RV 21-007 C. Ontwikkelkader Rijswijk-H1-H2-Bijlage-1 (2).pdf
Tekst van het document
op. Niet het bekende centrum-stedelijke milieu, maar een
Een plek van waarde is een plek die geliefd is. Zo’n plek wordt
verstedelijking op basis van een overlap van verschillende
gemaakt door een geheel van ruimte en gebouwen, waar
krachtenvelden en locatie-eigenschappen. De verdichting
functies en mensen samenkomen, bij elkaar passen en elkaar
die ontstaat is niet alleen hiervan de resultante, maar ook
versterken. Op dezelfde manier als in de oude Hollandse ste-
een middel voor een gebied om zichzelf te positioneren en
den daarin een balans werd gevonden zal ook in de nieuwe
waarde te creëren. De concentratie van mensen en functies
stedelijke gebieden een dergelijke samenhang gevonden
bouwt aan intrinsieke kwaliteiten. Een kritische massa dat een
dienen te worden. Sterker nog, het zou een streven moeten
belangrijk aspect is bij het kunnen laten ontstaan van een ont-
zijn om in het zo goed als aaneengesloten stedelijk gebied
wikkeling en vervolgens een elementair onderdeel is van een
van de Randstad nieuwe ankerpunten te benoemen. Een
onderscheidend en bestendig stedelijk milieu. Niemandsland
houvast, strategisch gelegen tussen de oude kernen. Ste-
wordt place to be.
delijke hoogtepunten in een agglomeratie waar de marges
Het Havengebied Plaspoelpolder is zo’n gebied. Dicht bij
steeds kleiner worden.
16
Bijlage 1 |
37
Leiden
Zoetermeer
Den Haag Rijswijk
Delft Gouda
Rotterdam
HavengebiedNIEUWE Plaspoelpolder BRANDPUNTENLocations IN DE REGIO schaal
datum
1:100000
22 maart 2018
formaat
A3 tekeningnummer
0.67
NABIJHEID VAN LANDSCHAP, OV EN SNELWEG
Bijlage 1 |
38
HET HAVENKWARTIER VORMT SAMEN MET OUD RIJSWIJK, IN DE BOGAARD EN RIJSWIJK BUITEN EEN VERDICHTING BINNEN DE WEELDERIG GROENE SFEER VAN RIJSWIJK
meer monofunctioneel
woonwijken
2 KM. forenzen
voorzieningen
1 KM.
divers
OUD RIJSWIJK
stads
rustig
dichtheid voorzieningen nabijheid IN DE BOGAARD
contact met landschap
divers
luwte
centrum levendig afwisseling werken
HAVENKWARTIER
uniform wonen
bedrijventerreinen
RIJSWIJK BUITEN
BIJZONDERE WOONMILIEU’S PASSEND OP HUN PLEK BINNEN RIJSWIJK
18
uitleggebieden
autobereikbaarheid weinig voorzieningen
Bijlage 1 |
39
IN DE BOGAARD • CENTRUM STEDELIJK • WINKELCENTRUM • STADSHART • BEREIKBAAR • MODERN • ... OUD RIJSWIJK • COMPACT • KNUS • DORPS • VOORZIENINGEN • VERBLIJFSKWALITEIT • HISTORISCH • ... RIJSWIJK HAVEN • WONEN EN WERKEN AAN HET WATER • GEVARIEERD • • • • •
MODERN EN STEDELIJK LANDSCHAP RECREATIE BEREIKBAAR ...
RIJSWIJK BUITEN • PARKWIJK • WONEN IN HET GROEN • EENSGEZINSWONINGEN • RECREATIE • BEREIKBAAR • ...
Ambitie 2 Blauw accent in een groene stad Met zijn waterrijke kwaliteiten voegt het Havenkwartier een blauw accent toe aan het groene Rijswijk.
een meerwaarde voor de stad, de metropoolregio en hun inwoners. Dit kan de komende jaren verder worden versterkt met de komst van het Havenkwartier, een gemengd woonmilieu met bedrijvigheid en woningen aan het water. Hier kunnen de toekomstige bewoners profiteren van de
Rijswijk wordt voor een groot deel gekenmerkt door groene
aanwezigheid van water in al haar facetten, zoals; uitzicht,
eigenschappen. Dit komt enerzijds door de historische land-
recreatie en fietsverbindingen via de Vliet naar Delft en
goederenzone en de stadsparkzone die samen een groot
Den Haag. Daarbij komt dat het concentreren van de verdich-
deel van Rijswijk beslaan en de stad ordenen. Anderzijds
ting op bepaalde plekken bijdraagt aan het ongestoorde be-
wordt het groene karakter extra versterkt door de grootscha-
houd van het overgrote deel van de stad.
lige naoorlogse uitbreidingen waarin de duidelijke hiërarchi-
In Rijswijk zijn in de loop der jaren al veel verbeteringen en
sche wegenstructuur met royale boombeplantingen kenmer-
toevoegingen gerealiseerd zoals bijvoorbeeld het onder-
kend zijn en de open bebouwing die veelal stempelsgewijs
gronds brengen van het spoor, het verder versterken van
is toegepast. Het beeld dat door deze bouwwijze ontstaat
het winkelcentrum In de Bogaard en de nieuwe parkachtige
is dat van een open en doorgaande groene wereld waarin
woonwijk Rijswijk Buiten die momenteel in ontwikkeling is.
gebouwen vrij en veelzijdig kunnen zijn.
Rijswijk, van oorsprong een dorp is inmiddels uitgegroeid
Het is dit groene karakter van Rijswijk dat zeer wordt ge-
tot stad met meer dan 50.000 inwoners en heeft veel aan-
waardeerd door de bewoners. Ze willen dit graag behouden
trekkelijke gezichten; het is dorp en stad, het is historisch en
en versterken. Het is ook een punt waar Rijswijk zich in de
modern, het is druk en rustig, het is groen en (met de komst
metropoolregio mee onderscheidt. Het Rijswijkse groen is
van het Havenkwartier) ...blauw. Bijlage 1 |
Het Havenkwartier in beweging Ruimtelijk kader Havengebied Plaspoelpolder
40 19
20
Bijlage 2 |
41
Ambitie 3 Verblijfskwaliteit in de Plaspoelpolder Het Havenkwartier is een verrijking van de Plaspoelpolder met kwalitatieve verblijfsruimte op strategische plekken aan het water. De Toekomstvisie Plaspoelpolder voorziet in transformatie van delen van het bedrijventerrein. Dit geldt met name voor de oost-, de westzijde en de noordelijke rand van de Plaspoelpolder. Dat betekent niet dat deze ontkoppeld worden van de rest van de Plaspoelpolder of nog erger zich daartegen afzetten, maar het betekent dat deze gebieden elkaar aanvullen en versterken. Doel is te komen tot een veelkleurig werklandschap met ruimte voor werken, wonen, leren en recreëren. Het accent aan de randen ligt op een zo hoog mogelijke verblijfskwaliteit. Het sluit aan bij een landelijke trend dat werken en wonen steeds meer hand in hand gaat. Dat betekent onder meer dat er zowel overdag als ’s avonds en in het weekend levendigheid is, dat er een grote mate van (sociale) veiligheid
is en dat er minder milieuhinder is. Wonen kan bijdragen aan een hoge verblijfskwaliteit, maar wel in de juiste opzet. In dit kader wordt het Havengebied als verblijfsgebied (verblijven aan het water) benoemd. De andere verblijfsgebieden zijn de gebieden meer richting het station. Beide gebieden moeten de dragers worden van de Plaspoelpolder als het gaat om verblijfskwaliteit. Verblijven staat in deze gebieden centraal. Daarom worden de omgevingswaarden hierop gericht. Hier wordt dan ook een minder hoge milieubelasting toegestaan dan elders in de Plaspoelpolder. Op dit moment is echter, met name aan de zijde van de haven, een hoge milieucategorie bestemd in het bestemmingsplan. Ook is langs het water de aanduiding ‘watergebonden bedrijvigheid’ opgenomen in het provinciale Programma Ruimte. De gemeente is, tijdens de totstandkoming van de Toekomstvisie, met de provincie in gesprek gegaan om te kijken hoe deze aanduiding kan worden versoepeld of kan komen te vervallen. Inmiddels is de omvang van de aanduiding ‘watergebonden bedrijvigheid’ verkleind.
Het Havenkwartier in beweging Ruimtelijk kader Havengebied Plaspoelpolder
Bijlage 1 |
2142
22
Bijlage 2 |
43
Ambitie 4 Een diverse stadswijk Havengebied Plaspoelpolder
Afstand ivt schaal
1:12500 formaat
Het Havenkwartier is een diverse stadwijk, met een goede mix tussen werken en wonen, gevarieerde woningbouw en werkgelegenheid in verschillende vormen van architectuur.
ke sociale cohesie speelt hierin een rol. Deze wordt versterkt door een goede mix van werken en wonen, maar ook door een gevarieerde programmering binnen de woningbouw. Appartementen, grondgebonden wonen, zelfbouw of turn key trekken alle verschillende groepen bewoners aan. De juiste balans hierin zorgt voor een bestendige kwaliteit, die samen met andere duurzame maatregelen ervoor zorgt dat ook op langere termijn de effecten van het Ruimtelijk Kader positief
De ambitie is om het Havengebied, in samenhang met het
en hanteerbaar zijn.
geheel van de Plaspoelpolder, uit te laten groeien tot een gemengd en duurzaam stedelijk gebied. Goed ontsloten en
Belangrijke aspecten hierin zijn de openbare ruimte en de
goed verbonden met de omgeving. Een plek waar werken,
manier waarop de gebouwen gericht zijn op de openbare
wonen en recreëren hand in hand gaan. Waar de buitenruimte
ruimte. Gebouwen en ruimte zullen elkaar sterker moeten ma-
een hoogwaardige uitstraling heeft die bijdraagt aan de sa-
ken. Dit komt tot uitdrukking in een aantrekkelijke inrichting en
menhang van het gebied en die diversiteit mogelijk maakt.
een goede overgang tussen bebouwd en onbebouwd, zicht
Een wereld van verschil met de huidige situatie.
op de straat, goede plinten en door gebouwen die met hun positie, maat en schaal bijdragen aan een goed microklimaat
De diversiteit binnen het gebied wordt straks zichtbaar in pro-
en prettige stedelijkheid. Want dat is waar het uiteindelijk om
gramma, in architectuur en vorm en grootte van gebouwen.
draait. Verbondenheid met, en genegenheid voor een omge-
De verschillen dragen bij aan de aantrekkelijkheid van het
ving kent ook een tastbaar aspect. Een wereld van verschil
Havenkwartier. Verschillende soorten bewoners, gebruikers
wordt gemaakt met mooie architectuur en goede ruimtes met
en bezoekers brengen levendigheid met zich mee met als ge-
oog voor de geleding, materialen en details.
volg dat het gebied een aantrekkelijk deel van Rijswijk wordt. Tegelijk verliest het gebied zijn anonimiteit. Het gebied, het
Gezien de aard van de planvorming wordt het Havenkwartier
water, de straten en de bijzondere plekken worden benut en
voller en meer divers en zal bovendien het gebied meer dan
toegeëigend. Het Havenkwartier wordt een welkome plek en
voorheen aansluiting zoeken bij de omgeving.
een thuis voor bewoners, bezoekers en gebruikers. Een ster-
Het Havenkwartier in beweging Ruimtelijk kader Havengebied Plaspoelpolder
23
Bijlage 1 |
44
A3
3
Duurzame planvorming De ruimtelijke ambities uit het vorige hoofdstuk vertalen zich in principes voor duurzame transformatie. Samen vormen deze de basis voor een succesvolle ontwikkeling van Havenkwartier. De principes beslaan verschillende beleidsterreinen en gaan vaak ook verder dan het huidige beleid. Noodzakelijke stappen om te komen tot een toekomstbestendige ontwikkeling. Het Havenkwartier zal voorop gaan lopen in duurzaamheid, zichtbaar in mobiliteit, waterbeheer, circulair bouwen, biodiversiteit, energie en omgevingskwaliteit. Maar op meer terreinen worden vooruitstrevende principes gehanteerd zodat duurzaamheid gebruikt kan worden als een kapstok voor de transformatie van het Havenkwartier.
+
DIVERSITEIT
1. Het havengebied is divers
VERBONDEN MET CONTEXT
2. Het havengebied is verbonden met zijn context
STAD EN NATUUR
3. Het havengebied legt verbanden tussen stad en natuur Bijlage 1 |
45
4. Het have stootje
In het Havenkwartier zullen gebruikelijke standaarden op het
daarmee trendsettend door niet alleen het onderwerp met de
gebied van duurzaamheid worden toegepast, zoals gasloos
mond te belijden, maar duurzame keuzes deel uit te laten
bouwen, EPC=0, nul-op-de-meter, etc. Daarnaast sluiten
maken van het leven van alledag.
de ontwikkelingen aan op de ambities uit de gemeentelijke Woonvisie en de Toekomstvisie 2030. Een duurzame leef-
Dit Ruimtelijk Kader vertaalt de gewenste duurzame ontwik-
omgeving, duurzame Rijswijkse woningen met een gezond
keling van het gebied in zeven beginselen:
leefklimaat en meer flexibiliteit in de bestaande voorraad,
1.
diversiteit
transformatie en nieuwbouw zijn hierbij de duurzame targets.
2.
verbondenheid met de omgeving
3.
samengaan van stad en natuur
Voor de transformatie van het Havengebied wordt voorge-
4.
flexibiliteit
steld nog een stap verder te gaan door duurzaamheid in alle
5.
slimme systemen
aspecten van planvorming te verweven; tijdloos, tastbaar en
6.
buitenruimte als bindmiddel
zichtbaar.
7.
mensen maken het gebied
Duurzaamheid gaat niet over abstracte begrippen of kwanti-
De beginselen zijn bedoeld als inspirerend richtsnoer voor
tatieve doelstellingen, maar om een onderliggende mindset,
iedereen die in de komende decennia betrokken is bij de
direct ten goede komend aan de beleving en het gebruik
planvorming.
van het gebied, nu en in de toekomst. Het Havenkwartier is
Flexibel
Slimme systemen
Buitenruimte als bindmiddel
Mensen maken het Havenkwartier
De6.openbare De openbare 6.ruimte De ruimte openbare als als ruimte als 7. Mensen 7. Mensen maken 7. maken Mensen de stad de stad maken de sta t.anden havengebied Het havengebied 4. Hetkan havengebied kan tegen tegen een een kan tegen een 5. Slimme 5. Slimme systemen systemen 5. Slimme voorvoor systemen het het voor6.het bindmiddel bindmiddelbindmiddel tootje e stootje havengebied havengebied havengebied Bijlage 1 |
46
3.1
Het Havenkwartier is divers
Diversiteit geldt als een bepalend kenmerk van robuuste ecologische, sociale en economische systemen. Door op ieder terrein diversiteit te waarderen als verrijking en aan te moedigen, zal het Havenkwartier beter gedijen. Deze variatie geldt zowel binnen het gebied zelf, als ook voor het onderscheidend vermogen van het gebied binnen het Rijswijkse palet aan woon- en werkgebieden.
Behoud van bedrijvigheid draagt bij
geveer 125.000m2 BVO gebouwen. Van
aan gemengde stedelijkheid
dit metrage is ongeveer 42.000m2 BVO
Het havengebied is op dit moment sec
kantoren, 34.000m2 BVO bedrijfsgebon-
een bedrijventerrein. Het hele spectrum
den kantoorruimte en 45.000m2 BVO
van laagwaardige bedrijvigheid tot kan-
bedrijfsruimte.
toren komt in het gebied voor. Een deel
Bij de transformatie van het gebied
hiervan staat leeg. Een schatting is dat
wordt uitgegaan van het behoud van
ongeveer 20% van de gebouwen in de
de bedrijfsruimte en bedrijfsgebonden
Plaspoelpolder op dit moment leeg
kantoorruimte die actief in gebruik is
staat. In totaal bestaat het areaal uit on-
volgens
de
oorspronkelijke
functie.
Deze vierkante meters kunnen één op
gepaard met verdichting en het toe-
één worden behouden of volgens het
voegen van een groot aantal woningen.
nieuw voor oud principe. In geval van
Stedelijkheid begint immers bij wonen.
nieuwbouw zal voldoende ruimte in het
Woningen die passen bij de eigen-
nieuw te bouwen programma worden
schappen van de omgeving, inclusief
gemaakt zodat het eerdergenoemde
de bestaande en nieuwe bedrijvigheid.
metrages blijft behouden. Bedrijvigheid
Vertrekpunt
kan een plek krijgen in de verhoogde
programmering van het Havengebied is
plint, maar ook op verdiepingen in be-
daarom niet een doelgroepenbenade-
drijfsverzamelgebouwen. In lijn met de
ring, maar veel meer een natuurlijke mix
gemeentelijke ambitie wordt gestreefd
van bewoners op basis van de omge-
naar het huisvesten van bestaande en
vingskwaliteit. De nautische kwaliteiten
nieuwe soorten bedrijvigheid (MKB).
van het gebied, de ligging en het ge-
voor
de
woningbouw-
mengde karakter kunnen immers aan-
26
Toevoegen van een mix aan wonen
trekkelijk zijn voor zowel starters, oude-
De transformatie van het Havengebied
ren als bakfietsgezinnen. Juist deze mix
naar een gemengd stedelijk gebied gaat
is weer een meerwaarde op zich. Doel
Bijlage 1 |
47
zal daarom zijn om verschillende wo-
de kaders van planvorming zal diversi-
ningtypes (groot en klein, hoog en laag)
teit worden toegejuicht of zelfs worden
te realiseren al naar gelang de locatie in
opgezocht. Variatie in hoge en lage
het Havenkwartier.
bebouwing wordt gezien als een meer-
Het Havengebied biedt grosso modo
waarde. Lage bebouwing (3-4 verdie-
ruimte aan drie of vier keer zoveel BVO:
pingen) zorgt voor ogen op de straat en
van 120.000m2 BVO nu naar 360.000m2
een ontspannen woonmilieu. Door ook
– 400.000m BVO aan het einde van
hoger te bouwen kan extra openbare
de transformatie. In dit meerjaren per-
ruimte worden gecreëerd en worden
spectief kunnen, met behoud van de
voorzien in een vrijere woonkwaliteit.
bedrijvigheid de komende jaren 2.000
Een zorgvuldige inpassing van hoog en
– 2.500 woningen worden gebouwd. In
laag komt het microklimaat in het ge-
veel gevallen zijn dit appartementen in
bied ten goede, brengt variatie en biedt
allerlei soorten en maten. Het is ech-
oriëntatie. Ruimtelijk gezien zal in bouw-
ter wenselijk om ook grondgebonden
hoogte een geleidelijke overgang wor-
2
den gemaakt tussen de laagbouw van het wonen en de aanleidingen tot hoogbouw, bijvoorbeeld langs de Elsenlaan, de A4 (etalage zone) en in de vorm van stedelijke accenten. ren is het van belang dat niet alleen op gebiedsniveau maar ook per project woningdiversiteit wordt gerealiseerd. Dit zou kunnen door een verdeling te maken in woninggroottes of in prijs, of door bijvoorbeeld een percentage te benoemen als betaalbare huur. De door gemeente Rijswijk beoogde programmatische verdeling komt verder aan bod in de bijlage van het ontwikkelkader Havenkwartier. stadswoningen (mogelijk in zelfbouw)
Variatie in gebouwen
te realiseren. Vooral de randen langs
Hoog en laag, nieuw en oud. Straks
de insteekhavens gelegen tegenover de
kan het in het Havenkwartier allemaal
Prunuskade lenen zich hier uitstekend
naast elkaar bestaan. Niet omdat alles
voor. Om binnen het organisch proces
maar moet kunnen, maar juist omdat
van ontwikkeling variatie te garande-
verschillen elkaar versterken. Binnen Bijlage 1 |
Het Havenkwartier in beweging Ruimtelijk kader Havengebied Plaspoelpolder
27
48
28
Bijlage 1 |
49
3.2
Het Havenkwartier is verbonden met zijn context
Context geeft iets zijn echte betekenis. Daarom alleen al is het wenselijk het Havenkwartier zich te laten verhouden tot zijn omgeving, ter versterking en verankering van de identiteit. Het gebied zal vanuit eigen kracht en tot wederzijds voordeel zich verhouden tot de omliggende buurten en regionale structuren waar het deel van uit maakt.
Van niemandsland naar place to be
in het gebied. Daarnaast zal bijzondere
om ook het wonen een gezicht te geven
Het Havenkwartier is goed bereikbaar,
aandacht worden gegeven aan de so-
aan de snelweg. De hogere gebouwen
zowel met de auto als met het openbaar
ciale veiligheid. Bepaalde plekken zijn
die in het Havenkwartier komen zullen
vervoer. Via de Burgemeester Elsenlaan
op dit moment kritisch. De inpassing
daarom ook op hun uitstraling naar
is de A4 onder handbereik. Via tramlijn
van routes in samenhang met (nieuwe)
buiten worden ontwikkeld en daarmee
17 is het gebied verbonden met het
gebouwen zijn leidend om dit probleem
positief bijdragen aan de beeldvorming
station en met Den Haag en Waterin-
op te lossen.
van Rijswijk.
gen. Met de bus zijn Delft, Zoetermeer en Den Haag bereikbaar. Ook zou de
Programmatische overgangen
verbinding met Delft en Den Haag over
Ook in ruimtelijk en functioneel opzicht
water een mogelijke rol kunnen spelen.
zoekt het Havenkwartier aansluiting met de omgeving. Zo betekent het realise-
Stukje in een grotere puzzel
ren van een gemengd stedelijk milieu
Ook speelt het Havenkwartier een rol in
letterlijk een overgang tussen de bedrij-
de interne verbindingen binnen Rijswijk.
vigheid in het hart van de Plaspoelpol-
Ambitie is de interne ordening zodanig
der en het woongebied ten noorden van
te maken dat het gebied niet langer een
de havenbekkens.
sta in de weg is voor lokale en regionale verbindingen. Praktisch gezien betekent
Rijswijk wordt zichtbaar
dit het realiseren van ruimtelijke verbin-
Het doortrekken van de A4 enige jaren
dingen en het maken van logische rou-
geleden heeft ervoor gezorgd dat Rijs-
tes. Hierbij zal een onderscheid worden
wijk veel meer dan voorheen in beeld is
gemaakt tussen auto’s, fietsers en voet-
gekomen. Met de bouw van EPO wordt
gangers. De dominantie van de auto zal
bovendien een herkenbare 1. Het havengebied is divers landmark
hierbij worden teruggebracht, waardoor
gerealiseerd die nu al een beeldmerk
veel meer dan nu het geval is fietsers
voor de stad is. De ontwikkeling van
en voetgangers een eigen plek krijgen
het Havengebied maakt het mogelijk
2. Het havengebied is verbonden met zijn context
Het Havenkwartier in beweging Ruimtelijk kader Havengebied Plaspoelpolder
Bijlage 1 |
29
50
3. Het have tussen stad
30
Bijlage 1 |
51
3.3
Verbanden tussen stad en natuur
+
Om het gebied waardevol te maken, is het goed te streven naar unieke en bestendige combinaties van het stedelijke en het natuurlijke weefsel, en naar een verhoogd besef van de menselijke verbondenheid met de natuur. Het is één van de bijzonderheden van Rijswijkis en kan in met het zijn Havenkwartier op een eigen maengebied is divers 2. Het havengebied verbonden 3. Het havengebied legt verbanden context tussen stad en natuur nier worden uitgewerkt.
Place making met blauw en groen
•
De structuur van water kan wor-
zijn een optie waarbij HWA wordt
Het is de ambitie van het Ruimtelijk
den uitgebreid. Dwars op de be-
Kader om de buitenruimte zo groen en
staande insteekhavens wordt een
waterrijk te maken als mogelijk. Water
ruimtelijke doorsteek voorgesteld.
venbekkens
als structurerend element en groen als
Mogelijk kan hier een watergang
bieden ruimt aan allerlei tijdelijke
echte ‘plekkenmaker’. Daarbij wordt
worden ingepast waardoor het
en permanente activiteiten. Water-
geprobeerd de hoeveelheid verhar-
systeem van water meer een net-
recreatie kan worden mogelijk ge-
ding te minimaliseren en bij te dragen
werk
er
maakt door het realiseren van een
aan
microklimaat.
meer waterkanten (aantrekkelijke
jachthaven, maar ook door het toe-
Ook wordt de buitenruimte en onder-
adressen) worden gemaakt en er
voegen van drijvende of staande
grondse ruimte benut voor het
meer mogelijkheden ontstaan re-
verblijfsplekken in de koppen van
oppervlakkig bergen en vertraagd af-
genwater in het gebied op te van-
voeren van hemelwater.
gen.
een
aangenaam
•
(doorstroming)
wordt,
opgevangen voor daktuinen. •
Water wordt geactiveerd. De hain
het
plangebied
de havenbekkens. •
Het ontwerp van watergerelateer-
Regenwater wordt in het gebied
de elementen in de buitenruimte.
Water is van ons allemaal
geborgen.
van
Voorgesteld wordt kades, brug-
Het belang van water is voor de plan-
verharding in het plangebied zal
gen, duikers, steigers, overstorten,
ontwikkeling niet te onderschatten. Op
gecompenseerd worden met een
etc. zodanig te ontwerpen dat een
het punt van beeldvorming (haven!),
uitbreiding met 15% van het op-
toegevoegde beeldtaal ontstaat
omgevingskwaliteit en stedelijke be-
pervlaktewater. Deze vorm van
die bijdraagt aan het nautische ka-
stendigheid speelt water een grote rol.
retentie kan worden uitgebreid
rakter van het Havenkwartier.
Ook voor water als plek van activiteiten
met water maatregelen in de open-
zijn er volop kansen. Om deze redenen
bare ruimte, zoals waterberging
wordt water in het Ruimtelijk Kader van
onder de verharding of open go-
het Havenkwartier op meerdere manie-
ten die vertraagd afstromen in de
ren ingezet:
havenbekkens. Ook groene daken
De
toevoeging
Het Havenkwartier in beweging Ruimtelijk kader Havengebied Plaspoelpolder
Bijlage 1 |
31
52
4. Het hav stootje
3.4
Het Havenkwartier + is flexibel
Om de organische planvorming mogelijk te maken, is een ruime mate van flexibiliteit en aanpasbaarheid nodig. Voorbereid te zijn op verandering en ebied is verbonden met zijn 3. Het havengebied legt verbanden 4. Het havengebied kan tegen een blijvend innoveren biedt onvoorspelbare kansen voor gebouwen, functies en tussen stad en natuur stootje plekken, ook voor toekomstige generaties. Het creëren van mogelijkheden, maar ook het verminderen van de beperkingen spelen hierbij een rol.
Milieuzonering, omgaan met
De strategie die hiervoor gevolgd zou
worden met betrekking tot laad- en los-
beperkingen
kunnen worden is ten eerste het maken
tijden van containers zoals bijvoorbeeld
Oorspronkelijk is de Plaspoelpolder ge-
van een inventarisatie van overlastge-
is gebeurd bij de containeropslag in de
bouwd voor bedrijven die overlast ver-
vende bedrijven in de Plaspoelpolder.
directe nabijheid van de Hofmeesters.
konden ze ongehinderd functioneren
Dit zou kunnen gaan om bedrijven met
Flexibele gebouwen
zonder overlast te veroorzaken.
een milieucirkel, bedrijven die veel ac-
Gebouwen zijn vaak letterlijk in beton
Nu er ook woningen en andere functies
tiviteiten genereren zoals bijvoorbeeld
gegoten. Wanneer bij aanvang al de
gerealiseerd worden in het Havengbied
laden en lossen of andere vormen van
toekomstige
dreigt wederom het risico van overlast
overlast zoals geluid. Ten tweede kan
meegenomen vergroot dat enorm de le-
in de vorm van bijvoorbeeld geluids-
voor overlastgevende bedrijven een uit-
vensverwachting van gebouwen. Dat is
overlast van activiteiten door bedrijven.
plaatsing overwogen worden naar het
niet alleen aantrekkelijk voor de gebou-
Wenselijk is daarom het verkleinen of
centrale deel van de Plaspoelpolder.
wen en de gebouweigenaren, maar is
verplaatsen van milieucirkels. Het ge-
Mogelijk middels de kavels die in het
ook positief voor het gebied als geheel.
mengd stedelijk karakter van het Ha-
bezit zijn van het Industrieschap.
De aanpasbaarheid van de gebouwen
oorzaakten in woonomgevingen. Hier
venkwartier staat overigens een rauw
aanpasbaarheid
wordt
of delen van gebouwen houdt het
randje toe. Wonen in een gemengd
Daarnaast kunnen door strengere mi-
Havengebied ook in de toekomst meer
gebied betekent wonen tussen de dy-
lieueisen en een betere handhaving
vitaal. Middelen hiertoe zijn een extra
namiek van bedrijvigheid. Wonen wordt
hierop de zittende bedrijven mogelijk
hoge plint van 8 meter, flexibel indeel-
mogelijk door het treffen van voorzienin-
ook worden verzocht aanpassingen te
bare plattegronden, mogelijkheden tot
gen die overlast beperken voor nieuwe
doen waardoor zij kunnen blijven, ter-
samenvoegen van twee kleinere wonin-
initiatieven. Zittende bedrijven zullen
wijl tegelijkertijd wonen mogelijk wordt
gen, etc. Ook kan een parkeergarage
niet worden verplicht voorzieningen te
gemaakt. Het mogelijk maken van een
bijvoorbeeld veranderen in werkunits
treffen. Medewerking verlenen aan is
menging van woningen en bedrijfs-
wanneer er op voorhand bouwkundig
wenselijk, echter niet dwingend. Uitbrei-
ruimte in hetzelfde gebouw door bouw-
rekening mee is gehouden.
ding naar zwaardere milieucategorieën
technische ingrepen kan een oplossing
dient echter wel vermeden te worden.
zijn. Ook kunnen afspraken gemaakt
32
Bijlage 1 |
Havengebie
53
Robuust raamwerk met flexibele invullingen De planvorm die voor het Havenkwartier wordt gekozen past bij de gewenste organische ontwikkeling. Geen blauwdrukplanning, maar een raamwerkplanning met flexibele invulling. Het raamwerk bestaat uit de openbare ruimte en wordt helder en robuust vormgegeven. Deze bestaat uit de straten in het gebied, het water en het groen. Het raamwerk volgt in belangrijke mate de huidige openbare ruimte om een gefaseerde onwikkeling mogelijk te kunnen maken. Het negatief van het raamwerk; de bouwvelden zijn flexibel van opzet. Dit betekent zoals gezegd dat gefaseerde en organische ontwikkeling mogelijk wordt gemaakt, maar ook dat invullingen op termijn transformeerbaar dienen te zijn. Verschillende functies en gebouwen kunnen naast elkaar bestaan, of los van elkaar ontstaan, juist vanwege de relatieve autonomie van het raamwerk en de bouwvelden.
Het Havenkwartier in beweging Ruimtelijk kader Havengebied Plaspoelpolder
33
Bijlage 1 |
54
3.5 +
Slimme en gezonde systemen voor het Havenkwartier
Om de stad te verduurzamen, zullen in stedelijke systemen intelligente oplossingen moeten worden gezocht, zoals een smart grid, waarbij onderlinge afhankelijkheid van ecologische, sociale en economische gezondheid op ieder schaalniveau een rol speelt. De verbanden die zo ontstaan maken het Havenkwartier bovendien efficiënter en weerbaarder. Water en klimaatbestendigheid
niet als eigenstandig thema maar als
reden zijn tot verlagen van parkeer-
norm het mobiliteitsvraagstuk Eerder is de betekenis van hethavengebied water voor onderdeel engebied legt verbanden 4. Het kanvan tegen een 5. Slimme systemen voor het het Havenkwartier al geduid. Door het beschouwen. Sturen op mobiliteit dus. d en natuur stootje havengebied water ook als een systeem te benade-
Het Havenkwartier is straks wellicht een
Bovendien zullen de gerealiseerde ge-
ren wordt het nog breder getrokken. Het
hoog stedelijk gebied, maar geen cen-
bouwde parkeervoorzieningen transfor-
watersysteem wordt in het Havenkwartier
trumgebied. De behoefte tot verplaatsing
meerbaar moeten zijn (verdiepingshoog-
een integraal aspect die de verschillende
kan daarom best groot zijn en anders van
te, bereikbaarheid, opdeelbaarheid zijn
initiatieven met elkaar verbindt. Het Ha-
vorm dan in meer traditionele stedelijke
dan van belang). Ook is het mogelijk re-
venkwartier
omgevingen.
serveringen op te nemen voor in de toe-
door het toevoegen van oppervlaktewa-
Doel van de planvorming is om op een
komst te bouwen parkeervoorzieningen.
ter, door hemelwater oppervlakkig te ver-
intelligente flexibele manier vervoer voor
Aangezien het gebied zal transformeren
zamelen en vertraagd af te voeren.
de bewoners aan te bieden (deelauto’s,
tot een gemengd stedelijk mileu zijn er
smart mobility, etc.). Resultaat zou zijn
mogelijkheden om dubbelgebruik van
dat het autobezit zal dalen en de parkeer-
parkeren toe te passen. Parkeerplaatsen
behoefte lager is dan de huidige norm.
die overdag voor werknemers nodig zijn
Ook
wordt
versterkt
wordt
de
door
klimaatbestendiger
klimaatbestendigheid streven
naar
natuur-
kunnen ’s avonds en in het weekend toe-
inclusief bouwen en de implementatie van ecologische structuren als een ge-
Uitgangspunten die worden gehanteerd
gerekend kunnen worden aan de bewo-
heel systeem om de huidige biodiversi-
in het Ruimtelijk Kader:
ners en hun bezoekers. Het is de ambitie
teit te behouden en te versterken.
•
parkeernormering op basis van
van het Ruimtelijk Kader het parkeren
‘kentallen van Rijswijks autobezit’
zoveel mogelijk aan het zicht te onttrek-
uit 2018
ken om zo bij te dragen aan de aantrek-
parkeren voor de bedrijven volgens
kelijkheid en het verblijfskarakter van het
gemeentelijke norm
Havenkwartier.
parkeren (incl. zo veel mogelijk be-
Op het vlak van mobiliteit zal het gebruik
zoekersparkeren) op eigen terrein
van openbaar vervoer en de fiets gesti-
toepassen van deelvoertuigen kan
muleerd worden. Dit kan door terughou-
Sturen op duurzame mobiliteit Iedereen wil van A naar B en doet dat
•
het liefst op de eenvoudigste manier. Stedenbouwkundig gezien vaak geredu-
•
ceerd tot een vraagstuk van bereikbaarheid en parkeren. We willen het parkeren
34
•
Bijlage 1 |
55
METHODES VOOR HET VERLAGEN VAN DE PARKEERDRUK: • • • • • • • •
Deelauto’s Parkeernorm o.b.v. ‘Kentallen Rijswijks Autobezit’ 2018 Parkeerplaatsen woningen op eigen terrein Vergunningregeling Meegroeiende gebouwde parkeervoorziening Automatiseringssysteem zoals een parkeerapp (waar vrije parkeerplaatsen in gebied uit blijkt) Dubbelgebruik Faciliteiten OV, fiets, e.d.
dend met het aantal parkeerplaatsen per woning om te gaan, maar bijvoorbeeld ook door met de juiste ordening van het gebied uit te nodigen tot alternatieven voor de auto (aantrekkelijke fietsroutes, goede bereikbaarheid van de tramhalte). Deze verschillende maatregelen op het gebied van mobiliteit passen in de ambities van de gemeente Rijswijk, dat meedoet met een aantal andere gemeenten aan het National Smart City Living Lab. Dit is een intergemeentelijk programma, waarmee kennis en ervaring op het actuele thema Smart Cities wordt gedeeld en toespassingen kunnen worden opgeschaald.
LOGISTIEKE BEREIKBAARHEID De oorsprong van het gebied als bedrijventerrein maakt dat de straten breed zijn en de bochtstralen ruim. Het gebied kan alle vormen van transport aan. Door het handhaven van de wegen, zij het iets versmald, kan de bedrijvigheid ook in de toekomst blijven functioneren. De woningbouw en de andere functies in het gebied takken aan op dit ‘systeem’. Alle gebouwen hebben een voordeur aan de bestaande of aan nieuw aan te leggen straten. Voor hoogbouw geldt dat een relatief grote logistieke druk ontstaat op de plint, zowel de toegang, het parkeren en de afvalstromen vinden hier plaats. Het is daarom gewenst hiervoor goede oplossingen te bedenken die niet ten koste gaan van de aantrekkelijkheid van het gebouw naar de straat. Met name voor de afvalinzameling zullen oplossingen moeten worden bedacht die voor het hele gebied kunnen functioneren.
Het Havenkwartier in beweging Ruimtelijk kader Havengebied Plaspoelpolder
Bijlage 1 |
35
56
anden
3.6
De openbare ruimte als bindmiddel
Alle goede bedoelingen van een stedenbouwkundig plan zijn afleesbaar op straat. kan Zoals je een een schilderij bekijkt door ervoor een sculptuur 6. De openbare ruimte als 4. Het havengebied tegen 5. Slimme systemen voor hette gaan staan, door het van alle kanten te bekijken, zo wordt de stad beleefd bewegend door bindmiddel stootje havengebied de straten. De inrichting, begrenzingen en het gebruik van de openbare ruimte is de uiteindelijke weerslag van de planvorming en vormt het aantrekkelijke karakter van het gebied.
De inrichting van de openbare ruimte
op ‘eigenaarschap’ van en betrokken-
Een kans om woningen te maken die el-
Het gemengde karakter van het toe-
heid op de openbare ruimte en het op
ders in de stad niet overal mogelijk zijn.
komstige gebied met wonen naast
elkaar afstemmen van gebouwen en
Een kans om een hernieuwde steden-
werken, oud vermengd met nieuw,
het gewenste gebruik van de openbare
bouwkundige balans te vinden als ant-
vraagt om een daadwerkelijk openbaar
ruimte.
woord op de (hoog)bouw van het EPO.
karakter van de omgeving. Andersom
Daarbij is het de uitdrukkelijke bedoe-
In de praktijk betekent het dat hogere
gezegd; een inrichting die teveel zou
ling aan te sluiten bij het palet van ge-
gebouwen evident een meerwaarde
kleuren naar één bepaalde functie heeft
meentelijke inrichtingselementen. Dat is
moet opleveren in de vorm van orde-
de neiging ander gebruik uit te sluiten.
praktisch en goedkoop in uitvoering en
ning of ruimte om maaiveld. In de eta-
Voor het welslagen van de transformatie
beheer, en het zorgt voor een natuur-
lagezone langs de A4 geldt een grotere
van het Havengebied zal de buitenruim-
lijke aansluiting van het Havengebied
vrijheid in hoogte.
te daadwerkelijk openbaar moeten zijn;
op de omgeving. Bijkomend voordeel
Speciale aandacht zal uitgaan naar
open, overzichtelijk, multifunctioneel,
van een basismaterialenset is dat ver-
de aanhechting van de hoogbouw op
waarbij verplaatsen en verblijven met
bijzonderingen in de inrichting, zoals
maaiveld. Het openbare straatleven
elkaar in balans zijn.
een pleintje of een plantsoen er beter
is een cruciale factor in het welslagen
De inrichting van de buitenruimte is
uitspringen.
van de ambities voor het Havengebied. Daarom zijn actieve plinten, goede
daarom een cruciale factor bij de transformatie van het gebied. Het karakter
Gebouwen staan ten dienste van de
hoeken, mooie entrees en het voorzien
en de kwaliteit van de buitenruimte
openbare ruimte
in een logistieke zijde voor de gebou-
bepaalt in hoge mate de mogelijkhe-
De bouwhoogtes in het Havenkwartier randvoorwaardelijk voor het realiSchemewen raamwerk
Havengebied Plaspoelpolder
begrippen als sociale veiligheid en een
schaal reageren op de omstandigheden en de 1:?? context. Hoogbouw wordt daarbij niet
seren van hogere gebouwen.datum Tenslotte 16 november 2017 geldt vanuit de duurzaamheidsambities
aangenaam microklimaat zijn sturend
gezien als een bedreiging maar A4als een
voor het gebied dat een goed microkli-
kans. Een kans om een levendig en ge-
maat gewenst is. De mogelijke hinder
len kunnen worden ingezet om dit te
mengd stedelijk gebied te maken. Een
van hoogbouw (schaduw, wind, etc.)
bereiken. Zo zal worden gewerkt met
kans om het gebied zichtbaar te maken
zullen in elk individueel geval worden
overzichtelijke lange lijnen, het sturen
en in te passen in de grotere omgeving.
onderzocht en beoordeeld.
den tot gebruik. Ook minder meetbare
bij de inrichting. Verschillende midde-
36
formaat
Bijlage 1 |
57
Het Havenkwartier in beweging Ruimtelijk kader Havengebied Plaspoelpolder
37
Bijlage 1 |
58
38
Bijlage 2 |
59
3.7
Mensen maken het Havenkwartier
Vanuit het besef dat mensen de stad draait om mensen, en dat zijn de blijvende 6. De openbare ruimte als Mensen de stad Slimme systemen kracht voor zijn het in het maken, behouden en verduurzamen van7.de stad,maken zal gezocht bindmiddel vengebied worden naar ruimte en plekken om aan te sluiten bij hun wensen en mogelijkheden. Dit geldt voor de huidige en toekomstige gebruikers en bewoners van het Havenkwartier, maar ook voor de diegenen die direct of indirect zijn betrokken bij de planvorming
Betrokkenheid nu en straks
door het erkennen van de diversiteit,
De bijzonderheid van de planvorming in
maar ook het herkennen van bindende
het Havenkwartier is dat het bottom up
elementen. Het mooie in het Haven-
gebeurt. Meerdere partijen hebben zich
kwartier straks zou kunnen zijn dat alle
verenigd om ontwikkelingen mogelijk
bewoners en gebruikers van het gebied
te maken en op elkaar af te stemmen.
zich op die manier verbonden voelen
Onder het motto ‘het geheel is meer
met de plek. Dat de plek geliefd wordt
dan de som der delen’. De gemeente
door de ruimtelijke kwaliteiten, maar ook
vertolkt door middel van dit kader haar
de sociale cohesie die er is ontstaan.
ambities. Straks zullen ontwikkelaars,
Dat er manieren bestaan om collectieve
omwonenden, de bedrijvenvereniging
activiteiten te ontplooien. Openbare
en andere stakeholders aanschuiven
gelegenheden waar mensen samen
en hun ideeën en plannen verwerken in
komen, functies die mensen aantrek-
en door dit plan. De betrokkenheid van
ken en plekken in de openbare ruimte
anderen maakt het plan beter en weer-
die samenbindend zijn. Daarnaast zou
baarder. Meerdere waarheden komen
het goed zijn als ondernemers en ge-
samen in het Havenkwartier. Dit vraagt
bruikers aansluitend hierop vrij zijn om
om een open vizier en een planproces
activiteiten te ontplooien, dat er ruimte
waarin invloeden van buitenaf worden
is voor ondernemerschap en plekken laspoelpolder Scheme raamwerk verwelkomd als aanvulling op de be- om te recreëren. Daarmee kan het Haschaal
datum
staande ideeën. 1:??
venkwartier uitgroeien tot een2017 ontmoe16 november
formaat
A4 De nieuwe bewoners van het Havenkwartier her gemeenschappen van verschillen
• • •
tingsplek voor mensen uit Rijswijk en daarbuiten, waarmee Rijswijk wordt verrijkt met een nieuwe en levendige plek!
De Nederlandse steden zijn van ouds-
MENSEN BINDEN ZICH AAN HET HAVENKWARTIER DOOR:
•
Diversiteit in programma/architectuur/ vorm/grootte Sterke sociale cohesie (o.a. door toevoegingstudio voorzieningen en zelfbouw) Hartzema BV ProgrammaWestblaak kwantitatief/kwalitatief 49 in balans (% bedrijvigheid/wonen, % NL-3012 KD Rotterdam traditioneel/zelfbouw, % grondgebonden/ +31 ….) 10 281 07 51 appartementen, mail@studiohartzema.com Voorzieningen en kleinschalige horeca, bijvoorbeeld in de vorm van pioniersfuncties
en saamhorigheid. Ze zijn ontstaan
Het Havenkwartier in beweging Ruimtelijk kader Havengebied Plaspoelpolder
39
Bijlage 1 |
60
40
Bijlage 2 |
61
Het Havenkwartier in beweging Ruimtelijk kader Havengebied Plaspoelpolder
Bijlage 1 |
41
62
4
Stedenbouwkundige hoofdopzet Stedenbouwkundige planvorming gaat over het mogelijk maken van ontwikkelingen, vrijheid dus. Aan de andere kant gaat het om houvast, om duidelijkheid en zekerheden voor de eigenaren in het gebied, gebruikers en omwonenden. Het is daarbij niet ieder voor zich, maar om het geheel dat meer is dan de som der delen. De stedenbouwkundige hoofdopzet vertaalt de eerdergenoemde ambities voor Havenkwartier in hanteerbare ingrepen en sturende principes. Niet om alles dicht te timmeren, maar wel om samenhangende kwaliteit mogelijk te maken.
Bijlage 1 |
63
Bijlage 1 |
64
44
Bijlage 2 |
65
Stedenbouwkundige hoofdopzet
Het Havenkwartier is groot noch klein, staat op zichzelf maar is ook verbonden met de omgeving. Stedenbouwkundig is het de uitdaging om het gebied van voldoende samenhang en karakter te voorzien en tegelijk een toevoeging zijn aan de omgeving. Het Ruimtelijk Kader voorziet enerzijds in een verdichting van de bebouwing en anderzijds in een opwaardering van de openbare ruimte. In plaats van grijs wordt het gebied straks meer rood en meer groen. Samen wijst dit in de richting van een meer stedelijk gebied. Dit gemengde stedelijke gebied heeft
ning in plaats van blauwdrukplanning.
door de bouwvelden. Helder ingekader-
geen harde afbakening. Als het goed is
De plaats, afmeting en functie van ge-
de gebieden met een grote mate van
sluit het straks naadloos aan op de om-
bouwen of deel van het gebied kunnen
flexibiliteit qua invuling.
geving. Ook heeft het gebied geen een-
van tevoren niet worden vastgelegd,
duidig middelpunt of (voorzieningen)
net zomin als het tijdstip van realisa-
Van een gestructureerd, maar enigszins
centrum. Havenkwartier is veeleer een
tie. Hoewel de indruk kan ontstaan dat
grofstoffelijk gebied met een volledige
netwerk van lijnen en plekken. De ste-
raamwerkplanning veel openlaat en dus
focus op (laagwaardige) bedrijvigheid
denbouwkundige hoofdopzet benut de
onzekerheden introduceert, moet het
en logistiek kan het gebied transforme-
bestaande kwaliteiten van wegen, water
gezien worden als middel, als uitnodi-
ren naar een gemengd gebied met fijn-
en groen en bouwt deze verder uit. Deze
ging om hoogwaardige oplossingen
mazige ordening waarin de openbare
investering in de structuur voegt waarde
mogelijk te maken. Door niet alles van
ruimte uitnodigt tot verblijf en een divers
toe aan het gebied. Het gebied wordt
tevoren vast te leggen of bepaalde mo-
gebruik en waarin de bebouwing met
meer doorwaadbaar, meer gevarieerd
gelijkheden uit te sluiten kan het plan in
een menselijke maat verschillen kan
en als vanzelf ontstaan verbijzonderin-
iedere fase worden verrijkt met creati-
opnemen en een variëteit aan functies
gen in het netwerk. Als in een Hollandse
viteit en het benutten van onvermoede
kent.
waterstad gaan samenhang en afwis-
kansen.
seling hand in hand. Hierdoor ontstaan nieuwe ontwikkelkansen en aansluiting
Een dergelijke aanpak vraagt wel om
op de kwaliteiten in de omgeving.
een ontwikkelstrategie die hierop is toegesneden – met duidelijke kaders en
Voor de geleidelijke transformatie en
een goed doordacht ontwerpproces.
de gewenste functiemenging van het
Kaders worden gesteld door huidige
Havenkwartier is het enerzijds nood-
structuren en elementen te versterken
zakelijk vastomlijnde randvoorwaarden
met vier hoofdingrepen. Deze kaders
te stellen, maar tegelijkertijd een groot
worden vastgelegd in het raamwerk
aantal vrijheidsgraden in te bouwen.
van openbare ruimte. Contramal van
Gekozen is daarbij voor raamwerkplan-
dit ruimtelijk raamwerk wordt gevormd
Het Havenkwartier in beweging Ruimtelijk kader Havengebied Plaspoelpolder
45 Bijlage 1 |
66
4.1
Bouwstenen van ruimtelijke kwaliteit voor het Havenkwartier
Concreet wordt in het Havenkwartier door middel van vier bouwstenen een vertaling gemaakt van de duurzame ambities en een invulling gegeven aan de stedenbouwkundige hoofdopzet: het versterken van een netwerk, het realiseren van (groene) pleinen en plekken, het verkleinen van de bouwkundige korrel en het maken van gebouwen die communiceren met de straat.
HET VERSTERKEN VAN HET NETWERK
mogelijk maakt tussen Handelskade en
voor belevenis (park, horecapleintje,
de Vliet. De ligging wordt in dit Ruim-
e.d.). De ruimtes zorgen voor een aan-
telijk Kader niet vastgelegd, wel grosso
genaam microklimaat en stimuleren een
modo het begin- en eindpunt zodat de
ander gebruik. Ook kan een dergelijke
aansluiting op de omgeving is geborgd.
ruimte aanleiding geven tot een bijzon-
De meer fijnmazige structuur die hier-
dere invulling van de plint. De inrichting
door ontstaat krijgt het karakter van een
van deze plekken en pleinen is afhanke-
gelijkwaardig netwerk. Condities binnen
lijk van de functie en plek. Een groene
het netwerk ontstaan door afwisselende
inrichting en de aanplant van een enke-
kruisingen en overlappingen van we-
le monumentale boom wordt gestimu-
gen, water en groen. Hierdoor ontstaan
leerd. De overgang naar de openbare
1. Het versterken van het netwerk
uitzonderlijke plekken in het Havenge-
ruimte naar de straat kan onzichtbaar
Het stedenbouwkundig plan benut de
bied. Deze zijn een kwaliteit op zich en
worden gemaakt of juist geaccentueerd
lange lijnen en voegt daar iets aan toe.
kunnen bovendien sturen in de moge-
met een verschil in bestratingsmateri-
De heldere Rijswijkse hoofdopzet van
lijke ontwikkelingen.
aal, hoogte of door een hekwerk. De optelling van al deze plekken brengt een
straten, het water en het groen worden als startkapitaal benut. Daarnaast
2. Groene pleinen en plekken
extra laag aan in het stedenbouwkundig
worden ingrepen voorgesteld die een
Daarnaast wordt gestreefd naar het
plan. Een laag waarin de verblijfskwali-
meerwaarde voor het functioneren van
realiseren van (groene) ruimtes aan-
teit van het Havengebied wordt vergroot
het gebied gaan betekenen. Te denken
vullend op de structuur van de open-
valt aan het verbeteren van de routes
bare ruimte. Het zijn uitzonderingen in
naar de omgeving, maar ook aan mo-
de rooilijn van bebouwing die de regel
gelijkheden om binnen het gebied de
vormt. De kleine pleinen en plekken zijn
verbondenheid te vergroten. Spil hierin
in veel gevallen een voorruimte voor een
is de aanleg van een dwarsverbinding
gebouw. De overgangen van gebouw
die door invulling met water en/of groen
naar openbare ruimte worden erdoor
zowel de waterbeleving in het gebied
verzacht en de openbare ruimte verrijkt.
vergroot als een langzaam verkeerroute
Het zijn ontmoetingsplekken en plekken
Havengebied Plaspoelpolder
Schemes schaal
datum
1:3500
14 november 2017
studio Hartzema BV Westblaak 49
NL-3012 KD Rotterdam
formaat
A3
+31 10 281 07 51 mail@studiohartzema.com
HET REALISEREN VAN (GROENE) PLEINEN
46
Bijlage 1 |
67
RUIMTELIJK VOORTBORDUREN OP BESTAAANDE RIJSWIJKSE KWALITEITEN
en meer mogelijkheden ontstaan voor
korrel zorgt voor veelkleurigheid, rit-
De hogere verdiepingen van de gebou-
het samengaan van (tegenstrijdige)
miek, meer voordeuren aan de straat en
wen kennen een extraverte architectuur
functies.
een afwisselende daklijn. Het laten van
met staande vensters, diepe negges en
ruimte tussen de verschillende panden
buitenruimtes waar ook de straat beter
wordt aangemoedigd, om bijvoorbeeld
van wordt. Gebouwen kennen materie,
achterkanten van gebouwen bereikbaar te maken. Dergelijke schaalsprongen
Havengebied Plaspoelpolder
zijn op hun beurt weer goed voor afwis-
Afstand ivt tr schaal
1:12500 formaat
selende lichtval in de straat, meer zij-
A3
gevels van gebouwen en meer visuele HET VERKLEINEN VAN DE BOUWKUNDIGE KORREL
prikkels. 4. Contact met de straat
Havengebied Plaspoelpolder Schemes
3. Een kleinere korrel
schaal
datum
1:3500
14 november 2017
Voor een aantrekkelijke stedelijke omformaat
A3
studio Hartzema BV Westblaak 49
NL-3012 KD Rotterdam
+31 10 281 07 51 mail@studiohartzema.com
De huidige bebouwing is gevarieerd,
geving is het gewenst dat de gebouwen
maar in veel gevallen niet hoogwaar-
bijdragen aan de kwaliteit van de open-
dig. Groot en klein wisselen elkaar af
bare ruimte. Gebouwen begrenzen de
en sommige architectonische pareltjes
ruimte en zijn in grote mate bepalend
komen voor in het plangebied. Ten be-
voor de ervaring van de omgeving. Ge-
hoeve van de menselijke maat en de
bouwen communiceren met de straat
schaal en maat. De verticale gevelbe-
aansluiting op de omgeving wordt een
door een goede plint. Extra hoogte,
eindiging begrenst de straatruimte met
parcellering van de bebouwing voor-
stevig op de grond, met uitnodigende
ornamentering of een overstek. Bij een
gesteld. De maximale breedte van een
entrees, goed om de hoek en uiteraard
terugspringende
architectonische eenheid is 50 meter.
met steenachtige materialen. Woningen
het dakterras aan de straat te liggen en
Daarbij kan een enkel veel smaller pand
direct aan de straat zijn op bepaalde
komt de inrichting en het gebruik ervan
tussen groter eenheden een meerwaar-
plekken mogelijk en leveren een bijdra-
in beeld.
de zijn. Een kleinere architectonische
ge aan de levendigheid van het gebied.
HET MAKEN VAN GEBOUWEN DIE COMMUNICEREN MET DE STRAAT Havengebied Plaspoelpolder Schemes schaal
datum
1:3500
14 november 2017
formaat
A3
topverdieping
komt
47
Het Havenkwartier in beweging Ruimtelijk kader Havengebied Plaspoelpolder Bijlage 1 |
68
stud West
NL-3
+31 mail
48
Bijlage 1 |
69
IMPRESSIE LIMPERGSTRAAT
Het Havenkwartier in beweging Ruimtelijk kader Havengebied Plaspoelpolder Bijlage 1 |
49
70
ST
UD
IE
G
EB
IE
D
NA
AR
KA
DE
RO
O
IL
IJN
EN
ST AD
SD
IS
TR IB
UT IE
HAVEN
WATERPLEIN
DE DOORSTEEK
DE PASSAGE
50
Bijlage 1 |
71
INRICHTING OPENBARE RUIMTE
SIDEWALK PLAZAS
4.2
Raamwerk openbare ruimte
EXTRA DOORSTEEK
Het raamwerk van de openbare ruimte legt de structuur van het gebied vast. Deze structuur is bestendig en uitdagend.
OPENBARE KADES
De hoogwaardige inrichting van het raamwerk zorgt ervoor dat de ambities voor het Havenkwartier kunnen worden waargemaakt als een gebied wat daadwerkelijk openbaar is, waar verschillend gebruik naast elkaar kan bestaan, goed verbonden met de omgeving en met een goed verblijfsklimaat. Te-
NIEUWE PROFIELEN
gelijkertijd daagt het raamwerk uit tot een aantrekkelijke en bijpassende invulling van de bouwvelden. Tot de structuur van openbare ruimte wordt alle ruimte ge-
kwaliteit van en de variatie in de openbare ruimte.
rekend tussen de gevels. Dit openbare domein vormt in de
Het raamwerk benoemt dus alle ruimte van gevel tot gevel en
basis de belevingswereld van de gebruikers van Rijwijk Ha-
bestaat uit de volgende onderdelen:
ven. Mits goed uitgevoerd draagt het bij aan de samenhang
•
nieuwe profielen voor bestaande infrastructuur
en herkenbaarheid van het gebied. De ruimte is van ons al-
•
water krijgt verblijfskwaliteit
lemaal, is overzichtelijk en uitnodigend voor verschillende
•
extra doorsteek met een langzaam verkeersroute
soorten gebruik. En, als gezegd, zou het positief kunnen bij-
•
sidewalk plazas als verbijzondering van openbare ruimte
dragen aan de identiteit van het Havenkwartier. Het grootste deel van dit raamwerk zal daadwerkelijk openbaar zijn, maar
en overgang naar bouwvelden •
opgenomen functionaliteiten in het raamwerk:
een deel zal ook op privé gronden liggen. Sterker nog, het
o
watercompensatie
streven van het plan is om delen van de uitgeefbare kavels
o
inpassing (bezoekers)parkeren
toe te voegen aan de (beleving van de) openbare ruimte. Een
o
bomen, bestaand en nieuw toe te voegen
voortuin, pleintje of hof kan op die manier bijdragen aan de
o
inpassing ondergrondse infrastructuur
Het Havenkwartier in beweging Ruimtelijk kader Havengebied Plaspoelpolder
Bijlage 1 | 51
72
N TE O NB O O W TS AA LIG PL
Effecten mogelijke opheffing worden onderzocht
30 30
30
Fietspad
RO
O
IL
30 UD
IE
G
EB
IE
D
NA
AR
KA
DE
Doorzetten profiel fietsstraat
ST
50
IJN
EN
ST
AD
SD
IS
TR
IB
UT
IE
30
Zoekgebied fietsstroken
Fietsstroken
30
Effecten mogelijke knip worden onderzocht
Zoekgebied fietsstroken
Voet & Fiets verbinding
50 Fietsstraat
30 Mogelijke aansluiting fietsverkeer
50
30 Fietsstraat toegankelijk voor calamiteitenverkeer
Mogelijke oversteek fietsverkeer
50 Zoekgebied fietsstroken
30
52
Bijlage 1 |
73
17 juni 2020
Straat
: 6 meter zonder fietsstroken minimaal 7 meter met fietsstroken
Fietsstroken (waar nodig verkeersstru
Principeprofiel | Havenkwartier Rijswijk Principeprofiel | Havenkwartier Rijswijk 17 juni 2020 17 juni 2020 Voorbeeldvariant: Variant 2: Totaalbreedte:
Straat zonder fietsstroken 22,4 meter
Rijbaanbreedte minimaal 6 meter. Variant 2: Straat zonder fietsstroken Totaalbreedte: 22,4 meter
Straat
: 6 meter zonder fietsstroken minimaal 7 meter met fietsstroken
Rijbaanbreedte minimaal 6 meter.
Straat
: 6 meter zonder fietsstroken minimaal 7 meter met fietsstroken
Fietsstroken (waar nodig in verkeersstructuur)
Fietsstroken (waar nodig in verkeersstructuur) : 1,50 - 2 meter
: 1,50 - 2 meter
Parkeervakk
Elementen 2
Principeprofiel | Havenkwartier Rijswijk profiel | Havenkwartier Rijswijk
0
2
17 juni 2020
Nieuwe profielen voor bestaande infrastructuur De bestaande wegen in het gebied vormen een heldere structuur van lange lijnen. De wegen zijn hoofdzakelijk functioneel ingericht waarbij sprake is van een zekere overmaat. Langs de bestaande wegen zijn op verschillende plaatsen bomen gepland, maar het Straat : 6 meter zonder fietsstroken
minimaal 7 meter met fietsstroken
gebied heeft niet nadrukkelijk een groene uitstraling. Toch zijn er Straat
: 6 meter zonder fietsstroken
Fietsstroken
minimaal 7 meter met fietsstroken (waarname nodig in wel degelijk waardevolle groene structuren aan te wijzen, met
Fietsstroken (waar nodig in verkeersstructuur) : 1,50 - 2 meter
: 1,50 - 2 meter
Parkeervakken
Parkeervakken
: 2 - 2,5 meter Stoep 2,2 meter uitgangspunt Elementen : parkeervakken, incidentele boom
Elementen
: parkeervakken, incidentele boom
verkeersstructuur)
langs de randen. Vooral de bomenstructuren langs de Elsenlaan en de Vliet zijn zeer beeldbepalend.
: 2 - 2,5 meter 2,2 meter uitgang
In het raamwerk worden genoemde elementen opgenomen, zodat
Elemente
de huidige functionaliteiten en kwaliteiten behouden blijven. Bestaande routes blijven intact, de huidige ordening gehandhaafd en daarmee wordt er ook niet getornd aan de hoofdopzet van de bestaande percelen en opstallen. De Koopmansstraat blijft de be-
Havenkwartier Rijswijk door het gehele gebied. Buiten deze langrijkste autoverbinding
straat, waar de snelheid op 50 km/u blijft, is de ambitie om de maximumsnelheid in het Havenkwartier terug te brengen tot 30 km/u.
4
6
Dit draagt bij aan de leefbaarheid van het gebied door afname van
geluid en CO2 uitstoot. Daarbij ontstaat met een lagere :trillingen, 6 meter zonder fietsstroken Fietsstroken : 1,50 - 2 meter minimaal 7 meter met fietsstroken (waar nodig in eter zonder fietsstroken Fietsstrokeneen comfortabele : 1,50 - 2 meteren verkeersveilige Parkeervakken maximumsnelheid situatie verkeersstructuur) imaal 7 meter met fietsstroken (waar nodig in verkeersstructuur) voor fietsers.
en
4 6
Straat
Elementen
Gezocht wordt om in het raamwerk van de openbare ruimte de be-
Parkeervakken : 2 - 2,5 meter 2,2 meter uitgangspunt Elementen : parkeervakken, incidentele boom
: 2 - 2,5 meter Stoep : minimaal 6 meter 2,2 meter uitgangspunt - 0,4 meter uitstapstrook (w Stoep : minimaal 6 meter laten van straat naar gro - 0,4 meter uitstapstrook (water door- groen (max 30-4 - 2,6 meter laten van straat naar groen) : parkeervakken, broken door niet-groen e - 2,6 meter groen (max 30-40% onderincidentele boom - 3 meter voetpad (minima broken door niet-groen elementen) - 3 meter voetpad (minimaal)
staande bomen als te behouden aan te duiden en de groenstructuur
Elementen
verder uit te breiden. De aantrekkelijkheid van de bestaande wegen-
Elementen : opritten, bomen, containe afval op eigen terrein), fie : opritten, bomen, containers (restafval op eigen terrein), fietsstallingen
structuur wordt verder vergroot door de rijbaan enigszins te versmallen, de stoepen te verbreden en lineaire groene waterbuffers tussen trottoir en rijbaan te realiseren. Het straatbeeld verandert daarmee fundamenteel. Van een grijze brede ruimte in een groen ingerichte
1
straat met een duidelijk voetgangersdomein. Hiermee blijft de functionaliteit van de straten behouden maar zijn er meer mogelijkheden verschillende gebouwtypen naast elkaar te laten bestaan doordat de (verblijfs)kwaliteit van de openbare ruimte groter is.
4
6
Bijlage 1 | Fietsstroken (waar nodig in verkeersstructuur)
: 1,50 - 2 meter
Het Havenkwartier in beweging Ruimtelijk kader Havengebied Plaspoelpolder Parkeervakken
: 2 - 2,5 meter 2,2 meter uitgangspunt
Stoep
: minimaal 6 meter - 0,4 meter uitstapstrook (water doorlaten van straat naar groen)
74 53
caties - 21Bezonning april | Rijswijk Haven Bezonning verblijfslocaties - 21 aprilverblijfslocaties | Rijswijk Haven- 21 april | Rijswijk Haven
Rijswijk haven - Bezonningsstudie Openbare ruimteontwikkelkader RijswijkBezonningsstudie ontwikkelkader Rijswijk haven - Openbare ruimte haven - Openbare ruimte 21 juni Locatie
21 juni
21 augustus
21 april
er
21 mei
21 juli
21 mei
21 maart
50/50
Middag: 15.00 uur Zon
Avond: 17.00 uur Zon
Waterplein Zon
Zon
Zon
Westzijde Vliet Zon
Zon
50/50
Lun 12 Waterplein Zo
Waterplein Zo
Westzijde Vliet Zo
21 november
Lunch: Avond: Middag: 12.30 uur 15.00 17.00 uur uur
Middag: Avond: 15.00 uur 17.00 uur
1
2
2
3
3
3
Locatie
Lunch: 12.30 uur Waterplein Zon
Zon
Avond: 17.00 uur Zon
Waterplein Zon
Zon
Zon
Westzijde Vliet Zon
Zon
50/50
Middag: 15.00 uur
7
7
Avond: 17.00 uur
54
Locatie
21 december
Middag: Lunch: 15.00 12.30 uur uur
Middag: 15.00 uur
Zon
Lunch: 12.30 uur Waterplein Zon
21 oktober
21 januari
1
en
Zon
Locatie
21 september
21 december
Lunch: 12.30 uur
Zon
Westzijde Vliet Zon
21 februari
21 november
Zon
Avond: 17.00 uur Zon
21 augustus
21 maart
21 oktober
21 januari
Middag: 15.00 uur
Waterplein Zon
21 april
21 september
21 februari
Lunch: 21 juli 12.30 uur Waterplein Zon
Bijlage 1 |
75
IMPRESSIE HAVENKADE
Water krijgt verblijfskwaliteit Het water in het gebied is van grote betekenis. Niet voor niets heet het gebied Havenkwartier. Twee insteekhavens en de verbinding naar de Vliet zijn bepalend
MICROKLIMAAT VERBLIJFSPLEKKEN • •
voor de stedenbouwkundige ordening. Anderzijds geldt dat het water enigszins kleinschalig is en niet overal even sterk wordt ervaren. Het grotendeels ontbreken van openbare kades is hier mede debet aan. In het raamwerk wordt als vanzelfsprekend het bestaande water opgenomen. Aanvullend hierop wordt gekeken of het op plaatsen mogelijk is ook de kade
•
Verblijfsplekken langs het water ‘Goede’ ervaring van windkwaliteit tijdens ‘langdurig zitten’, volgens NEN8100:2006 Bezonning op cruciale momenten van de dag te weten: rond de lunch (12.30 uur), rond de middag (15.00 uur) en in de avond (17.00 uur) Plangebied openbare ruimte 48% bouwvelden 52%
als openbare ruimte toe te voegen. Dit gebeurt vooral door de kades als openbare ruimte in te richten. Hierdoor ontstaan meer routes en meer waterbeleving. Ook kan het bijdragen aan een waardevermeerdering voor de aanliggende percelen. Daarnaast worden daar waar de havenbekkens eindigen plekken aan en op het water gerealiseerd (drijvend of staand) en kunnen hogere gebouwen een accent vormen aan het water. Door de plekken aan het water effectief te bestemmen als verblijfsplek vormen deze een kwalitatieve toevoeging aan de openbare ruimte. Op deze plekken wordt gestreefd naar een hoge kwaliteit van microklimaat (wind en bezonning). De recreatieve functie van deze verblijfsplekken, welke wordt versterkt door de kwaliteiten en aantrekkingskracht van het water (uitzicht, ruimte, geur, emotie), vormt een belangrijk element in het waarborgen van de nautische identiteit van het Havenkwartier op bewoner, bezoeker en gebruiker. Tenslotte benoemt het raamwerk het vergroenen van de oever van de Vliet. Het (gedeeltelijk) behoud van bomen en het vervangen van de bestaande weg door een fietsstraat, vergroot de kansen voor een aantrekkelijke en recreatieve groene waterkant langs de Vliet. VERBLIJFSKWALITEIT LANGS HET WATER
Bijlage 1 | Het Havenkwartier in beweging Ruimtelijk kader Havengebied Plaspoelpolder
76 55
IMPRESSIE VAN DE DOORSTEEK
Een extra doorsteek met een langzaam verkeersroute De hoofdrichting in het gebied is ZW-NO. Lange straten die parallel lopen met de beide insteekhavens. Een versterking van de dwarsrichting kan ervoor zorgen dat het lijnenspel meer een netwerk wordt dat kan bijdragen aan de samenhang in het gebied. Voorgesteld wordt daarom een doorsteek te maken van de Handelskade tot de A4. Naast de interne voordelen in het Havenkwartier geldt als bijkomend
OUD RIJSWIJK
voordeel van deze langzaam verkeerroute dat het gebied als geheel goed verbonden wordt met de omgeving. Door de aanleg van deze missing link wordt het gebied feitelijk opgenomen in de route Oud Rijswijk-Vliet. De exacte ligging van de doorsteek is nog niet vast. Een analyse van de eigendomsverhoudingen in het gebied is nodig om te sturen in de haalbaarheid van deze veronderstelde doorsteek. De precieze inpassing van deze doorsteek kan op een later tijdstip bepaald worden aan de hand van de meest ‘haalbare’ ligging. Omdat de doorsteek drie verschillende bouwvelden doorkruist zal het uiteindelijke resultaat her en der verspringen. Hierdoor ontstaan bijzondere hoeken waar gebouwen en openbare ruimte op in kunnen spelen met een intieme binnenwereld als resultaat.
Aantal meter langsparkeren:
2.534 meter Totaal aantal parkeerplaatsen:
349 parkeerplaatsen
De breedte van de doorsteek is variabel, bij voorkeur is deze gesteld op 32 meter. Hierin kan een gracht ontworpen worden van 16m met aan weerszijden een kade van 8m. Als op termijn blijkt dat een invulling met water niet mogelijk of wenselijk is kan alsnog gekozen worden voor groen.
DOORSTEEK
DELFT
56
Bijlage 1 |
77
Verbijzondering van openbare ruimte door sunspots Een gemengd stedelijk gebied zoals dat nu is voorzien heeft behoefte aan bijzondere hoekjes en plekken. Op die manier wordt een extra laag in het plangebied aangebracht aanvullend op de lange lijnen van de infrastructuur en het water. Een dergelijke informele vorm van stedelijkheid lijkt goed te passen bij de maat en schaal van het gebied, bij het gemengd-stedelijk karakter en bij het proces van transformatie. Deze verbijzondering draagt bij aan de afwisseling en levendigheid. Het geeft de mogelijkheid gebouwen en functies een plek te geven in een nu nog hoofdzakelijk bedrijfsmatige omgeving. Ter plaatse van bestaande bedrijven die gehuisvest blijven binnen het Havenkwartier kan hierbij middels overleg en afstemming ook gedacht worden aan de herinrichting van bestaande parkeerhaventjes of voorgebieden. Hiermee wordt verbondenheid gecreëerd tussen de zittende ondernemers en de nieuwkomers, de woningen. De plekken zorgen voor ruimtes waar het microklimaat gunstig is en die daardoor uitnodigen tot ontmoeting en uitwisseling. Het kan een gezellige plek aan het water zijn, een erf met grondgebonden woningen of een voorpleintje met fietsenstallingen voor een hoger gebouw. In alle gevallen is het wenselijk zoveel mogelijk groen in deze plekken te integreren.