03 Bijlage: Kadernota 2024

Kadernota 2024

Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Maatschappelijke ontwikkelingen 3. Visie en richting 4. Uitgangspunten 5. Keuzes en speerpunten 2024 6. Financiële positie

3 4 7 9 10 20

1. Inleiding Gewoon blijven dóen, natuurlijk Samen! Dit is het

duurzaamheid en om te redeneren. En we werken

motto waarmee we deze raadsperiode samen met

aan de kwaliteit van de gemeentelijke organisatie. Het

onze inwoners en ondernemers werken aan een

gaat om een grote financiële opgave om onze begroting

gemeente waarin het goed wonen, werken en leven

uiterlijk in 2024 duurzaam in balans te krijgen.

is én blijft. De snel veranderende wereld vraagt om wendbaarheid en veerkracht. Dat geldt voor onze

We maken ons zorgen over ontwikkeling van het

inwoners én voor de gemeentelijke organisatie. Inves-

gemeentefonds vanaf 2026. We willen vooruit kijken,

teren in de relatie en samenwerking tussen inwoners

verder dan 2024, om samen met de gemeenteraad te

en de gemeente blijft dan ook een topprioriteit.

bepalen wat nodig is om ook op lange termijn financieel

Want we staan samen voor grote maatschappelijke

gezond te blijven.

opgaven. Zoals het vergroten van de bestaanszekerheid van kwetsbare inwoners en ontwikkeling van een

Deze kadernota geeft, net als het coalitieakkoord, de

duurzame en klimaatbestendige samenleving.

hoofdlijnen weer van onze koers. We staan stil bij een aantal belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen. Die

Met deze kadernota geven we richting aan de ontwikke-

zijn medebepalend voor de aandachtspunten voor 2024.

ling van onze gemeente. Die willen we de komende jaren

Daarnaast geven we een actueel beeld van onze financiële

vasthouden, om zowel onze inhoudelijke als financiële

positie en bepalen we de financiële uitgangspunten

doelen te halen. Het plan ‘Roerdalen in Balans’ blijft ook

voor de nieuwe programmabegroting. We vragen de ge-

het komend jaar leidend in onze aanpak. Het gaat om

meenteraad de koers te bevestigen en aan te geven wat

de omvorming van het sociaal domein, investeren in

belangrijk is in de uitwerking in de programmabegroting.

3

2. Maatschappelijke ontwikkelingen Het tempo van veranderingen in de maatschappij is

Gebied. De uitwerking daarvan wordt zichtbaar via de

hoog. Oorlog en klimaatverandering in Europa en elders

aanpak van onder andere intensieve landbouw, woning-

in de wereld hebben directe gevolgen voor onze taak

bouw, veiligheid, verduurzaming en natuurverbetering.

als gemeente. Ze dwingen ons tot korte termijnactie.

Met woondeals en nationale programma’s wil het Rijk

Zoals de opvang van vluchtelingen en het compenseren

bindende afspraken maken met woningcorporaties en

van de hoge energiekosten. We zijn bezorgd over de

gemeenten. Daarnaast wordt er met de provincies

toenemende kansenongelijkheid. Dat stelt ons voor

afgestemd op regioniveau.

een nóg grotere opgave. Ook verwachten wij een taak in het opvangen van extra vluchtelingen en asielzoekers.

Ook de aanpak van kansenongelijkheid en armoede

Dat vergroot de druk op de woningmarkt, maar ook

krijgt veel aandacht. Het streven van het kabinet is

op ons zorg- en onderwijsstelsel. Want ook die staan

toeslagen af te schaffen en wetten en regels waar het

onder druk. De woningbouw wordt bovendien beïnvloed

kan te vereenvoudigen. Men wil meer uitgaan van

door de stikstofcrisis. En dat naast de gevolgen van de

burgerparticipatie. Met oog voor de menselijke maat.

klimaatverandering, zoals overstromingen en perioden

Ook lokaal werken we aan deze ontwikkeling naar

van extreme droogte. Dit betekent dat we als organisatie

minder regels en een andere rolverdeling tussen de

wendbaar moeten zijn. Er is ruimte nodig om in te

gemeente en de inwoners.

spelen op deze veranderingen. Dit zet extra druk op de strategische opgaven die we hebben gesteld op het

2.1 Vertrouwen in de overheid daalt

gebied van duurzaamheid, sociale samenhang en onze

De landelijke overheid worstelt met de gevolgen van

financiële positie voor de langere termijn. Tegelijkertijd

de stikstofcrisis, de gaswinning in Groningen en het

is dit ook een kans om de ingeslagen weg van ‘Samen

oplossen van de toeslagenaffaire. Uit landelijke cijfers

Doen’ te verstevigen. En samen te werken aan maat-

blijkt dat het vertrouwen in de overheid daalt. De

schappelijk relevante opgaven. Gerichte en scherpe

verkiezingen voor de Provinciale Staten werden vooral

keuzes zijn dan wel nodig.

gezien als een afrekenmoment voor de landelijke politiek. We willen voorkomen dat ongenoegen leidt

Het nieuwe kabinet zet met Nationale regie op de

4

tot polarisatie en dat inwoners afhaken. Daarom vinden

ruimtelijke ordening miljardenfondsen in voor de grote

wij de kwaliteit van onze communicatie zo belangrijk.

Nationale Opgaven. Die opgaven worden vertaald in

Zichtbaar zijn in de gemeente. Duidelijk zijn over wat

programma’s, zoals het Programma waterveiligheid en

we doen en waarom, maar ook over wat niet lukt of

ruimte, het Programma woningbouw (leefbaar inclusief

kan. We blijven investeren in het directe contact met

en gezond wonen) en het Nationaal Programma Landelijk

inwoners zowel ambtelijk als bestuurlijk.

2.2 Open en transparante overheid/ digitalisering dienstverlening

Wij werken (eu)regionaal samen waar dat nodig is om onze doelen te bereiken. We gaan voor een nieuwe

Inwoners en bedrijven verwachten meer openheid

aanvraag voor een Regiodeal in de 5e tranche. Daarmee

en transparantie van de overheid. Ze moeten er op

willen we doelen uit onze regionale investeringsagenda

kunnen vertrouwen dat we op een veilige, transparante

én uit onze eigen begroting realiseren. We zoeken naar

manier overheidsinformatie uitwisselen en inzichtelijk

geld voor onze bijdrage. Dat doen we zoveel mogelijk

maken. De informatie moet beter vindbaar, uitwissel-

binnen de huidige begrotingsruimte. Tegelijkertijd willen

baar, eenvoudig te ontsluiten en goed gearchiveerd

we een overheid zijn die dicht bij de inwoner staat. Dus

zijn. Daarnaast nemen de digitale contacten tussen

wat lokaal kan, doen we lokaal.

overheid en inwoners en bedrijven toe.

2.4 Grote opgaven We hebben te maken met steeds meer wet- en regel-

Nederland staat voor een groot aantal opgaven, zoals

geving om dit te organiseren. De verschillende wetten

het oplossen van het woningtekort, de stikstofproble-

zijn gericht op:

matiek, de klimaataanpak, een duurzame energievoor-

• het (actief) openbaar maken van overheidsinformatie

ziening en herstel van natuur. Dit moet allemaal

op een voor iedereen toegankelijke manier;

gerealiseerd worden in een klein land, waar ruimte

• het recht om digitaal te communiceren met de overheid;

schaars is. Naast schaarse ruimte groeit de schaarste in

• toegang tot publieke dienstverleners en;

grondstoffen, materialen en personeel, met vertraging

• eisen aan de betrouwbaarheid van de inlogmogelijk-

in projecten en stijgende kosten tot gevolg. Daarmee

heden.

hebben deze ruimtelijke opgaven ook steeds meer maatschappelijke gevolgen. Hoge huurprijzen, koop-

Dit vraagt om steeds meer investeringen in onze infor-

woningprijzen en energieprijzen maken dat wonen

matievoorziening en de digitale dienstverlening. Ons

voor een deel van onze bevolking onbetaalbaar wordt.

uitgangspunt is dat we voor alle inwoners bereikbaar

Een groeiende groep Nederlanders heeft sowieso

zijn en blijven. Ook voor inwoners die moeite hebben

moeite om rond te komen. We zien een groei van armoede

met de digitalisering van onze samenleving.

met alle gevolgen van dien. Voor gezondheid, groeiende kansenongelijkheid voor kinderen en zorg voor ouderen.

2.3 Positie van de gemeente en de bestuurlijke inrichting

baar, zowel ruimtelijk als maatschappelijk. Wij vinden

Speciale aandacht vraagt de positie van de gemeente. Het

de samenhang in de aanpak van deze uitdagingen en

Ook in Roerdalen zijn deze gevolgen duidelijk merk-

Rijk laat steeds meer taken door de gemeente uitvoeren.

intensieve samenwerking met alle partijen die hierin

De vraag is: wordt de gemeente meer een uitvoeringsloket

een bijdrage kunnen leveren cruciaal. Inwoners, onder-

of blijft er genoeg ruimte voor medebewind? In het

nemers, woningcoöperaties en de regionale samen-

regeerakkoord staat hierover: ‘we bezinnen ons op de

werkingsverbanden waar we onderdeel van uitmaken.

positie van het lokale bestuur om het toekomstbestendig

Zo willen we de komende jaren meer opgavegericht

te maken.’ Dit speelt op alle beleidsterreinen, zowel

gaan werken.

sociaal als ruimtelijk. Bijvoorbeeld in de opschaling van regionale samenwerkingen rondom jeugdzorg. Ook

2.5 Krapte op de arbeidsmarkt

wordt landelijk steeds meer rechtstreeks ingegrepen op

Er heerst nog steeds een krapte op de arbeidsmarkt.

zowel het provinciale, regionale als het lokale woonbeleid.

Dit speelt in een groot deel van Nederland en in bijna

We zien dezelfde ontwikkeling bij de aanpak van de

alle beroepsgroepen. In het eerste kwartaal van 2022

Nationale opgaven voor Natuur en Water. Het kabinet zet

waren dit 133 vacatures ten opzichte van 100 werklozen.

in op sterke regio’s aan de landsgrens door interbestuurlijk

In het vierde kwartaal van 2022 stonden 123 vacatures

te werken aan de (gebieds)opgaven in deze regio’s.

open per 100 werklozen.

En door het versterken van de grensoverschrijdende samenwerking met grensregio’s in onze buurlanden.

5

De spanning op de arbeidsmarkt raakt ondernemers en

2.6 Financiële onzekerheid

organisaties in onze gemeente. Het geldt ook voor de be-

We zien dat de financiële onzekerheid groeit. Dit geldt

roepsgroep ambtenaren. De vraag naar gekwalificeerde

voor zowel onze uitgaven als voor onze inkomsten. De

medewerkers is nog nooit zo hoog geweest. Uit de vaca-

grootste inkomstenbron is de gemeentefondsuitkering

turemonitor van het A&O fonds Gemeenten komt naar

van het Rijk. Vanaf 2026 daalt dit bedrag aanzienlijk.

voren dat het aantal vacatures binnen gemeenten blijft

Dit heeft onder andere te maken met de landelijke

stijgen. In het vierde kwartaal van 2022 was het aantal

ontwikkeling om meer mogelijkheden te creëren voor

vacatures 8% hoger dan in het eerste kwartaal van 2022.

belastingheffing door gemeenten.

We zien dit ook terug in onze eigen organisatie en bij het

Het financieel beeld zoals uitgewerkt en toegelicht in

Servicecentrum MER. Het aantal openstaande vacatures

hoofdstuk 6, is een momentopname. De kans op een

neemt toe. Ze zijn niet of moeilijk in te vullen. Dat geldt

economische recessie is nog aanwezig en misschien worden

zowel voor vaste functies als voor tijdelijke oplossingen

de huidige kabinetsplannen bijgesteld. Uiteindelijk heeft

via inhuur. Dit zorgt voor vertraging in de uitvoering van

dit ook effect op de financiële situatie van onze gemeente.

onze taken. We moeten steeds vaker prioriteiten stellen

Op dit moment is niet te becijferen hoe groot dit effect

en bepalen wat wel en wat niet opgepakt kan worden.

gaat zijn.

Inwoners merken dat, bijvoorbeeld door langere doorlooptijden van procedures.

De wereld om ons heen verandert steeds sneller en onzekerheden nemen toe. Dit is de context waarin we

Voor de uitvoering van Nationale programma’s is extra

deze kadernota presenteren. Onze visie op de ontwikkeling

inzet nodig. Daarvoor hebben we op dit moment, ook de

van Roerdalen, dus wat we willen bereiken, is helder. Dit

huidige inhuur meegerekend, onvoldoende capaciteit.

realiseren in onzekere tijden vereist lef, wendbaarheid en aanpassingsvermogen van zowel het gemeentebestuur, onze inwoners en onze organisatie.

6

3. Visie en richting Wij geloven in de kracht van mensen, individueel en col-

We werken aan een nieuwe rolverdeling tussen de

lectief. Mensen vormen samen de gemeenschap van

gemeente en de gemeenschap. We experimenteren met

Roerdalen. In dorpen en buurten, jong en oud, via betaald

nieuwe werkwijzen. Zowel inwoners als de gemeente

werk, als mantelzorger, vrijwilliger of als ondernemer. Wij

kunnen hiervoor het initiatief nemen. Zo leren we al

geloven in een samenleving waarin iedereen zoveel

doende wat in Roerdalen het beste werkt.

mogelijk meedoet. Want in vitale dorpen nemen mensen initiatief en verantwoordelijkheid voor hun buurt en hun

We hebben voor de komende jaren zeven speerpunten

buurtbewoners. Hierin is de afgelopen jaren al veel

benoemd in het coalitieakkoord. Daar willen we samen

bereikt. Dit bouwen we verder uit, naar meer mensen en

met onze inwoners en ondernemers aan werken. In de

meer resultaten. Inwoners moeten gewoon makkelijk

infographic op de volgende pagina staat de essentie van

mee kunnen doen. Zo dragen we samen bij aan geluk en

wat we willen bereiken in de raadsperiode 2022-2026.

levensvoldoening van alle mensen in Roerdalen. Onze

Jaarlijks leggen we met de kadernota de focus op het

kernwaarden respect en gelijkwaardigheid, vertrouwen

eerstvolgende jaar. Dit werken we vervolgens uit in de

en verantwoordelijkheid, zijn bepalend voor onze manier

programmabegroting. In hoofdstuk 5 benoemen we de

van werken.

belangrijkste aandachtspunten voor 2024.

7

Coalitieakkoord Roerdalen 2022-2026 Gewoon blijven dóen, natuurlijk samen!

Dit zijn onze speerpunten voor de komende jaren: 1 Samen doen

2 Omvorming sociaal domein, de mens centraal

Dit willen we bereiken: • • • •

Uitstekende dienstverlening en communicatie. Een organisatie die doet wat ze belooft. Een netwerk van gemeente en inwoners. Meer betrokkenheid van raadsleden.

3 Duurzame energie, natuur en klimaat

Dit willen we bereiken: • • • • • • • •

Kansrijk opgroeien en vitaal ouder worden. Samen tegen armoede en eenzaamheid. Iedereen telt mee. Gezonde basisschool, groene speelplaats. Openbare ruimte die uitnodigt tot beweging. Extra aandacht voor de jeugd. Betere integratie van nieuwe inwoners en statushouders. Digitale ontwikkeling, toegankelijk voor iedereen.

Dit willen we bereiken: • •

Nieuwe duurzame energiebronnen voor en door Roerdalen. Iedere inwoner moet mee kunnen doen. • We geven zelf het goede voorbeeld. • Krachtige lokale én regionale samenwerking. • Roerdalen voorbereiden op klimaatverandering. • Nieuwe natuur.

4 Bouwen en wonen Dit willen we bereiken: • • •

Bouwen naar behoefte Gemeentelijke regie op woningbouw. Toekomstbestendige woningvoorraad.

5 Aantrekkelijke en veilige leefomgeving Dit willen we bereiken: • • • •

Groter bewustzijn van een veilige leefomgeving. Passende accommodaties voor leefbare dorpen. Veilige en goed onderhouden wegen, trottoirs en fietspaden. Duurzame verlichting.

6 Groene gemeente, met een gezond ondernemersklimaat Dit willen we bereiken: •

Economische ontwikkeling in balans met natuur en landschap.

7 Begroting in balans Dit willen we bereiken: • • •

Lagere kosten voor zorg en ondersteuning. Nieuwe structurele inkomsten. Een compacte en slagvaardige organisatie.

Het volledige coalitieakkoord kunt u vinden op onze website: www.roerdalen.nl/college-van-burgemeester-en-wethouders

4. Uitgangspunten De volgende uitgangspunten zijn bepalend voor onze aanpak.

4.1 Dorpsgerichte aanpak

en de inwoners centraal staan. We zoeken samen met

Het dorp is ons vertrekpunt als het gaat om sociale

onze inwoners naar de beste invulling van ieders rol.

samenhang, leefbaarheid en de leefomgeving. We richten onze organisatie in om dorpsgericht te werken.

4.4 Lokaal doen wat kan, samenwerken als het nodig is

4.2 Opgavegericht werken

We werken het liefst zo dicht mogelijk bij onze inwo-

De opgaven die leven onder onze inwoners staan

ners. Een gemeente die zichtbaar dichtbij is, met korte

centraal. Samen met hen, onze ondernemers, vrijwilli-

lijnen naar bestuur en medewerkers.

gers en professionals maken we het verschil. Denken in kansen in plaats van problemen. En eerst handelen vanuit mogelijkheden en daarna pas vanuit regels.

Als het aantoonbaar toevoegde waarde heeft werken we ook (eu)regionaal samen. Bijvoorbeeld bij specialistische of gemeente-overstijgende taken. Het Servicecentrum

4.3 Meervoudige overheid

MER is een belangrijke uitvoeringsorganisatie op het

Onze rol en verantwoordelijkheid is niet in alle taken

gebied van onze bedrijfsvoering en uitvoeringstaken

hetzelfde. We werken volgens het model meervoudige

(Omgevingsdienst en Sociaal Domein).

overheid, waarin de verschillende rollen van de gemeente

Type 1 activiteiten: gemeenschap is eigenaar Leef domein

= zelfsturing Type 2 activiteiten: gemeenschap is eigenaar en gemeente of maatschappelijke partij levert bijdrage

Type 3 activiteiten: gemeente of maatschappelijke partij is eigenaar en inwoners leveren bijdrage

= interactief beleid/uitvoering

Publiek domein Type 4 activiteiten: gemeente of maatschappelijke partij is eigenaar

9

5. Keuzes en speerpunten 2024 5.1 Samen doen

Het landelijk Digitaal Stelsel Omgevingswet dat (nog)

Samen doen betekent dat we steeds meer vanuit

in ontwikkeling is, heeft als doel om de inwoners te

maatschappelijke, voor inwoners belangrijke opgaven

ondersteunen in het vergunningsproces.

werken en vanuit het principe van een meervoudige en ‘andere overheid’. En minder vanuit afzonderlijke

We werken zo veel mogelijk op basis van vertrouwen

beleidsdomeinen. Dus meer in samenhang en in sa-

bij het beoordelen en afhandelen van aanvragen,

menwerking met inwoners en partners.

zowel digitaal als fysiek. Tegelijkertijd is zorgvuldigheid, herkennen van pogingen tot fraude en misbruik van

Netwerk van gemeente, inwoners en ondernemers

gegevens van groot belang.

We willen ook in 2024 investeren in de samenwerking met

5.2 Roerdalen in balans: begroting in balans

inwoners en in de ondersteuning van burgerinitiatieven.

Bij de voorbereiding van de begroting 2021-2024 bleek

De samenwerking met ondernemers geven we in het

een groot meerjarig oplopend tekort in de structurele

bijzonder aandacht. De projecten waaraan we samen wer-

inkomsten van bijna €3,5 miljoen. We hebben toen

ken leren ons hoe we de rolverdeling tussen gemeenten

besloten om dit probleem op een andere wijze aan te

en inwoners kunnen verbeteren. We willen ontwikkelen

pakken, waarbij we toegroeien naar een structurele

naar een ‘andere overheid’, waarin we faciliterend en

balans tussen uitgaven en inkomsten. Zonder de

ondersteunend zijn als inwoners zelf verantwoordelijkheid

kwaliteit die we de laatste jaren samen met inwoners

nemen voor hun woon- en leefomgeving. We verankeren

hebben opgebouwd te benadelen. Dit doen we met

dit in onze organisatie en bouwen gezamenlijk aan een

het project ‘Roerdalen in Balans’. Dit plan bestaat uit

netwerk van gemeente, inwoners en ondernemers.

drie kostenbesparende onderdelen. We hebben de eerste positieve resultaten behaald. De grootste besparingen

Dienstverlening We blijven werken aan verbetering van de dienstverle-

bereiken, gekoppeld aan belangrijke inhoudelijke

ning, zowel via de gemeente als via het Servicecentrum

resultaten. We verwachten dat het niet haalbaar is om

MER. Dat doen we steeds meer digitaal. De toename

alle financiële resultaten in 2024 te realiseren. We gaan

en de strengere eisen die gesteld worden aan digitaal

de raad hierover uitgebreid informeren en willen

verkeer, zorgen ervoor dat de verdere ontwikkeling

volgend jaar bepalen of en hoe we verder werken aan

van de digitale dienstverlening essentieel is. Zo gaan

‘Roerdalen in Balans’ na 2024.

we verder met het ontwikkelen van digitale formulieren. Het toegankelijk houden van onze website is een continu verbeterproces. We pakken de digitale dienstverlening zoveel mogelijk op in gezamenlijkheid met de MER-organisaties. Bij al deze ontwikkelingen borgen we de informatieveiligheid. Daarvoor gebruiken we landelijke normen als uitgangspunt. We werken aan ‘Digitaal informatiepunt digitale overheid’. Steeds meer bibliotheken in Nederland starten een dergelijk informatiepunt, waar inwoners makkelijk terecht kunnen met vragen over onder andere Digi-D, belastingen, zorg of uitkeringen.

10

en nieuwe inkomsten moeten we de komende jaren

Onderdelen van ‘Roerdalen in balans’:

daarmee de energiekosten. Bijvoorbeeld door isolatie

Omvorming Sociaal Domein: we regelen de zorg

ten als gevolg van de sterk stijgende energieprijzen.

van gebouwen. Hierdoor verminderen we de meerkosmeer dichtbij vanuit de inwoner (zie 5.3). De beoogde

De ontwikkeling van windmolens kan op termijn

kostenbesparing is €1.700.000,- per 2024. Ondanks de

zorgen voor nog meer structurele nieuwe inkomsten.

positieve resultaten van pilots zien we de kosten vooral

De gemeenteraad moet nog definitief besluiten over

in de jeugdzorg stijgen. De coronajaren hebben op

de haalbaarheid van windenergie in Roerdalen.

de jongeren een grote impact gehad en de psychische gezondheid toont een neerwaartse trend. We willen

In control: Alle overige besparingen uit het plan ‘Roer-

de grip op de organisatie van het sociaal domein

dalen in Balans’ worden gemonitord vanuit het project

verder versterken. We streven naar betaalbare zorg,

‘In Control’ (besparingen en meeropbrengsten).

ook op lange termijn, en kijken naar de mogelijkheden voor kostenbeheersing.

Een belangrijke besparing is de realisatie van de efficiency van de eigen organisatie (overhead) en het

Investeren in duurzaamheid: We hebben de opdracht

Servicecentrum MER. Uiterlijk per 2024 hebben we

om bij te dragen aan de Europese en Nationale

onze eigen organisatiestructuur aangepast en de

klimaatdoelen. In twee fasen (periode tot 2030 en tot

kosten voor overhead verminderd. Ook het Servicecen-

2050) werken we stapsgewijs toe naar een energieneu-

trum MER heeft de organisatiekosten verlaagd. Dit

trale gemeente die vrijwel volledig gebruik maakt van

draagt bij aan onze kostenbesparing.

duurzame en hernieuwbare energie. We combineren deze duurzaamheidsopgave met kostenbesparing en

Daarnaast werken we via het project ‘In Control’ aan

zorgen voor nieuwe inkomstenbronnen door te inves-

de verbetering van de sturingsinformatie in de organi-

teren in duurzame energieprojecten.

satie. Dit is een continu proces. Zo verbeteren we de

We zoeken naar balans tussen drie onderdelen:

beleid. We hebben het proces van planning en control en

• Het realiseren van de duurzaamheidsdoelen

de onderlinge samenhang met verschillende ondersteu-

grip op de financiële taakstellingen en uitvoering van

• Zorgen voor financieel rendement voor de gemeente

nende processen in beeld gebracht. De eerstvolgende

• Zorgen voor maatschappelijk en financieel rendement

verbeteractie wordt het zorgen voor betere rapportages.

voor onze inwoners Tot slot willen we verder toegroeien naar kostenWe verwachten de gewenste structurele opbrengst en

verlaging van kosten van €325.000,- niet in 2024 te

dekkendheid van leges. Een kanttekening hierbij is dat volledige kostendekking niet altijd haalbaar is. Som-

realiseren. De realisatie van het eigen zonnepark en de

mige legestarieven zijn wettelijk vastgelegd of de raad

reclamemast kosten meer voorbereidingstijd.

heeft gekozen om bepaalde legestarieven niet volledig kostendekkend te maken. In 2024 krijgen we te maken

Eén van de besparingsposten is de verlaging van het

met de Omgevingswet en als gevolg daarvan de ver-

energieverbruik van het gemeentelijk vastgoed en

anderingen in leges voor vergunningen.

11

5.3 Omvorming Sociaal Domein, de mens centraal

We verlengen de periode van de pilots naar 2024. Ge-

Ook in 2024 organiseren we de zorg en ondersteuning

dersteuning. We gaan aan de slag met de plannen voor

richt op een stevigere inzet op preventie en basison-

van inwoners van Roerdalen effectief, dichtbij en laag-

de landelijke akkoorden GALA (Gezond en Actief

drempelig. Vanuit wat nodig is en met het oog op meer

Leven Akkoord) en IZA (integraal zorgakkoord). De lijn

passende hulp, minder verkokering en besparing van

van de omvorming en de pilots passen hier goed bij.

kosten. Volgens een stevige sociale basis. We zijn vanuit

Hetzelfde geldt voor de door het Rijk opgestelde Her-

de omvorming sociaal domein gestart met het uitbreiden

vormingsagenda jeugdhulp. Die roept op tot enerzijds

van de hulpcapaciteit in Roerdalen in de vorm van pilots

meer lokaal georganiseerde hulp en anderzijds meer

op sleutelposities: bij de huisarts, het sociaal team, de

regionale samenwerking rondom gespecialiseerde

basisschool en het Centrum voor Jeugd en Gezin. We

hulp. In 2024 volgt er een wetswijziging die het inperken

trekken deze lijn met meer scherpte door in 2024. Wat

van de (gespecialiseerde) jeugdhulp en het besparen

werkt zetten we door, wat niet werkt stoppen we

van kosten mogelijk maakt: het Rijk wil dat de jeugdhulp

voortijdig. Het financieel doel van de omvorming: een besparing van €1.700.000,- per 2024 blijkt in die omvang

fors ingeperkt wordt tot een kleinere doelgroep kwetsbare jeugdigen. In Roerdalen geven we de jongeren gerichte

niet haalbaar. Er is meer tijd nodig voor de inwerking van

aandacht en betrekken we hen bij de verdere mogelijk-

de maatregelen van de omvorming: de pilots zijn later

heden in de dorpen op het gebied van ontmoeten, ont-

gestart vanwege het coronavirus en het vinden van

plooien en ontspannen. We versterken de pedagogische

beschikbare professionals. Bovendien laten de landelijke

basis bij de kindvoorzieningen en voorschoolse inzet.

maatregelen jeugdhulp en de landelijke hervormingsagenda jeugdhulp op zich wachten.

We richten ons in 2024 op het vitaal ouder worden.

We zien sinds de coronacrisis bovendien een niet

Enerzijds door de regionale samenwerking rondom

voorziene toename van problematiek bij jeugdigen.

wonen en zorg, anderzijds via de extra inzet projecten

Dit is een landelijke trend. Daar komt bij dat veel

als Valpreventie, Welzijn op Recept, mantelzorg en

tarieven in de zorg op aangeven van het Rijk een forse

eenzaamheid via de lijn van het GALA.

stijging laten zien. We actualiseren om die reden de financiële en inhoudelijke doelen van de omvorming

Iedereen telt mee

en maken de tussenbalans op. Het is op dit moment te

We hebben met vijf gemeenten in Midden-Limburg

vroeg om (definitieve) conclusies te trekken.

Oost de meerwaarde van een Nieuwe Entiteit (NEio) onderzocht voor de opgave ‘doorontwikkeling

12

Tussenbalans

Participatiewet’. Begin 2023 hebben we besloten om

Er is sinds 2019, het peiljaar van de omvorming, veel

niet verder te gaan met het opzetten van een nieuwe

veranderd. We maken in 2023 de balans op van de

entiteit. In 2023 en 2024 bekijken we hoe we lokaal,

Omvorming Sociaal Domein. Wat zien we, wat doen

samen met onze uitvoeringsorganisatie Servicecentrum

we en wat levert al resultaat op? Hoe kunnen we de

MER én onze lokale ondernemers zo goed mogelijk

grip versterken? We zetten scherper in op het monitoren

invulling kunnen geven aan deze opgave. Bijvoorbeeld

en controleren van resultaten. De uitkomsten van dit

met het project ‘Outdoor Campus Roerdalen’, waar-

proces en de financiële vooruitzichten verwerken we

mee we inwoners opleiden voor een baan in het

in de begroting 2024.

groenonderhoud.

Tegelijkertijd spelen er ook veel ontwikkelingen in de

markt toe. We willen in goed overleg met alle belang-

regio. We werken aan een herinrichting van de ar-

hebbenden invulling geven aan de klimaatopgaven.

beidsmarktregio om versnippering tegen te gaan en

We richten op zoveel mogelijk meervoudig ruimtege-

hiermee betere dienstverlening te realiseren voor onze

bruik, zowel binnen als buiten de bebouwde omgeving.

inwoners. Ook onderzoeken we de toekomstscenario’s van het participatiebedrijf Westrom.

De mogelijke ontwikkeling van een grote leidingenstrook door onze gemeente (Delta Corridor) is nog onzeker.

Aanvullend zetten wij in 2024 in op:

Deze leidingstrook doorkruist waardevolle gebieden,

• We geven gezien de toename van nieuwe inwoners een

zoals de Meinweg, het Roerdal en Munnichsbos. We

vervolg aan de in 2023 op te starten ‘Human Library’.

hebben nu nog geen rekening gehouden met de con-

• We implementeren de pilots sociale basis en de

sequenties van deze ontwikkeling voor onze organisatie.

maatregelen van de pilot ‘Bestaanszekerheid’ (en de aanpak armoede).

Duurzame energie

• We zetten in op verbetering van de regionale samen-

We willen in 2023 een besluit nemen over de grootscha-

werking rondom specialistische taken die we als

lige opwek van duurzame energie, waaronder de rea-

gemeente alleen niet kunnen uitvoeren.

lisatie van het zonneveld nabij de stortplaats Montfort,

• We zetten in op een nieuwe aanpak voor status-

waarvan de realisatie is voorzien voor 2024. In 2023

houders in samenwerking met Vluchtelingenwerk,

voeren we een verkennend proces uit voor de plaatsing

Nieuwe Buren.

van windmolens in Roerdalen. Afhankelijk van het

• We gaan aan de slag met de zorgplicht voor een fysieke Bibliotheek in Roerdalen.

resultaat hiervan komen hier in 2024 acties uit voort. Met de uitvoering van het plan ‘Zon op Dak’ blijven we

• We gaan aan de slag met het jeugd- en jongerenbe-

inwoners zoveel mogelijk ontzorgen en stimuleren om

leid. Hiervoor leggen we in 2023 de basis. Dat doen

zonnepanelen op hun dak te leggen. De door de

we samen met de jongeren.

gemeenteraad gevraagde evaluatie van het ‘Actieplan

• In het verlengde van de evaluatie en actualisatie van

Duurzame Energie’ (1.0) en het beleid voor duurzame

het accommodatiebeleid nemen we de laatste beslui-

energie bereiden we in 2023 voor. We verwachten dat

ten over maatschappelijke accommodaties zoals

de besluitvorming in de raad over het nieuwe beleid

jeugd- en jongerenhuizen en buurthuizen. Dat doen

en het nieuwe actieplan begin 2024 worden afgerond.

we op basis van onder andere het jeugdbeleid en

Onze aanpak sluit aan op de afspraken in RES 1.0 en

rekening houdend met de wens om maatschappe-

de ‘Investeringsagenda Midden-Limburg. Verbindend

lijke accommodaties te verduurzamen.

Hart van Limburg in Uitvoering’.

5.4 Duurzame energie, natuur en klimaat

De uitwerking van de ‘Transitievisie Warmte’ is een

We dragen bij aan een wereldwijde transitie naar een

belangrijk aandachtspunt in 2024. Op basis van onder-

duurzame(re) samenleving. Deze opgave wordt vertaald

zoek en beleidsregels zorgen we voor een aanpak voor

in Europees, landelijk, provinciaal, regionaal en lokaal

een pilotwijk. De resultaten van deze pilot vertalen we

beleid. Onze aanpak is tweeledig. Enerzijds zorgen we

zoveel mogelijk tot een blauwdruk voor andere wijken

voor de kaders en randvoorwaarden en ondersteunen

in onze gemeente. Een verbetering van de eerder

we inwoners en ondernemers. Anderzijds willen we

opgestelde beleidsregels maakt ook onderdeel uit van

zelf het goede voorbeeld geven met de aanleg van

de pilot evaluatie.

zonnedaken, een eigen zonneveld, de ontwikkeling van windmolens en energiebesparende maatregelen in

We blijven ook investeren in de verduurzaming van het

ons vastgoed. Waar mogelijk werken we samen met de

gemeentelijk vastgoed. We willen de verbouwing en

coöperatie Duurzaam Roerdalen.

verduurzaming van de gemeenteloods in Melick uiterlijk in 2024 afronden. De voormalige gemeenteloods in Sint

Voor de uitvoering van de meeste klimaatopgaven is

Odiliënberg krijgt een multifunctioneel karakter. We

grond nodig. Hierdoor neemt de schaarste op de grond-

onderzoeken in hoeverre het dak voor energieopwek-

13

king gebruikt kan worden, de loods voor elektrische

samenleving door middel van onderzoek en educatie.

opslag gebruikt kan worden met een laadfaciliteit voor

Onderdeel van deze ambities is ook een gebiedsuitbrei-

gemeentelijke voertuigen en de reststroom direct aan

ding. Het huidige park is 1800 hectare groot en bevat

het gemeentehuis geleverd kan worden. Daarnaast

vrijwel uitsluitend Natura 2000 natuur. We streven naar

willen we ook ander gemeentelijk vastgoed of maat-

een natuur- en landschapspark oostelijk van de Maas,

schappelijk vastgoed verduurzamen. Daarmee zorgen

dat vier à vijf keer zo groot is. Globaal van het Swalmdal,

we voor kostenverlaging in de exploitatie. Deze voor-

inclusief Meerlebroek in het noorden tot en met de

zieningen kunnen op deze manier makkelijker voor en

Vlootbeek, het Annendaalsbos/Maria Hoop en Haese-

door onze inwoners in stand worden gehouden.

laarsbroek/Lilbosch in het zuiden.

Natuur en bosbrandpreventie

Daarmee is overigens niet gezegd dat we dit hele

In 2024 zetten we de (grensoverschrijdende) samenwerking

gebied willen omvormen tot natuurgebied. We willen

in de natuur- en bosbrandpreventie voort. We voeren de

niemand planologisch beperken met het Nationaal

maatregelen en acties uit het ‘Risicobeheerplan 2021-

Park Nieuwe Stijl. We willen juist kansen bieden voor

2025 Natuur- en Bosbrand Meinweg-Grenzwald’ uit. We

natuurinclusief agrarisch beheer, streekproducten

werken aan de uitvoering van het project ‘Natuur- en

en gastvrije ontvangst van bezoekers met educatie,

Bosbrandbeheersing 2023-2026, INTERREG VI – A’. Hier-

participatie en overnachtingsmogelijkheden.

mee wordt onze regio voorloper in het in de praktijk brengen van nieuwe mogelijkheden. Voor de uitvoering

Aan het eind van 2023 is duidelijk hoe de ontwikkeling

van maatregelen kan de inzet van gemeentegrond

van het vernieuwde Nationaal Park verder gaat. Hoe

nodig zijn, bijvoorbeeld voor natuurcompensatie.

ziet de doorstart eruit, welke ambities en taken heeft het park, welke partners doen er op welke manier mee

Nationaal Park Nieuwe Stijl

en hoe is de financiering geregeld?

Sinds 2021 bevindt het Nationaal Park De Meinweg zich in een transitieproces. Doel van dat traject is om

14

We lopen met deze transitie in de pas met het transi-

vanaf 2024 een doorstart te maken met nieuwe en

tieproces van alle Nederlandse Nationale Parken. Met

grotere ambities. Onze ambities zijn: versterking van

het Interprovinciaal Overleg (IPO), met de Nationale

de natuur en het landschap, meer belevingsmogelijk-

Parken en met maatschappelijke partners werkt het

heden, extra verdienmogelijkheden voor ondernemers

Rijk aan een ‘Beleidsprogramma Nationale Parken’. Er

en agrariërs en een grotere betrokkenheid van de

zijn duidelijke signalen dat het Rijk vanaf 2024 weer

wil bijdragen aan de Nationale Parken, maar wel op

groenere en klimaat adaptieve woonomgeving. Daarmee

nadrukkelijke voorwaarde dat provincies en de regio

dragen we bij aan de uitvoering van het ‘Deltaplan

dat ook doen (cofinanciering). Komt er geen steun

Ruimtelijke adaptatie’. Dit is een plan van de Nederlandse

vanuit de provincie en de regio? Dan komt er ook

overheden om wateroverlast, hittestress, droogte en de

geen steun vanuit het Rijk. We doen in de begroting

gevolgen van overstromingen te beperken.

een voorstel voor een structurele financiële bijdrage vanuit Roerdalen.

Het klimaatrobuust maken van de watersystemen betekent dat de Limburgse overheden samen met het Rijk de

Limburgs Programma Landelijk Gebied (LPLG)

al bestaande plannen voor hoogwaterveiligheid van de

In 2023 heeft de provincie Limburg samen met diverse

Maas en die voor de zijrivieren en beken (Water in Balans)

stakeholders, waaronder de gemeente Roerdalen, het

versneld willen uitvoeren. Het plan ‘Naar een robuust wa-

‘LPLG Meinweg’ opgesteld. Hierin zijn hoofdkeuzes ge-

tersysteem in Limburg’ geeft aan dat voor een robuust

maakt op de vijf centrale opgaven en doelen die het Rijk

watersysteem meerdere opgaven moeten worden opge-

en de provincie voor onze regio hebben geformuleerd:

pakt. Zoals de landbouwtransitie, de energieopgave en

• Natuur

stikstofaanpak. Water is hierin het leidende principe in de

• Stikstof

ruimtelijke ordening: alleen bouwen op plekken waar dat

• Water

vanuit wateroogpunt kan en kijken welke functies wel

• Klimaat

mogelijk zijn in gebieden met wateroverlast en droogte.

• Landbouwperspectief

Het extreem hoogwater in juli 2021 leidde in Limburg tot enorme maatschappelijke, financiële en emotionele

Deze opgaven moeten nu uitgewerkt en gerealiseerd

schade. Ook in Roerdalen werden inwoners en onderne-

worden. Welke rollen en taken hiervoor bij de gemeente

mers getroffen. Daarom geven we in 2024 prioriteit aan

komen te liggen is nu nog niet bekend. We zetten de

het Programma waterveiligheid. We willen dat onze ge-

ondersteuning voort om de al aangewezen gebieden

meente zo goed mogelijk gebruik kan maken van finan-

voor nieuwe natuur in Roerdalen te realiseren. We

ciële ondersteuning van het Rijk. Daarnaast ondersteunen

geven samen met de provincie prioriteit aan de Natura

we het inwonerinitiatief ‘Hoogwaterwacht Vlodrop’.

2000 gebieden in onze gemeente en vooral aan de ontwikkeling van het Flinke Ven. We zijn bereid

We willen dat de bossen, natuurterreinen en landschap-

gemeentegronden in te zetten voor deze ontwikkeling

pelijke beplantingen zodanig beheerd of omgevormd

en de uitvoering van het LPLG. Dat doen we in nauwe

worden, dat ze toekomstbestendig zijn. En ook met de

samenwerking met de agrarisch ondernemers, de

klimaatveranderingen mee kunnen bewegen. Daarom

provincie en het waterschap.

maken we een langetermijnvisie en een maatregelenpakket voor de komende tien jaar. In 2024 gaan

Klimaatadaptatie

we de volgende stappen zetten in de uitvoering van

De komende jaren staan in het teken van de duurzame,

deze beheersmaatregelen.

15

5.5 Transitie wetgeving fysieke leefomgeving

Limburg, de Limburgse gemeenten, woningcorporaties

De komende jaren staan ons veel veranderingen te

en het Waterschap Limburg de ‘Woondeal Limburg’

wachten in de wetgeving voor de fysieke leefomge-

getekend. Deze woondeal is een nadere uitwerking

ving. Het is nodig om ruimte en tijd te reserveren voor

van het Limburgse Provinciale bod van 13 oktober

deze verandering. Ook om te reflecteren en te leren.

2022. Hierin is afgesproken dat partijen zich gezamenlijk

Omgevingswet

kwantitatieve provinciale huisvestingsopgave door een

inzetten voor de realisatie van de kwalitatieve en Per 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking.

bruto toevoeging van 26.550 woningen. Daarnaast is

De Omgevingswet is een ingrijpende wijziging in het

men bereid om 20.000 woningen extra te realiseren.

omgevingsrecht. Zo ingrijpend, dat het veel tijd, geld en

Daarmee dragen we ook in Limburg bij aan het oplossen

energie kost om ‘klaar te zijn’ voor de inwerkingtreding.

van het woningtekort en de ambitie om in heel Nederland in totaal 900.000 nieuwe woningen te bouwen.

De Omgevingswet gaat over veel beleidsdomeinen, activiteiten en onderwerpen. De fysieke leefomgeving

We hebben steun van de Rijksoverheid nodig om aan

met verschillende thema's, zoals geluid, water, bodem

de stapeling van aanvullende eisen (voor de juiste

of cultureel erfgoed komen in de nieuwe wet samen.

kwaliteit van woningen, klimaat, de wateropgave en

Maar ook maatschappelijke opgaven zoals de energie-

waterveiligheid, verduurzaming, circulariteit en natuur-

transitie, mobiliteit of gezondheid krijgen een plek

inclusief bouwen) te kunnen voldoen. Goede plannen, op

binnen deze omvorming.

de juiste plek versneld uitvoeren en daarbij innovatieve (flex)concepten een kans bieden, vormen de kern van

Nadat de Omgevingswet in werking is getreden hebben

deze opgave. Voor Roerdalen is daarbij het ambitieuze

we tot uiterlijk 31 december 2029 voor de volledige trans-

bouwprogramma uit de Structuurvisie Wonen Midden

formatie. Daar geven we de komende jaren prioriteit

Limburg 2022 tot en met 2025 leidend. De opgave is

aan. In die transitie naar het nieuwe wettelijke stelsel zul-

groot. Daarom hebben we deze opgave uitgesplitst in

len medewerkers, inwoners en bedrijven ondersteuning

een viertal lokale thema’s. De ontwikkelingen volgen

vragen bij onderwerpen die niet altijd voorzien zijn

zich in rap tempo op waarbij het een uitdaging is om

binnen onze huidige werkwijze. Deze transformatie

deze ontwikkelingen te volgen en te verankeren in ons

vraagt ook om een nieuwe werkhouding. Hoe geven we

woonbeleid. Om dat te kunnen moet er snel geschakeld

het ‘samen doen’ vorm in deze transitie?

worden en zijn dynamische bouwstenen belangrijk. We schetsen hieronder de vier thema’s met bijbehorende

Wet Kwaliteitsborging

opgaven. In de uitwerking hiervan verkennen we ook

De Wet kwaliteitsborging voor bouwen verplaatst de

de mogelijkheden om met meer dan twee bouwlagen

toetsing aan de bouwtechnische eisen van een bouwwerk

te bouwen waar dat kan.

van de gemeente naar een onafhankelijke partij: een kwaliteitsborger. Dit geldt niet direct voor alle

Bouwen naar behoefte

bouwwerken. In eerste instantie moet de bouwkundige

Voor Roerdalen is het belangrijk dat we een gezond

toetsing van onder andere grondgebonden woningen,

evenwicht vinden tussen de huidige en toekomstige

vakantiewoningen en bedrijfspanden met maximaal

woonbehoefte. We bouwen in ieder dorp zowel tijdelijke

twee verdiepingen worden getoetst en begeleid door

als permanente woningen. Daarbij kijken we ook of

een kwaliteitsborger. Deze bouwkundige toetsing

onze kerngrenzen zoals weergegeven in de ‘Omge-

komt daarmee als gemeentelijke taak te vervallen.

vingsvisie Roerdalen 2050’ nog wel actueel zijn. We kijken ook naar de prioritering van onze woningbouwprojecten

16

5.6 Wonen voor iedereen

zodat we aan het bouwen in iedere kern kunnen voldoen.

In het hele land is sprake een krapte op de woningmarkt.

Daarmee voorzien we in de woonbehoefte en willen

Om die reden heeft de minister van Volkshuisvesting en

we (nieuwe) inwoners langdurig aan onze gemeente

Ruimtelijke Ordening op 9 maart 2023 met de Provincie

binden. Dit draagt bij aan de leefbaarheid van onze

kernen en een gezonde(re) bevolkingsopbouw van

extra aandacht aan de integratie van inwoners die in de

onze gemeente. De aantrekkelijkheid van de woon- en

tijdelijke woningen komen, die we in ieder dorp realiseren.

leefomgeving speelt daarbij een belangrijke rol. Verder

Daarnaast is het mogelijk dat we een nieuwe opgave

wordt bereikbaarheid (zowel mobiliteit als digitale

krijgen voor de huisvesting van ontheemden (vluchtelingen

bereikbaarheid) steeds belangrijker. We willen ook op

en statushouders). Daar bereiden we ons op voor. Daar-

lange termijn een aantrekkelijke woongemeente blijven

naast investeren we in de samenwerking met de

en waar mogelijk de leefbaarheid versterken. Daarom

woningcorporatie(s) en de huurdersbelangenvereniging.

willen we als gemeente meer regie voeren op de

We maken concrete prestatieafspraken op alle thema’s

woningbouw en zorgen dat er gebouwd wordt naar

van ons woonbeleid.

behoefte. Om te kunnen voldoen aan de afspraken uit de Woondeal is het noodzakelijk dat deze afspraken

Duurzaam wonen

erankerd worden in lokaal beleid. Onze prioriteit is het

We hebben ook aandacht voor het verduurzamen van

bouwen van woningen voor diverse doelgroepen,

de bestaande woningvoorraad (levensloopbestendig

waarbij we innovatieve projecten ruimte bieden.

en energetisch) en de potentiële verdunningsgebieden, waar we op lange termijn juist weer minder huizen

Wonen en zorg

nodig hebben. We willen daarbij op zoek gaan naar

Vanaf 1 januari 2024 zijn gemeenten verplicht een

meer samenhang in de komende jaren.

Woonzorgvisie te hebben. Dit naar aanleiding van een advies van de ‘Taskforce Wonen en Zorg’. Samen met

5.7 Aantrekkelijke en veilige leefomgeving

zorgpartijen en Wonen Limburg werken we aan een

We werken aan een aantrekkelijke en veilige leefom-

visie voor Roerdalen die de verbinding vormt tussen de

geving met passende voorzieningen en accommoda-

‘Structuurvisie Wonen’, ‘De omgevingsvisie Roerdalen

ties. We willen het beheer en onderhoud van de

2050’ en het ‘Beleidskader sociaal domein Midden Lim-

openbare ruimte zoveel mogelijk dorpsgericht gaan

burg Oost 2020-2028’. Deze visie moet inzicht geven in

aanpakken. Daarnaast blijven we investeren in de fiets-

de instrumenten die wij kunnen inzetten om zo de

verbindingen tussen de dorpen.

juiste randvoorwaarden te scheppen om te komen tot een aanpak om inwoners zo lang mogelijk zelfstandig

We willen dat onze inwoners minder vaak, en het liefst

te laten wonen waarbij uitgegaan wordt van de eigen

helemaal geen, slachtoffer zijn van onveilige situaties.

kracht van onze inwoners. De komende jaren werken

Denk aan cybercriminaliteit, maar ook aan brand en in-

we daar actief aan.

braak. We zetten in op preventie en ondersteunen onze inwoners. We besteden extra aandacht aan de

Wonen voor iedereen

jeugd. Door middel van bijvoorbeeld de Risk Factory

Ook in 2024 heeft de realisatie van de tijdelijke woningen

leren jongeren meer over bijvoorbeeld de risico's van

in alle kernen prioriteit. We geven ook het komende jaar

drugshandel en sexting.

17

Voor de bestrijding van ondermijnende criminaliteit en

Uit landelijk onderzoek blijkt dat de economische waarde

capaciteitsuitbreiding van de politie trekt het kabinet

van natuurrecreatie en -toerisme gestaag toeneemt. Bij

vanaf 2022 jaarlijks een half miljard euro extra uit.

de ontwikkeling van natuur binnen onze gemeente zijn

Voor Roerdalen is ondermijning ook een prioriteit. De

we voortdurend op zoek naar een goede balans tussen

pilot van de ‘MER ondermijningstafel’ is succesvol

de natuurwaarden en de economische kansen.

afgerond. We zetten deze samenwerking en aanpak structureel voort. De ondermijningstafel is een samen-

In 2022 zijn we gestart met een nieuw beleidskader

werkingsverband tussen de veiligheidspartners en de

voor recreatie en toerisme. In 2023 wordt dit door het

MER-gemeenten om ondermijning aan te pakken. De

college vastgesteld. De vier strategische pijlers die dit

BOA-capaciteit is uitgebreid met het extra rijksgeld dat

beleid verder vorm moeten geven zijn:

hiervoor beschikbaar is gekomen.

• Versterken van huidig aanbod • Vernieuwen en innoveren

We versterken de verbinding tussen zorg en veiligheid.

• Samen staan we sterk

Denk hierbij aan (overlastgevende) complexe casuïstiek,

• Positionering van de gemeente

zorgmijders of hoarding situaties. Dat doen we zowel lokaal als regionaal.

Samen met inwoners, ondernemers en alle andere partners waarmee we samenwerken - buiten en binnen

5.8 Groene gemeente, met een gezond ondernemersklimaat

het gemeentehuis – gaan we in 2024 uitvoering geven

Een natuurlijke omgeving draagt bij aan het welzijn

De eerste concrete projecten die in 2023 worden

van mensen. Deze waarde is belangrijk voor een aan-

opgestart en in 2024 verder worden uitgewerkt zijn:

trekkelijke woonomgeving en waardevolle activiteiten

• Het opwaarderen van de ruitercrossbaan op de

in de vrije tijd. Wij willen onze natuur graag meer toe-

aan dit plan.

Meinweg.

gankelijk maken, zodat er meer mensen van kunnen

• Het opstarten van het Keyport-project ‘Regio in je

genieten omdat onze ondernemers hier baat bij heb-

rugzak’ met als doel om de jeugd enthousiast te

ben. We blijven deelnemen aan de ontwikkeling van

maken voor de regionale arbeidsmarkt en te zorgen

de hoogwaardige fietsverbinding Midden-Limburg (in-

dat onze ondernemers aantrekkelijker werkgevers

ternationale fietsverbinding tussen Nederweert en

zijn of worden.

Mönchengladbach, via Roerdalen) en de uitvoering van

• Een inventarisatie van de recreatieve routes, met

de toeristische overstappunten (bijvoorbeeld natuur-

als doel deze op te knappen waar nodig. We streven

hubs, parkeervoorzieningen rondom de Meinweg).

uiteindelijk naar de hoogste kwaliteit. • Het ontwikkelen van een toeristische, handzame plattegrond voor alle verblijfsgasten in Roerdalen.

18

Via de Samenwerking Midden-Limburg (SML) hebben

5.9 Bedrijfsvoering

we in 2023 het uitvoeringsprogramma van de Regiovisie

We zorgen voor aanpassingen in het gemeentehuis

Recreatie en Toerisme Midden-Limburg verder uitge-

zodat samenwerken en digitaal werken makkelijker

werkt. In 2024 gaat het om de volgende projecten:

wordt. Het aantal werkplekken wordt kleiner. Dat kan

• Ontsluiten van erfgoed met belevingswaarde en

omdat we hybride blijven werken en veel medewerkers

cultuurroutes (thematische ontsluiting, eventueel in

deels thuis blijven werken. We ondersteunen mede-

combinatie met lange en korte routes)

werkers om te zorgen dat de thuiswerkplek voldoet

• Toeristische overstappunten ‘Limburgse Eikpunten’

aan de arbo-richtlijnen.

(parkeerhubs, strategische parkeerlocaties) • The Big Five1: één concept (bovenregionale aantrekkings-

Organisatieontwikkeling

kracht door thematische binding, samenhang en unifor-

De krapte op de arbeidsmarkt maakt het steeds lastiger om

miteit tussen vijf Midden-Limburgse natuurgebieden)

vacatures in te vullen. Om als kleine gemeente aantrekke-

• Beleidsmatige stuurinformatie (provinciale datatool voor toeristisch-recreatieve data in Limburg) • Vitale verblijfsrecreatie (vitaliteitsmanager die inzicht

lijk te blijven investeren we in organisatieontwikkeling en in onze medewerkers. De effecten van het regulier functieonderhoud verwerken we in de begroting 2024.

geeft in de toekomstbestendigheid van het aanbod

Daarnaast voeren we de motie van de gemeenteraad uit

en handreikingen doet voor verdere ontwikkeling)

om te zorgen dat de functiewaardering gelijk is aan verge-

• Adviesrapportage Regiopromotie (bepalen plan van

lijkbare gemeenten. De resultaten hiervan leggen we voor

aanpak richting 2030)

aan de raad als onderdeel van de begrotingsbehandeling.

In 2023 is het project ‘Realisatie Netwerk Grensoverschrij-

Onze manier van werken verandert. Maatschappelijke

dende Ruiterroutes’ (RNGR), samen met de deelnemende

vraagstukken vereisen een samenhangende aanpak, dus

partijen, volledig uitgewerkt en voor cofinanciering

niet afzonderlijk benadert vanuit de diverse beleidsvelden.

ingediend onder INTERREG VI. Na de gunning kan worden

We gaan steeds meer opgavegericht werken. We starten

overgegaan tot uitvoering van het plan in 2024.

in 2024 in een nieuwe organisatieopzet. We houden daarbij rekening met de opdracht om de organisatiekosten

We onderzoeken ook de haalbaarheid van een extra

te verkleinen. Waar mogelijk bouwen we inhuur van

rolstoelpad in onze gemeente en het opknappen van

tijdelijk personeel af. Daar waar sprake is van structurele

het huidige rolstoelpad op de Meinweg.

inhuur, bijvoorbeeld vanwege taakuitbreiding, zetten we inhuur om in vaste formatie.

In 2023 is de samenwerking met de gemeente Roermond geïntensiveerd. Dit heeft ertoe geleid dat we met ons

Informatievoorziening

industrieterrein Roerdalen gaan aansluiten bij het

Om te voldoen aan nieuwe wet- en regelgeving en onze

ambitiedocument ‘Bedrijventerreinen van de toekomst’.

ambities voor de dienstverlening te halen moeten we de

In 2024 zal dit tot de eerste quick-wins kunnen leiden.

toegankelijkheid van de informatie verbeteren. We

Ook starten we in 2024 een pilot met het platform

geven prioriteit aan de kwaliteit van de archivering en

Weareroermond.nl om het wonen, werken, leren en

wettelijke taken.

beleven in onze gemeente te promoten. 1

De Big Five = Kempenbroek, NP De Groote Peel, NP De Meinweg, Rivierpark Maasvallei en Leudal.

19

6. Financiële positie We willen een begroting die structureel op orde is. Waarin inkomsten en uitgaven met elkaar in balans zijn. Ook willen we voldoende weerstandscapaciteit hebben om risico’s op te kunnen vangen en een schuldenniveau dat op een acceptabel niveau ligt. Dit willen we uiterlijk in 2024 op orde hebben. Vanaf 2026 zien we een grote afname van de rijksbijdrage via het gemeentefonds. Zonder aanpassing van deze rijksbijdrage is het onmogelijk om een sluitende meerjarenbegroting te krijgen. Zoals we hebben aangegeven in het hoofdstuk maat-

onder meer als gevolg van de resultaten van de cao-

schappelijk ontwikkeling hebben we te maken met

onderhandelingen in diverse branches. We houden

grote financiële onzekerheden. Daarnaast hebben de

voor de doorrekening van de prijsinflatie rekening met

opgaves waar we als gemeente voor staan een impact

de raming van het Centraal Planbureau (CPB) van

op onze financiële positie.

maart 2023. Vanwege de grote onzekerheden hebben

In 2023 zijn we afgestapt van het uitgangspunt dat de

stellen voor dit ook in 2024 te doen, zodat we beter in

algemene inflatie 0% zou zijn, omdat dit niet meer

staat zijn om tegenvallers op te vangen.

de post onvoorzien in 2023 incidenteel verhoogd. We

reëel was. Ook dit jaar voorzien we prijsstijgingen,

20

Kaders en ‘spelregels’ begroting 2024 – 2027

• Voor de ontwikkeling van de loonkosten gaan we uit

Voor het opstellen van de begroting 2024 en de meer-

van 5,2% conform CPB-raming maart 2023 loonvoet

jarenbegroting 2025-2027 stellen we voor de volgende

sector overheid;

uitgangspunten te hanteren:

• Wegens verwachte prijsontwikkelingen en toenemende zorgvraag wordt er voor het sociaal domein een index

• We streven in principe naar een structureel en reëel

van 4.8% conform CPB-raming maart 2023 gebruikt;

sluitende begroting. Dit is onmogelijk in meerjarig

• Voor de onroerende zaakbelasting gaan we mini-

perspectief (meerjarenbegroting) als gevolg van de

maal uit van een opbrengstenstijging zoals deze al

sterk dalende gemeentefondsuitkering vanaf 2026;

in het meerjarig perspectief van ‘Roerdalen in Balans’

• Wij conformeren ons aan de provinciale richtlijnen

is opgenomen. De OZB-opbrengst wordt bijgesteld

zoals deze zijn opgetekend in hun jaarlijkse begrotingsbrief; • We gaan voor exploitatiebudgetten uit van een kostenstijging van 3.9% als algemeen inflatiepercentage conform CBP-raming maart 2023 prijs materiële overheidsconsumptie. Voor contractuele afspraken worden de kosten conform deze afspraken verhoogd;

als gevolg van volume-aanpassingen van woningen; • We doen bij de begroting een voorstel over de hondenbelasting; • We hanteren een rekenrente van 3,5% over het financieringstekort; • De algemene uitkering ramen we op basis van de meicirculaire 2023;

• Voor infrastructurele investeringen gaan we uit van

• Voor de streefwaarden voor de bepaling van de fi-

een stijging van 15% vanaf 2022 conform de stijging

nanciële positie gebruiken we de signaleringswaarde

bij recente aanbestedingen. Voor 2024 wordt uitge-

uit het ‘Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader’

gaan van de algemene indexering conform het CPB; • De post onvoorzien 2024 is geraamd op incidenteel

€150.000,-. Vanaf 2025 wordt de raming weer structureel €75.000,-;

van de provincie; • We zijn kritisch op de kostenstijgingen bij verbonden partijen.

21

6.1 Budgettaire context Na vaststelling van de begroting 2023-2026 zijn er een aantal ontwikkelingen geweest die van invloed zijn op de exploitatie. Deze staan in onderstaand overzicht.

22

6.1.1 Toelichting

6.1.2 Saldo verloop

De ontwikkeling van de gemeentefondsuitkering laat

Het financiële beeld ziet er verre van rooskleurig uit.

een positief beeld zien voor de eerste jaren, waarna in

Het was al duidelijk dat er vanaf 2026 een aanzienlijk

2026 een omslag plaatsvindt.

begrotingstekort ontstaat. Dat is het gevolg van de

De bijdrage aan gemeenschappelijke regelingen is

onzekerheid die het Rijk creëert om ná 2025 de

bijgesteld op basis van de concept begrotingen die zijn

algemene uitkering uit het Gemeentefonds drastisch

hebben ingediend.

te verlagen. Het jaar 2024 sluit met een beperkt tekort.

We blijven een stijging zien in de kosten voor het

Dat willen we opvangen door de reserve ‘Afdekken

Sociaal Domein. Dit komt door de indexering van de

Tekorten’ in te zetten. We informeren de raad nog

loonkosten, maar ook door de nog steeds toenemende

voor de behandeling van de Kadernota over de

vraag naar hulp. We stellen voor het tekort in 2024 op

uitkomsten van de meicirculaire 2023.

te vangen door een onttrekking uit de daarvoor gevormde reserve ‘Afdekking Tekorten’.

23

uitgave mei 2023 Gemeente Roerdalen tekst Gemeente Roerdalen foto’s Bob Luijks Gisela Goldsmits Anki Riteco Jos Nacken Joyce Hendrikx Ruud Sneijders John Peters Petra Lenssen Leon Frenken vormgeving hoenenenvandooren.nl

bezoekadres Schaapsweg 20, 6077 CG Sint Odiliënberg postadres Postbus 6099, 6077 ZH Sint Odiliënberg telefoon 0475 538 888 e-mail info@roerdalen.nl website www.roerdalen.nl