01 Raadsvoorstel - Halfjaarrapportage 2023

Raadsvoorstel Zaaknummer Onderwerp: Datum: Indiener agendapunt: Portefeuillehouder: Gevraagd besluit:

Z22-033241 Halfjaarrapportage 2023 1 augustus 2023 College van Burgemeester en wethouders Roerdalen A.C.A.G. Smits 1. De halfjaarrapportage 2023 vast te stellen; 2. In te stemmen met de mutaties van het investeringsschema 2023-2026. 3. In te stemmen met de volgende mutaties in de reserves: a. Reserve Toerisme: Extra inzet communicatie. Onttrekking aan reserve. (programma 4) € 13.000 b. Reserve Bouwgrondexploitatie: Actualisatie BGE Holsterveld. Lagere toevoeging aan reserve. (programma 5) € 357.000 c. Algemene reserve: Herontwikkeling Centrumplan Herkenbosch is nog niet afgerond. Dekking uit de AR vindt later plaats. Lagere onttrekking aan reserve in 2023. (programma 5) € 1.035.000 d. Reserve Omgevingswet: Inzet reserve t.b.v. BW20232 van het servicecentrum MER, omgevingsdienst. Onttrekking aan reserve. (programma 5) € 57.000 e. Reserve Projectenkalender MER: Inzet reserve t.b.v. BW2023-2 van het servicecentrum MER, bedrijfsvoering. (programma 7) € 44.000 f. Reserve Organisatieontwikkeling: De inzet van deze reserve wordt doorgeschoven naar 2024 i.v.m. een tijdelijke functie. (programma 7) € 103.000 4. In te stemmen met begrotingswijziging 2023-8 5. De reserve Armoedebestrijding niet op te heffen per 31/12/2023 (amendement 2022A14) en de middelen beschikbaar te houden ten behoeve van armoedebestrijding.

Bijlage(n):

Bijlage 1: Raadsbesluit Halfjaarrapportage 2023 Bijlage 2: Begrotingswijziging 2023-08 Bijlage 3: Halfjaarrapportage 2023

Pagina 1 van 8

*Z0118DC6293*

Toelichting bij het raadsvoorstel 1. Onderwerp Halfjaarrapportage 2023 2. Inleiding Met de halfjaarrapportage geven we u inzicht in de voortgang van begrotingsjaar 2023. Dit voorstel gaat over stand van zaken per 1 juli 2023. De halfjaarrapportage geeft inzicht in de voortgang op: • Inhoud • Financiën • Planning We geven inzicht in de voortgang op alle doelen en acties. De nadruk ligt op het toelichten van de afwijkingen ten opzichte van de begroting. 3. Beslispunten De raad besluit: 1. De halfjaarrapportage 2023 vast te stellen; 2. In te stemmen met de mutaties van het investeringsschema 2023-2026. 3. In te stemmen met de volgende mutaties in de reserves: a. Reserve Toerisme: Extra inzet communicatie. Onttrekking aan reserve. (programma 4) € 13.000 b. Reserve Bouwgrondexploitatie: Actualisatie BGE Holsterveld. Lagere toevoeging aan reserve. (programma 5) € 357.000 c. Algemene reserve: Herontwikkeling Centrumplan Herkenbosch is nog niet afgerond. Dekking uit de AR vindt later plaats. Lagere onttrekking aan reserve in 2023. (programma 5) € 1.035.000 d. Reserve Omgevingswet: Inzet reserve t.b.v. BW2023-2 van het servicecentrum MER, omgevingsdienst. Onttrekking aan reserve. (programma 5) € 57.000 e. Reserve Projectenkalender MER: Inzet reserve t.b.v. BW2023-2 van het servicecentrum MER, bedrijfsvoering. (programma 7) € 44.000 f.

Reserve Organisatieontwikkeling: De inzet van deze reserve wordt doorgeschoven naar 2024 i.v.m. een tijdelijke functie. (programma 7) € 103.000 4. In te stemmen met begrotingswijziging 2023-8 Overige beslispunten:

Pagina 2 van 8

5. De reserve Armoedebestrijding niet op te heffen per 31/12/2023 (amendement 2022A14) en de middelen beschikbaar te houden ten behoeve van armoedebestrijding. Argumentatie:

1. Argumenten

1.1. Met de vaststelling van de halfjaarrapportage wordt het (financiële) beeld van het jaar 2023 geactualiseerd In november 2022 heeft u de programmabegroting 2023 en de meerjarenbegroting 20242026 vastgesteld. Na het vaststellen van de Programmabegroting veranderde de financiële situatie voor onze gemeente. Dat gebeurde door veranderende bijdragen van de rijksoverheid, via de Decembercirculaire 2022 en de Meicirculaire 2023 (Zie raadsinformatiebrief 27-06-2023). Daarnaast heeft u sinds het vaststellen van de begroting besluiten genomen die nu in de halfjaarsrapportage worden verwerkt. Ook verloopt de uitvoering van de begroting op onderdelen anders dan gepland. We hebben een inschatting gemaakt van de kosten tot nu toe. We hebben alle wijzigingen verwerkt in deze halfjaarrapportage (peildatum 1 juli 2023). Daarmee krijgt u inzicht in de voortgang en het financieel perspectief voor het jaar 2023. Met het vaststellen van de halfjaarrapportage stelt u het financieel kader bij naar de actuele situatie. Daarnaast zijn er ontwikkelingen geweest waardoor nu ook voor een aantal nieuwe zaken extra middelen worden gevraagd. Deze worden in de volgende beslispunten verder uitgewerkt.

1.2 beslispunt mutaties investeringsschema 2023-2026 Er is kritisch gekeken naar investeringskredieten, deze worden deels doorgeschoven naar de komende jaren. 1.3 beslispunt mutaties reserveringen In de halfjaarrapportage zitten meerdere mutaties betreffende de reserves. Een aantal hiervan betreft het tijdelijk achterwege laten van dan wel lagere onttrekkingen wegens vertraging van projecten. Voor een uitgebreidere uitleg betreffende de mutaties verwijzen we u graag door naar de Halfjaarrapportage 2023. 1.4 beslispunt reserve armoedefonds. We zijn bezig met het creëren van een nieuwe aanpak/proces bestaanszekerheid als brede maatschappelijke opgave. Dit vergt meer tijd dan wij op voorhand hadden ingeschat. Het lukt ons daarom niet meer om de middelen dit jaar uit te geven. De middelen zijn wel nodig in 2024 om te kunnen innoveren en experimenteren. Omdat de middelen wel nodig zijn maar niet dit jaar uitgegeven worden willen wij voorkomen dat ze teruggestort worden in de algemene reserve. Daarom willen wij de middelen graag doorschuiven naar 2024.

Pagina 3 van 8

2. Kanttekeningen 1.1.Ondanks de huidige actualisatie kan de realisatie op het eind van het jaar afwijken. De halfjaarrapportage is gebaseerd op de feitelijke financiële stand van zaken per 1 juli 2023 en op zo reëel mogelijke inschattingen voor het verloop van de rest van het jaar. Uiteraard bestaat de mogelijkheid dat niet alle geplande uitgaven nog worden gedaan in 2023, als de uitvoering minder voorspoedig verloopt dan gepland. Daarnaast kan het voorkomen dat kosten hoger of lager uitvallen dan we nu voorzien. We verantwoorden dat in de jaarrekening 2023. 3. Financiën Het resultaat van de begroting 2023 vóór de halfjaarrapportage was begroot op een positief saldo van € 291.000. De bijstellingen zoals deze in de halfjaarrapportage zijn opgenomen hebben een negatief effect van per saldo € 1.041.00. Het verwachte resultaat over 2023 wordt daarom gecalculeerd op €750.000 nadelig. In de diagram hieronder staan de verschillende afwijkingen ten opzichte van de begroting (positief en negatief) benoemd en uitgelegd. Onder de tabel zijn de toelichtingen van de voor- en nadelen delen uit de halfjaarrapportage toegevoegd.

Voordelen Natuurbeheer en natuurontwikkeling (€ 1.000.000 hogere baten) De Provincie Limburg en de gemeente Roerdalen zijn in onderhandeling over een grondruil van ongeveer 41.5 hectare landbouwgrond gelegen in het Flinke Ven te Herkenbosch (eigendom Gemeente) en 13 hectare landbouwgrond nabij de stort voor de realisatie van een zonnepark (eigendom Provincie Limburg). Uitgangspunt is dat de percelen zullen worden geruild op basis van taxatiewaarde en dat de levering eind 2023 plaats gaat vinden. Zoals het er nu uit ziet zal dit voor de gemeente Roerdalen

Pagina 4 van 8

een boekwinst opleveren van € 1.000.000- en gaan we er qua landbouwareaal 28.5 hectare op achteruit. Van de 13 hectare landbouwgrond welke wij in deze ruil geleverd gaan krijgen worden er ongeveer 8 ingezet voor de realisatie van een zonnepark nabij de stortplaats in Montfort. Dividend Enexis (€ 457.000 hogere inkomsten) De jaarrekening van Enexis Holding N.V. over 2022 is vastgesteld door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA). De Ava heeft besloten om 50% van het netto resultaat over 2022 in de vorm van een contant dividend uit te keren. Daarnaast is besloten om het verkoopresultaat van Fudura BV contant uit te keren. Dit resulteert in een incidenteel hogere dividenduitkering. Meicirculaire 2023 (€ 436.000 hogere inkomsten) De hogere opbrengsten hebben te maken met de effecten van de meicirculaire 2023. Meicirculaire - Bijstelling algemene uitkering

€ 158.000

- Bijstellingen sociaal domein

€ 204.000

- Integratie- en decentralisatie-uitkeringen

€ 74.000

Omgevingsvergunningen (€ 348.000 hogere baten) We verwachten dit jaar meer leges te ontvangen in verband met grotere projecten. Pilot lokaal behandelteam (€ 175.000 lagere lasten) Pilot gaat vooralsnog niet door. De pilot wordt uitgesteld in verband met de daarvoor noodzakelijke financiële investering in combinatie met de aanwezige tekorten binnen het sociaal domein. We hebben ook de wens om daarin meer regionaal te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn in het laagdrempelig en indicatie loos beschikbaar maken van meer gespecialiseerde jeugdhulp voor onze inwoners. Ten slotte hebben we beperkt beschikbare ambtelijke capaciteit om deze pilot uit te voeren. Kapitaallasten openbare ruimte ed. (€ 173.000 lagere lasten) Het uitstel van o.a. de verbouwing van de gemeentewerf en wegrenovaties leiden tot lagere kapitaallasten. Nadelen Jeugdzorg (€ 1.370.000 hogere lasten) Ondanks de positieve resultaten van pilots stijgen de kosten. De coronajaren hebben op de jongeren een grote impact gehad en de psychische gezondheid toont een neerwaartse trend, met

Pagina 5 van 8

als gevolg stijging van de kosten. Het aantal jeugdigen in jeugdzorg neemt weliswaar licht af, maar er is wel een stijging te zien in de zwaardere zorg en de duur van trajecten. Daarnaast hebben we een forse taakstelling toegepast op het budget in het kader van de omvorming sociaal domein. Het is dus niet alleen zo dat de uitgaven gestegen zijn, we hebben in het kader van de omvorming ook een taakstelling opgenomen in de begroting die niet wordt behaald dit jaar. Dat is het gevolg van de bovenstaande redenen, vertragingen in het opstarten van de pilots door corona en de krapte op de arbeidsmarkt, waardoor personeel minder en later beschikbaar is. Uitkeringen (€ 167.000 hogere baten en € 834.000 hogere lasten) Per 1 januari 2023 zijn de minimumlonen geïndexeerd met 10,15% wat leidt tot een stijging van de bijstandsnormen en de maximale loonkostensubsidie (LKS). Gemeenten ontvangen extra budget voor deze loonbijstelling bij de definitieve budgetten in 2023 van het Rijk middels de gebundelde uitkering voor het bekostigen van de uitkeringen voor de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004. Daarnaast zien we een piek in de aantallen uitkeringen doordat we sinds 2022 aan onze taakstelling voldoen voor de inburgering. De statushouders worden begeleid naar werk, maar ontvangen ter overbrugging van de inburgeringsperiode een uitkering.

Compensatie van het Rijk voor deze extra uitgaven vindt plaats in het jaar volgend op het afgesloten dienstjaar. Deze systematiek zorgt ervoor dat voor gemeenten een tekort kan ontstaan omdat inkomsten en uitgaven niet synchroon lopen. Indien een gemeente een tekort heeft boven de eigenrisicodrempel, kan onder voorwaarden een vangnetuitkering worden aangevraagd. Deze aanvraag wordt voorbereid, tevens wordt onderzocht naar mogelijke aanvullende maatregelen om dit tekort terug te dringen. Ten slotte is per 1 januari 2023 ook de leeftijd die geldt voor de kostendelersnorm verhoogd van 21 jaar naar 27 jaar. Door deze wijziging zijn er gezinnen met een uitkering die door deze verandering meer geld krijgen. Gemeentelijke bijdrage Sc MER-SD (€ 181.000 hogere lasten) Bijstelling aan de hand van begrotingswijziging 2023-2 van het servicecentrum MER sociaal domein. Hier staat (gedeeltelijk) een rijksvergoeding tegenover inzake de uitbetaling van de energietoeslag in programma 8. C-MER OD (€ 261.000 hogere lasten, deze kosten worden deels gedekt door een onttrekking uit de reserve omgevingswet € 57.000) Hogere bijdrage aan SC-MER OD naar aanleiding van de 2e begrotingswijziging 2023. Gemeentelijke bijdrage sc MER-bv (€ 74.000 lagere lasten) Bijstelling aan de hand van begrotingswijziging 2023-2 van het servicecentrum MER bedrijfsvoering. Voor bedrijfsvoering is deze stijging € 151.000.

Doordat wij binnen programma 7 rekening hadden gehouden met een stelpost voor de cao-stijging van het hele servicecentrum MER van € 225.000 is het effect hiervan binnen dit programma € 74.000 positief. Zie de programma’s 2, 3 en 5 voor de andere aanpassingen.

Pagina 6 van 8

Elektriciteit maatschappelijke accommodaties (€ 25.000 hogere lasten) Hogere kosten voor elektriciteit door de gestegen prijs Electra weekmarkten, kermissen en monumenten (€ 31.000 hogere lasten) Hogere kosten voor elektriciteit door gestegen prijs. Electra gemeenteloods en riolering (€ 28.000 hogere lasten) Hogere kosten voor elektriciteit door de gestegen prijs. De extra kosten riolering worden verrekend met de voorziening riolering. Openbare verlichting (€ 147.000 hogere lasten) Hogere kosten voor elektriciteit door de gestegen prijs. Elektriciteit gemeentehuis (€ 69.000 hogere lasten) Hogere kosten voor elektriciteit door de gestegen prijs. Wmo, huishoudelijke hulp (€ 192.000 hogere lasten) Als gevolg van een tariefswijziging zijn de kosten van hulp bij het huishouden opnieuw hoger dan begroot. Op basis van de eerst kwartaalrapportage 2023, opgesteld door de MER-SD, stellen wij het budget bij. Bijzondere bijstand, minimaregelingen en schuldhulpverlening (€ 182.000 hogere lasten) Het aantal inwoners dat een beroep doet op bijzondere bijstand, minimaregeling en of schuldhulpverlening neemt toe. Enerzijds is dit te verklaren door een groter wordende groep inwoners dat problemen heeft met rondkomen en hulp nodig heeft.

En anderzijds zien we dat we meer mensen bereiken door de inzet van de VoorzieningenWijzer, het formulierensteunpunt en het frequenter communiceren over de regelingen. In de meicirculaire 2023 is een gedeeltelijke compensatie verwerkt voor deze kosten. Veiligheidsregio Limburg-Noord (€ 112.000 hogere lasten) Diverse onvoorziene ontwikkelingen maken het noodzakelijk dat begrotingswijziging 1-2023 is opgesteld. De Veiligheidsregio kan niet alle extra kosten opvangen binnen de beschikbare budgettaire ruimte. Zo is er sprake van loon- prijsstijgingen van personeel van 9,54% in 2023, is sprake van kostenverhogende secundaire arbeidsvoorwaarden en stijging van kosten materiaal. De VRLN is genoodzaakt een verhoging van de gemeentelijke bijdrage door te voeren. Veiligheidsregio Limburg-Noord (GGD) (€ 55.000 hogere lasten) Diverse onvoorziene ontwikkelingen maken het noodzakelijk dat begrotingswijziging 1-2023 is opgesteld. Geconstateerd is dat niet alle extra kosten opgevangen kunnen worden binnen de beschikbare budgettaire ruimte. Zo is er sprake van loon- prijsstijgingen van personeel van 9,54%

Pagina 7 van 8

in 2023, is sprake van kostenverhogende secundaire arbeidsvoorwaarden alsmede stijging van kosten materiaal. De VRLN is genoodzaakt een verhoging van de gemeentelijke bijdrage door te voeren.

4. Planning en uitvoering De halfjaarrapportage is een momentopname van de eerste helft van het jaar en geeft een doorkijk naar de rest van het jaar. De jaarrapportage rapporteert uiteindelijk over het totaalbeeld van het jaar.

5. (Wettelijk en/of beleidsmatig) kader Volgens de financiële verordening zijn we verplicht een halfjaarrapportage op te stellen om u te informeren over de stand van zaken betreffende de doelen/acties en financiële positie gedurende het begrotingsjaar.

6. Bijlagen Bijlage 1: Raadsbesluit Halfjaarrapportage 2023 Bijlage 2: Begrotingswijziging 2023-08 Bijlage 3: Halfjaarrapportage 2023

Sint Odiliënberg, 01-08-2023

Burgemeester en wethouders van Roerdalen, De secretaris, De burgemeester,

J.J.W.M. L’Ortije

Pagina 8 van 8

mr. M.D. de Boer-Beerta