03 Jaarstukken 2022 (oude versie)

Jaarstukken 2022 Behandeling in de gemeenteraad op 6 juli 2023.

2

Inhoudsopgave JAARVERSLAG ................................................................................................................... 5 Inleiding ................................................................................................................................................7 Financieel beeld in hoofdlijnen ......................................................................................................... 12 Grafisch overzicht baten en lasten per programma.......................................................................... 14 Roerdalen in Balans ........................................................................................................................... 15

PROGRAMMAVERANTWOORDING.................................................................................. 19 Programma 1 Krachtige dorpen ........................................................................................................ 23 Programma 2 Participatie, ondersteuning en zorg ........................................................................... 28 Programma 3 Veilige dorpen............................................................................................................. 36 Programma 4 Economie, natuur, toerisme, cultuur en Duurzaamheid ............................................ 42 Programma 5 Woonomgeving .......................................................................................................... 51 Programma 6 Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen ............................................................ 57 Programma 7 Bestuur, organisatie en dienstverlening..................................................................... 64 Programma 8 Algemene middelen.................................................................................................... 74

PARAGRAFEN ................................................................................................................. 79 Paragraaf over Corona....................................................................................................................... 81 Paragraaf Bedrijfsvoering .................................................................................................................. 83 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen........................................................................................... 90 Paragraaf Gemeentelijk grondbeleid ................................................................................................ 94 Paragraaf Lokale heffingen................................................................................................................ 97 Paragraaf Verbonden partijen ......................................................................................................... 104 Paragraaf Financiering..................................................................................................................... 129 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................... 134

JAARREKENING ..............................................................................................................145 Balans .............................................................................................................................................. 146 Overzicht van baten en lasten in de rekening ................................................................................. 148 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling....................................................................... 150 Toelichting op de Balans ................................................................................................................. 153 Toelichting op de baten en lasten ................................................................................................... 176 Lijst ontvangen subsidies................................................................................................................. 182 Sisa verantwoording ........................................................................................................................ 184

BIJLAGEN .......................................................................................................................196

Jaarstukken 2022

3

4

JAARVERSLAG

Jaarstukken 2022

5

6

Inleiding Wij geloven in de kracht van mensen, individueel en collectief. Mensen vormen samen de gemeenschap van Roerdalen. In dorpen en buurten, jong en oud, via betaald werk, als mantelzorger, vrijwilliger of als ondernemer. Wij geloven in een samenleving waarin iedereen zoveel mogelijk meedoet. Want in vitale dorpen nemen mensen initiatief en verantwoordelijkheid voor hun buurt en hun buurtbewoners. Hierin is de afgelopen jaren al veel bereikt. Dit bouwen we verder uit, naar meer mensen en meer resultaten. Inwoners moeten gewoon makkelijk mee kunnen doen. Zo dragen we samen bij aan geluk en levensvoldoening van alle mensen in Roerdalen. Onze kernwaarden respect en gelijkwaardigheid, vertrouwen en verantwoordelijkheid zijn bepalend voor onze manier van werken. We werken aan een nieuwe rolverdeling tussen de gemeente en de gemeenschap. We experimenteren met nieuwe werkwijzen. Zowel inwoners als de gemeente kunnen hiervoor het initiatief nemen. Zo leren we al doende wat in Roerdalen het beste werkt. Deze visie brachten we in 2022 in de praktijk. Het was een bijzonder jaar, waarin het begin nog werd beïnvloed door de gevolgen van de coronapandemie. Ook waren er gemeenteraadsverkiezingen en startten een nieuw college en een nieuwe gemeenteraad. In deze jaarrekening kijken we terug op de resultaten van 2022.

In de samenvatting (algemeen deel) nemen we u in vogelvlucht mee langs de belangrijkste resultaten uit het afgelopen jaar. In de programmaverantwoording gaan we per programma in op de doelen en activiteiten die in 2022 gepland waren. Hier verantwoorden we ook de financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Leeswijzer De “Jaarstukken 2022” bestaan uit de volgende onderdelen: − het jaarverslag Hierin beschrijven we de belangrijkste ontwikkelingen van het afgelopen jaar. Daarnaast schetsen we het financieel beeld op hoofdlijnen. − de programmaverantwoording De programmaverantwoording bestaat uit de 8 programma’s. De opbouw van de programma’s wordt hieronder verder uitgelegd. − de paragrafen Het betreft hier de verplichte paragrafen volgens de BBV. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de programma’s. Het gaat vooral om de beleidslijnen voor beheersmatige aspecten die grote financiële gevolgen hebben of kunnen hebben. Iedere paragraaf heeft zijn eigen karakter en opbouw. We gaan staat in een aparte paragraaf stil bij de gevolgen van de coronapandemie voor onze gemeente. − de jaarrekening De jaarrekening is het financiële deel van de jaarstukken en bestaat uit het overzicht van baten en lasten en de balans.

Jaarstukken 2022

7

Zo is de programmaverantwoording opgebouwd Inleiding Hierin beschrijven we kort waar het programma over gaat en wat we wilden bereiken. Speerpunten Onder speerpunten hebben we de speerpunten uit de programmabegroting vermeld. We rapporteren over de inhoud, financiën en planning. Hiervoor gebruiken we de volgende tekens en kleuren:

☺  

het gaat goed, dus zoals we in de begroting hebben aangegeven het gaat minder goed dan gepland, uitvoering zoals begroot staat onder druk het gaat niet goed, we wijken af van de begroting

Reguliere werkzaamheden Naast de speerpunten voeren we ook nog veel andere werkzaamheden uit. Deze reguliere werkzaamheden worden kort opgesomd. Indicatoren Bij de indicatoren maken we verschil in betekenisvolle indicatoren en verplichte indicatoren. We lichten alleen de verplichte indicatoren toe. Verplichte indicatoren Door het Rijk, zijn in afstemming met de VNG, een aantal indicatoren verplicht gesteld. Deze zijn opgenomen in de paragrafen. De gegevens zijn afkomstig van www.waarstaatjegemeente.nl. Per indicator is aangegeven wat de betekenis is, welke bron gebruikt is en op welke jaar het gegeven betrekking heeft. Ter vergelijking zijn ook de gemiddelde waardes van de gemeenten in de provincie Limburg, van niet stedelijke gebieden en van gemeenten met minder dan 25.000 inwoners weergegeven. Financieel Bij de staatjes geven we per programma aan: − Wat de daadwerkelijke baten en lasten van vorig jaar waren (rekening 2021). − Wat de bedragen waren in de begroting zoals deze oorspronkelijk door de raad is vastgesteld (primitieve begroting). − Wat de baten en lasten van de aangepaste begroting zijn op basis van door de raad vastgestelde begrotingswijzigingen (actuele begroting). − Wat de daadwerkelijke baten en lasten van 2022 waren (rekening 2022). − Of er een voordelig (V) of nadelig (N) verschil is tussen de actuele begroting en de rekening 2022 (verschil).

Naast de baten en lasten zijn de mutaties in de reserves op dezelfde manier weergegeven. In de toelichting zijn de belangrijkste verschillen verder uitgewerkt. Kleinere verschillen zijn opgenomen als overige afwijkingen.

8

SAMENVATTING In deze samenvatting beschrijven we de belangrijkste ontwikkelingen van het jaar 2022. Daarnaast schetsen we het financieel beeld op hoofdlijnen. We lichten de belangrijkste verschillen tussen de begroting en de realisatie toe. We staan in een aparte paragraaf stil bij de gevolgen van de coronapandemie voor onze gemeente. Corona had met name in het begin van 2022 nog invloed op ons werk. Gelukkig werden de beperkingen in het voorjaar opgeheven. We hebben, op advies van het ministerie van Binnenlandse zaken, een aparte paragraaf over corona opgenomen. Een andere en meervoudige overheid Via experimenten en burgerinitiatieven hebben we de mogelijkheden voor een nieuwe rolverdeling tussen gemeente en inwoners verkend. Dat deden we onder meer in het dorpspark Scheepersheuvel, speel- en ontmoetingsplekken in meerdere dorpen en het netwerk Apollo Vitaal. De opvang van Oekraïense vluchtelingen en statushouders vroeg vanwege de hoge urgentie om een meer sturende aanpak van de gemeente. Daarmee werd duidelijk dat de gemeente meerdere rollen heeft. Soms faciliterend, maar soms ook sterk sturend. Die meervoudigheid en wat dit betekent voor de rolverdeling tussen inwoners en de gemeente werken we begin 2023 uit in een praktische handreiking voor college, gemeenteraad en inwoners.

Maatschappelijke ontwikkeling De omvorming van het sociaal domein is dé belangrijkste opgave in 2022 geweest. Deze opgave gaat over het dichtbij en het effectief organiseren van zorg en ondersteuning voor inwoners van Roerdalen. Afgestemd op de behoefte van onze inwoners en de ontwikkelingen in de dorpen. Anders gezegd: méér passende hulp, minder verkokering, versterking van de sociale samenhang èn kostenbesparing. Het Sociaal Team speelt hierin een sleutelrol. We hebben een intensieve subsidietenderprocedure1 uitgezet gericht op uitbreiding van het sociaal team per 1 januari 2023. Daarnaast zijn we gestart met drie pilots. Hiermee versterken wij de lokale basis van het sociaal domein. Tot die basis behoort ook de gedragsdeskundige op de scholen. Die adviseert en ondersteunt ouders, kinderen en leerkrachten. Gespecialiseerde hulp wordt daardoor steeds vaker overbodig. De pilots zijn: • • •

Welzijn op recept Praktijkondersteuner Jeugd Doorbraakmethode

Armoedebestrijding en versterken van de bestaanszekerheid werden in 2022 nog urgenter, door de hoge inflatie en sterk gestegen energieprijzen. Hiervoor hebben we een aantal regelingen gemaakt. Daarnaast hebben we een subsidieregeling voorbereid voor verenigingen en maatschappelijke accommodaties. Begin 2022 heeft de gemeenteraad een besluit genomen over MFA Vlodrop. Eind 2022 bleek het plan niet meer uitvoerbaar binnen de financiële kaders. Hierover voerden we begin 2023 en gesprek met de raad om in april tot een nieuw raadsbesluit te komen. We hebben de zichtbaarheid van onze handhavers vergroot. Dit leidt ook tot meer contact met inwoners. Daarnaast hebben we veel aandacht besteedt aan bewustwording op meerdere veiligheidsthema’s, zoals brandpreventie en ondermijning. 1

Een subsidietender is een procedure waar meerdere organisaties een subsidieaanvraag kunnen indienen. De aanvragen leiden tot een rangschikking. De aanvraag die het beste past bij de gestelde criteria en doelen komt met voorrang in aanmerking voor subsidie.

Jaarstukken 2022

9

Ruimtelijke ontwikkeling en ondernemerschap In alle kernen werden woningen gebouwd. Wel lijken de stikstofproblematiek, hoge bouwkosten en beperkte beschikbaarheid van bouwmaterialen voor vertraging te zorgen bij woningeigenaren en ontwikkelaars. Dit heeft ook invloed gehad op onze eigen plannen, zoals het Centrumplan Herkenbosch. Voor dit plan werd in 2022 duidelijk dat we tot max € 600.000 provinciale subsidie krijgen. Een belangrijk thema was afgelopen jaar de tijdelijke huisvesting van Oekraïense vluchtelingen, statushouders en eigen inwoners. In ieder dorp hebben we locaties gezocht, diverse bijeenkomsten georganiseerd en voorbereidingen getroffen voor de bouw van de eerste woningen in het voorjaar van 2023. We hebben ook gezorgd voor crisis-noodopvang van Oekraïense vluchtelingen bij de Koezoep. Zodra de tijdelijke woningen klaar zijn zullen zij doorstromen naar deze nieuwe woningen. In de regionale samenwerking stond het voorbereiden van de Woondeal met Rijk centraal. We hebben deze deal begin maart 2023 ondertekend. De voorbereiding op de Omgevingswet was ook in 2022 een belangrijk aandachtspunt, ondanks het uitstel van de invoeringsdatum. De ontwikkeling van het Flinke Ven kreeg in 2022 een impuls met de voorbereiding van een grondruil met de provincie, die ons een grondpositie oplevert naast de stortplaats in Montfort.

Hier werken we aan de ontwikkeling van een gemeentelijk zonneveld. De verkenning van de mogelijkheden voor windenergie leverde veel reactie op van inwoners. De locatie ten zuiden van Montfort werd door de gemeenteraad afgewezen. We verkennen nu de mogelijkheden van een energielandschap op het Meinwegplateau. Daarnaast hebben we het proces van de eerste tranche grootschalige zonnevelden begeleidt. Aan twee initiatieven hebben we principe-medewerking toegezegd. Er waren een paar grote projecten in de openbare ruimte. We hebben samen met inwoners het plan voor de reconstructie van de Markt in Vlodrop gemaakt. De vernieuwing van de Leropperweg hebben we in 2022 afgerond. In Melick zijn we gestart de voorbereiding van de herinrichting van de Dorpsstraat-Groenstraat. Ook hier denken inwoners actief mee in de planvorming. Samenwerking MER De samenwerking met het Servicecentrum MER is in een nieuwe fase gekomen. We realiseren ons dat we als partners langdurig aan elkaar zijn verbonden. Het servicecentrum werkt in het verlengde van onze organisatie. Hier past minder opdrachtgeverschap en meer partnerschap. Dit hebben we afgelopen jaar met elkaar vastgelegd. Financieel is het servicecentrum nu beter in control. We hebben de taakstelling Servicecentrum MER in de Roerdalense begroting voor 2022 gehaald. Ook voor 2023 ziet het er goed uit.

Wel zijn er meerkosten als gevolg van extra werk en de nieuwe CAO. We hebben de dienstverleningsprestaties bij de Omgevingsdienst en het Sociaal Domein gemeten. De gemiddelde resultaten zijn goed. Hierover hebben we de gemeenteraad jaar bijgepraat in een aparte sessie.

10

Roerdalen in balans Met het project Roerdalen in Balans willen we ervoor zorgen dat onze begroting weer duurzaam in balans komt. We combineren in deze aanpak een financiële doelstelling met belangrijke inhoudelijke opgaven. Het gaat om een meerjarige aanpak waarin we tot 2024 de tijd nemen om dit te bereiken. De kostenbesparing in het sociaal domein ontwikkelt zich minder snel dan we hadden gehoopt. We hebben vorig jaar een kostenstijging gehad in de Jeugdzorg als gevolg van de prijsstijgingen en omdat er meer beroep is gedaan op de zwaardere jeugdzorg. Hoewel de afwijking op de totale kosten voor het sociaal domein beperkt is maken we ons wel zorgen over deze ontwikkeling. In het programma investeren om te renderen halen we minder snel resultaat dan gepland. Dat komt door herprioritering waarmee de inzet voor tijdelijke huisvesting voorrang krijgen boven het ontwikkelen van een reclamemast. Daarnaast vraagt de ontwikkeling van het zonnepark naast de stortplaats meer voorbereidingstijd. De besparingen op de organisatiekosten (o.a. voor SC MER) droegen bij aan de taakstellende bezuiniging. We gaan dieper in op dit project in het hoofdstuk Roerdalen in Balans. Conclusie We hebben in 2022 belangrijke stappen gezet om onze gemeente gezond, veilig, duurzaam en leefbaar te houden. De samenwerking met inwoners en ondernemers groeit. Meer mensen doen mee.

Tegelijkertijd zijn onze uitdagingen groot. Hoe houden we de zorgkosten in balans en hoe zorgen we voor een passend woningbestand, nu en op de langere termijn? Hoe geven we invulling aan de duurzaamheidsopgave voor onze gemeente? Dit zijn ook voor de komende periode belangrijke aandachtspunten. Daar werken we samen aan, met onze raad, inwoners, ondernemers en verenigingen. Natuurlijk samen, gewoon blijven doen! We sluiten 2022 af met een overschot van circa € 2.064.000. Bij de primitieve begroting gingen we nog uit van een saldo van € 0, waarbij er een bedrag onttrokken werd uit de reserve ‘Afdekken tekorten’. Middels BW2022-01 is deze onttrekking teniet gedaan vanwege het positieve effect van de septembercirculaire 2021. Het overschot heeft een aantal redenen. We hebben de belangrijkste afwijkingen al gedeeltelijk verantwoord bij de halfjaarrapportage en in verschillende raadsinformatiebrieven.

Hieronder staan de grootste afwijkingen in 2022 ten opzichte van de primitieve begroting: Grootste afwijkingen Saldo na halfjaarrapportage 2022 en begrotingswijzigingen 2022 Gemeentefondsuitkering, effect decembercirculaire 2022 Voordelig saldo 2022 sc MER Saldo landelijke steunmaatregelen Corona Incidenteel hogere Rijksuitkering compensatie BTW Sport Niet uitgevoerde woningaanpassingen (uitvoering volgt in 2023) Saldo Modulaire gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein LN Meer uitgaven jeugdzorg Overige mutaties inclusief reserve mutaties

-/-

€ 476.000 (V) € 186.000 (V) € 261.000 (V) € 94.000 (V) € 135.000 (V) € 150.000 (V) € 463.000 (V) € 955.000 (N) € 1.254.000 (V) € 2.064.000 (V)

‘Overige mutaties’ bestaat uit een groot aantal kleine afwijkingen die afzonderlijk niet groot genoeg zijn om afzonderlijk te vermelden. In de programmaverantwoording wordt wel uitgebreider ingegaan op de afwijkingen per programma. In het financieel beeld op hoofdlijnen lichten we de verschillen ten opzichte van de actuele begroting toe.

Jaarstukken 2022

11

Financieel beeld in hoofdlijnen De primitieve begroting 2022-2025 is vastgesteld op 4 november 2021 met een saldo van € 0 in 2022, dit was inclusief een onttrekking van € 881.000 uit de reserve “afdekken tekorten”. Deze onttrekking is middels BW2022-01 terug gedraaid ten gevolge van de effecten van de septembercirculaire 2021. Het saldo ten tijde van halfjaarrapportage en overige begrotingswijzigingen is verbeterd van € 216.000 tot uiteindelijk € 476.000. Bij het opmaken van het jaarrekeningverslag is in het tweede half jaar het financieel resultaat verbeterd. We sluiten 2022 daarom af met een positief financieel resultaat van € 1.763.000. Onderstaande tabel laat op programmaniveau het verloop en de verschillen zien van het resultaat van de primitieve en de actuele begroting, afgezet tegen het resultaat van de jaarrekening. bedragen x € 1.000 Rekening Primitieve Actuele 2021 Begroting Begroting

Rekening 2022

Verschil

Saldo van baten en lasten Lasten 1. Krachtige dorpen 2. Participatie, ondersteuning en zorg 3. Veilige dorpen 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur 5. Woonomgeving 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening 8. Algemene middelen Totaal Lasten

- 4.937 - 21.782 - 2.568 - 1.708 - 5.556 - 6.705 - 11.038 - 215 - 54.508

- 4.873 - 21.688 - 2.342 - 1.420 - 7.912 - 7.223 - 10.105 - 329 - 55.891

- 5.072 - 26.134 - 2.416 - 2.921 - 8.076 - 7.464 - 10.925 - 229 - 63.236

- 4.933 - 25.893 - 2.284 - 2.402 - 5.465 - 7.216 - 10.360 - 232 - 58.786

139 V 240 V 132 V 519 V 2.611 V 248 V 564 V -3N 4.450 V

Baten 1. Krachtige dorpen 2. Participatie, ondersteuning en zorg 3. Veilige dorpen 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur 5. Woonomgeving 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening 8. Algemene middelen Totaal Baten

692 5.316 428 451 4.431 2.706 592 39.329 53.945

202 4.811 116 414 6.020 2.385 454 38.697 53.099

247 6.165 136 1.041 6.178 2.543 380 43.873 60.563

471 6.530 184 1.256 4.216 2.593 914 44.115 60.278

224 V 365 V 48 V 214 V - 1.962 N 49 V 534 V 242 V - 285 N

- 563

- 2.792

- 2.673

1.492

4.165 V

Mutatie reserves Toevoegingen

- 7.270

- 742

- 2.964

- 3.100

- 136 N

Onttrekkingen

8.715

3.534

6.113

3.672

- 2.440 N

Mutatie reserves

1.445

2.792

3.148

572

- 2.576 N

882

0

476

2.064

1.589 V

Overzicht programma's

Saldo van baten en lasten

Resultaat

In de programmaverantwoording en in de paragraaf bedrijfsvoering worden de verschillen gedetailleerder toegelicht. Ook voor de mutaties in de reserves worden per programma de verschillen toegelicht. Hieronder lichten we de belangrijkste verschillen kort tekstueel toe.

12

Incidenteel hogere Rijksuitkering compensatie Sport Dit voordeel kon pas eind van het jaar worden bepaald. Niet uitgevoerde woningaanpassingen In het realiseren van een drietal grote woningaanpassingen is vertraging opgetreden waardoor de uitgaven verschuiven naar 2023. Modulaire gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Voordelig saldo Modulaire gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Limburg Noord; Beschermd wonen. De begroting van de MGR is ‘pas’ verwerkt in de halfjaarrapportage 2022. Dit is laat in het jaar geweest, waardoor het budget niet direct kon worden besteed aan zaken die in de preventiesfeer psychische gezondheid liggen. Meeruitgaven jeugdzorg Hogere jeugdlasten. Door de veranderde zorgmix (daling lichte jeugdzorg en stijging zware jeugdzorg) en de toegenomen prijzen komen we uit op een stijging van 25% ten opzichte van het begrote bedrag. Bijdrage aan servicecentrum MER De bijdrage aan het servicecentrum MER is lager dan begroot, dit vanwege het voorlopig positieve rekeningresultaat van het SC MER. Gemeentefondsuitkering De effecten van de decembercirculaire 2022, € 186.000 (V), zijn niet meer verwerkt in de begroting 2022. Coronamaatregelen Het Rijk compenseert de gemeenten voor inkomstenderving. Voor Roerdalen bedraagt dat € 65.000.

Dit bedrag is verwerkt in deze paragraaf, de inkomstenderving kon niet uit de diverse programma’s worden gedestilleerd en getotaliseerd.

Jaarstukken 2022

13

Grafisch overzicht baten en lasten per programma In onderstaande grafieken wordt in één oogopslag de verdeling van baten en lasten over de programma’s gepresenteerd. De bedragen kunt u terugvinden in de kolom rekening 2022 van de vorige tabel. De grafiek hieronder staan de verdeling van de lasten en baten per programma gevisualiseerd. Lasten per programma - Rekening 2022 0,4%

18,1%

8,4% 43,9%

1. Krachtige dorpen (8,4%) 2. Participatie, ondersteuning en zorg (43,9%)

12,2%

3. Veilige dorpen (3,9%) 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur (4,1%) 5. Woonomgeving (9,1%)

9,1% 4,1%

14

3,9%

6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen (12,2%)

Roerdalen in Balans Inleiding Bij de voorbereiding van de begroting 2021-2024 bleek een groot meerjarig oplopend tekort in de structurele inkomsten van bijna € 3,5 miljoen. De traditionele manier van het oplossen van een dergelijk probleem is snijden in de uitgaven en verhogen van de belastingen zodat de balans tussen de uitgaven en de structurele inkomsten hersteld wordt. Gezien de omvang van het tekort zou dat betekenen dat veel kwaliteit voor de gemeenschap afgebroken zou worden en dat tegelijk de lasten voor inwoners extreem verhoogd zouden worden. We hebben onszelf toen de vraag gesteld of het ook anders kan. De organisatie is de laatste jaren professioneler geworden en beter in staat om op onze schaal verantwoordelijkheden te dragen. Daarmee hebben we de mogelijkheid om een eigen koers in te slaan. Ons doel is koersvast te blijven werken aan de ontwikkeling van onze gemeente. Dat doen we binnen de financiële mogelijkheden. Uitgangspunt is dat onze inkomsten en uitgaven structureel in balans zijn. De afspraak was dat uiterlijk in 2024 onze begroting sluitend is. In de begroting 2021-2024 stond een uitgebreid plan van aanpak hoe we in de komende 4 jaar toewerken naar een duurzaam sluitende begroting. Een aanpak waarbij we snel kunnen inspelen op veranderingen van zowel buitenaf als ook intern. Dat vraagt om een slagvaardige en wendbare organisatie.

Drie Deelprojecten We werken in drie deelprojecten: 1. Omvormen sociaal domein. 2. Investeren in duurzaamheid en om te renderen. 3. In control In de verschillende programma’s is de realisatie over 2022 toegelicht. Hieronder wordt per onderdeel de financiële realisatie over 2022 weergegeven. Omvormen sociaal domein. Waar we op basis van Roerdalen in Balans rekening voordeel geprognotiseerd hadden van € 443.000, komen we dit jaar uit op een tekort van € 221.000 (zie programma 2 voor toelichting). Dat heeft te maken met een aantal factoren, waaronder de stijgende prijzen bij de zorgaanbieders door hogere lonen (CAO aanpassing) en gestegen energiekosten. Ook zien we met name op het gebied van de jeugdzorg een toename in het zorggebruik. Op dit moment zien we nog geen resultaten van de pilots van de omvorming sociaal domein. De pilots van de omvorming zijn veelal later gestart vanwege corona en kunnen daardoor nog niet tot conclusies leiden over de resultaten van de pilots. Wel zijn er stappen gezet op het gebied van monitoring en trendanalyse zodat we steeds meer in control komen. Voor zover dat kan uiteraard binnen het sociaal domein, want we blijven merken dat het een complexe problematiek is, die niet alleen bij ons, maar overal in Nederland tot stijgende kosten en budgetoverschrijdingen leidt. Onze budgetoverschrijding wijkt niet significant af van de landelijke trend.

Dat wil uiteraard niet zeggen dat we deze zomaar accepteren. We zullen in 2023 verdere stappen zetten op het gebied van control binnen het sociaal domein en uiteraard ook verdergaan met de lopende pilots en maatregelen binnen de omvorming sociaal domein.

Jaarstukken 2022

15

Investeren in duurzaamheid en om te renderen In de halfjaarrapportage zijn bij verschillende onderdelen al bijstelling geweest op de geprognotiseerde besparing/inkomsten. Het project energielasten door investeringen in duurzaamheid is vertraagt, waardoor de beoogde besparing voor 2022 niet geheel is gerealiseerd. De besparingen tot nu toe zijn gerealiseerd door installatie van ledverlichting in onze gemeentelijke gebouwen en openbare verlichting.

In control Het onderdeel in control heeft een aantal doelen: - Grip op alle mogelijke structurele inkomsten en uitgaven (inclusief monitoren rijksvergoedingen) - Versterking van het risicomanagement - Versterking van bedrijfsvoering door het zoeken naar de optimale balans tussen kwaliteit en efficiency - Verbetering van de kwaliteit van rapportages Voor de versterking van de bedrijfsvoering maken we gebruik van de werkmethodes van de leansystematiek. In 2022 zetten we dit in voor drie processen: initiatievenproces omgevingswet, bomenbeheer en verbetering planning & control proces. Daarnaast willen we de overhead verlagen door verantwoordelijkheden lager in de organisatie te beleggen. Hiervoor maken we gebruik van natuurlijk verloop. In de afgelopen periode zijn

16

verschillende situaties ontstaan waardoor we hiermee hebben kunnen oefenen. De ervaringen nemen we mee in het verder uit te werken formatieplan. Ook binnen het SC MER wordt de lean-systematiek toegepast om processen te stroomlijnen. Het uitgangspunt hier is standaardiseren waar kan en specifiek waar nodig is. De kosten van het SC MER worden verdeeld op basis van de afgesproken kostenverdeelsystematiek die jaarlijks wordt geactualiseerd bij de begroting. In control Bedragen x € 1.000 2022

In control

Te realiseren volgens programmabegroting 2021-2024 - Afstoten buitenbaden en molens - Besparingen in de openbare ruimte - Extra stijging OZB zowel woningen als niet-woningen - Meer kostendekkendheid leges - Lagere kosten SC MER - organisatie en bedrijfsvoering incl welstand - Hogere toeristenbelasting door toename areaal - Organisatieontwikkeling Overige realisatie binnne project - Verwachte terug te ontvangen bijdrage 2022 SC MER

Oorspronkelijk

Bijstellingen

Begroting

Werkelijk

Verschil

63 50 170 150 70 46 50

- 35

28 50 170 150 70 46 50

50 233 114 127 42 50

-28 N 63 V - 36 N 57 V -4 N -

-

261

261 V

563

877

313 V

-

598

- 35

Conclusie Bedragen x € 1.000 2021

Project Roerdalen in Balans

Te realiseren volgens programmabegroting 2021 Omvorming sociaal domein Investeren in duurzaamheid en om te renderen In control Overige realisatie binnne project Omvorming sociaal domein In control

Jaarstukken 2022

Oorspronkelijk

Bijstellingen

Begroting

Werkelijk

Verschil

764 123 598

- 321 - 71 - 35

443 52 563

- 221 36 616

-661 N -17 N 53 V

-

-

-

261

261 V

1.485

- 427

563

691

- 364 N

17

18

PROGRAMMAVERANTWOORDING

Jaarstukken 2022

19

20

Programmaplan Het programmaplan met acht programma’s is als volgt ingedeeld: Sociaal domein; de mens centraal 1. Krachtige dorpen. 2. Participatie, ondersteuning en zorg. 3. Veilige dorpen. Ruimtelijk domein; ruimtelijke ontwikkeling en (eu)regionaal ondernemerschap 4. Economie, toerisme en natuur. 5. Woonomgeving. 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen. Dienstverlening en Bedrijfsvoering; sturingskracht 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening. 8. Algemene middelen.

Jaarstukken 2022

21

22

Programma 1 Krachtige dorpen

Inleiding Het programma Krachtige Dorpen gaat over sociale samenhang en leefbaarheid in Roerdalen. Het programma omvat de basisvoorzieningen zoals de school, de vereniging, het dorpshuis, het sociaal team of het consultatiebureau. Het gaat om de mogelijkheden voor inwoners om elkaar te ontmoeten, zich te ontspannen en te ontplooien. Sociale samenhang wordt door het CBS gedefinieerd in termen van sociale participatie of maatschappelijke deelname. Wij willen dat iedereen kan meedoen aan de samenleving en niemand wordt uitgesloten. Programma 1 gaat ook over het preventief versterken van de veerkracht en de weerbaarheid van mensen. Afgelopen jaren is er een netwerk van burgerinitiatieven ontstaan. Steeds meer inwoners raken betrokken en nemen verantwoordelijkheid. Er is een sterke relatie met wonen en leefomgeving. Programma 1 raakt het fundament van het sociaal domein. Programma 1 en programma 2 (Participatie) gaan vloeiend in elkaar over en versterken elkaar, waarbij programma 1 vooral over de gemeenschap gaat en programma 2 over individuele ondersteuning. Omvormen sociaal domein We werken aan de omvorming van het sociaal domein. We kiezen voor een andere manier van werken om het tij te keren. Want de kosten blijven oplopen en het financieel tekort is ongekend hoog. Onze overtuiging is dat we de ingewikkelde hulp kunnen terugbrengen naar de menselijke maat.

Terug naar wat de inwoner écht nodig heeft. Vanuit zijn situatie. En hulp niet veraf, maar dichtbij georganiseerd. Daarom breiden we het sociaal team uit. We willen investeren in een sterke sociale basis, met een sterke gemeenschap met mensen die naar elkaar omkijken. Een gemeenschap waarin er gerichte aandacht is voor een gezonde leefstijl, positieve gezondheid en preventie. Daar kan iedereen een rol in spelen, ook een sportvereniging, een naaste of een buur. Deze basis staat in programma 1 centraal. Dat doen we vanuit de visie van de omvorming. Denk aan de doorontwikkeling van het subsidiestelsel samen met gebruikers. In Programma 2 benoemen we zes gerichte ambities van de omvorming gericht op basisondersteuning en meer individuele hulp. Het resultaat van de omvorming is een gezonde begroting sociaal domein (programma’s 1 en 2) en nieuwe passende (lokale) vormen van makkelijk toegankelijke hulp voor de inwoner.

Jaarstukken 2022

23

Wat willen we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan Krachtige dorpen met veel sociale samenhang, goede basisvoorzieningen en weerbare inwoners. Met de meeste inwoners gaat het goed. Zij voelen zich gezond en gelukkig en voeren zelf regie over hun eigen leven en zijn autonoom. Inwoners die initiatieven nemen die bijdragen aan de sociale samenhang, leefbaarheid en duurzaamheid, blijven we faciliteren. We hebben oog voor wat mensen nodig hebben en luisteren naar de wensen van onze inwoners. Vergroten van de weerbaarheid, de veerkracht en preventie Inwoners in een (potentieel) kwetsbare situatie, die een hulpvraag uiten of waarvan de veiligheid in het gedrang is, ondersteunen we met maatwerk volgens het concept positieve gezondheid. Positieve gezondheid gaat ervan uit dat mensen zelf verantwoordelijk zijn, maar dat zij met hulp hun weerbaarheid in kwetsbare situaties kunnen versterken. Daarnaast vergroten wij de inzet op preventie en preventieve maatregelen en vroegtijdig signaleren. Positieve gezondheid gaat over de veerkracht op meerdere levensdomeinen. In de kadernota gaven we aan dat de sociale en economische ongelijkheid toeneemt. Mensen voelen zich buitengesloten en kunnen niet meedoen. Er is een groter wordende groep kwetsbaren met een toenemende kans op een samenspel van problemen op het gebied van gezondheid, werk en inkomen, opvoeden en laaggeletterdheid.

Ook is er een kleine groep ouderen en alleenstaanden die niet zelfredzaam is. Wij ondersteunen de veerkracht en weerbaarheid van deze inwoners vanuit één visie op basis van het concept positieve gezondheid: we benaderen de problemen en leefdomeinen in onderlinge samenhang.

Gezondheid is het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren in het licht van de sociale fysieke en emotionele uitdagingen van het leven.

Speerpunten Inwoners in een kwetsbare situatie worden weerbaarder, méér bewust van de eigen invloed op gezondheid en ontwikkelen veerkracht en vaardigheden. Onderwerp Inhoud Financiën Planning Actie 1: Vroegtijdig signaleren en samenwerken met de eerstelijns en de huisarts Actie 2: Bevorderen van een gezonde leefstijl en een gezonde leefomgeving

☺

☺

☺

☺

☺

☺

Toelichting Vroegtijdig signaleren en samenwerken met de eerstelijns en de huisarts In 2022 is in elke huisartsenpraktijk de pilot welzijn op recept en praktijkondersteuner jeugd gestart. De huisartsen zijn blij met deze ontwikkeling. Zowel de welzijnscoach als de praktijkondersteuners zijn fysiek aanwezig in de praktijken waar dit mogelijk is. Dit werkt voor beide partijen positief. Elkaar kennen is een goede basis om met elkaar samen te werken, snel te signaleren en door te kunnen verwijzen. Bevorderen gezonde leefstijl en leefomgeving We hebben verschillende activiteiten georganiseerd om een gezonde leefstijl en een gezonde leefomgeving te bevorderen. Een aantal voorbeelden hiervan zijn het programma healthy life, bewegen voor mensen met geheugenproblemen en happy fit special.

24

Burgers nemen initiatieven op het gebied van leefomgeving en sociale samenhang. Onderwerp Inhoud Financiën Actie 1: Doorontwikkeling subsidiestelsel vrijwilligersorganisaties: educatief pakket Actie 2: Opgavegericht werken en het faciliteren van burgerinitiatieven

Planning

☺

☺

☺



☺



Toelichting Opgavegericht werken en het faciliteren van burgerinitiatieven In 2022 beperkt het opgavegericht werken zich tot projecten als Schepersheuvel. Het breder uitzetten van het opgavegericht werken volgt in 2023 en gaat over complexe opgaven vanuit de samenleving en wezenlijke verandering in de samenwerking tussen alle betrokkenen. In fasen werken wij toe naar opgavegericht werken. Opvang vluchtelingen en flexwoningen In het voorjaar van 2022 hebben wij besloten flexwoningen te realiseren voor de opvang van statushouders, de opvang van ontheemde Oekraïners en urgent woningzoekenden. We zijn gestart met de realisatie. Daarnaast hebben wij de achterstand (38) huisvesting statushouders ingelopen en de taakstelling inclusief de verhoogde taakstelling gerealiseerd, totaal 62 statushouders. In oktober hebben we de gemeentelijke opvang ontheemden Oekraïne gerealiseerd, met een capaciteit van maximaal 70 personen.

Reguliere werkzaamheden • • • • • • • •

Onderwijs (Voor- en vroegschoolse educatie, leerplicht, leerlingenvervoer). Ondanks dat de basisscholen geen gebruik hebben gemaakt van de provinciale subsidie voor Grensoverschrijdend leren en werken houden we aandacht voor euregionaal onderwijs. Jeugdbeleid (in de brede zin van preventie tot inkoop specialistische jeugdhulp). Subsidiebeleid. Accommodatiebeleid. Gezondheidsbeleid (regie en aansturing GGD). Kinderopvang. Wmo. Huisvesting en begeleiding van statushouders.

Jaarstukken 2022

25

Financieel Toelichting bedragen x € 1.000 1. Krachtige dorpen Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

Rekening Primitieve 2021 Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2022

Verschil

- 4.937 692 - 4.246

- 4.873 202 - 4.670

- 5.072 247 - 4.825

- 4.933 471 - 4.462

139 V 224 V 363 V

421 421

520 520

564 564

389 389

- 175 N - 175 N

- 3.825

- 4.151

- 4.261

- 4.073

188 V

Toelichting bedragen x € 1.000 1. Krachtige dorpen - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Lasten Apollobad Melick: Aan Laco werd incidenteel een bedrag ter ondersteuning uitbetaald vanwege lagere inkomsten door covid. Dit was gelijk aan de aangevraagde en toegekende Specifieke Uitkering IJsbanen en Zwembaden van het Rijk. De gemeente fungeerde hier als een doorgeefluik. Dit is per saldo budgettair neutraal (zie baten)

- 22 N

Accommodatiebeleid: Incidenteel waren de lasten voor de afwikkeling lager dan begroot (zie ook mutaties reserves) Dat wordt veroorzaakt door werkzaamheden die later plaatsvonden dan gepland

114 V

Brede school Herkenbosch: Hogere uitgaven voor onderhoud en gas. Deze worden volgens een afgesproken percentage doorberekend aan de school (zie baten). Daarnaast waren er lagere beheerkosten derden.

- 27 N

Buitenbaden: Het incidenteel extra budget voor het onderzoek naar de toekomst van de buitenbaden is niet volledig ingezet (zie ook mutaties reserves) Onderwijshuisvesting: Kosten voor onderhoud waren incidenteel lager Totaal lasten Baten

22 V 131 V

Apollobad Melick: Ontvangst vanwege de aangevraagde en toegekende Specifieke Uitkering IJsbanen en Zwembaden van het Rijk. De gemeente fungeerde hier als een doorgeefluik. De ontvangst is 1-op-1 doorbetaald aan Laco (zie lasten) Dit is per saldo budgettair neutraal.

22 V

Brede school Herkenbosch: Een afgesproken percentage van de hogere kosten wordt aan de school doorbelast (zie lasten).

57 V

Dit heeft betrekking op een incidenteel hogere Rijksuitkering compensatie btw sportaccommodaties (SPUK)

135 V

Totaal baten Mutatie reserves De reserve wordt gemuteerd vanwege het afronden van het accommodatiebeleid (zie ook lasten)

26

44 V

214 V - 114 N

bedragen x € 1.000 1. Krachtige dorpen - Belangrijkste afwijkingen Dit heeft betrekking op het onderzoek naar eventuele sluiting buitenbaden (zie ook lasten)

Verschil - 44 N

Door vertraging van de verbouwing van dorpshuis Herkenbosch is er nog geen investeringssubsidie uitgekeerd.

- 17 N

Totaal mutatie reserves Overige afwijkingen

- 175 N 18 V

Totaal afwijkingen

188 V

Jaarstukken 2022

27

Programma 2 Participatie, ondersteuning en zorg

Inleiding Programma 2 gaat over de ondersteuning van inwoners met een hulpvraag. Wij gaan daarbij uit van nabijheid, maatwerk en empathie. We sturen op dorpsgericht en integraal samenwerken van professionals en vrijwilligers. In programma 1 gaven we al aan dat we steeds meer uitgaan van een totaalaanpak voor het sociaal domein op basis van maatwerk en het concept positieve gezondheid. Dit wordt de insteek van alle professionals in het sociaal domein in Roerdalen. De komende jaren staan in het teken van de omvorming van het sociaal domein. Omvormen sociaal domein We werken aan het omvormen van het sociaal domein. We kiezen voor een andere manier van werken om het tij te keren. Want de kosten blijven oplopen en het financieel tekort is ongekend hoog. Onze overtuiging is dat we de ingewikkelde hulp kunnen terugbrengen naar de menselijke maat. Terug naar wat de inwoner écht nodig heeft. Vanuit zijn situatie. En hulp niet veraf, maar dichtbij georganiseerd. We denken door onder andere het versterken van de basisondersteuning onze inwoners beter en meer passend te kunnen helpen. We zien dat we te afhankelijk zijn van het regionaal ingekochte zorgaanbod. Daarom kiezen we voor het vergroten van onze autonomie en het versterken van de ondersteuning en hulp die we in Roerdalen zelf kunnen bieden. Die breiden we uit. Uw raad heeft ingestemd met een ambitieus pakket van maatregelen.

Dit moet leiden tot passende hulp en een forse kostenbesparing die tegemoet komt aan de taakstelling uit de begroting 2021-2024: meer dan 1,7 miljoen euro vanaf 2024. We doen dit met een meerjarenaanpak die gebaseerd is op samenhangende ambities. Samen met de professionals uit het sociaal domein hebben we de mogelijkheden voor de omvorming verkend. Die gesprekken en verder onderzoek naar wat er landelijk aantoonbaar werkt hebben tot de aanpak van de omvorming geleid. Er is draagvlak bij de professionals uit het sociaal domein en bij huisartsen. We vragen meer aandacht voor participatie, armoede en de aanpak van schulden. Hier zetten we meer dan ooit gericht op in. Want geldzorgen in een gezin werken als een katalysator van andere problemen. Afgelopen jaar zien we steeds meer tekenen van een toenemende sociale ongelijkheid. Niet alleen op de woning- en de arbeidsmarkt. Ook in het onderwijs zien we op landelijk niveau dat kansen van kinderen van laagopgeleiden afnemen en ongelijk verdeeld zijn. Het komt voor dat kinderen beneden hun niveau naar het vervolgonderwijs worden doorverwezen. Om die reden kiezen we in de omvorming voor een gerichte aanpak armoede, participatie en schulden.

28

We verschuiven financiële middelen van de gespecialiseerde hulp naar de basisondersteuning in Roerdalen. Meer specifiek voor de volgende ambities: 1. Inzet GGZ-expertise in de basisondersteuning bij de huisarts. In de vorm van een praktijkondersteuner jeugd GGZ. 2. (Uitbreiding van) De individuele basisondersteuning van het Sociaal Team 3. Extra gezinsondersteuning voor complexe problematiek 4. Gerichte inzet armoede en schuldhulpverlening 5. Uitbreiden van collectieve vormen van basisondersteuning naar het voorbeeld van huiskamerplus 6. Beter passend specialistisch aanbod jeugd en Wmo. Voor het organiseren van ambitie 2 is in 2022 een intensieve subsidietenderprocedure2 uitgezet: gericht op uitbreiding van het sociaal team per 1 januari 2023. Per ambitie geldt een concrete doelstelling die in fasen per 2024 volledig moet worden behaald. Wij monitoren onze doelstellingen continue met de arrangementenmonitor en het financieel dashboard. Onze overtuigingen voor de omvorming: • Ondersteuning is mensgericht en niet productgericht. • Hulp moet terug naar de menselijke maat: dichtbij de inwoner. • We gaan hierbij uit van positieve gezondheid en eigen verantwoordelijkheid. • Hulp is laagdrempelig, passend en duidelijk. • We proberen zoveel mogelijk te normaliseren i.p.v. problematiseren.

• We doorbreken de verkokering en werken integraal (intern en extern) Nieuwe wettelijke taken In 2022 is de nieuwe Inburgeringswet van kracht en is de decentralisatie van het beschermd wonen een feit. Zoveel mogelijk in de vorm van ondersteuning van de thuisomgeving (‘beschermd thuis’), in lijn met de omvorming en in regionale samenwerking rondom de centrumgemeente.

2

Een subsidietender is een procedure waar meerdere organisaties een subsidieaanvraag kunnen indienen. De aanvragen leiden tot een rangschikking. De aanvraag die het beste past bij de gestelde criteria en doelen komt met voorrang in aanmerking voor subsidie.

Jaarstukken 2022

29

Wat willen we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan Zelfredzame inwoners die kunnen deelnemen in de samenleving Vanuit de omvorming en de integrale aanpak van het hele sociale domein zijn er sommige doelgroepen of thema’s die apart aandacht krijgen. Wij belichten er een aantal: Jeugd We zien in 2022 een lichte daling van het aantal jeugdigen met ambulante jeugdhulp: van 480 in 2021 naar 460 jeugdigen in 2022. Daarnaast zien we een lichte stijging in het aantal jeugdigen dat van middelzware naar zware jeugdhulp gaat. Ook zien we een significantie prijsstijging voor de verschillende vormen van zorg, onder andere vanwege de tussentijdse indexering (als gevolg van loonstijgingen en energiekostenstijgingen bij de zorgaanbieders). Dit heeft tot gevolg dat we het budget voor het domein jeugd met ca. 25% overschrijden. Het overgrote deel van de kinderen dat bij de praktijkondersteuner jeugd of bij de gedragsdeskundige op de scholen terecht komt, leidt niet tot doorverwijzing naar de gespecialiseerde hulp en kan zo worden opgelost. Tegelijk zien we dat er in lijn met de landelijke ontwikkeling onverminderd sprake is van een financieel tekort, zwaardere problematiek en langdurige trajecten. Het beroep op GGZ is hoog. Steeds meer jeugdigen ervaren psychische problemen zoals depressies en angststoornissen.

Maatschappelijke druk en dynamiek werken dit sinds het ontstaan van corona in de hand. De voorgenomen landelijke hervorming in het jeugdstelsel laat nog op zich wachten. In 2022 is een regiovisie jeugd vastgesteld. Met hierin de uitgangspunten voor beter passende jeugdhulp en een nieuwe inkoopstrategie. Participatie In Roerdalen hebben we de ambitie dat iedereen mee doet en niemand aan de kant staat. De toepassing van het principe van de omgekeerde toets is hierbij het uitgangspunt van ons handelen (mens boven de regels). Daarnaast wordt ook het principe van positieve gezondheid zo veel mogelijk toegepast. Ontwikkelingen participatie Ook in 2022 is er nog geen einde gekomen aan de positieve groei en het herstel van de arbeidsmarkt. Het ziet er niet naar uit dat de personeelskrapte op korte termijn verdwijnt. Uit gegevens van het UWV werd in 2022 een groei verwacht van 1,1% groei van het aantal Limburgse banen. In Roerdalen is de omvang van het uitkeringsbestand licht gestegen. Gedurende het jaar 2022 is het aantal huishoudens met een bijstandsuitkering licht gestegen naar 259 in december 2022 (t.o.v. 233 in januari 2022). Eind 2021 werd bekend dat gemeenten een regeling kunnen uitvoeren om mensen met een laag inkomen te compenseren voor de gestegen energierekening: de eenmalige energietoeslag.

In 2022 zijn hier de noodzakelijke voorbereidingen voor getroffen en is ook gestart met de uitvoering ervan. Daarnaast is er in november en december 2022 ook een gemeentelijke tegemoetkoming voor de gestegen energiekosten uitbetaald aan inwoners met een inkomen tussen 120% en 150% van de bijstandsnorm. Door de inflatie en de gestegen energieprijzen in 2022 is de groep die te maken heeft met financiële onzekerheid gegroeid. Steeds meer mensen hebben moeite om rond te komen. Medio juli zijn we gestart met de aanpak bestaanszekerheid. De uitkomsten en bevindingen worden verwerkt in nieuw armoedebeleid.

30

Speerpunten Mensen met een hulpvraag kunnen makkelijk terecht, worden sneller en beter geholpen en voelen zich gehoord. Onderwerp Inhoud Financiën Planning Actie 1: Inzet praktijkondersteuner en GGZ-expertise jeugd in de basisondersteuning bij de huisarts

☺

☺



Actie 2: Verstevigen en uitbreiden van de basisondersteuning van het Sociaal Team

☺

☺



Actie 3: Gerichte extra inzet op gezinnen met complexe problematiek

☺

☺



Actie 4: Gerichte inzet armoede en schuldhulpverlening

☺ ☺ ☺

☺ ☺ ☺

☺ ☺ 

Actie 5: Uitbreiden collectieve vormen van basisondersteuning Actie 6: Beter passend specialistisch aanbod jeugd en Wmo

Toelichting Inzet praktijkondersteuner en GGZ-expertise jeugd in de basisondersteuning bij de huisarts en Verstevigen en uitbreiden van de basisondersteuning van het Sociaal Team In alle zes de praktijken is de praktijkondersteuner jeugd (POH jeugd) en de welzijnscoach gestart. Zowel de POH jeugd als de welzijnscoach zijn fysiek aanwezig in de huisartsenpraktijken. Elkaar ontmoeten en kennen is de basis van een goede samenwerking en dit wordt dan ook als heel prettig ervaren door beide partijen. Een van de resultaten hiervan is dat er snel de juiste ondersteuning voor een inwoner dichtbij en in zijn vertrouwde omgeving kan worden geregeld. Ook inwoners ervaren het als zeer fijn omdat ze snel en laagdrempelig worden geholpen in hun eigen omgeving. De pilots POH-jeugd en Welzijn op Recept zijn later gestart: op 1 april 2022 en lopen derhalve door tot 1 april 2023. Gerichte extra inzet op gezinnen met complexe problematiek We zijn in 2022 gestart met de pilot Doorbreker. De methodiek van deze pilot landt in het vangnetoverleg. Komend jaar gebruiken we om de methodiek goed te borgen in het totale netwerk en investeren we in het meenemen van belangrijke partners. Gerichte inzet armoede en schuldhulpverlening In 2022 hebben we gerichte maatregelen getroffen voor de korte termijn aanpak armoede en energiearmoede.

De verkenningen en gesprekken met inwoners voor de aanpak lange termijn zijn gestart en leiden tot nieuw beleid in 2023. We hebben een subsidieregeling voorbereid voor verenigingen en maatschappelijke accommodaties. Uitbreiden collectieve vormen van basisondersteuning De meedenkers (onafhankelijke cliëntondersteuners) zijn voor de zomer geslaagd voor de benodigde training en zijn in september daadwerkelijk gestart. Ze helpen o.a. inwoners bij het helder krijgen van hun vragen, denken mee over mogelijke hulp die passend is en verwijzen waar passend, door naar iemand anders. De meedenkers kennen de sociale kaart en werken nauw samen met het sociaal team. Het Sociaal Team heeft samen met inwoners een klussendienst opgezet, dat in 2023 verder gaat als onafhankelijk burgerinitiatief. Daarnaast is in samenwerking met het informatiepunt digitale overheid (Bibliorura) en Humanitas een formulierensteunpunt opgezet. Wij zijn als gemeente

Jaarstukken 2022

31

aangesloten bij de overwegingsgroep van Wonen Limburg in Vlodrop. Het betreft een zelfhulpgroep in de brede zin, die we willen uitbreiden. Beter passend specialistisch aanbod jeugd en Wmo We hebben in 2022 uitgangspunten geformuleerd en een inkoopstrategie voorbereid voor de gespecialiseerde jeugdhulp. Deze zijn opgenomen in de regiovisie Jeugd en Gezin. De daadwerkelijke vernieuwende inkoopprocedure van de ambulante hulp (‘meer nabije hulp’) ronden we als regio MLO af per 1 januari 2025. In 2022 hebben we samen met Maasgouw, Echt-Susteren, Weert, Nederweert en Leudal ook de strategie voor de inkoop van Wmo-begeleiding en kortdurend verblijf opgezet. De inkoopprocedure Wmo ronden we af per 1 januari 2024.

Reguliere werkzaamheden • • • • • • • •

Beleid Werk & Inkomen/arbeidsmarktbeleid; Aanpak armoede; Begeleiding statushouders en migranten Aanpak Bemoeizorg. Ondersteuning Mantelzorg. Aansturing Algemeen Maatschappelijk Werk & MEE. Aansturing MER Sociaal Domein. Beleid Jeugdhulp & Wmo.

Financieel Toelichting bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

32

Rekening Primitieve 2021 Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2022

Verschil

- 21.782 5.316 - 16.466

- 21.688 4.811 - 16.877

- 26.134 6.165 - 19.968

- 25.893 6.530 - 19.363

240 V 365 V 606 V

176 176

-

1.505 1.505

761 761

- 744 N - 744 N

- 16.290

- 16.877

- 18.463

- 18.601

- 138 N

bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Lasten Participatie Het voorschot van de Rijksregeling Energietoeslag 2023 tot 120% is niet uitbetaald in 2022 (bedrag zit per 31/12/22 nog in reservefonds Armoedebestrijding voor uitbetaling in 2023). Tekort op uitvoering rijksregeling Energie-toeslag 2022 tot 120%.

373 V

- 127 N

SPUK Wet inburgering 2021 (niet bestede middelen, gereserveerd voor besteding in 2023). De nieuwe wet inburgering is ingegaan per januari 2022. 2022 is hiermee een overgangsjaar. De eerste trajecten zijn midden 2022 opgestart, de kosten voor deze opgestarte trajecten komen voor het grootste deel in 2023 terecht.

122 V

Er is minder participatiebudget uitgegeven dan begroot. Wel hebben we meer participatiebudget uitgegeven dan voorgaande jaren.

58 V

Uitgaven in het kader van opvang Oekraïense vluchtelingen (GOO+POO). Dit bedrag wordt middels de SiSa bijlage in rekening gebracht bij de Rijksoverheid. Zie baten.

- 502 N

Het is nooit te voorspellen hoeveel leningen er door ondernemers worden aangevraagd op grond van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz). In 2022 zijn er nauwelijks leningen aangevraagd, waardoor het geraamde budget te hoog bleek. Hier staat tegenover dat ook de inkomsten voor nagenoeg hetzelfde bedrag te hoog zijn begroot.

83 V

In het kader van bijstandsuitkeringen, IOAW en IOAZ is in 2022 minder uitgegeven dan geraamd. Dit is met name te wijten aan het feit dat het aantal mensen met een IOAW uitkering is gedaald.

36 V

Hogere uitgaven bijzondere uitkeringen. In 2022 zijn een aantal interventies geweest waardoor er in 2022 meer is uitgegeven dan begroot. Zo is meer bekendheid gegeven aan de minimaregelingen waardoor er ook meer mensen gebruik hebben gemaakt van de regelingen. Daarnaast is de voorzieningenwijzer ook meer ingezet bij inwoners. In combinatie met de toegenomen armoede, is dit ook een wenselijk resultaat, men weet ons beter te vinden.

- 87 N

Niet benutten budget opsporen stille armoede (tlv algemene reserve, Amendement bij begroting) en Volwassenfonds. Voor wat betreft het amendement zijn er plannen gemaakt in 2022 die uitgevoerd worden in 2023 o.a. een netwerkbijeenkomst Stille armoede, het theater 'Zelf schuldig' en zal er ook weer een armoede special voor alle inwoners uitgegeven worden. De € 15.000 als voorstel voor het Volwassenfonds is in 2022 aangehouden. In 2023 zal worden bekeken hoe dit budget uitgegeven gaat worden t.b.v. sociale activering van minima op gebied van cultuur en sport.

35 V

Niet uitgegeven middelen extra gemeentelijke tegemoetkoming inkomens, doelgroep 120% - 150% van de bijstandsnorm. Middelen zitten per 31/12/22 in reservefonds Armoedebestrijding.

343 V

Jaarstukken 2022

33

bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Aanpak Energiearmoede, specifieke rijksuitkering. De toegekende tweede tranche van deze uitkering is ontvangen na het opstellen van de halfjaarrapportage en daarom niet verwerkt in de begroting 2022 . Zie baten. Eind oktober is de regeling, waarbij inwoners voor € 175 aan energiebesparende producten konden aanschaffen, live gegaan. De uitvoering wordt gedaan via Duurzaam Bouwloket en de regeling loopt nog steeds.

- 183 N

Wmo-voorzieningen In het realiseren van een grote woningaanpassing is vertraging opgetreden waardoor de uitgaven verschuiven naar 2023.

150 V

De aanzuigende werking op maatwerkvoorzieningen Wmo door de landelijke invoering van het abonnementstarief van € 19 per maand is nog steeds zichtbaar. Tevens zorgt de toenemende vergrijzing voor meer aanvragen. Dit zorgt met name in de categorie rolstoelvoorzieningen voor een financiële tegenvaller.

- 58 N

De projectleidersrol van het project onafhankelijke cliëntondersteuning is anders ingevuld, hetgeen heeft geleid tot lagere kosten. Daarnaast vielen de kosten van de communicatiemiddelen lager uit van verwacht.

62 V

De vervoerskosten Omnibuzz zijn voor 2022 lager van gedacht. Dit komt doordat het aantal ritten nog steeds minder is dan vóór de coronaperiode. De begroting van Omnibuzz is namelijk gebaseerd op het vervoersvolume van 2019.

52 V

Het aantal unieke cliënten dat in 2022 een indicatie begeleiding individueel heeft is minder dan het jaar ervoor van 233 -> 219. Daarnaast is er en stijging te zien in het aantal unieke cliënten met een indicatie begeleiding groep van 55 -> 70.

69 V

Het aantal PGB's is toegenomen, evenals het toegekende bedrag per product/indicatie.

- 27 N

In 2022 komen zorgaanbieders nog in aanmerking voor vergoeding van meerkosten ten gevolge van de Coronacrisis.

- 31 N

Basisondersteuning (vh sociaal team) pilot Welzijn op recept bekostigd uit specifieke Rijksuitkering Sportakkoord, waardoor het oorspronkelijk gereserveerde budget niet gebruikt is.

73 V

Pilot Doorbreker is een half jaar later gestart dan aanvankelijk aangenomen, daarmee is voor 2022 het budget dus ook maar deels besteed. De pilot wordt doorgezet in 2023.

50 V

Voordelig saldo Modulaire gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Limburg Noord; Beschermd wonen.

309 V

Jeugd

34

Inzet GGZ-expertise bij de huisarts (POH) is later gestart dan aanvankelijk gedacht. Hierdoor zijn de lasten in 2022 lager dan begroot.

25 V

Hogere jeugdlasten. Door de veranderde zorg-mix (daling lichte jeugdzorg en stijging zware jeugdzorg) en de toegenomen prijzen komen we uit op een stijging van 25% ten opzichte van het begrote bedrag.

- 955 N

Lagere uitvoeringskosten ten gevolge van personele ontwikkeling team Midden-Limburg Oost.

42 V

Kosten project Buurtgezinnen is lager dan begroot. Deze kosten zijn afhankelijk van het aantal koppelingen. Daarnaast is het project Kansrijke Start is gesubsidieerd door de Provincie Limburg.

24 V

bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Onderwijs De specifieke uitkering in het kader van onderwijsachterstandenbeleid is hoger dan de gedane uitgaven. Deels wordt dit bedrag gereserveerd voor uitgaven in 2023, deels wordt de vierjarige periode 2019-2022 afgerekend met het Rijk. Zie ook baten.

178 V

Specifieke uitkering Onderwijsvertragingen t.g.v. Covid-19. Zie ook baten. In het jaar 2022 is minder uitgegeven dan er totaal is ontvangen vanuit de overheid. Het is een 3 jarige subsidie. Subsidie wordt in 2023 uitgegeven.

74 V

Totaal lasten Baten Participatie De definitieve gebundelde uitkering Pw, IOAW, IOAZ, Bbz 2004 ontvangen van het Rijk voor het bekostigen van de Participatiewet en overige uitkeringen is lager dan verwacht bij de halfjaarrapportage.

188 V

- 66 N

SPUK Wet inburgering 2021, Zie toelichting bij lasten.

- 122 N

SPUK Opvang Oekraïense vluchtelingen. Zie lasten.

502 V

Omdat er nauwelijks Bbz leningen zijn verstrekt zijn er geen vorderingen ontstaan. Zie toelichting door bij lasten.

- 75 N

SPUK Energiearmoede. Zie toelichting bij lasten.

183 V

Terugvordering bijzondere bijstand.

24 V

Wmo-voorzieningen Het voordelige saldo van de Modulaire gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Limburg Noord; Beschermd wonen is hoger dan aanvankelijk werd begroot. Begrotingswijziging 2022-2 van de MGR SD NL.

154 V

Onderwijs SPUK Onderwijsachterstandenbeleid; reservering voor 2023. Zie toelichting bij lasten.

- 178 N

SPUK Onderwijsvertragingen; reservering voor 2023. Zie toelichting bij lasten.

- 74 N

Totaal baten Mutatie reserves Niet uitbetalen Energietoeslag 2023 tot 120% in december 2022. (zie lasten programma 2) Niet uitbetalen Energietoeslag 2023 120% - 150% in december 2022. (zie lasten programma 2) Niet onttrekken kosten opsporen Stille Armoede aan Algemene reserve

348 V - 373 N - 343 N - 20 N

Totaal mutatie reserves Overige afwijkingen

- 736 N 62 V

Totaal afwijkingen

- 138 N

Jaarstukken 2022

35

Programma 3 Veilige dorpen

Inleiding Dit programma gaat over veiligheid. Veiligheid is een gezamenlijke zorg van gemeente, politie en inwoners. Onze inwoners treffen waar mogelijk maatregelen om te voorkomen dat ze in onveilige situaties terecht komen. Waar nodig worden zij hierbij ondersteund door de partners in het veiligheidsdomein (onder meer gemeente, politie, Veiligheidsregio, zorgpartners).

Wat willen we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan 2022 stond eveneens in het teken van afronding en nasleep hoog water juli 2021. Samen met inwoners zijn ervaringen gedeeld en mogelijke oplossingen voor de toekomst met elkaar besproken. We constateren dat een groot aantal inwoners overlast heeft ervaren. We constateren ook dat erger is voorkomen door snel en kundig optreden van inwoners en gemeente. In de nasleep en afronding hebben we gebruik gemaakt van de mogelijkheden bij het Nationaal Rampenfonds om extra subsidie aan te vragen voor de meest schrijnende gevallen. We hebben aanvragen in afstemming met inwoners verzorgd. Alle aanvragen zijn volledig toegekend.