Te Werve Oost_Bijlagen bij toelichting_Bijlage 23 Zienswijzennota

Nota van Zienswijzen Bestemmingsplan Te Werve Oost, Ontwerp d.d. december 2023

Gemeente Rijswijk 16 maart 2010 concept-01

RE VB

= Regels = Geometrische plaatsbepaling / Verbeelding

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Muziekbuurt, ontwerp d.d. 9 februari 2010 Gemeente Rijswijk, 16 maart 2010

Juni 2024

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

1. INLEIDING In deze Nota van Zienswijzen worden de ingekomen zienswijzen in het kader van het ontwerpbestemmingsplan Te Werve Oost samengevat en voorzien van een beantwoording. Voordat inhoudelijk op de zienswijzen wordt ingegaan wordt eerst kort het verloop van de gevolgde procedure omtrent het ontwerpbestemmingsplan weergegeven (paragraaf 2). Ook wordt ingegaan op de vraag of de ingekomen zienswijzen binnen de termijn van ter inzagelegging zijn ontvangen en in behandeling kunnen worden genomen. Daarna wordt een overzicht gegeven van de binnengekomen zienswijzen (paragraaf 3). Vervolgens zal inhoudelijk op de zienswijzen worden ingegaan. Indien daartoe aanleiding is zal per zienswijze in de conclusie worden aangegeven of de zienswijze aanleiding geeft het ontwerpbestemmingsplan aan te passen (paragraaf 4). In de als bijlage opgenomen “Staat van Wijzigingen” worden de voorgestelde wijzigingen naar aanleiding van de zienswijzen schematisch weergegeven, aangevuld met een aantal wijzigingen dat ambtshalve in het ontwerpbestemmingsplan moet worden verwerkt. De wijzigingen in de Toelichting, Regels en op de Geometrische plaatsbepaling / Verbeelding worden aangegeven.

2. GEVOLGDE PROCEDURE ONTWERPBESTEMMINGSPLAN Overeenkomstig het bepaalde in artikel 3.8 van de Wet ruimtelijke ordening (Wro) juncto afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) heeft het ontwerpbestemmingsplan Te Werve Oost, tezamen met de daarbij behorende bijlagen, ter inzage gelegen in de periode van vrijdag 22 december 2023 tot en met donderdag 1 februari 2024. Een analoge versie van het plan heeft gelegen bij de Publieksbalie van het Stadhuis aan de Generaal Spoorlaan, een pdfversie van het plan was te vinden op www.ruimtelijkeplannen.nl. De terinzagelegging is aangekondigd door middel van een publicatie in het Nieuwsblad Rijswijk en het gemeenteblad. Gedurende de periode van terinzagelegging kon eenieder zienswijzen indienen ten aanzien van het ontwerpbestemmingsplan.

3. OVERZICHT ONTVANGEN ZIENSWIJZEN EN ONTVANKELIJKHEID In totaal zijn er 11 zienswijzen in het kader van het ontwerpbestemmingsplan ontvangen. De zienswijzen zijn ingediend door Rijkswaterstaat, Kinderopvang Morgen en enkele omwonenden. In verband met de bescherming van persoonsgegevens, zijn de naam- en adresgegevens van de omwonenden niet vermeld. De volledige zienswijzen zijn geanonimiseerd en als bijlagen bij de nota toegevoegd. De zienswijzen zijn ontvangen binnen de termijn van ter inzagelegging. De zienswijzen zijn om deze reden ontvankelijk.

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

4. BEANTWOORDING ZIENSWIJZEN Deze zienswijzennota vormt een bijlage van het bestemmingsplan en deze moet online gepubliceerd worden. Daarom staan in paragraaf 4, bij de behandeling van de zienswijzen, geen namen of andere persoonsgegevens. In de kantlijn staat een nummer dat verwijst naar een aparte vertrouwelijke lijst met namen van de indieners.

#

Zienswijze

Beantwoording

Conclusie

1. 1.1

(24.004800) Omwonenden Behoud 5 parkeerplaatsen aantal woningen Karel Doormanlaan en Generaal Berenschotlaan Een aantal bewoners van de eengezinswoningen aan de Karel Doormanlaan en aansluitend Generaal Berenschotlaan vragen of het mogelijk is om de huidige vijf parkeerplaatsen voor hun woningen te handhaven. Indieners zijn van mening dat dit niet is meegenomen in het ontwerpbestemmingsplan Te Werve Oost. Zij betalen momenteel 68 euro per jaar voor een parkeerplaats. Nieuwe bewoners zullen gebruik moeten maken van de ondergrondse parkeergarages. Dit tarief is nog onbekend. Indieners verzoeken daarom de parkeerplaatsen te behouden.

In het ontwikkelgebied worden inpandige parkeerplaatsen gebouwd voor nieuwe bewoners. Voor de nieuwe bewoners geldt dat zij niet in aanmerking komen voor een parkeervergunning op straat. Voor de bewoners die – net als indieners van de zienswijze – wonen in een woning die zich in het plangebied bevindt, maar niet wordt gesloopt, geldt dat zij hun bestaande parkeerrechten behouden vergelijkbaar met huishoudens die buiten het plangebied wonen. Dit is reeds beschreven in de toelichting (paragraaf 4.6.2, onder het kopje ‘parkeervoorzieningen’, in de laatste alinea). Het verkrijgen van een parkeervergunning geeft het recht tot parkeren in de desbetreffende zone. Het geeft geen garantie tot het parkeren voor de deur.

De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het bestemmingsplan.

Vanwege de inrichting van Te Werve Oost conform het STOMPprincipe (zie de beantwoording onder 6.2 voor de uitleg van het STOMP-principe), zullen veel parkeerplaatsen op straat worden opgeheven. Dit geldt niet voor alle parkeerplaatsen: aan de randen van het plangebied en op de Karel Doormanlaan blijft het binnen de bestemming ‘Verkeer’ planologisch gezien mogelijk om extra parkeerplaatsen te realiseren. Hiertoe wordt alleen over gegaan indien uit monitoring volgt dat in het plangebied onvoldoende (bezoekers)parkeerplaatsen aanwezig zijn. Geconcludeerd kan worden dat in zoverre voldaan wordt aan het verzoek van indieners: zij blijven hun bestaande parkeerrechten behouden, waardoor zij het recht behouden om te parkeren in de desbetreffende zone. Het geeft, net als in de huidige situatie, geen garantie tot het parkeren voor de deur. 2. 2.1

RE VB

(24.008127) Omwonenden Lage opkomst bijeenkomsten/participatie Indieners hebben alle bijeenkomsten met betrekking tot het plan voor Te Werve Oost bezocht waarbij zij hun input en zorgen hebben gedeeld. Zij hebben de opkomst van de bijeenkomsten als relatief laag ervaren. Hier zijn volgens hen verschillende redenen

Het organiseren van bijeenkomsten ten behoeve van het delen van informatie omtrent de planvorming, startte in 2021. Op dat moment woonden alle oorspronkelijke bewoners nog in de wijk. Voor de bijeenkomsten geldt dat alle omwonenden in een straal van ca. 50-100 meter rondom het plangebied zijn uitgenodigd. Naast het versturen van

= Regels = Geometrische plaatsbepaling / Verbeelding

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan <plannaam>, ontwerp d.d. <datum plan> Gemeente Rijswijk, <datum Nota van Zienswijzen>

Deze zienswijze leidt niet tot een aanpassing van het bestemmingsplan. Ambtshalve wordt het

voor: •

•

•

•

fysieke uitnodigingen, zijn de informatieavonden ook aangekondigd in de nieuwsbrief die per e-mail wordt rondgestuurd en op de website Het aantal woningen dat wordt gesloopt zien zij www.wonenintewerve.nl (namens de gemeente en Rijswijk Wonen). als zeer hoog, waardoor het aantal achterblijvers Wij kunnen ons dan ook niet vinden in de stelling dat achterblijvers / (belanghebbenden) erg laag is. Dit zijn vooral belanghebbenden niet actief zijn of worden benaderd. woningen gelegen aan de buitenranden van het project gebied, zoals Van Vollenhovenlaan, Verder betreuren wij het dat indieners zich niet gehoord voelen. Naar Generaal Berenschotlaan en Idenburglaan. aanleiding van de participatie die is gehouden met betrekking tot de Communicatie op de website van Wonen in te Nota van Uitgangspunten voor deze ontwikkeling, zijn zeven Werve wordt alleen in de Nederlandse taal wijzigingen doorgevoerd. Zie hiervoor ook paragraaf 6.1 van het aangeboden, terwijl het een multiculturele wijk ontwerpbestemmingsplan. Ditzelfde geldt voor het Ontwikkelkader. is. Zowel de Nota van Uitgangspunten als het Ontwikkelkader hebben als Veel huurders of tijdelijke huurders zijn al basis gediend voor het ontwerpbestemmingsplan. Voor zover geen verhuisd en zullen over 5/6 jaar niet terugkeren wijzigingen zijn doorgevoerd naar aanleiding van de gevoerde in de wijk.

Er is volgens indieners geen reden participatie, is in de participatieverslagen – die als bijlagen bij het voor hen om te participeren. ontwerpbestemmingsplan zijn opgenomen – aangegeven wat de reden Achterblijvers/belanghebbenden zijn/worden niet hiervoor is. actief benaderd middels uitnodigingen in de brievenbus/per email. Ondanks indieners aangeven dat zij zich aangemeld hebben hiervoor. Zij vinden dat zij alle informatie zelf van de website van Wonen in te Werve moeten halen. Indieners zijn van mening dat het beter geregeld moet worden als er daadwerkelijk naar participatie wordt gestreefd.

maximum aantal woningen teruggebracht, zoals benoemd in artikel 15.1.1, in het bestemmingsplan tot 583 woningen.

Ondanks indieners zich niet gehoord voelen, blijven zij hun zorgen en zienswijzen uiten. Hierbij zijn 2 bijlages toegevoegd. Een inspraakreactie n.a.v. de Nota van Uitgangspunten (d.d. 25 november 2022) en de tekst die is ingesproken tijdens de raadsvergadering van 5 oktober 2023. Nu het ontwerpbestemmingsplan is vrijgegeven zien zij niks terug van hun input. Zij verzoeken nogmaals de gemeenteraad goed naar dit plan te kijken en de input en zorgen van de achterblijvers niet ter zijde te schuiven. 2.2

Het woningaantal In de initiële plannen werden er maximaal 550 woningen gebouwd, in de Nota van Uitgangspunten werd dit circa 550, in het ontwikkelkader wordt er gesproken over 590 woningen en nu in het ontwerpbestemmingsplan over 630. Het woord circa

In het ontwerpbestemmingsplan is aangegeven dat er nog drie scenario’s in onderzoek waren, namelijk het slopen van de 23 eengezinswoningen, het geheel verdiept uitvoeren van de parkeergarage van de woningen aan de Churchilllaan-zijde en de exacte locatie van de ontsluiting aan de Sir Winston Churchillaan. Als

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

Deze zienswijze leidt niet tot een aanpassing van het bestemmingsplan.

wordt volgens indieners elke keer ruim genomen en vragen zich af waarom het aantal woningen wat de gemeente wil hebben niet exact wordt benoemd.

gevolg daarvan is het maximale woningaantal in het ontwerpbestemmingsplan, ten opzichte van de Nota van Uitgangspunten en het Ontwikkelkader, verhoogd naar 630.

Daarnaast hebben indieners het idee dat bij de aantal nieuw te bouwen woningen geen rekening wordt gehouden met de al geplande 64 woningen op de Karel Doormanlaan 155. Indiener vraagt zich ook af waarom deze ontwikkeling zo lang duurt terwijl er een grote woning tekort is. Er moeten de komende jaren dus 694 woningen gebouwd worden t.o.v. 355 te slopen woningen. Dit is een stijging van bijna 100% op een gebied van een kleine vierkante kilometer. Indieners vinden Te Werve al dichtbevolkt. Indiener vraagt de gemeenteraad of zij hun zorgen begrijpt ten aanzien van de leefbaarheid die met deze aantallen woningen de wijk gaan aantasten.

Inmiddels is duidelijk dat de 23 eengezinswoningen niet gesloopt gaan worden en wordt het maximale woningaantal in het bestemmingsplan teruggebracht naar 583 woningen. De 583 woningen bestaan uit 560 nieuwbouwwoningen en de 23 bestaande eengezinswoningen. In totaal komen er in lijn met de Nota van Uitgangspunten en het Ontwikkelkader dus 560 nieuwbouwwoningen bij. Naast deze woningen, blijft de mogelijkheid in het bestemmingsplan behouden om aanvullend 30 zorgwoningen te realiseren. Dit betreffen woningen met een intensieve (24-uurs)zorgvraag. De ontwikkelingen van de Karel Doormanlaan 155 vallen buiten dit bestemmingsplan. Deze ontwikkeling is planologisch gezien al toegestaan. De gemeente brengt de indiener graag op de hoogte van de laatste stand van zaken over dit plan buiten de beantwoording van de nota. In de onderzoeken voor het ontwerpbestemmingsplan Te Werve Oost alsmede de stedenbouwkundige inpassing van dit plan, is in ieder geval rekening gehouden met de ontwikkeling aan de Karel Doormanlaan 155. Tot slot begrijpen wij de zorgen van indieners over de toename van het aantal inwoners in Te Werve en wat dat betekent voor het wonen in de wijk. Tegelijkertijd heeft Rijswijk een grote woningbouwopgave samen met de rest van Regio Haaglanden.

In de toelichting van het bestemmingsplan wordt (met name in paragraaf 3.1.3) de kwalitatieve en kwantitatieve woonbehoefte beschreven. De behoefte aan toename van woningaantallen blijkt uit de 'Woondeal Zuidelijke Randstad', de 'Woonvisie woningmarktregio Haaglanden 2017 – 2021', de 'Woningbouwmonitor Haaglanden 2018' en de 'Woningbehoefteraming 2023 (WBR). Het binnenstedelijk gebied 'RijswijkBogaard/Plaspoelpolder', is één van de 12 verdichtingslocaties waarover in de Woondeal Zuidelijke Randstad afspraken zijn gemaakt. Het plangebied is gelegen in de wijk Te Werve en ligt binnen de in Rijswijk gedefinieerde ‘Stadsas’. De voorgenomen ontwikkeling levert met de realisatie van de eerste fases, bestaande uit ca. 115 woningen, een bijdrage aan de afgesproken woningbouwproductie van 100.000 woningen tot 2025. Verder is er in de Stadvisie voor gekozen om het Rijswijkse deel van de woningbouwopgave vooral te bouwen en te intensiveren in de stedelijke woonmilieus, langs de Stadsas, in gebieden die al bebouwd of in ontwikkeling zijn. Op die manier bouwen we een substantieel deel van de woningbouwopgave op een zo

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

beperkt mogelijk grondoppervlakte. Zo behouden we de groene (buiten)plaatsen van Rijswijk en kunnen we deze ook versterken. Dit wordt ook zeer gewaardeerd wordt door bewoners. Bij deze verdichtingsopgave staat de leefbaarheid van de wijk centraal. Daarom zijn zowel in de Nota van Uitgangspunten als het Ontwikkelkader ambities en randvoorwaarden opgenomen op het gebied van wonen, leefbaarheid en groen. Deze ambities en randvoorwaarden zijn vertaald in het bestemmingsplan. Bij het vaststellen van het bestemmingsplan hebben wij een afweging gemaakt tussen de belangen van woningbouw vanwege een toenemende behoefte aan woningen en de ruimtelijke effecten van deze ontwikkeling. We hebben daarbij onder meer gekeken naar het woon- en leefklimaat (zie hoofdstuk 4 van de toelichting van het bestemmingsplan). Wij concluderen dat deze ontwikkeling geen onaanvaardbare gevolgen heeft voor het woon- en leefklimaat van omwonenden. 2.3

Voorgestelde hoogbouw Indieners vragen zich af waarom er in Te Werve Oost een andere aanpak wordt gekozen dan in Te Werve West, met name door hoogbouw van 12-14 etages aan de Karel Doormanlaan te plannen. Zij vragen zich af of het echt nodig is, ondanks het van de gemeente is toegestaan. In de Plaspoelpolder staan nog genoeg kantoorgebouwen leeg die omgebouwd kunnen worden tot woningen. Daar vinden indieners hoogbouw wel goed. Zodra het maximale aantal woningen wordt beperkt, is het niet nodig om extreem de hoogte in te gaan. De huidige bouwhoogte aan de Karel Doormanlaan is nu 2-4 lagen hoog. Bij de maximale bouwhoogte is dit 5 lagen hoog (zoals de 3 Hofdames) en 5-7 hoog met set back (locatie Karel Doormanlaan), dan komen er naar indieners mening al genoeg nieuwe woningen bij. Deze maximale bouwhoogte passen wel bij de bestaande bebouwing van de gehele wijk (inclusief Te Werve West). Dit is ook in de ambitie benoemd in de Nota van Uitgangspunten en het Ontwerpbestemmingsplan (punt 2.3.1.1.).

Anders dan wordt gesteld, bedraagt de maximale bouwhoogte in het bestemmingsplan op twee plaatsen 37,5 meter, wat in de planuitwerking neerkomt op 12 bouwlagen, en zijn de overige bouwdelen lager. Dit is het resultaat van de eerdere participatie op de NvU en het ontwikkelkader. Extra woningen kunnen behalve door verdichting ook gerealiseerd worden door transformatie van leegstaande (kantoor)panden. Verschillende panden in o.a. de Plaspoelpolder en Bogaard stadscentrum zijn inmiddels gerealiseerd of in ontwikkeling, maar de gemeente grijpt ook herontwikkelingsgebieden aan om bij te dragen aan de grote behoefte aan nieuwe woningen. De beoogde verdichting en gedeeltelijk hogere bebouwing in Te Werve Oost biedt een mogelijkheid om een deel van deze gewenste en noodzakelijke extra woningen te realiseren. In de Rijswijkse hoogbouwvisie wordt aangegeven hoe hogere gebouwen kunnen bijdragen aan de leefbaarheid van de stad, waar hogere bebouwing inpasbaar is en waar juist niet. Gekozen is voor het concentreren van hoogbouw aan structuurdragende lijnen en rondom het centrumgebied Bogaard - station. De Sir Winston Churchilllaan is daarbij aangegeven als ‘stedelijke boulevard’; een belangrijke route naar het voorzieningencentrum en als zodanig een plek voor hoogbouw.

Tot slot vragen indieners zich af hoe het een sociaal krachtige wijk wordt als men in een woontoren van 12-14 lagen hoog woont. Contact met grondgebonden huizen is volgens indieners dan nihil. Door de De hogere bebouwing past dus in de hoogbouwvisie en zorgt er voor Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

Deze zienswijze leidt niet tot een aanpassing van het bestemmingsplan.

geplande toename van woningen zal er weinig groen en openbare ruimte overblijven om in te verblijven. Volgens indieners voldoet het Ontwerpbestemmingsplan daarom niet aan de ambitie ‘Samen leven, ontmoeten en prettig wonen, een optimale cohesie (2.3.1.4).’

dat de wijk zich meer naar buiten presenteert en een gezicht aan de Sir Winston Churchilllaan krijgt. Veel andere wijken uit de naoorlogse periode (zoals de Muziekbuurt en de Artiestenbuurt) hebben ook deze opzet en ook Te Werve heeft al hogere bebouwing aan de rand. De Hofdames in het middengebied hebben om die reden dan ook een lagere bouwhoogte; er is bewust gekozen voor een hogere rand en lagere bouwhoogte in het binnengebied. Op deze manier wordt de nieuwe bebouwing zo goed mogelijk ingepast in de bestaande indeling van de wijk en stad. Binnen de wijk Te Werve heeft corporatie Rijswijk Wonen in de huidige situatie een bezit van 614 portiekwoningen. Voor een sociaal krachtige wijk zijn betrokken partijen, gemeente en woningcorporatie, van mening dat een diversiteit aan woningaanbod wenselijk is. Bij de vernieuwing van Te Werve West was er geen sprake van sloop van de bebouwing tussen de Sir Winston Churchilllaan en de Karel Doormanlaan en daar ontstond dus niet de kans om vorm te geven aan de ‘stedelijke boulevard’. De nieuwbouw in Te Werve Oost bestaat uit lagere bebouwing met enkele hoogte accenten. De hoogte daarvan is maximaal tweemaal 12 lagen, tweemaal acht lagen en tweemaal zes lagen, met daartussen een bouwhoogte van drie of vier lagen aansluitend op de hoogte van de omgeving. De woongebouwen aan de Sir Winston Churchilllaan staan op een basis van vier lagen hoog.

Tussen de woongebouwen die op die vierlaagse basis staan zitten openingen van minstens 15 tot 20 meter breed. Daardoor komt er licht en lucht tussen de woontorens door. De bovenste laag van de vier torens ligt aan de kant van de Karel Doormanlaan een stukje terug, zodat het aan deze kan minder hoogt lijkt en betere aansluit op de lagere gebouwen. In de nadere uitwerking wordt extra aandacht besteed aan het realiseren van ‘setbacks’ (terugliggende bovenlagen), waardoor de bebouwing minder massief oogt. Voldoende tussenruimte tussen de bebouwing, zoals opgenomen in het bestemmingsplan, moet zorgen voor lucht, licht, privacy en voldoende bezonning. Daarnaast zijn wind- en bezonningsonderzoeken uitgevoerd om te beoordelen of in de omgeving en de daarbij behorende openbare ruimte geen sprake is van onaanvaardbare schaduwwerking of windhinder. Zoals in de toelichting van het bestemmingsplan reeds is opgenomen, wordt ook voldoende aandacht besteed aan de inrichting van de openbare ruimte, zodat een prettig, klimaatadaptief en natuurinclusieve omgeving ontstaat. Voor het contact met de lager gelegen woningen en de straat wordt –

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

niet alleen in Te Werve Oost maar ook binnen de overige gebiedsontwikkelingen – de zogenaamde ‘Rijswijkse hoogte’ (of: stedelijke laag) gehanteerd. Dit zijn de eerste maximaal vier bouwlagen, waar het mogelijk is om vanuit de woning en vanaf straatniveau oogcontact te hebben. In dit plan worden daarnaast op het dek van de (half)verdiepte parkeergarages, collectieve tuinen aangelegd. Dit geldt ook voor de ruimtes tussen de hoogbouw. Op deze manier worden ook voor de hogere bouwdelen sociale ontmoetingsplekken gecreëerd. Bij de uitwerking zal ook binnen de gebouwen extra aandacht zijn voor ontmoetingsruimtes. 2.4

2.5

Financiële haalbaarheid Voor het groot aantal geplande nieuwe woningen zal volgens indieners ook een financiële reden ten grondslag liggen, want Rijswijk Wonen wil volgens indieners ook geld verdienen. De indieners vragen aan de gemeenteraad of dit project financieel wel haalbaar is. Wat gebeurt er als het plan financieel niet rond komt, gezien de actualiteiten dat men minder nieuwbouw woningen koopt (indieners hebben een bijlage toegevoegd van een nieuwsartikel). Volgens indieners heeft de gemeente geen geld om bij te springen. Indieners vragen zich af of zij dan in een onafgemaakte wijk zitten of dat het groen bijv. dan wordt weggelaten?

Verkeerstoename Indieners hebben een artikel als bijlage toegevoegd. Hierbij lichten zij toe dat de actualiteiten aantonen dat het principe STOMP geen vertrouwen geeft dat het op een juiste wijze functioneert. Volgens indieners komen plannen en ideeën niet overeen met de werkelijkheid. Het STOMP principe betreft volgens

De woningnood is hoog en er is schaarste op de woningmarkt. De Deze zienswijze leidt niet tot beoogde combinatie van woningtypes in Te Werve Oost en de vraag een aanpassing van het die naar dergelijke types bestaat zijn getoetst in de markt. Daarnaast bestemmingsplan. wordt er per fase gesloopt en nieuw gebouwd. Dat betekent dat er steeds per fase zicht is op afname (lees: verkoop) van de woningen (als het om koopwoningen gaat) voordat de bestaande woningen in de volgende fase gesloopt gaan worden. Verder dient bij de voorbereiding van een bestemmingsplan op grond van artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) in de toelichting van een bestemmingsplan inzicht te worden gegeven in de economische uitvoerbaarheid van het plan. Daarnaast is er onder de Wet ruimtelijke ordening (Wro) en per 1 januari 2024 onder de nieuwe Omgevingswet de verplichting om, indien sprake is van ontwikkelingen waarvoor de gemeente redelijkerwijs kosten moet maken, bijvoorbeeld voor de aanleg van voorzieningen van openbaar nut, het openbaar gebied en de (ambtelijke) plankosten, deze te verhalen op de initiatiefnemer c.q. de ontwikkelaar. Een en ander dient te worden vastgelegd in privaatrechtelijke overeenkomsten met iedere grondeigenaar.

In het kader van de voorgenomen ontwikkeling is een dergelijke privaatrechtelijke overeenkomst (anterieure overeenkomst) gesloten tussen de gemeente en de initiatiefnemer, waarin onder andere het kostenverhaal is verzekerd. Daarmee wordt het voorliggende initiatief financieel uitvoerbaar geacht. Een en ander is reeds beschreven in paragraaf 6.2 van het (ontwerp)bestemmingsplan.

Maatregelen in het kader van STOMP zijn er op gericht om het voor de Deze zienswijze leidt niet tot totale wijk, dus ook voor bestaande bewoners van de omliggende een aanpassing van het straten, bereikbaar, leefbaar en verkeersveilig te houden. Hierbij is niet bestemmingsplan. alleen gedacht aan (nieuwe) bewoners maar ook aan bijvoorbeeld bezoekers en bezorgers van pakketten of supermarktproducten. Voor bezoekers van de woningen worden in de parkeergarages en

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

indieners alleen de nieuwe bewoners en zij vragen zich af hoe het met de bezoekers, pakketbezorgers, supermarktdiensten e.d. zit. Deze groepen zullen ook met de auto komen. In de Nota van Uitgangspunten werd tevens genoemd dat het verkeer door pakketbezorgers zal toenemen door de toename van het aantal woningen. Indieners vragen zich af wat de oplossing is. Deze toename van verkeer zal met name plaatsvinden in de straten van de achterblijvers/belanghebbenden. Dit zullen de Van Vollenhovenlaan, Generaal Berenschotlaan en Idenburglaan (waar ook de uitgangen van de garages zijn gepland) zijn. De overige straten worden namelijk opgeheven of autoluw/deels afgesloten (Karel Doormanlaan). Deze toename van verkeersstromen is niet wenselijk en draagt niet bij aan een goede leefbaarheid in de wijk. 2.6

Bouwoverlast Een periode van 6-7 jaar vinden indieners erg lang en zal van grote invloed zijn op de achterblijvende bewoners (denk aan vroege start van bouwvakkers, vrachtverkeer, stof en geluidsoverlast). Snelle bouw, zoals bij het project de Schakel met een goede klachten afhandeling stellen indieners daarom zeer op prijs. Indieners hopen dat de gemeenteraad hun zorgen in beschouwing neemt en een goede afweging maakt voor het beste in de wijk Te Werve Oost.

openbare ruimte parkeerplaatsen aangelegd. Wanneer in de praktijk blijkt dat dit aantal parkeerplaatsen onvoldoende is, dan is er de mogelijkheid om langs straten als de Karel Doormanlaan en Idenburglaan alsnog extra parkeerplaatsen voor bezoekers aan te leggen. In de ontwerpen voor de diverse straten is hier een ruimtereservering voor opgenomen. Langs onder andere de Karel Doormanlaan zullen ook laad- en losplekken voor pakketdiensten worden aangelegd. Hierdoor kan er dichtbij de bestemming geladen en gelost worden en wordt overlast voor omliggende straten zoveel als mogelijk tegengegaan.

De gemeente waardeert de aandacht voor dit onderwerp en heeft begrip voor de zorgen hieromtrent. Veiligheid en beperking van overlast zijn voor de gemeente en Rijswijk Wonen ook zeer belangrijk. De omgevingsvergunningaanvraag zal (volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving) worden voorzien van een zogenaamd BLVC-plan. Het BLVC-plan is één van de vereisten die bij de vergunning moet worden ingediend. BLVC staat voor: bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie. In een BLVC-plan zal onder andere worden ingegaan op het in te zetten materieel, het gebruik van materialen en wordt nadrukkelijk ingegaan op de maatregelen die tijdens de sloop- en bouwwerkzaamheden worden genomen om overlast te beperken en de veiligheid en leefbaarheid te garanderen.

Deze zienswijze leidt niet tot een aanpassing van het bestemmingsplan.

Overlast kan echter niet worden uitgesloten. Opmerkingen over de bouwperiode zijn gelet op voorgaande geen onderdeel van deze bestemmingsplanprocedure, maar nemen de gemeente en Rijswijk Wonen zeker mee in een later stadium. De omwonenden en bewoners worden tijdig geïnformeerd over de sloopwerkzaamheden. Momenteel organiseert Rijswijk Wonen participatiemomenten met betrekking tot de uitwerking van het plan. Opmerkingen en vragen over de bouw kunnen hierin ook worden meegenomen. 3. 3.1

(24.008737) Omwonenden Aantal woningen en type woningen Indieners maken zich zorgen over hoe de wijk er in de Het maximum aantal woningen wordt bijgesteld naar 583 woningen.

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

Deze zienswijze leidt niet tot

toekomst uit gaat zien en hoe druk het wordt. Het aantal woningen dat gebouwd gaat worden (630) is volgens hen wel heel veel. Het gebied waar gebouwd gaat worden is volgens indieners niet erg groot, dus gaat dat allemaal wel passen?

De 583 woningen bestaan uit 560 nieuwbouwwoningen en de 23 een aanpassing van het bestaande eengezinswoningen. In totaal komen er in lijn met de Nota bestemmingsplan. van Uitgangspunten en het Ontwikkelkader dus 560 nieuwbouwwoningen bij. Naast deze woningen, blijft de mogelijkheid in het bestemmingsplan behouden om aanvullend 30 zorgwoningen te realiseren. Dit betreffen woningen met een intensieve (24uurs)zorgvraag. De hiervoor genoemde aantallen zijn passend op de maximale bouwvolumes die het bestemmingsplan mogelijk maakt. Het nieuwbouwprogramma betreft een gedifferentieerd programma. Verder begrijpen wij de zorgen van indieners over de toename van het aantal inwoners in Te Werve en wat dat betekent voor het wonen in de wijk. Tegelijkertijd heeft Rijswijk een grote woningbouwopgave samen met de rest van Regio Haaglanden. In de Stadvisie is ervoor gekozen om ons deel van de woningbouwopgave vooral te bouwen en te intensiveren in de stedelijke woonmilieus, langs de Stadsas in gebieden die al bebouwd of in ontwikkeling zijn. Op die manier bouwen we een substantieel deel van de woningbouwopgave op een zo beperkt mogelijk grondoppervlakte. Zo behouden we de groene (buiten)plaatsen van Rijswijk en kunnen we deze ook versterken. Dit wordt ook zeer gewaardeerd wordt door bewoners. Bij deze verdichtingsopgave staat de leefbaarheid van de wijk centraal.

Zoals in onze reactie op zienswijze nr. 2.2 reeds aangegeven, staat de leefbaarheid niet onder druk als gevolg van de voorgenomen ontwikkeling. Voor een nadere toelichting hierop wordt verwezen naar zienswijze 2.2.

3.2

3.3

Hoogbouw De keuze voor hoogbouw hangt volgens indiener samen met het woningaantal. Hoogbouw van 12-14 lagen past volgens indieners niet bij de huidige wijkopbouw. Nergens zijn er gebouwen in Te Werve van deze hoogte. Volgens de Nota van Uitgangspunten en het Ontwikkelkader moet de nieuwe bebouwing passen bij de huidige wijk indeling en stijl. De keuze voor hoogbouw snappen indieners dan ook niet. Bereikbaarheid woning en toegang voorzieningen Indieners aan dat zij al wat op leeftijd zijn en daarmee afhankelijk zijn van de auto. Goede blijvende bereikbaarheid van hun huis met een auto is daarom van belang. Daarnaast moeten de voorzieningen zoals bijv. huisartsen niet overbelast worden door de

Voor de onderbouwing van de hogere bebouwing aan de Sir Winston Churchilllaan wordt verwezen naar zienswijze 2.3.

Deze zienswijze leidt niet tot een aanpassing van het bestemmingsplan.

We begrijpen dat het van belang is voor zowel nieuwe als bestaande bewoners dat de wijk goed bereikbaar blijft, ook voor autoverkeer. Daarom blijven straten zoals de Karel Doormanlaan en de Idenburglaan van twee kanten bereikbaar. Om het op straatniveau zo aantrekkelijk en verkeersveilig mogelijk te maken, zijn we

Deze zienswijze leidt niet tot een aanpassing van het bestemmingsplan.

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

toename van het aantal inwoners.

terughoudend met het aanleggen van parkeerplaatsen (het STOMPprincipe, zie de beantwoording onder 6.2). Parkeren willen we zoveel als mogelijk in de parkeergarages oplossen. Parkeergarages zullen, ook voor mensen die minder goed ter been zijn, goed toegankelijk gemaakt worden. Gebouwen moeten door iedereen gebruikt kunnen worden. Om een samenleving zonder drempels mogelijk te maken, zijn in de bouwregelgeving (Besluit bouwwerken leefomgeving) eisen opgenomen waaraan nieuwe gebouwen moeten voldoen. Verder blijft het op straat mogelijk om mensen nabij de ingang van de woning af te zetten. Bij de nadere uitwerking van het plan is aandacht voor de bereikbaarheid en toegankelijkheid van de parkeervoorzieningen. Op dit moment ligt enkel nog het bestemmingsplan voor, dat de kaders schept voor deze nadere planuitwerking. Voor wat betreft het voorzieningenniveau geldt dat in dit bestemmingsplan ook de ruimte wordt geboden aan 600 m2 aan dienstverlenende en maatschappelijke functies (waarvan de volledige 600 m2 mag worden ingevuld voor een buurthuis, maar slechts 300 m2 voor overige maatschappelijke en dienstverlenende functies). Hierbij kan onder meer gedacht worden aan een huisartsenpraktijk of bijvoorbeeld een fysiotherapeut. Een overbelasting van de reeds aanwezige voorzieningen wordt daarom niet verwacht.

3.4

Bouwoverlast Tot slot wonen zij nu vrij rustig, maar zijn zij bang dat gedurende de lange bouwperiode hun woongenot wordt aangetast. Indieners zijn met pensioen, dus de hele dag zullen zij last hebben van de bouwgeluiden. Indieners vragen of het mogelijk is om een bepaalde bouwmethode en start tijden toe te passen zodat geluid en overlast tot een minimum worden beperkt.

Voor de beantwoording van dit onderwerp verwijzen wij naar 2.6.

Deze zienswijze leidt niet tot een aanpassing van het bestemmingsplan.

Uitgangspunt van deze ontwikkeling is dat de uitvoering gecombineerd wordt met het verbeteren van de omstandigheden voor flora en fauna.

Deze zienswijze leidt niet tot een aanpassing van het

Indieners hopen ten zeerste dat de gemeenteraad rekening houdt met hen, als bewoners die nu en straks blijven wonen in Te Werve Oost en bovenstaande punten ten harte neemt. 4. 4.1

(24.002541) Omwonende Groen/ecologie Indiener heeft bezwaar tegen de plannen voor bouwen van nieuwe woningen. Er gaat nog meer

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

groen verloren, waar egels overwinteren en vleermuizen zich nestelen.

Hiervoor zullen voorzieningen worden aangelegd en hebben wij het document ‘Natuurinclusief toekomstperspectief Te Werve Oost’ in afstemming met lokale natuurorganisaties laten opstellen waarin is afgesproken voor welke doelsoorten en doelbiotopen, welke voorzieningen worden aangebracht. Ten tijde van het ontwerpbestemmingsplan was dit document nog niet beschikbaar. Inmiddels is in artikel 15.7 (Voorwaardelijke verplichting natuurinclusiviteit en klimaatadaptatie) een koppeling gemaakt met dit document en is dit document zodoende als bijlage bij de planregels opgenomen.

bestemmingsplan.

In dit plan wordt veel aandacht besteed aan het versterken van de twee biotopen die in en door het gebied lopen. Het plangebied kent twee natuur-biotopen, te weten 1) stadsbiotoop en 2) de primaire ecologische verbinding. Voor de stadsbiotoop zijn de doelsoorten in het document ‘Naturinclusief toekomstperspectief Te Werve Oost’ bepaald. Dit document is opgenomen in het vast te stellen bestemmingsplan en zal eveneens onderdeel worden van de Anterieure Overeenkomst, waardoor bij de nadere planuitwerking voldaan moet worden aan de hierin gemaakte (beheer)afspraken. De primaire ecologische verbinding loopt van de Landgoederenzone via Park de Driesprong, Te Werve Oost, Sr. Winston Churchilllaan, Karel Doormanlaan, Burgemeester Elsenlaan, Havenkwartier en De Vliet naar het Elsenburger Bos. Voor het goed functioneren van de primaire ecologische verbinding wordt deze verbonden met de ecologische verbinding langs de watergang van de Churchilllaan. In het Ontwikkelkader is opgenomen dat deze minimaal 15 meter tot 20 meter breed dient te zijn, maar bij voorkeur zo breed als mogelijk. Het doel is dat de inrichting van de openbare ruimte, tuinen en gebouwen sterk worden gericht op de biotoopseisen.

De ecologische verbinding langs de watergang van de Churchilllaan is op de verbeelding van dit bestemmingsplan bestemd als 'Waarde - Ecologie' waarbij de minimale breedte van 15 meter in acht is genomen. Zoals aangegeven wordt de verdere inrichting van de ecologische verbinding vormgegeven in het eerdergenoemde doelsoorten en toetsingsdocument, gelijk aan het document voor de stadsbiotoop. Behoud en versterking van de flora en fauna is dus een belangrijk uitgangspunt bij deze ontwikkeling. 4.2

Woongenot Indiener is niet tevreden over de invloed van de plannen op woongenot, lichtinval en de schaarste van parkeerplaatsen.

Zoals eerder in deze zienswijzennota al naar voren is gekomen, ligt aan de vaststelling van dit bestemmingsplan een uitgebreide belangenafweging ten grondslag. We hebben daarbij onder meer gekeken naar het woon- en leefklimaat (zie hoofdstuk 4 van de

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

Deze zienswijze leidt niet tot een aanpassing van het bestemmingsplan.

toelichting van het bestemmingsplan). Wij concluderen dat deze ontwikkeling geen onaanvaardbare gevolgen heeft voor het woon- en leefklimaat van omwonenden. Dit neemt uiteraard niet weg dat er effecten kunnen bestaan op het woongenot en de lichtinval die indiener van de zienswijze ervaart. Deze zijn echter niet onaanvaardbaar. De plannen hebben verder geen effect op de beschikbaarheid van parkeerplaatsen in de omgeving. De huidige bewoners behouden hun bestaande parkeerrechten. De nieuwe bewoners krijgen immers geen parkeervergunning om op straat te parkeren. De nieuwe bewoners parkeren dus ook niet op parkeerplaatsen die zijn bedoeld voor bewoners van woningen die niet worden gesloopt. 5. 5.1

(24.010111) Omwonende Inkijk vanwege (half)verdiepte parkeergarage Indiener heeft bezwaar tegen de plannen voor de (halfverdiepte) parkeergarage. De garage met daktuin staat gelijk achter de tuinen van bewoners van de Snouck Hurgronjestraat. Dit houdt dat men vanuit de daktuin in de tuinen van de bestaande woningen kan kijken. De parkeergarage met daktuin staat gelijk achter indieners woningen en is hoger dan indiener zijn/haar schutting. Bij openen van zijn/haar schuttingdeur staat de parkeergarage voor indieners uitgang. De speeltoestellen op daktuin zullen voor geluidsoverlast kunnen zorgen. Nu hebben indieners een zonnige tuin en als de plannen worden uitgevoerd niet meer.

De bestaande woningen in het plangebied, waaronder de woning van Deze zienswijze leidt niet tot indiener van de zienswijze, zijn in eigendom van Rijswijk Wonen. In een aanpassing van het 2023 heeft Rijswijk Wonen een onderzoek uitgevoerd met als doel te bestemmingsplan. beslissen of 23 bestaande woningen in het gebied al dan niet behouden konden blijven. Uit het onderzoek is gebleken dat beide scenario’s (wel of niet behouden) hun eigen voor- en nadelen kennen. Onder meer vanwege de kwaliteit van de woningen heeft Rijswijk Wonen besloten om de woningen te behouden. Wij zijn ons ervan bewust dat dit gevolgen heeft voor de woonsituatie van deze bewoners en daarmee van indiener van deze zienswijze. Wij zijn echter van mening dat de voorgenomen ontwikkeling niet tot een onaanvaardbare situatie voor wat betreft het aspect privacy leidt. Hoewel de inkijkmogelijkheden als gevolg van het dek op de halfverdiepte parkeergarage worden vergroot, is in de huidige situatie ook reeds sprake van inkijkmogelijkheden als gevolg van hogere bebouwing in de directe omgeving. Dit is inherent aan het wonen in een stedelijke omgeving. Vanuit Rijswijk Wonen zal evenwel extra aandacht bestaan voor de inrichting van het dek op de parkeergarage. Deze inrichting wordt in een later stadium (deels) vormgegeven. Ook de bestaande bewoners zullen hierbij door Rijswijk Wonen worden betrokken.

In het inrichtingsplan wordt daarnaast aandacht besteed aan de plaatsen waarbinnen de speeltoestellen gerealiseerd zullen worden. Hierbij zal rekening worden gehouden met de omliggende woningen. Overigens staat het huidige bestemmingsplan ook niet in de weg aan spelende kinderen. In zoverre is onaanvaardbare overlast dan ook niet te verwachten. Uit de bezonningsstudie, die als bijlage bij het bestemmingsplan is

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

opgenomen, volgt dat voor de woningen aan de Snouck Hurgronjestraat de bezonningssituatie in de toekomstige situatie nagenoeg gelijk is aan de huidige situatie. Enkel op 19 februari om 10:00 uur ’s ochtends is een beperkte toename van schaduw aan de orde. Op de overige meetmomenten is sprake van een gelijke bezonningssituatie en in sommige gevallen zelfs een afname van schaduw. 5.2

Groen/ecologie Er zijn veel diersoorten in de achtertuinen en groene omgeving, zoals vleermuizen en egels kunnen niet meer leven in de nieuwe situatie.

Voor het beschermen van de huidige natuur is er een quickscan en nader onderzoek uitgevoerd in het kader van de Wet natuurbescherming. Deze zijn als bijlage 3 en 4 toegevoegd aan het bestemmingsplan. Voor het beschermen van de huidige vleermuizen zullen de nodige maatregelen getroffen worden. Hierover kunt u meer lezen in de Toelichting van het bestemmingsplan (paragraaf 4.3)

Deze zienswijze leidt niet tot een aanpassing van het bestemmingsplan.

Uitgangspunt van de plannen is dat de uitvoering gecombineerd wordt met het verbeteren van de omstandigheden voor flora en fauna. Hiervoor zullen voorzieningen worden aangelegd en hebben wij het document Natuurinclusief toekomstperspectief Te Werve Oost’ in afstemming met lokale natuurorganisaties laten opstellen waarin is afgesproken voor welke doelsoorten en doelbiotopen, welke voorzieningen worden aangebracht. Voor verdere beantwoording van dit onderwerp verwijzen wij naar punt 4.1. 5.3

Huizen hoekwoning Indieners dienen ook bezwaar tegen het bouwen van twee huizen aan hoekwoning van Snouck Hurgonjestraat. Huurders van de hoekwoning worden ontnomen van hun tuin en worden tussenwoningen.

Dit bestemmingsplan maakt inderdaad het realiseren van bebouwing tegen de hoekwoning aan de Snouck Hurgonjestraat aan mogelijk. De hoekwoning wordt daarmee een tussenwoning. De woningbouwopgave waar de gemeente Rijswijk voor staat is groot. Deze woningbouwopgave dient voornamelijk te worden voorzien in het bestaand stedelijk gebied. Specifiek voor Te Werve Oost is in de Nota van Uitgangspunten en het Ontwikkelkader gekozen voor het verdichten van deze woonwijk, waarbij een meer gedifferentieerde bevolkingsopbouw is gewenst. Een gemêleerde woningvoorraad met verbeterde leefbaarheid en sociale cohesie is ook een ambitie vanuit de gemeentelijke Woonvisie. Het doorzetten/afmaken van de stedenbouwkundige structuur van de bestaande wijk (de stempels, kenmerkend voor jaren 50 wijken) is ook een reden dat de nieuwe woningen deels tegen de bestaande woningen worden aangebouwd. Wij kunnen ons voorstellen dat hierdoor de woonsituatie voor indiener verandert. In het bestemmingsplan hebben wij een afweging gemaakt tussen de belangen van woningbouw vanwege een toenemende

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

Deze zienswijze leidt niet tot een aanpassing van het bestemmingsplan.

behoefte aan woningen en de ruimtelijke effecten van deze ontwikkeling. We hebben daarbij bijvoorbeeld gekeken naar het woonen leefklimaat (zie hoofdstuk 4 van de toelichting van het bestemmingsplan). Wij concluderen dat deze ontwikkeling geen onaanvaardbare gevolgen heeft voor het woon- en leefklimaat van omwonenden, waaronder de woning van indiener van de zienswijze. Verder is de woning in eigendom van Rijswijk Wonen, die eveneens initiatiefnemer is van de voorgenomen ontwikkeling. Voor wat betreft de tuin waar indiener van de zienswijze specifiek op wijst geldt het volgende. Deze tuin is in eigendom van de gemeente. Met dit bestemmingsplan wordt dit gedeelte gewijzigd naar ‘Wonen’, waardoor de beoogde woningbouw wordt toegestaan. 6 6.1

6.2

(24.009585) Omwonende Het aantal woningen Indiener is van mening dat 600 woningen op een relatief kleine oppervlakte teveel is. Het moet wel leefbaar blijven. Met minder woningen blijft er voor bewoners meer ruimte en groen over. Verkeersoverlast Zoveel woning op een klein oppervlakte kan ook voor veel verkeeroverlast zorgen, iedereen heeft tegenwoordig 1 á 2 auto’s.

Voor de beantwoording van dit onderwerp verwijzen wij naar nummer 2.2. en 2.3.

Deze zienswijze leidt niet tot een aanpassing van het bestemmingsplan.

Conform de Nota van Uitgangspunten is het de ambitie om in het Deze zienswijze leidt niet tot plangebied minder ruimte te geven aan de auto en het pakken van de een aanpassing van het fiets juist te stimuleren, zonder dat omliggende straten daardoor bestemmingsplan. zwaarder belast worden. De wijk dient daarbij ontwikkeld te worden volgens het STOMP principe: 1) stappen, 2) trappen, 3) OV, 4) Mobility as a Service en 5) privéauto. Gelet op voorgaande is in de NvU en het daarop volgende Ontwikkelkader een specifieke gebiedsnorm opgenomen voor het plangebied. Deze specifieke gebiedsnorm is gebaseerd op waargenomen autobezit onder Rijswijkse huishoudens die wonen in vergelijkbare woningen op vergelijkbare locaties. Door Royal Haskoning DHV is een verkeer- en parkeeronderzoek uitgevoerd. Uit dit onderzoek volgt dat in het plangebied voldaan kan worden aan de specifieke gebiedsnorm voor parkeren en zodoende voldoende parkeerplaatsen worden voorzien in het plangebied. In 2022 heeft Royal Haskoning DHV de verkeerseffecten voor de voorgenomen ontwikkeling in beeld gebracht. Hierin is onder andere getoetst of de bestaande aansluitingen op het hoofdwegennet het verkeer voldoende kunnen verwerken na de ontwikkeling van Te Werve Oost.

Conclusie is dat de aanwezige aansluitingen op het omliggend wegennet voldoende restcapaciteit hebben om het extra verkeer te verwerken voor prognosejaar 2030, 2040 en met 25% extra

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

verkeersgeneratie dan op basis van het huidige woningbouwprogramma is bepaald. De nieuwe aansluiting op de Sir Winston Churchilllaan in het verlengde van de Vollenhovenlaan heeft tot doel om de hoeveelheid verkeer binnen Te Werve Oost niet te laten toenemen ten opzichte van de huidige situatie door een groot deel van het autoverkeer af te vangen aan de rand van de wijk. Gelet op voorgaande wordt verkeersoverlast daarom niet verwacht. 6.3

7 7.1

Groen/ecologie Er moeten een aantal bomen weg. Indiener geeft aan dat we die nu zo hard nodig hebben i.v.m. uitstoot CO2. De kleine bomen die daarvoor terugkomen zullen niet het verschil maken. Bij Generaal Spoorlaan hebben veel nieuwe boompjes het niet gered.

(24.0101112) Omwonende Hoekwoning Indieners dienen bezwaar tegen het bouwen van twee huizen aan de hoekwoning aan de Pater van Lithstraat Dit gaat ten koste van de lichtinval en woninggenot, zowel tijdens als na de bouw.

Te Werve is een groene wijk. Deze kwaliteit wordt gekoesterd en versterkt, naar een groen beeld dat toekomstgericht, hoogwaardig en divers is. Het Rijswijkse uitgangspunt bij ontwikkelingen is: bomen handhaven. Uitgangspunt bij de planvorming is – conform Rijswijks uitgangspunt – dat bomen worden ingepast, tenzij er een belangrijke reden is dat ze toch verwijderd. Dat geldt met name voor de grote bomen, ook omdat zij belangrijk zijn voor de natuurwaarden en het klimaat van de wijk. Om in het gebied een kwaliteitsslag te kunnen maken, met een gedifferentieerd woningbouwprogramma en een verkeersluw karakter (garages) en de daarmee samenhangende technische oorzaken (kabels en leidingen) zal dat in deze ontwikkeling niet mogelijk zijn. Het meeste bestaande groen wordt vervangen door nieuw groen. Op een aantal plekken worden bomen ingepast. Ook kunnen op een aantal plekken bomen worden verplant; om plaats te maken voor wonen of om plaats te maken voor een ander type boom. De boomsoortkeus voor de nieuwe aanplant wordt met name ingegeven vanuit het belang van biodiversiteit en klimaat. Een bouwsteen voor dit beplantingsplan is het document Naturinclusief toekomstperspectief Te Werve Oost’ waarin de doelsoorten- en doelbiotopen voor de natuur in de woonwijk zijn aangegeven.

Deze zienswijze leidt niet tot een aanpassing van het bestemmingsplan.

Voor de beantwoording over het bouwen van twee woningen aan de hoekwoning aan de Pater van Lithstraat wordt verwezen naar de beantwoording onder zienswijze 5.3.

Deze zienswijze leidt niet tot een aanpassing van het bestemmingsplan.

Voor wat betreft het woongenot en lichtinval tijdens de bouw geldt het volgende. We begrijpen dat er zorgen en vragen zijn over het moment waarop de woningen gebouwd worden. Dat zijn echter geen zaken waar op dit moment al definitieve beslissingen over genomen worden. Dit bestemmingsplan is het juridische kader waarbinnen de woningen gebouwd mogen worden. We weten wel dat het bouwen van het woongebouw niet kan zonder overlast voor de omgeving. De

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

omgevingsvergunningaanvraag zal (volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving) worden voorzien van een zogenaamd BLVC-plan. Het BLVC-plan zal één van de documenten zijn die bij de vergunning moet worden toegevoegd. BLVC staat voor: bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie. In een BLVC-plan zal onder andere worden ingegaan op het in te zetten materieel, het gebruik van materialen en wordt nadrukkelijk ingegaan op de maatregelen die tijdens de sloop- en bouwwerkzaamheden worden genomen om overlast te beperken en de veiligheid en leefbaarheid te garanderen. De omwonenden en bewoners worden geïnformeerd over de sloopwerkzaamheden. Momenteel organiseert Rijswijk Wonen participatiemomenten met betrekking tot de uitwerking van het plan. Opmerkingen en vragen over de bouw kunnen hierin ook worden meegenomen. Tot slot zijn er wind- en bezonningsonderzoeken zijn uitgevoerd om te beoordelen of in de omgeving en de daarbij behorende openbare ruimte geen sprake is van onaanvaardbare schaduwwerking of hinder. Dit is niet het geval. In paragraaf 4.11 en 4.14 van de toelichting van het bestemmingsplan wordt dit nader beschreven. 8 8.1

(24.0009538) Omwonende Het aantal woningen Het aan te bouwen woning in het bestemmingplan wordt gesteld op maximale 600 nieuwbouwwoningen, echter in de bijlage van Royal Haskoning staat op pagina 2 dat er 630 woningen zijn gepland. Dat betekent een toename van 275 woningen. De huidige situatie is 355 woningen. De extra 64 woningen op locatie van voormalige bloedbank worden niet meegenomen in de plan maar dit zorg ook voor extra woonbelasting voor de wijk. In plan wordt ook niet duidelijk vermeld over de toekomst van huidige 23 eengezinswoningen, dit is op 11 december wel schriftelijk bevestigd aan de bewoners van deze eengezinswoningen.

In het onderzoek van Royal Haskoning is inderdaad uitgegaan van 630 Deze zienswijze leidt niet tot woningen. Reden hiervan was dat, ten tijde van het onderzoek, nog een aanpassing van het niet duidelijk was of de 23 eengezinswoningen onderdeel zouden bestemmingsplan. worden van het plan of dat ze behouden zouden blijven. Voor de berekening van de verkeersgeneratie is daarom uitgegaan van een bovengrens van 630 woningen zodat we zeker weten dat het wegennet de hoeveelheid verkeer als gevolg van het nieuwe programma kan verwerken. Inmiddels is duidelijk dat de 23 eengezinswoningen niet gesloopt gaan worden en wordt het maximale woningaantal teruggebracht naar 583 woningen (dit betreffen de 560 nieuwbouwwoningen en de 23 bestaande woningen tezamen). Aanvullend blijft de mogelijkheid in het bestemmingsplan behouden om 30 zorgwoningen te realiseren. De 64 woningen op de locatie van de voormalige bloedbank maken geen onderdeel uit van de 630 woningen zoals benoemd in het onderzoek van Royal Haskoning. Wel is er een ‘robuustheid-check’ gedaan ten behoeve van de Nota van Uitgangspunten en de Ontwikkelkader waarbij uitgegaan is van 25% extra verkeer ten opzichte van het beoogde programma. Uitkomst hieruit is dat het omliggende wegennet dit extra verkeer voldoende kon verwerken. De

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

64 woningen zullen niet leiden tot meer verkeer dan waar in de robuustheidscheck rekening mee is gehouden. Hiermee is aangetoond dat het wegennet het extra verkeer, inclusief het extra verkeer als gevolg van de bouwlocatie voormalige bloedbank, kan verwerken. Tot slot wordt ter hoogte van het park De Driesprong de Karel Doormanlaan in de nieuwe situatie alleen nog maar toegankelijk voor fietsers, voetgangers en bestemmingsverkeer. Autoverkeer maakt gebruik van een van de directe verbindingen op de Burgemeester Elsenlaan, de Sir Winston Churchilllaan of de Generaal Spoorlaan. Tot slot wordt voor wat betreft de extra woonbelasting op de wijk, verwezen naar de reactie op zienswijze 2.2. 8.2

8.3

8.4

Bevolkingsdichtheid Uitgaande van 630 woningen met een gemiddelde bewoning van twee personen per flat of eengezinswoning komen we uit bij minstens 1260 personen op veel minder dan een vierkante kilometer. De huidige gemiddelde bevolkingsdichtheid in Nederland is 513 mensen per vierkante kilometer. Overigens is dat al vijf keer zo hoog als het Europese gemiddelde van 109. Wat zijn gevolgen van deze bevolkingsdichtheid voor de leefbaarheid in Te Werve Oost?

Voorgestelde hoogbouw Volgens het bestemmingsplan (pagina 15) zal de geplande hoogbouw aan de Karel Doormanlaan met appartementencomplexen een hoogte van 15 tot 37.5 meter worden. Deze hoogbouw passen volgens indiener niet in deze dichtbebouwde woonwijk. Er komen dus veel appartementen alsmede bewoners op de Karel Doormanlaan. Karel Doormanlaan als sociaal park In het plan staat dat de Karel Doormanlaan zal fungeren als een sociaal park waar ontmoetingen en activiteiten worden gestimuleerd. Het uitgangspunt is meer groen en minder auto's. De leefbaarheid van de wijk zal juist door grotere bevolkingsdichtheid en meer verkeersbewegingen onder druk komen te staan. Is

De gemiddelden waar indiener op wijst betreffen een gemiddelde Deze zienswijze leidt niet tot bevolkingsdichtheid voor het gehele land (dus inclusief groengebieden, een aanpassing van het etc.). De gemiddelde bevolkingsdichtheid van Rijswijk betreft 4.150 bestemmingsplan. mensen per vierkante kilometer (https://kadastralekaart.com/gemeenten/rijswijk-GM0603). In het bestemmingsplan hebben wij een afweging gemaakt tussen de belangen van woningbouw vanwege een toenemende behoefte aan woningen en de ruimtelijke effecten van deze ontwikkeling. We hebben daarbij bijvoorbeeld gekeken naar het woon- en leefklimaat (zie hoofdstuk 4 van de toelichting van het bestemmingsplan). Wij concluderen dat deze ontwikkeling geen onaanvaardbare gevolgen heeft voor het woon- en leefklimaat van omwonenden. Voor het overige wordt verwezen naar de reactie op zienswijze 2.2. Voor de onderbouwing van de hogere bebouwing aan de Churchilllaan wordt verwezen naar zienswijze 2.3.

Deze zienswijze leidt niet tot een aanpassing van het bestemmingsplan.

In de Karel Doormanlaan komt de wens om te gebruiks- en klimaatvriendelijk te vergroening samen met de ontsluitingsfunctie. Daarom wordt ook de directe woonomgeving van de appartementen aan de Sir Winston Churchilllaan betrokken bij het maken van een natuurvriendelijk, groen ontwerp. Voor het sociaal functioneren van de Karel Doormanlaan spelen ook de direct hierin gekoppelde groene

Deze zienswijze leidt niet tot een aanpassing van het bestemmingsplan.

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

dat wel voldoende onderzocht?

gebieden tussen de woningen een belangrijke rol. Voor het overige geldt dat de Karel Doormanlaan zo groen mogelijk wordt binnen de mobiliteits- en andere kaders. Uitgangspunt van de plannen is dat de uitvoering gecombineerd wordt met het verbeteren van de omstandigheden voor flora en fauna. Hiervoor zullen voorzieningen worden aangelegd en hebben wij het document ‘Natuurinclusief toekomstperspectief Te Werve Oost’ in afstemming met lokale natuurorganisaties laten opstellen waarin is afgesproken voor welke doelsoorten en doelbiotopen, welke voorzieningen worden aangebracht. Verder wordt het profiel van de Karel Doormanlaan anders vorm gegeven en wordt parkeren zoveel mogelijk in parkeergarages opgelost (STOMP-principe) Hierdoor ontstaat ook meer ruimte voor groen in de openbare ruimte. Tot slot begrijpen wij de zorgen van indieners over de toename van het aantal inwoners in Te Werve en wat dat betekent voor het wonen in de wijk. Tegelijkertijd heeft Rijswijk een grote woningbouwopgave samen met de rest van Regio Haaglanden. In de Stadvisie is ervoor gekozen om ons deel van de woningbouwopgave vooral te bouwen en te intensiveren in de stedelijke woonmilieus, langs de Stadsas in gebieden die al bebouwd of in ontwikkeling zijn. Op die manier bouwen we een substantieel deel van de woningbouwopgave op een zo beperkt mogelijk grondoppervlakte.

Zo behouden we de groene (buiten)plaatsen van Rijswijk en kunnen we deze ook versterken. Dit wordt ook zeer gewaardeerd wordt door bewoners. Bij deze verdichtingsopgave staat de leefbaarheid van de wijk centraal. Zoals in onze reactie op zienswijze nr. 2.2 reeds aangegeven, staat de leefbaarheid niet onder druk als gevolg van de voorgenomen ontwikkeling. Voor een nadere toelichting hierop wordt verwezen naar zienswijze 2.2. Door de extra aansluiting op de Sir Winston Churchillaan in het verlengde van de Vollenhovenlaan zal een groot deel van het extra verkeer worden afgevangen aan de rand van de wijk. De hoeveelheid autoverkeer op de wegen in de wijk zelf blijft hiermee ongeveer gelijk aan de huidige situatie welke, over het algemeen, als acceptabel wordt beoordeeld (voor verdere toelichting wordt verwezen naar 8.5).

8.5

Verkeersoverlast en geluidhinder Volgens de bijlage van Royal Haskoning (pagina 7) zal bij een intensieve bebouwing met 630 woningen in het worst-case scenario sprake zijn van een toename van verkeersbewegingen van 1 naar 1. 72 en in geval van de extra geplande voorzieningen zelfs tot 1. 77.

Als gevolg van de extra woningen en voorzieningen in Te Werve Oost Deze zienswijze leidt niet tot is door RHDHV berekend dat er sprake is van een worst case een aanpassing van het verkeersgeneratie van 1.776 extra verkeersbewegingen per etmaal bestemmingsplan. (werkdag). Door de extra aansluiting op de Sir Winston Churchilllaan zal echter een groot deel van dit extra verkeer worden afgevangen aan

Nota van Zienswijzen bestemmingsplan Te Werve Oost ontwerp d.d. december 2023 Gemeente Rijswijk, juni 2024

Dit is een duidelijke vermeerdering van verkeersoverlast, geluidshinder en luchtvervuiling. geen goede ontwikkeling voor deze intensief bewoonde locatie. Dat is volgens indiener geen goede ontwikkeling voor deze intensief bewoonde locatie.

de rand van de wijk. De hoeveelheid autoverkeer op de wegen in de wijk zelf blijft hiermee ongeveer gelijk aan de huidige situatie welke, over het algemeen, als acceptabel wordt beoordeeld. Het doel is om op alle wegen in de wijk het woonstraat karakter te behouden. Dat betekent dat de straten met name bedoeld zijn voor autoverkeer door bewoners en bezoekers van de mensen die in de straat zelf wonen of van de straten gebruik moeten maken om via de kortste route de wijk te verlaten (ontwikkeling volgens het STOMP principe, zie beantwoording onder reactie 6.2). De toekomstige inrichting moet uitnodigen voor lopen en fietsen met als doel dat het voor toekomstige bewoners sneller en effectiever is (voor korte verplaatsingen) om de fiets te pakken of te lopen dan de auto te gebruiken. Daar komt nog bij dat in het kader van het bestemmingsplan onderzoek is uitgevoerd naar de verkeersgeneratie- en afwikkeling, geluid en lucht. Hieruit volgt dat de voorgenomen ontwikkeling in overeenstemming is met de voor deze aspecten geldende normen uit de daarvoor opgestelde wet- en regelgeving.

8.6

8.7

Parkeergarages In het bestemmingsplan staat op (pagina 15) dat alle uitgangen van de geplande parkeergarages uitkomen op de Van ldenburglaan en de Churchilllaan. Bij de laatste inloopbijeenkomst in de Loods op 18 januari 2024 vertelde de verkeersdeskundige dat de uitgangen van de ondergrondse parkeergarages zouden worden verdeeld over de Van ldenburglaan en de Karel Doormanlaan. Dit is volgens indiener een slechte oplossing en dat staat ook niet in het ontwerpbestemmingsplan.

Ecologie Ecoresult heeft vleermuizen waargenomen in Te Werve Oost. Zo houden zich in indieners achtertuin en directe omgeving gewone dwergvleermuizen op. Ze bivakkeren onder de rand van het dak van het tegenover indieners huis gelegen appartementenblok aan de Generaal Berenschotlaan. Ze foerageren in de nabij gelegen bomen en tuinen. Deze vleermuizen vallen onder een beschermde diersoort. Zonder

Het is niet wenselijk om (alle) ingangen van de parkeergarages uit te laten komen op de Karel Doormanlaan, aangezien de Karel Doormanlaan een autoluw karakter krijgt. In het ontwikkelkader staat tevens duidelijk aangegeven dat de in- en uitgangen zodanig worden gesitueerd dat er en evenwichtige verdeling van het autoverkeer over diverse erftoegangswegen ontstaat. Dit wordt gewaarborgd door middel van aanduidingen in het bestemmingsplan. De parkeeringangen worden zoveel mogelijk verspreid over de Idenburglaan, Karel Doormanlaan en de Generaal Berenschotlaan waardoor een evenwichtige verdeling van verkeer over de wijk plaatsvindt. De veranderingen op de verkeerscirculatie vanwege deze verspreide ingangen naar de parkeergarages zorgen voor een evenwichtige verdeling van het autoverkeer.