-12-2030. Op basis van de risico’s die we hebben geïnventariseerd | hebben we een weerstandsvermogen | van nodig van € 3,7 mln. De ratio van ons weerstandsvermogen komt uit 5,9.
We hebben dus ruim voldoende vermogen om de risico’s op te vangen. Financiële uitgangspunten In de kaderbrief 2027 zijn de uitgangspunten opgenomen waarmee de begroting is rekening gehouden. Deze uitgangspunten zijn: • | We streven naar een structureel en reëel sluitende begroting, waarbij het uitgangspunt is dat in ieder geval begroting 2027 een sluitend saldo heeft. • | Wij conformeren ons aan de provinciale richtlijnen uit de begrotingscirculaire 2027. • | Voor de indexeringen zijn we uitgegaan van de volgende stijgingen: o | voor exploitatiebudgetten 3,8%; o | voor het sociaal domein 3,5%; o | voor loonkostenontwikkeling 4,2%; o | voor contractuele afspraken worden de kosten conform deze afspraken verhoogd. • | Voor de onroerendezaakbelasting ramen we een opbrengstenstijging van 7,7%. Hiervan is 3,8% stijging als gevolg van prijsindexering en 3,9% extra verhoging zoals al was afgesproken in voorgaande begrotingen. Deze extra stijging eindigt na 2027. • | Voor de afvalstoffenheffing en rioolrechten ramen we de inkomsten zodat deze 100% kostendekkend zijn. 8 9 • Voor de overige belastingen en leges wordt uitgegaan van indexering van 3,8%, voor zover er geen andere afwijkende afspraken zijn gemaakt. In de paragraaf lokale heffingen zijn deze afwijkende afspraken weergegeven. • We ramen de post onvoorzien op € 25.000.
• We hanteren een rekenrente van 3,25% over het financieringstekort. • Voor de streefwaarden voor de bepaling van de financiële positie gebruiken we de signaleringswaarde uit het "Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader" van de Provincie. • We ramen de bedragen voor alle vier de jaren op prijspeil 2027, we hanteren dus een continu prijspeil. • We zijn kritisch op kostenstijgingen bij gemeenschappelijke regelingen. We ramen de bedragen op basis van de vastgestelde begroting van de gemeenschappelijke regelingen. We hebben deze begroting opgesteld op basis van de meest actuele financiële gegevens. We hebben de septembercirculaire 2026 nog niet kunnen verwerken. Over de septembercirculaire en mogelijk consequenties informeren wij u, evenals voorgaande jaren, via een apart raadsvoorstel en besluit. Dit voorstel wordt na de behandeling van de begroting eveneens behandeld in de raadsvergadering van 5 november 2026. Opbouw programmabegroting De programmabegroting bestaat uit 3 delen: programmaplan, paragrafen en financiën in hoofdlijnen. Het programmaplan bevat per programma een aantal doelen, gebaseerd op het Akkoord ‘Samen aan het Roer’ en het overdrachtsdocument ‘Vliegende start voor Roerdalen’. Voor elk doel wordt een aantal activiteiten geformuleerd die we in 2027 binnen het geformuleerde doel gaan uitvoeren.
Daarnaast wordt een opsomming gegeven van de reguliere werkzaamheden die bijdragen aan de realisatie van het programma. Tot slot geven we een financieel overzicht van het programma, met een toelichting op de verschillen tussen de begroting 2026 (stand halfjaarrapportage) en de begroting 2027. De verplichte indicatoren staan in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ en in een bijlage bij deze begroting. 10 11 Programmaplan Programma 1: Krachtige dorpen Inleiding Het programma Krachtige Dorpen gaat over sociale samenhang, maatschappelijke weerbaarheid en leefbaarheid in Roerdalen. Het programma omvat de basisvoorzieningen zoals de school, de vereniging, het dorpshuis en het sociaal team. Het gaat om de mogelijkheden voor inwoners om elkaar te ontmoeten, te ontspannen en zich te ontplooien. We willen dat iedereen kan meedoen aan de samenleving en niemand wordt uitgesloten. Programma 1 gaat ook over het versterken van de veerkracht en de weerbaarheid van mensen. Dit programma raakt het fundament van het sociaal domein: de sociale basis. Programma 1 richt zich vooral op collectieve ondersteuning en programma 2 op individuele ondersteuning. De programma's zijn nauw met elkaar verbonden; met de beweging binnen het sociaal domein investeren we actief in een sterke sociale basis, die het mogelijk maakt dat inwoners zoveel mogelijk zelfstandig kunnen blijven.
We kiezen zoveel als mogelijk voor vrij toegankelijke zorg zonder indicatie. Door te investeren in een sterke sociale basis willen we voorkomen dat kleine problemen groter worden en leiden tot individuele ondersteuning vanuit programma 2. Daarmee willen we het beroep op individuele ondersteuning en de bijbehorende kosten op de lange termijn dempen. We onderzoeken welke preventieve maatregelen hieraan bijdragen. Hiervoor gebruiken we gegevens en ervaringen van inwoners. We vinden het belangrijk om hierbij samen met uw raad op te trekken. Daarom organiseren wij jaarlijks een bijeenkomst sociaal domein waarin wij uw raad informeren over de ontwikkelingen, resultaten en maatschappelijke effecten binnen het sociaal domein. Daarbij delen wij zowel kwalitatieve als kwantitatieve informatie, zodat wij samen inzicht hebben in de voortgang van onze opgaven en waar nodig tijdig kunnen bijsturen. Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? 1. Roerdalen heeft een sterk en toekomstbestendig verenigingsleven, waarin vrijwilligers zich gewaardeerd en ondersteund voelen en verenigingen de ruimte krijgen om hun rol in de samenleving te vervullen.
Wat vinden we belangrijk binnen dit doel? • vertrouwen in verenigingen en vrijwilligers; • het behouden van verenigingen en het verenigingsleven; • eenvoud: minder regels en een toegankelijke aanpak; • maatwerk per dorp en per vereniging; • waardering en zichtbare ondersteuning van vrijwilligers. Gebaseerd op het Akkoord: thema 3 - Vrijwilligers en verenigingen Activiteiten | Looptijd | Wat gaan we ervoor doen in 2027? Inzetten van | 2027-2030 | • | We zetten buurtsportcoaches in om samen buurtsportcoaches | met verenigingen het beweegaanbod beter onder de aandacht te brengen, inwoners actief te betrekken en toe te leiden naar passend aanbod. Daarbij is er nadrukkelijk oog voor inclusiviteit, zodat alle inwoners kunnen deelnemen. Zo verbeteren we de gezondheid van inwoners en versterken we de samenhang tussen verenigingen en inwoners; • | De buurtsportcoaches zijn zichtbaar en toegankelijk voor verenigingen en inwoners, doordat ze gepositioneerd worden in het sociaal team; • | We brengen verenigingen en besturen samen d.m.v. voorlichtings- en informatiebijeenkomsten zodat niemand het alleen hoeft te doen. Doorontwikkeling van de | 2027-2030 | • | In 2027 organiseren we dat naast verenigingsondersteuner | verenigingen ook accommodatiehouders terecht kunnen bij de verenigingsondersteuner.
Evaluatie en herijking | 2027-2028 | • | Om verenigingen, stichtingen, subsidiestelsel | burgerinitiatieven en accommodaties te kunnen ondersteunen dienen wij ons subsidiestelsel grondig te evalueren en te herijken waar nodig. Dit vraagt om een brede interne aanpak waarbij gekeken kan worden naar de uitkomsten van het accommodatiebeleid en de wensen van de verenigingen als ook het proces intern. 12 13 2. In Roerdalen krijgt iedereen gelijke kansen en werken we samen aan bestaanszekerheid voor iedereen. Wat vinden we belangrijk binnen dit doel? • Iedereen kan meedoen; • Sterke sociale basis als fundament; • Versterken van eigen (veer)kracht Gebaseerd op het Akkoord: thema 4 - Naar elkaar omkijken Activiteiten Looptijd Wat gaan we ervoor doen in 2027? Meerjarenbeleidsplan Bibliotheekbeleid 2027 • De bibliotheek is veel meer dan een plek met boeken. Het is een levendige plek waar inwoners elkaar ontmoeten, zich blijven ontwikkelen en digitaal sterker worden. De nieuwe Wet stelsel openbare bibliotheken, die naar verwachting op 1 januari 2027 ingaat, onderstreept deze brede maatschappelijke rol. Daarom werken we toe naar een gezamenlijk meerjarenbeleidsplan, met een passende begroting en heldere afspraken over de subsidieverlening. Deze moeten uiterlijk op 1 januari 2028 zijn vastgesteld.
Doorontwikkeling Sociaal Team 2027-2028 • We geven uitvoering aan de begrotingssubsidie voor het Sociaal Team Roerdalen voor de basisondersteuning en de versterking van de sociale basis; • We actualiseren de opdracht aan het Sociaal Team Roerdalen, zodat deze beter aansluit bij de huidige maatschappelijke ontwikkelingen en de opgaven binnen het sociaal domein; • We verkennen duurzame financierings- en uitvoeringsmogelijkheden voor een nieuwe, integrale en langdurige opdracht. Uitvoering project Gemeenschapsopgave Bestaanszekerheid (3-jarige pilot) 2027-2029 • We realiseren een duurzame, zelfversterkende beweging rondom bestaanszekerheid binnen de gemeenschap. Dit doen we samen met de gemeenschap van Roerdalen; • We richten een duurzame samenwerkingsstructuur (Kerngroep, Supporters en Belangstellenden) in; • We zetten een hybride sociale kaart (digitaal en fysiek) op; 14 Activiteiten Looptijd Wat gaan we ervoor doen in 2027? • We realiseren een ondersteuningsplek per dorp in combinatie met het project Quiet Community. Weerbare Samenleving Doorlopend • We volgen de ontwikkelingen binnen het programma Weerbare Samenleving en bereiden ons voor op mogelijke nieuwe verplichte landelijke, regionale en lokale opgaven. Zodra deze opgaven zijn uitgewerkt, bepalen we welke gevolgen dit heeft voor de gemeentelijke uitvoering.
We denken daarbij onder andere aan de inrichting van noodsteunpunten in relatie tot het accommodatiebeleid. Hierbij geven we waar mogelijk uitvoering aan de opdracht om plannen van inwoners te ondersteunen die bijdragen aan hun bestaanszekerheid en weerbaarheid. 3. Roerdalen beschikt over betaalbare en toekomstbestendige accommodaties die goed worden gebruikt en bijdragen aan levendige dorpen. Wat vinden we belangrijk binnen dit doel? • kwaliteit boven aantal; • slim en meervoudig gebruik van gebouwen; • realisme: niet alles kan behouden blijven; • samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid met gebruikers. Gebaseerd op het Akkoord: thema 6 - Accommodaties en ontmoetingsplekken
15 Activiteiten Looptijd Wat gaan we ervoor doen in 2027? Uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan We investeren samen met de schoolbesturen in onderwijshuisvesting in onze gemeente. 2026-2030 • Na de vaststelling van het IHP 2026-2030 wordt in 2027 ingezet op de tactische vertaling en uitvoering van de gemaakte afspraken. Samen met de schoolbesturen monitoren en evalueren we de voortgang van de huisvestingsopgaven, waaronder de ontwikkeling van leerlingenaantallen, capaciteit en verduurzaming. Via periodieke overleggen en een bestuurlijk overleg van gemeente en schoolbesturen twee keer per jaar wordt gestuurd op een tijdige en doelmatige uitvoering van het IHP; • We zijn in Montfort gestart met het haalbaarheidsonderzoek voor basisschool De Hovenier en de omliggende maatschappelijke voorzieningen. Op basis van de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek wordt eind 2026 een voorstel aan de gemeenteraad voorgelegd over de voorkeursvariant en het vervolgtraject. In 2027 wordt deze voorkeursvariant verder uitgewerkt tot een definitief ontwerp en gaan we aan de slag met het maken van een bestek en de aanbesteding van het uit te voeren werk. Vaststelling en verdere uitvoering van het accommodatiebeleid 2027-2035 • We ronden het participatietraject rondom het accommodatiebeleid volgens planning eind 2026 af.
We leggen de dorps- uitvoeringsplannen in het eerste kwartaal van 2027 ter besluitvorming voor aan uw raad; • We voeren samen met team Leefomgeving de projecten verder uit, op basis van de prioritering in de uitvoeringsplannen.
16 4. In Roerdalen bouwen jongeren aan hun toekomst, wonen ouderen zo lang mogelijk zelfstandig en ontmoeten generaties elkaar. Wat vinden we belangrijk binnen dit doel? • evenwicht tussen generaties; • jongeren actief betrekken bij beleid; • passende en bereikbare voorzieningen voor jong en oud; • stimuleren van contact tussen generaties. Gebaseerd op het Akkoord: thema 5 - Jongeren en ouderen (voorzieningen en ontmoeting) Activiteiten Looptijd Wat gaan we ervoor doen in 2027? Elke kern een 24 uurs zorgvoorziening: Vanuit de Welzijn, Wonen en Zorgvisie gaan we aan de slag met het realiseren in elke kern een kleinschalige 24 uurs zorgvoorziening voor zorgbehoevende ouderen. Deze activiteit overlapt met programma 5 en wordt integraal opgepakt. 2026 - 2028 • In Vlodrop realiseren we een woonomgeving waar ouderen met een behoefte aan 24 uurszorg, inwoners met een lichte zorgbehoefte en inwoners zonder zorgbehoefte een passend thuis vinden. We brengen verschillende inwoners samen, zodat zij elkaar kunnen ontmoeten, ondersteunen en versterken; • We onderzoeken welke zorgaanbieders samen passende ondersteuning kunnen organiseren voor ouderen met een 24 uurszorgbehoefte en inwoners met een lichte zorgbehoefte; • We maken afspraken met deze zorgaanbieders en de woningcorporatie voor het realiseren van deze woonlocatie.
Roerdalen Dementie vriendelijk: We maken onze gemeente dementievriendelijk, zodat inwoners met dementie zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven meedoen in hun eigen omgeving. 2027 - 2028 • De uitkomsten van de scan 'Hoe dementievriendelijk is je gemeente?' gebruiken we om te bepalen welke aanpassingen of ontwikkelingen nodig zijn om de ondersteuning voor inwoners met dementie te versterken en de samenredzaamheid in de wijk te vergroten; • We stellen een projectplan op waarin staat welke aanpassingen en ondersteuning we samen met inwoners en ondernemers realiseren en binnen welke termijn we dit doen. Positieve Gezondheid Doorlopend • We behouden het gedachtegoed van Positieve Gezondheid in de werkwijzen, zowel intern als bij betrokken partners, zoals het sociaal team; • Samen met lokale partners en vrijwilligers organiseren jaarlijks de 17 Activiteiten Looptijd Wat gaan we ervoor doen in 2027? positieve gezondheidsmarkt in wisselende kernen; • We houden wekelijkse beweegactiviteiten voor kwetsbare doelgroepen. Uitvoering en doorontwikkeling Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) 2025-2030 • We voeren lokaal verschillende programma’s uit die bijdrage aan de gezondheid van de inwoners. Dit doen we o.a. door in te zetten op kansrijk opgroeien, gezonde leefstijl en mentale gezondheid; • We zetten Kei Gezond in voor de aanpak van overgewicht bij jeugd.
Reguliere werkzaamheden • Onderwijs: Uitvoering van de wettelijke en lokale onderwijstaken, waaronder leerplicht, leerlingenvervoer, de Lokale Educatieve Agenda, toezicht en handhaving kinderopvang en voor- en vroegschoolse educatie. • Gezondheidsbeleid: Uitvoering van het gezondheidsbeleid en samenwerking binnen de regionale en landelijke gezondheidsakkoorden. • Sport- en beweegbeleid: Uitvoering van het sport- en beweegbeleid gericht op gezondheid, ontmoeting en participatie. • Gedragsdeskundige onderwijs en kinderopvang: Inzet van een gedragsdeskundige binnen het onderwijs en de kinderopvang. • Praktijkondersteuner Huisarts Jeugd (POH-Jeugd): laagdrempelige ondersteuning aan jeugdigen en gezinnen. • Huiskamer Plus: Ondersteuning van Huiskamer Plus als ontmoetings- en ondersteuningsvoorziening. • Welzijn op Recept: Uitvoering van Welzijn op Recept in samenwerking met huisartsen en welzijnspartners. • Ervaringsdeskundigheid: het bieden van ondersteuning die aansluit bij de dagelijkse praktijk van inwoners. Zo voelen inwoners zich beter gehoord, gezien en begrepen. • Kansrijke Start: Uitvoering van de lokale aanpak Kansrijke Start. Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 1.
Krachtige dorpen | Rekening | Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo van baten en lasten Lasten | - 6.456 | - 6.650 | - 7.493 | - 7.147 | - 7.186 | - 7.097 Baten | 661 | 667 | 544 | 545 | 545 | 545 Saldo van baten en lasten | - 5.795 | - 5.983 | - 6.949 | - 6.603 | - 6.641 | - 6.552 Mutatie reserves Toevoegingen | - | - | - | - | - | - Onttrekkingen | 513 | 708 | 568 | 408 | 408 | 408 Mutatie reserves | 513 | 708 | 568 | 408 | 408 | 408 Resultaat | - 5.282 | - 5.275 | - 6.382 | - 6.195 | - 6.233 | - 6.144 Toelichting verschillen tussen begroting 2027 en begroting 2026. De grootste wijzigingen in de lasten en baten van de begroting 2027 ten opzichte van de begroting 2026 worden veroorzaakt door: • | De kosten in het kader van het accommodatiebeleid concentreren zich in 2026. De verwachting is dat de kosten in 2027 € 200.000 lager zijn. Deze kosten worden betaald uit de algemene reserve. Vandaar vindt er, voor ditzelfde bedrag, een lagere onttrekking aan de reserves plaats. • | De kapitaallasten stijgen met € 367.000 in 2027 ten opzichte van 2026. Dit is een gevolg van onder andere de investeringen in onderwijshuisvesting. • | De bijdrage aan de Veiligheidsregio Limburg Noord is in 2027 € 96.000 hoger dan in 2026.
Dit heeft onder andere te maken de uitwerking van het versterkingsplan ‘Samen borgen Van Publieke Gezondheid in Noord- en Midden-Limburg’. • | In 2027 zijn de personeelslasten € 128.000 hoger dan in 2026. In de paragraaf bedrijfsvoering staat een nadere toelichting op de personeelsbegroting. • | De storting in de voorziening gemeentelijke gebouwen is in 2027 € 274.000 hoger dan in 2026, waardoor die aansluit bij de vastgestelde meerjaren onderhoudsplannen gemeentelijke accommodaties. 18 19 Programma 2: Participatie, ondersteuning en zorg Inleiding Programma 2 gaat over de ondersteuning van inwoners met een hulpvraag. We werken vanuit nabijheid, maatwerk en betrokkenheid, zodat iedereen passende hulp krijgt. In programma 1 gaven we al aan dat we inzetten op een sterke, breed toegankelijke sociale basis. Dit blijft de insteek in het sociaal domein in Roerdalen. Professionals en vrijwilligers werken samen en dorpsgericht, waardoor ondersteuning effectief en dichtbij inwoners georganiseerd wordt. Onze overtuiging dat we ingewikkelde hulp kunnen terugbrengen naar de menselijke maat blijft overeind. Vanuit deze sterke sociale basis werken we verder zodat zorg en ondersteuning blijven passen bij wat onze inwoners nodig hebben. We werken volgens het idee van Positieve Gezondheid, waarbij preventie ons uitgangspunt is. Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? 1.
In Roerdalen kijken inwoners naar elkaar om en staat niemand er alleen voor; waar nodig biedt de gemeente passende en tijdige ondersteuning. Wat vinden we belangrijk binnen dit doel? • samenleving eerst, overheid aanvullend; • hulp waar nodig, zelfredzaamheid waar dat kan; • vroegsignalering en preventie; • zorgvuldigheid en lokale afstemming bij wettelijke taken; Gebaseerd op het Akkoord: thema 4 - Omkijken naar elkaar Activiteiten Looptijd Wat gaan we ervoor doen in 2027? Implementatie schuldhulpverlening 2027 • We implementeren de nieuwe koers die uw raad eind 2026 vaststelt. Structureel inbedden tijdelijke minimaregelingen 2027 • We zorgen voor een structurele continuering en uitvoering van de regeling Tegemoetkoming chronisch zieken. • We zorgen voor de structurele inbedding van het Volwassenenfonds. Hierdoor kunnen inwoners, die hiervoor in aanmerking komen, ook vanaf 2027 gebruik blijven maken van deze voorziening. • We leggen de structurele uitvoering, financiering en verantwoordelijkheden voor deze regelingen vast, zodat de continuïteit vanaf 2027 en de daaropvolgende jaren is geborgd. • We zijn voornemens om een Quiet Community op te richten en daarvoor een subsidieaanvraag in te dienen bij de RegioDeal.
Een Quiet Community is een lokaal netwerk dat stille armoede verzacht en mensen in armoedesituaties versterkt door ze via lokale 20 Activiteiten Looptijd Wat gaan we ervoor doen in 2027? sponsors gratis producten, diensten en ‘geluksmomentjes’ aan te bieden. Mensontwikkelbedrijf (MOB) 2026 - 2028 • We zetten de pilotfase van het Mensontwikkelbedrijf voort en breiden het aantal deelnemers verder uit. • We versterken de begeleiding, coaching en ontwikkeling van inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. • We breiden het netwerk van ondernemers en maatschappelijke partners verder uit. • We ontwikkelen en optimaliseren de werkprocessen, intake, begeleiding en de monitoring van resultaten. • We versterken de lokale zichtbaarheid en verankering van het MOB binnen Roerdalen. • Op basis van de uitkomsten van de dorpsgesprekken en de te nemen besluiten in het accommodatiebeleid volgt verdere besluitvorming over de toekomstige huisvesting van het MOB. Vaststelling regiovisie “Wij geven Thuis!” We stellen de regiovisie “Wij geven thuis!” voor Beschermd Wonen, Maatschappelijke opvang, Bemoeizorg en Preventie vast. 2026 - 2027 • De regiovisie wordt in 2027 vastgesteld door uw raad. • We benutten de uitkomsten van de ETHOS- telling om de ondersteuning aan inwoners met woon- en bestaansonzekerheid verder te versterken.
• Op basis van de regiovisie en de uitkomsten van de ETHOS-telling ontwikkelen we Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang verder door.
2. In Roerdalen krijgen jongeren en hun ouders passende hulp die aansluit bij wat het gezin nodig heeft. Wat vinden we belangrijk binnen dit doel? • | kijken naar wat het gezin nodig heeft; • | passende hulp voor jongeren en hun ouders; • | sturen op kwaliteit en effectiviteit door regionale samenwerking. Gebaseerd op het Akkoord: Jongeren en ouderen (jeugdzorg-component) Activiteiten | Looptijd | Wat gaan we ervoor doen in 2027? Regiovisie Jeugdzorg | 2027-2030 | • | In 2027 stellen we de regiovisie Jeugdzorg 2027-2030 vast; • | Samen met de regiogemeenten werken we de aanpak uit voor gezinsgerichte ondersteuning, veiligheid, ambulante hulp en verblijf. Het gaat onder meer om werken volgens 1Gezin1Plan, verklarend analyseren en de Top-3-methodiek, de inzet van het Plusteam, specialistische hulp dicht bij huis, groepsgerichte ondersteuning, een ambulant team en gezinsgerichte woonvormen. Door problemen eerder te signaleren en ondersteuning dicht bij het gezin te organiseren, willen we zwaardere individuele jeugdhulp zoveel mogelijk voorkomen en de kosten op termijn beheersen. Modulaire | Doorlopend | • | We zetten de volgende stap in de keuze tot Gemeenschappelijke Regeling | toetreding aan de MGR. Daarmee worden in (MGR) | 2027 de huidige uitvoeringstaken gezamenlijk georganiseerd.
Ook zijn de taken business control, de declaratie en facturatie van jeugdhulp en het toezicht op kwaliteit en rechtmatigheid bij de MGR ondergebracht. Toegangstaken en vrij | 2027-2028 | • | In 2027 onderzoeken we samen met de toegankelijke jeugdhulp | regiogemeenten welke duurzame manier van organiseren en bekostigen van de toegangstaken en de vrij toegankelijke jeugdhulp vanaf 2029 en verder het meest passend is voor de zeven gemeenten in Midden-Limburg. Uitvoering programmaplan | 2027-2031 | • | In 2027 geven we samen met de Samen voor Veilig | regiogemeenten uitvoering aan het programmaplan Samen voor Veilig 2027– 2031 om huiselijk geweld en kindermishandeling beter te signaleren, te stoppen en de samenwerking tussen zorg- en veiligheidsprofessionals te versterken. 21 Reguliere werkzaamheden De reguliere werkzaamheden in dit programma houden verband met het organiseren van formele ondersteuning voor onze kwetsbare inwoners op het gebied van jeugd, Wmo, participatie, werk en inkomen en arbeidsmarkt. • | Werk en inkomen: Uitvoering van beleid en wettelijke taken binnen de Participatiewet. • | Arbeidsmarkt: Samenwerking met de regio Midden-Limburg bij de uitvoering van het arbeidsmarktbeleid. • | Statushouders en migranten: Begeleiding van statushouders en migranten bij participatie, inburgering en zelfredzaamheid.
• | Opvang Oekraïners: Organisatie van opvang en begeleiding van Oekraïense ontheemden. • | Bemoeizorg: Uitvoering van de aanpak bemoeizorg voor inwoners in kwetsbare situaties. • | Mantelzorgondersteuning: Ondersteuning van mantelzorgers via het Steunpunt Mantelzorg en het Sociaal Team. • | Wmo: Ontwikkeling, uitvoering en inkoop van Wmo-voorzieningen. • | Jeugd: Regionale samenwerking op het gebied van beleid en inkoop van jeugdhulp. • | Inburgering: Uitvoering van het inburgeringsbeleid voor nieuwkomers. Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg | Rekening | Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo van baten en lasten Lasten | - 32.985 | - 35.495 | - 33.345 | - 32.956 | - 30.852 | - 30.916 Baten | 11.137 | 11.495 | 7.124 | 7.348 | 6.952 | 6.955 Saldo van baten en lasten | - 21.848 | - 24.000 | - 26.221 | - 25.608 | - 23.900 | - 23.962 Mutatie reserves Toevoegingen | - | - | - | - 37 | - | - Onttrekkingen | 100 | 537 | 329 | 136 | - | - Mutatie reserves | 100 | 537 | 329 | 99 | - | - Resultaat | - 21.748 | - 23.463 | - 25.892 | - 25.509 | - 23.900 | - 23.962 Toelichting verschillen tussen begroting 2027 en begroting 2026.
De grootste wijzigingen in de lasten en baten van de begroting 2027 ten opzichte van de begroting 2026 worden veroorzaakt door: • | In 2026 zijn SPUK-middelen opgenomen die voor 2027 nog niet, of slechts deels zijn begroot. Er was onduidelijkheid over een nieuwe SPUK -regeling, die per 1 januari 2027 zal ingaan. De hoogte van de regeling en de datum van ingang regeling was nog niet bekend. In de nieuwe regeling vervalt het vaste normbedrag per dag per bed en de bekostiging zal gaan plaatsvinden op basis van reële, noodzakelijke kosten. • | De uitvoering van de Leerplichtwet en de begeleiding van (dreigende) voortijdige schoolverlaters via het Doorstroompunt vragen toenemende inzet en capaciteit. Dit hangt samen met de groeiende complexiteit van de casuïstiek, de versterkte preventieve rol van leerplicht en de hogere instroom van voortijdige schoolverlaters in de periode na de coronapandemie. Daarnaast is het Doorstroompunt verder doorontwikkeld als gevolg van de Wet van school naar duurzaam werk, die op 1 januari 2026 in werking is getreden. | Hierdoor heeft het Doorstroompunt een bredere taak gekregen en worden jongeren tot 27 jaar 22 23 ondersteund bij een duurzame terugkeer naar onderwijs of toeleiding naar werk. Deze ontwikkelingen leiden in 2027 tot een aanvullende middelenbehoefte van € 127.000.
Daarbij wordt nadrukkelijk gezocht naar de samenhang met andere maatschappelijke opgaven en de samenwerking met onderwijs-, zorg- en arbeidsmarktpartners versterkt. • De Rijksbijdrage aan Westrom is begroot aan de hand van de meicirculaire 2026. De Rijksbijdrage is in 2027 € 135.000 lager dan in 2026. De gelden voor Westrom zijn bedoeld voor de WSW doelgroep. • De Wmo- en jeugdbudgetten zijn, zoals aangekondigd in de Kaderbrief 2027, geïndexeerd. Ook is rekening gehouden met nieuwe tarieven en de meest actuele ontwikkelingen, zoals nieuwe producten. Dit zorgt voor een extra lastendruk in 2027 van € 565.000. De financiële ontwikkeling op dit gebied is gevoelig voor volumegroei en veranderingen in de zorgmix. Dit is en blijft een risico. • In Q3-2025 zijn acties gestart met betrekking tot bestaanszekerheid. Deze acties worden betaald uit de reserve Armoedefonds. We verwachten in 2026 € 243.000 meer kosten te maken dan in 2027. Dit betekent ook een lagere onttrekking aan de reserve Armoedefonds van ditzelfde bedrag. 24 Programma 3: Veilige dorpen Inleiding De veiligheidsopgaven blijven veranderen en worden steeds complexer. Naast traditionele vormen van criminaliteit en overlast hebben we te maken met ondermijnende criminaliteit, digitale dreigingen, polarisatie, radicalisering en extremisme.
Ook geopolitieke ontwikkelingen, maatschappelijke ontregeling en de toenemende afhankelijkheid van digitale voorzieningen vragen om een gemeente die voorbereid en weerbaar is. De afgelopen jaren hebben we geïnvesteerd in het versterken en professionaliseren van onze veiligheidsorganisatie. De komende periode bouwen we daarop voort. We werken volgens duidelijke prioriteiten, versterken de samenwerking met onze veiligheidspartners en zorgen dat beleid, regie en uitvoering goed op elkaar aansluiten. Daarbij blijven preventie, handhaving en bewustwording met elkaar in balans. Een belangrijk onderdeel is het verder versterken van de maatschappelijke weerbaarheid en de crisisbeheersing. Met de VRLN als leadpartner maken we deel uit van het Interreg VI-A project Natu(u)rbrandmanagement. We bereiden de gemeentelijke organisatie én onze inwoners voor op langdurige en grootschalige verstoringen, zoals stroom- of digitale uitval. Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? 1. Roerdalen is een veilige en weerbare gemeente waar inwoners zich zowel fysiek als digitaal veilig voelen. Wat vinden we belangrijk binnen dit doel? • preventie waar mogelijk, handhaving waar nodig; • samenwerking met Veiligheidspartners; • aandacht voor zowel feitelijke veiligheid als veiligheidsbeleving; • gerichte aanpak vanuit het IVP; • weerbaarheid en voorbereiding op crises en langdurige verstoringen.
Gebaseerd op het Akkoord: thema 7 - Veiligheid Activiteiten Looptijd Wat gaan we ervoor doen in 2027? Integraal veiligheidsplan 2027-2030 • Na vaststelling IVP door de gemeenteraad geven we uitvoering aan de meerjarige prioriteiten uit het integraal veiligheidsplan door het opstellen en uitvoeren van een uitvoeringsplan. Hierbij wordt onder andere uitvoering gegeven aan een integrale aanpak van vakantieparken; • Na vaststelling IVP door de gemeenteraad stellen we een actueel veiligheidsbeeld op om de inzet en prioriteiten te bepalen en, waar nodig, bij te stellen; • Na vaststelling IVP door de gemeenteraad geven we samen met de MER-gemeenten en veiligheidspartners uitvoering aan de gezamenlijke veiligheidsopgaven. 25 Activiteiten Looptijd Wat gaan we ervoor doen in 2027? Integrale aanpak veiligheid en ondermijning Doorlopend • We zetten de bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit voort; • We zetten toezicht en handhaving gericht in op actuele veiligheidsvraagstukken; • We vergroten en borgen het veiligheidsbewustzijn binnen onze organisatie. Maatschappelijke weerbaarheid Doorlopend • We vergroten de weerbaarheid van inwoners, ondernemers en partners; • Samen met de MER-gemeenten, SC-MER en Veiligheidsregio Limburg-Noord werken we aan de voorbereiding op langdurige verstoringen.
Zorg en Veiligheid Doorlopend • We versterken en borgen de samenwerking tussen het zorg- en veiligheidsdomein; • We werken aan uniforme afspraken over regie, op- en afschaling en samenwerking bij complexe casuïstiek; • We geven uitvoering aan PGAx ter versterking van de regionale samenwerking binnen de MER-gemeenten en met zorg- en veiligheidspartners. Opleiden, trainen en oefenen crisisorganisatie Doorlopend • We actualiseren het draaiboek Hoogwater Roer in afstemming met partners; • We richten het team Bevolkingszorg lokaal in, leiden het op en oefenen regelmatig met het team; • We actualiseren crisisplannen, processen en draaiboeken om aan te sluiten bij actuele risico's en ontwikkelingen;. • We nemen inrichtingsmaatregelen in natuurgebieden ter voorkoming van onbeheersbare natuurbranden.
Reguliere werkzaamheden Uitvoer geven aan (wettelijke) taken, met het Integraal veiligheidsplan als basis voor 2027-2030: • | Het borgen van een effectieve rampenbestrijding en crisisbeheersing door middel van een goed voorbereide organisatie die adequaat kan optreden bij incidenten, rampen en crises. • | Het actueel houden en verder ontwikkelen van de gemeentelijke crisisorganisatie die tijdens rampen en crises verantwoordelijk is voor de uitvoering van de bevolkingszorg. • | Het leveren van bestuurlijke advisering ter ondersteuning van besluitvorming op het gebied van openbare orde en veiligheid. • | Het adviseren bij explosievenonderzoeken. • | Het versterken van de verbinding tussen zorg en veiligheid door een integrale samenwerking gericht op preventie, vroegsignalering en passende ondersteuning bij complexe problematiek. • | Het voeren van regie op complexe casuïstiek waarbij integrale samenwerking tussen betrokken partners noodzakelijk is. • | Het waarborgen van de openbare orde en veiligheid door een integrale inzet van preventie, toezicht, handhaving en bestuurlijke maatregelen. • | Het voeren van regie op en uitvoering geven aan de integrale aanpak van ondermijnende criminaliteit, in nauwe samenwerking met betrokken partners.
• | Het voeren van regie op de aanpak van cybercrime en het versterken van de digitale weerbaarheid van inwoners, ondernemers en de gemeentelijke organisatie. • | Het voorkomen, signaleren en tegengaan van radicalisering en polarisatie door middel van een integrale aanpak en samenwerking met relevante partners. • | Het voorkomen en terugdringen van jonge aanwas in de criminaliteit door een integrale aanpak gericht op preventie, vroegsignalering, weerbaarheid en het bieden van perspectief aan jongeren. Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 3. Veilige dorpen | Rekening | Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo van baten en lasten Lasten | - 2.573 | - 2.916 | - 2.972 | - 2.835 | - 2.772 | - 2.773 Baten | 42 | 37 | 38 | 38 | 38 | 38 Saldo van baten en lasten | - 2.531 | - 2.879 | - 2.934 | - 2.797 | - 2.734 | - 2.735 Mutatie reserves Toevoegingen | - | - | - | - | - | - Onttrekkingen | - | 170 | 195 | 25 | - | - Mutatie reserves | - | 170 | 195 | 25 | - | - Resultaat | - 2.531 | - 2.709 | - 2.739 | - 2.772 | - 2.734 | - 2.735 Toelichting verschillen tussen begroting 2027 en begroting 2026.
De grootste wijzigingen in de lasten en baten van de begroting 2027 ten opzichte van de begroting 2026 worden veroorzaakt door: • | De, momenteel bij het servicecentrum MER belegde, brandveiligheidstaken worden overgedragen naar de Veiligheidsregio Limburg-Noord. In programma 3 stijgt hierdoor de bijdrage aan de Veiligheidsregio met € 72.000. De bijdrage aan de MER zal voor hetzelfde bedrag lager worden begroot. Dit ‘voordeel’ is onderdeel van de mutaties in programma 5. 26 27 Programma 4: Economie, natuur, toerisme en duurzaamheid Inleiding Roerdalen is een groene, landelijke en levendige gemeente, waar wonen, werken, recreëren en ondernemen nauw met elkaar verbonden zijn. De kracht van onze gemeente ligt in het karakter van de dorpen, het waardevolle landschap en de natuur, de betrokkenheid van inwoners en de ruimte voor lokaal ondernemerschap. Dit programma richt zich op het behouden en versterken van deze kwaliteiten met oog voor de toekomst. Economie, natuur, toerisme en duurzaamheid zijn daarbij sterk met elkaar verbonden. Een aantrekkelijk landschap en een rijke cultuurhistorie vormen belangrijke waarden voor inwoners én bezoekers en bieden kansen voor recreatie, toerisme en ondernemerschap. Tegelijkertijd vraagt de druk op de ruimte, schaarste op het stroomnet, en nieuwe omstandigheden om zorgvuldige keuzes.
Ontwikkeling is mogelijk waar deze bijdraagt aan de kwaliteit, leefbaarheid en identiteit van Roerdalen en waar een goede balans blijft bestaan tussen economie, natuur en de leefomgeving. Duurzaamheid vormt een belangrijke voorwaarde voor een toekomstbestendig Roerdalen. Daarbij gaat het om een leefomgeving die bestand is tegen klimaatverandering, zorgvuldig omgaan met ruimte en landschap en het verduurzamen van de energievoorziening en de gebouwen. We kiezen voor een realistische en robuuste aanpak die past bij de schaal en het karakter van onze gemeente, en waar inwoners en ondernemers zich uitgenodigd voelen samen mee te doen. Zo werken we aan een Roerdalen waarin ruimte is voor ondernemerschap en recreatie, waarin natuur en landschap worden gekoesterd en waarin duurzaamheid bijdraagt aan een aantrekkelijke en leefbare gemeente voor huidige en toekomstige generaties. Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? 1. Roerdalen ontwikkelt samen met de regio een aanpak om agrariërs en andere ondernemers in het buitengebied te inspireren en met maatwerk haalbare en kansrijke transitieplannen te ontwikkelen. Wat vinden we belangrijk binnen dit doel? • behoud van het groene, landelijke en agrarische karakter; • balans tussen ondernemen, wonen, natuur en recreatie; • duidelijke kaders voor initiatiefnemers; • zorgvuldige omgang met landschap en biodiversiteit.
Gebaseerd op het Akkoord: Hoofdstuk 8, thema 9 - Ontwikkelingen buitengebied Activiteiten Looptijd Wat gaan we ervoor doen in 2027? VAB beleid 2027 • In 2027 wordt het beleidsstuk vrijkomende agrarische bedrijven en/of gebouwen opgesteld. Activiteiten | Looptijd | Wat gaan we ervoor doen in 2027? Ontwikkeling regionaal | 2027-2028 | • | We richten dit regionale kennis- en expertise Transitiehuis met behulp van | centrum op en versterken de regionale regie de Regiodeal | op de transitie van het buitengebied. We ontwikkelen een aanpak om agrariërs en andere ondernemers te inspireren en met maatwerk haalbare en kansrijke transitieplannen te ontwikkelen. 2. | Roerdalen maakt nieuwe stappen in de energietransitie, klimaatadaptie en biodiversiteit, die passen bij onze dorpen en het landschap. Wat vinden we belangrijk binnen dit doel? • | Geen ambities bovenop Europese of landelijke kaders, wel anticiperen op aankomende verplichtingen; • | Haalbare en betaalbare stappen voor inwoners, partners en uitvoering van de gemeente; • | Lokale schaal en maatwerk voor de verschillende doelgroepen; • | Zorgvuldige omgang met ruimte en landschap bij nieuwe initiatieven.
Gebaseerd op het Akkoord: hoofdstuk 8, thema 10 - Duurzaamheid Activiteiten | Looptijd | Wat gaan we ervoor doen in 2027? Warmtetransitie: | 2027-2035 | • | Uitvoeringsplannen opstellen voor de Uitvoeringsplannen onder het | doelgroepen 1. particuliere eigenaren, 2. warmteprogramma uitvoeren | huurders en 3. verenigingen van eigenaren; en nieuwe opstellen | • | We lanceren de derde tranche van de isolatiesubsidie (NIP); • | We doen 570 huisbezoeken, waarvan 500 proactief en 70 op afroep met onze energiecoaches; • | Een rapportage maken hoe in 2026 de +/- 200 particulier woningeigenaren in energiearmoede benaderd en geholpen zijn 28 29 Activiteiten Looptijd Wat gaan we ervoor doen in 2027? om te evalueren en eventueel een vervolgaanpak te ontwikkelen. Opwek en verbruik van energie 2027 • We geven een terugkoppeling over de realisatie van hernieuwbare opwek richting 2030 en verwachte bandbreedte van elektriciteitsbehoefte richting 2040; • Een innovatieve investeringscasus uitwerken binnen bestaande bouw voor warmteopslag, collectieve stroomopslag en/of de vorming van een energiegemeenschap op straatniveau.
Biodiversiteit en sociaal- groene acties 2027 • Regelen dat er geïsoleerd mag blijven worden door af te stemmen met de provincie Limburg over het Soorten Management Plan (SMP) en de gebiedsgerichte natuurvergunning; • We versterken de biodiversiteit met behulp van projecten zoals tegelwippen, weg-geef- acties, tuinrangers, Zoemzone, en het bloemzaadproject. Projecten die door inwoners of verenigingen worden getrokken geven we extra aandacht en ondersteuning. Samenwerking duurzaamheid in de regio of met partners Doorlopend • In MER-verband ondersteunen we het initiatief voor groen gasproductie dat geleid wordt door de gemeente Echt-Susteren; • Opstellen van een regionale gebiedsgerichte uitwerking van het energiebeeld 2.0 van de RES NML met oog voor het landschap, de zonneladder, netverzwaring, netcongestie, en nieuwe stroomvraag door nieuwbouw en elektrificatie; • We voltooien het duurzaamheidsakkoord met Wonen Limburg en partners. Het akkoord zetten we om in kleine projecten en verbetering van regulier werk. Communicatie & voorlichting Doorlopend • We vernieuwen de website www.samendoensamenduurzaam.nl voor betere toegankelijkheid en uitgebreidere informatie over isoleren en andere verduurzamingsmaatregelen; • We brengen voor de meest voorkomende type woningen in kaart wat de mogelijkheden zijn om aardgasvrij(-ready) te worden, inclusief energieopslag en slim energiebeheer.