CConstaterende datRijswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

RIB 26 093 Bijlage C - AZWA Werkagenda Haaglanden

Forum Samenleving 17 november 2026, gemeente RijswijkBij agendapunt: Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening15.149 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Werkagenda Haaglanden Samenwerking op onderdelen Aanvullend Zorg- en Welzijnakkoord (D5) 1 Inleiding vooraf Waarom een ‘AZWA-Werkagenda’? Met het Integraal Zorgakkoord (IZA) hebben het Rijk, gemeenten, zorgverzekeraars en zorgaanbieders in 2022 afspraken gemaakt om de zorg ook in de toekomst toegankelijk, betaalbaar en van goede kwaliteit te houden. Gemeenten, zorgverzekeraars, GGD en zorg- en welzijnspartijen werken gezamenlijk aan het versterken van preventie, de sociale basis en de samenwerking tussen het medisch, sociaal en publiek gezondheidsdomein ; ieder vanuit hun eigen rol en verantwoordelijkheid. Vanaf 2027 gaat het IZA op in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), dat loopt tot 2030. Daarnaast sluiten de afspraken voor de ouderenzorg aan bij het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO). Het AZWA legt meer nadruk op gezondheid en preventie, met als uitgangspunt dat gezondheidsproblemen worden voorko- men of in een vroeg stadium worden aangepakt. Hiervoor is een nauwe en structurele samenwerking nodig tussen zorg, publieke gezondheid en het sociaal domein. Binnen het AZWA zijn landelijke afspraken gemaakt over zogeheten ‘basisfunctionaliteiten’: minimaal noodzakelijke samenwerkingen op het snijvlak van zorg, wel- zijn en publieke gezondheid.

Om dit te kunnen realiseren wordt onder meer ingezet op een stevige regionale preventie-infrastructuur om preventieve samenwerking duurzaam v orm te geven en waar nodig door te ont- wikkelen. Op verzoek van landelijke partijen wordt vanuit elke regio hiervoor een regionale werkagenda opge- steld. Hierin wordt beschreven hoe invulling wordt gegeven aan de basisfunctionaliteiten en de preventie-infra- structuur en hoe deze aansluit bij de doelstellingen uit het HLO. De werkagenda is vanuit gemeenten, zorgver- zekeraars, GGD en zorg- en welzijnspartijen opgesteld. Uiterlijk 15 november 2026 wordt deze na vaststelling in de colleges van de vijf gemeenten in Haaglanden ingediend bij het ministerie van VWS. In Haaglanden wordt sinds de invoering van het IZA al intensief samengewerkt aan een gezonde regio. We doen dit binnen het samenwerkingsverband Haaglanden Gezonder! De regionale AZWA-werkagenda vormt het kader voor de verdere ontwikkeling van een samenhangende en preventiegerichte aanpak en geeft richting. Tegelijkertijd blijft maatwerk op lokaal niveau essentieel. Gemeenten verschillen in hun opgaven, voorzienin- gen en behoeften van inwoners. De regionale werkagenda biedt gezamenlij k kader, waarbij partijen ruimte be- houden om lokaal invulling te geven aan de afspraken en deze te verbinden met bestaande ambities en pro- gramma's.

Door regionaal samen te werken, kennis en ervaring te delen en gezamenlijk op te trekken als ge- meenten, zorgverzekeraars en zorg- en welzijnspartijen, versterken we de impact van lokale initiatieven. Zo werken we vanuit een gezamenlijke koers aan dezelfde doelen: het bevorderen van gezo ndheid, het voorko- men van zwaardere zorgvragen en het realiseren van toegankelijke ondersteuning voor inwoners. Doel van dit document Deze werkagenda is een hulpmiddel voor de betrokken partijen in Haaglanden om onze inzet en prioritering te kunnen bepalen. – Belangrijk vertrekpunt: de werkagenda wordt niet inhoudelijk beoordeeld door landelijke partijen. Indie- ning heeft daarmee geen toetsend of goedkeurend karakter. – Randvoorwaarde. De landelijke basisfunctionaliteiten en inzet op een regionale preventieve infrastructuur hebben alleen meerwaarde in de praktijk als deze passen bij urgentie, context, ambities en reeds staande structuren en aanpakken in Haaglanden. In de AZWA-Werkagenda wordt dit concreet toegelicht (onder meer voor specifieke doelgroepen en aanpakken).

Bijvoorbeeld als het gaat om de landelijke ambitie om toe te werken naar een ‘regionaal dekkend aanbod’: hoe doen we dat op een manier die past en meer- waarde heeft in onze regio? 2 Een aantal aanpakken staat op een landelijke ‘Ontwikkelagenda’ richting mogelijke basisfunctionaliteit: men- tale gezondheidsnetwerken, ketenaanpak dementie, ketenaanpak overgewicht en obesitas bij kinderen, kans- rijke start: rookvrije start en de multiproblematiekaanpak. Dit betekent dat landelijk nog wordt gewerkt aan onderbouwing ten behoeve van structurele financiering. Tot die tijd zijn middelen tot 2030 beschikbaar. Indien een basisfunctionaliteit op de Ontwikkelagenda beproefd is – onder meer doordat het aantoonbaar leidt tot besparing in het zorgdomein – worden middelen structureel naar het sociaal domein overgeheveld. Terminologie In deze werkagenda staat beschreven hoe de regionale samenwerking in Haaglanden eruitziet. Landelijk wordt voor deze inrichting van de governance ‘regionale preventie-infrastructuur’ gebruikt. In Haaglanden gebruiken we deze term niet. Ook gebruiken we de term ‘basisfunctionaliteiten’ zo min mogelijk. De elementen die daar- onder vallen zijn ingebed in concrete, bestaande samenwerkingen met zorg-, welzijns- en publieke gezond- heidspartijen vanuit Haaglanden Gezonder! en Samen ZoeterMeer Gezond en de lokale inzet van gemeenten.

Op een manier die past bij onze regio. 3 Inhoud werkagenda Deze werkagenda bestaat uit twee onderdelen: 1. Een kernhoofdstuk waarin inzicht wordt gegeven in de (preventieve) regionale inzet en samenwerking in Haaglanden. 2. Bijlagen, waarin onder andere wordt ingegaan op de specifieke basisfunctionaliteiten. Inhoudsopgave werkagenda Kernhoofdstuk Bijlagen 1. Preventie, gezond leven 1.1 Algemeen: Sociaal verwijzen 1.2 Kansrijk opgroeien: A. Kansrijke start B. Nu Niet Zwanger C. Integrale GezinsPoli D. Rookvrije start E. Overgewicht en obesitas kinderen 1.3 Leefstijl: A. Overgewicht en obesitas volwassenen B. Rookvrije Wijkaanpak en Rookvrije Thuiszorg 1.4 Vitaal ouder worden: A. Valpreventie B. Dementie (inclusief preventie) 2. Mentale gezondheid/ GGZ A. Laagdrempelige steunpunten B. Mentale gezondheidsnetwerken 3. Multiproblematiekaanpak - specifiek Den Haag Zuid-West 4. Basisinfrastructuur sociaal domein: specifieke elementen (D6) 5. Regionale organisatie en sturing 4 Leeswijzer In dit hoofdstuk staat achtereenvolgens: – De urgentie om in te zetten op noodzakelijke functies op het snijvlak van zorg-, publiek gezondheidszorg- en sociaal domein (zogenaamde ‘basisfunctionaliteiten’) – Onze ambities en opgaven in Haaglanden – Hoe we ons hiertoe organiseren Als opmaat naar de specifieke toelichting per basisfunctionaliteit in de bijlage.

De urgentie in Haaglanden Context – bron Regiobeeld Haaglanden Haaglanden kent een te verwachten groei van ruim 1.1 miljoen inwoners in 2025 naar een kleine 1.3 miljoen inwoners in 2050 (een stijging van circa 10%). Niet alleen het aantal inwoners stijgt, maar ook het aandeel van mensen met een zorg en ondersteuningsbehoefte (toename tot 25% meer hulpvragen per sector) en daarmee ook de ondersteuning die door mantelzorgers wordt geboden. Er zijn aanzienlijke verschillen tussen wijken als het gaat om factoren die van invloed zijn op het zorg- en welzijnsgebruik: onder meer in ervaren gezondheid, levensverwachting en migratieachtergrond. Daar komt bij dat Haaglanden grote sociaaleconomische verschil- len tussen wijken kent (het gemiddelde inkomen varieert van €15.400 per inwoner in wijken in Den Haag tot €76.200 in wijken in Wassenaar). Ook wijk-overstijgend kent Haaglanden relatief veel huishoudens met een financiële kwetsbaarheid: ruim 25% van de huishoudens zit in het eerste inkomenskwintiel (tegenover 20% landelijk). In het merendeel van onze gemeenten ligt het aandeel volwassenen dat moeite heeft met rondkomen boven het lande lijk gemiddelde. Ook ligt het aandeel huishoudens met geregistreerde problematische schulden boven het landelijk gemiddelde (met name in Den Haag). Moeite met financieel rondkomen hangt sterk samen met ervaren gezondheid.

Van inwoners die grote moeite hebben met rondkomen, ervaart circa 30% de eigen gezondheid als goed. Gezond- heidsverschillen worden niet alleen bepaald door medische of leefstijlfactoren, maar ook door sociale omstan- digheden zoals bestaanszekerheid, sociale verbondenheid, participatie en de kracht van gemeenschappen. Het verkleinen van gezondheidsverschillen vraagt om inzet op passende zorg, ondersteuning en preventie en ook om een sterke sociale basis waarin inwoners elkaar ontmoeten, ondersteunen en actief mee kunnen doen. Tel daarbij op dat het tekort aan professionals in de praktijk in onze regio in 2030 naar verwachting is gestegen tot meer dan 5.000 fte. Dit zet grote druk op de toegankelijkheid van zorg en welzijn, en vormt een risico met het oog op toenemende gezondheidsverschillen in Haaglanden. Dit zet druk op onze inwoners – zowel mensen die zelf zorg of steun nodig hebben als hun naasten en onze professionals. Het vraagt dan ook om zowel regio- nale als wijkgerichte urgentie, inzet en samenwerking.

Noodzaak tot de handen ineenslaan Bovenstaande maakt het cruciaal dat de vijf gemeenten (Den Haag, Zoetermeer, Rijswijk, Wassenaar en Leid- schendam-Voorburg), de zorgverzekeraars (met CZ als preferente zorgverzekeraar), GGD Haaglanden en alle relevante zorg- en welzijnssectoren zich hebben verbonden in Haaglanden Gezonder! - en specifiek binnen Zoe- termeer in Samen ZoeterMeer Gezond (zie bijlage voor een nadere toelichting). Dit doen zij op basis van het Regiobeeld en Regioplan. Met als inzet: een beweging van alle betrokken partijen om te werken aan een ge- zond Haaglanden. 5 Regionale ambities en opgaven Ambities 1. Gezondheidsverschillen verkleinen. We hebben in Haaglanden nadrukkelijk gekozen om te werken aan het verkleinen van gezondheidsverschillen (in wijken, doelgroepen, aanpakken). Vooral gericht op gezond- heid bij specifieke groepen (met risico op) een slechtere gezondheid en in wijken waar dit met name aan de orde is. Niet als aparte aanpak, maar als fundament in alles wat we doen. 2. Toegankelijkheid van zorg en welzijn waarborgen in tijden van toenemende schaarste van professionals en aanbod. 3. Doelmatigheid. Bovenstaande inzet vindt plaats met alertheid op kosten en de benodigde kwaliteit van zorg en ondersteuning.

Opgaven Actielijnen  Preventie, gezond leven: preventief (samen)werken aan het terugdringen van gezondheidsverschillen en versterken van de samenwerking tussen sociaal en medisch domein. Onder andere door inzet op keten- aanpakken over de domeinen heen en ook breder met inzet op gezondheid, onder meer via zorgzame buurten.  Ouderen: voorkomen van (verergering van) zorg- en ondersteuningsbehoeften bij deze doelgroep  Chronisch: voorkomen van (verergering van) zorg- en ondersteuningsbehoeften bij deze doelgroep  Acuut: beschikbaar houden van de acute zorg  Mentale gezondheid: versterken mentale gezondheid inwoners + toegankelijk houden (acute) ggz-zorg. N.B. Hier vallen ‘laagdrempelige steunpunten’ onder  Gezonde arbeidsmarkt: capaciteit van professionals in zorg én welzijn beschikbaar krijgen/ houden in Haaglanden. Ook als het gaat om de verbinding tussen formele en informele zorg en ondersteuning. Doel: impact op de tekorten op de arbeidsmarkt van zorg en welzijn. Met de branche-overstijgende werkgevers- organisatie ZWconnect werken we hier in Haaglanden aan. Randvoorwaardelijke opgaven:  Inwonersparticipatie: inzet is gebaseerd op wat voor inwoners (en patiënten/ cliënten) goed werkt - in de wijk (community-up, met wijksamenwerkingsverbanden), in onze aanpakken en in de overkoepelende focus.

Hierbij benutten we huidige structuren in hoe reeds met inwoners wordt samengewerkt.  Monitoring: data worden continu benut om inzet (bij) te sturen en te leren en ontwikkelen. Met een Mo- nitoringsteam van onder meer GGD, gemeenten, Health Campus, CZ. De inzet is tweeledig: – Reactief (tellen). Er is een dashboard wat periodiek informatie ontsluit over hoe Haaglanden ‘scoort’ op onze (gezondheids)doelen – uit te splitsen per wijk, doelgroep en specifiek aanbod waar relevant, zodat dit goed aansluit op specifieke kenmerken. Zowel per opgave als overkoe pelend (doorpakkend op het Regiobeeld). – Proactief (vertellen/ duiden). Op basis van de data is een lerende aanpak ingericht om hierover in gesprek te gaan met betrokkenen. Zo komen we tot duiding wat de data ons laten zien en – waar nodig – het aanpassen van inzet en evt. aanvullende vragen aan de datacoalitie om informatie te ontsluiten. Met deze ‘lerende aanpak’ wordt ingezet op deskundigheidsbevordering bij betrokkenen om onze beoogde beweging en samenwerking naar gezondheid kracht bij te zetten.  Digitale strategie: digitale oplossingen/samenhang die de beweging faciliteert naar minder grote gezond- heidsverschillen en toegankelijke zorg en ondersteuning  Communicatie: iedereen snapt wat onze inzet/ aanpak is en waarom dit noodzakelijk is . 6 N.B.

Bovenstaande structuur van Haaglanden Gezonder! komt op hoofdlijnen overeen met de structuur bij Sa- men Zoeteremeer Gezonder (SZMG). Chronisch en ouderen zitten daar echter samen en inzet op de arbeids- markt is geen aparte Actielijn. Voortbouwen op de Ketenaanpakken De afgelopen jaren is in Haaglanden ingezet op de volgende ketenaanpakken: 1. Sociaal verwijzen (onder andere Welzijn op recept) 2. Kansrijke start 3. Valpreventie 4. Dementie 5. Kind naar Gezonder Gewicht 6. Volwassenen naar Gezond Gewicht 7. Laagdrempelige steunpunten Hier wordt met de basisfunctionaliteiten op voortgebouwd en deze inzet wordt structureel verankerd (zie de bijlagen voor een toelichting) – onder andere de verbindende functies op het snijvlak van zorg, publieke ge- zondheid en sociaal domein. Niet als losse aanpakken (puntoplossingen), maar in samenhang met wat reeds loopt in wijken (o.a. met wijksamenwerkingsverbanden) en vanuit een faciliterend regionaal netwerk – bijvoor- beeld waar het gaat om digitale domein-overstijgende uitwisseling tussen professionals die actief zijn binnen de ketenaanpakken. Met als uitgangspunt: lokaal wat kan, regionaal waar nodig. Zie de toelichting in bijlage 5 over hoe hierop wordt gestuurd. Organisatie Haaglanden Gezonder! is georganiseerd als regionaal netwerk.

De betrokken organisaties, vanuit zorg, welzijn, gemeente, GGD en verzekeraars, hebben de afgelopen periode gebouwd aan een regionaal samenwerkingsnet- werk om te werken aan een gezonder Haaglanden. De ambitie uit het regioplan en de doorvertaling in actielij- nen en randvoorwaardelijke opgaven vraagt om hier langjarig mee verder te gaan. Deze samenwerking is geen doel op zich, maar een middel om te werken aan een gezonder Haaglanden, waarin we nu en in de toekomst toegankelijkheid van zorg en welzijn kunnen waarborgen voor onze inwoners . In de afgelopen periode zijn diverse activiteiten opgestart en is goede energie losgekomen. Als samenwerkende partijen hebben we geconcludeerd dat we een stap willen zetten naar een duurzame uitvoeringsorganisatie om de beoogde beweging naar gezondheid en welzijn van onze inwoners te ondersteunen. In 2026 wordt de

7 Vereniging Transmurale Zorg daarom doorontwikkeld tot de regio-organisatie van Haaglanden Gezonder! (HG!), waarin organisaties uit het medische en sociale domein gezamenlijk werken aan een toekomstbestendig zorg- en welzijnslandschap. De betrokken partijen hebben hierbij een commitment voor de lange termijn afge- sproken: 2035 en waar nodig daarna. De opgave blijft de komende jaren immers urgent . Haaglanden Gezonder! en Samen ZoeterMeer Gezond hebben ieder een eigen rol en verantwoordelijkheid bin- nen de regionale en lokale gezondheidsbeweging. Waar HG! het regionale samenwerkingskader en ondersteu- nende infrastructuur voor Haaglanden biedt, richt SZMG zich als zelf standige vereniging met een eigen infra- structuur op het verbinden, faciliteren en realiseren van de gezondheidsopgaven in Zoetermeer. De wijze waarop beide organisaties zich de komende jaren ten opzichte van elkaar verder ontwikkelen, wordt gezamen- lijk verkend. Zie bijlage 5 voor een nadere toelichting op de samenwerking en sturing. Financieel kader Inzet vanuit Haaglanden Gezonder! – en Samen Zoetermeer Gezond - kent de volgende dekkingsbronnen: 1. Middelen van zorgverzekeraars 2. Gemeentelijke middelen 3. Middelen vanuit transformatieplannen 4. Tijdelijke bronnen, zoals ZonMw-subsidie 5.

Specifieke bijdragen uit eigen middelen van zorg- en welzijnsinstellingen Daarnaast dragen de betrokken partijen vanuit eigen organisaties bij met onder meer het beschikbaar stellen van menskracht en locaties. Om de ambities in de bijlagen te kunnen realiseren, zijn toereikende afspraken over beschikbare middelen voor de komende jaren van groot belang binnen het financieel kader dat gemeenten, zorgverzekeraar en betrokken zorg- en welzijnsaanbieders en GGD tot hun beschikking hebben. Belangrijk fundament: de lokale infrastructuur in het sociaal domein De lokale inzet in wijken en gemeenten op gezondheid en welzijn van inwoners vormt een cruciaal fundament voor de beoogde beweging vanuit Haaglanden Gezonder! Dit maakt óf kraakt de inzet op het bereiken en on- dersteunen van inwoners succesvol kan plaatsvinden. In het GALA-akkoord is afgesproken dat gemeenten zelf aan zet zijn om hun sociale basis en preventie te versterken. Aanvullend wordt in het AZWA het belang onder- streept van een sterke infrastructuur in het sociaal domein, als randvoorwaarde voor de uitvoering van de regi- onale basisfunctionaliteiten.

Een fijnmazige en toegankelijke basisinfrastructuur, bestaande uit verschillende typen laagdrempelige ontmoetings- en inloopvoorzieningen - gericht op het versterken van gemeenschappen, onderlinge verbondenheid en samenredzaamheid - is essentieel om juist inwoners te bereiken voor wie de stap naar formele zorg of ondersteuning (nog) te groot is. Daarmee draagt de basisinfrastructuur direct bij aan het verkleinen van gezondheidsverschillen en het bevorderen van gelijke kansen. Onder meer met herkenbare net- werken van laagdrempelige ontmoetings- en inloopvoorzieningen, professionele aanwezigheid in de wijk, on- dersteuning van bewonersinitiatieven en verbinding tussen partijen uit zorg-, publieke gezondheid en sociaal domein. In de regionale aanpakken wordt de verbinding met lokale inzet en organisaties continu gelegd. Het behouden, versterken en duurzaam organiseren van deze infrastructuur is daarmee een randvoorwaarde voor inzet op gezondheidsverschillen verkleinen en de zorg en ondersteuning toegankelijk houden in Haaglan- den. Daarbij is niet alleen de aanwezigheid van voorzieningen van be lang, maar ook het bereik van inwoners (onder andere in een kwetsbare situatie). N.B. Bijlage 4 bevat een nadere toelichting op specifieke punten, waar het gaat om regionale inzet op de infra- structuur in het sociaal domein.

8 Hoofdlijn van inzet op basisfunctionaliteiten in Haaglanden Het beeld van onze regio – dat volgt uit de bijlagen – is als volgt: 1. We hebben te maken met een urgente situatie, waar het gaat om kwetsbaarheden van mensen in Haag- landen– zeker in een context van toenemende schaarste: met steeds minder professionals die hen kun- nen helpen. Dit maakt het cruciaal dat zorg- en welzijnsaanbieders, gemeenten, zorgverzekeraars en GGD Haaglanden de handen ineen hebben geslagen. Met name bij specifieke groepen en in specifieke wijken is de kwetsbare situatie waarin mensen verkeren groot. Dit maakt een lokale aanpak, die goed aansluit bij de behoeften en context/ organisatie in de om- geving van inwoners, van groot belang. Regionaal gefaciliteerd waar nodig (o.a. met monitoring van popu- laties en wijken in Haaglanden). 2. Daarbij starten we (gelukkig) niet op nul: Op elk van de basisfunctionaliteiten is de afgelopen jaren vanuit Haaglanden Gezonder! en Samen ZoeterMeer Gezond, met ondersteuning van GGD Haaglanden, gewerkt aan aanpakken die een verschil maken voor inwoners in Haaglanden. Daarbij hebben we onze regionale infrastructuur met Haaglanden Gezonder! staan die anticipeert op de toekomst en voort kan bouwen op succesvolle lokale samenwerkingen zoals Samen ZoeterMeer Gezond. Dit maakt dat we nu kunnen doorpakken.

Bovenstaande maakt dat de urgentie op de meeste ambities in de bijlage n als ‘gemiddeld’ wordt beoordeeld: in veel gevallen hoog qua urgentie bij de doelgroep en gemiddeld waar het gaat om hoe haalbaar de ambities zijn om de komende jaren te realiseren: er staat al het nodige, waarvan we de impact vergroten en inzet struc- tureel verankeren. Zo staan er al aanpakken en samenwerkingen in de wijk (Sociaal verwijzen, Mentale gezond- heidsnetwerken), gericht op Kansrijk opgroeien (Kansrijke start – met onder andere inzet op Nu Niet Zwanger en de Integrale GezinsPoli – en de aanpak gericht op overgewicht en obesitas bij kinderen ) en voor Ouderen (Valpreventie en rond dementie). De inzet op Kind naar Gezonder Gewicht scoort als enige in alle opzichten hoog: zowel de urgentie rond de doelgroep als de urgentie in de nog te zetten stappen wordt als hoog ervaren. Op de inzet, voortgang en samenhang wordt gestuurd vanuit Haaglanden Gezonder! en Samen ZoeterMeer Gezond (zie de toelichting eerder in dit hoofdstuk en in bijlage 5). Hierbij zetten we actief in op de samenhang – en waar mogelijk integrale inzet – vanuit ketenaanpakken, zodat dit zich logisch tot elkaar verhoudt voor on- der andere inwoners en professionals. De onderbouwing van de koers in de bijlagen wordt komende periode benut om (samen) te werken aan de am- bities en randvoorwaardelijke kaders (o.a.

financieren) te realiseren. Tot slot, de basisfunctionaliteiten in de bijlage kunnen alleen fundamenteel bijdragen aan een gezonder Haag- landen indien dit in logische samenhang met andere inzet wordt opgepakt (bijvoorbeeld op Ouderen, Kansrijke start, maar ook in wijken met de wijksamenwerkingsverbanden) én als hier overkoepeld op wordt gestuurd in Haaglanden. Daarom is de samenwerking en sturing hierop via Haaglanden Gezonder! – en Samen ZoeterMeer Gezond - de komende jaren cruciaal. Een lerende beweging die continu ontwikkelt, waar deze AZWA- Werkagenda aan bijdraagt. En bovenal: waarbij de vraag leidend is: ‘hoe helpt dit onze inwoner(s)’ en daartoe onze zorg- en welzijnsprofessionals (en onze infrastructuur dienend hieraan). 9 Bijlagen 10 Leeswijzer bijlagen 1. Actielijn ‘Preventie, gezond leven’ A) Wat is de relevante context in Haaglanden als het gaat om inzet op Preventie, gezond leven – en speci- fiek Leefstijl - en de levensloopfasen van Kansrijk opgroeien tot Vitaal ouder worden? B) Voor elk van de onderstaande basisfunctionaliteiten wordt ingegaan op: urgentie (gezien de populatie in Haaglanden en reeds gerealiseerde inzet/aanpakken), de huidige situatie, de ambitie en te zetten stappen. 1.1 Algemeen: A. Sociaal verwijzen 1.2 Kansrijk opgroeien: A. Kansrijke start B. Nu Niet Zwanger C. Integrale GezinsPoli D. Rookvrije start E.

Overgewicht en obesitas kinderen 1.3 Leefstijl: A. Overgewicht en obesitas volwassenen B. Rookvrije Wijkaanpak en Rookvrije Thuiszorg 1.4 Vitaal ouder worden: A. Valpreventie B. Dementie (inclusief preventie) N.B. Rookvrije start, Overgewicht en obesitas kinderen en Dementie kennen vooralsnog tijdelijke middelen t/m 2030 (zij staan vooralsnog op de landelijke ‘Ontwikkelagenda’) 2. Actielijn ‘mentale gezondheid, GGZ’ In deze bijlage worden – na toelichting op de urgentie om in Haaglanden in te zetten op mentale gezondheid - de volgende basisfunctionaliteiten uitgelicht: 1. Laagdrempelige steunpunten 2. Mentale gezondheidsnetwerken – kent vooralsnog tijdelijke middelen t/m 2030 (staat vooralsnog op de landelijke ‘Ontwikkelagenda’) 3. Specifiek: ‘multiproblematiek aanpak – Den Haag Zuid-West De aanpak vanuit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) in Den Haag Zuid -West wordt hier toegelicht. 4. Basisinfrastructuur sociaal domein: specifieke elementen (D6) Hier staan enkele elementen van de infrastructuur in het sociaal domein uitgelicht – voor zover deze om regionale inzet vragen. 5. Organisatie en sturing Hier staat een toelichting op de organisatie vanuit Haaglanden Gezonder! en Samen ZoeterMeer Gezond. Operationalisering begrip ‘Urgentie’: Laag, Gemiddeld, Hoog Per basisfunctionaliteit is aangegeven wat de urgentie in Haaglanden is.

Laag als het weinig urgent is qua behoefte van de doelgroep en welke stappen nodig zijn om de ambities te realiseren, gegeven wat reeds staat in de praktijk. Hoog urgent betekent dat dit relatief veel aandacht vraagt (ten opzichte van de ambities op de andere basisfunctionaliteiten). N.B. De urgentie per betrokken partij kan anders liggen (bijvoorbeeld voor de zorgverzekeraar: inzet met een directe Zvw- samenhang waar zij direct op kunnen sturen). Wanneer deze informatie wordt benut om te prioriteren in inzet van menskracht en middelen is het relevant om: 1. Te realiseren dat deze werkagenda niet ingaat op de potentie van de inzet (te verwachten impact) in relatie tot welke investering dit vraagt, terwijl dat wel van invloed is op de afweging over waar middelen aan toe te kennen. 2. Te verdiepen op de urgentie. Overkoepelend scoort bijna elke basisfunctionaliteit ‘gemiddeld urgent’, terwijl de ur- gentie rond de betreffende doelgroepen per aanpak regelmatig ‘hoog urgent’ scoort. Aangezien er al het nodige is gerealiseerd in Haaglanden scoort de urgentie van de opgave echter vaak ‘gemiddeld’ (hoe groot is de opgave, gege- ven wat reeds gerealiseerd is en de ambitie waar we naartoe werken). 3. Bijlage 1.

Actielijn ‘Preventie, gezond leven’ Context - bron data: Regiobeeld Haaglanden Algemeen: Preventie, gezond leven Veel gezondheidsvragen hangen samen met sociale problematiek, zoals schulden, stress, moeite met rond- komen, eenzaamheid en beperkte gezondheidsvaardigheden. Daarnaast doen inwoners die onbekend zijn met het zorgstelsel of die sociale en schuldenproblematiek hebben, vaker en eerder een beroep op de huis- arts, terwijl de onderliggende oorzaak in een ander domein ligt (bron: Regiobeeld). Dit maakt een goede route van eerstelijnszorg naar sociaal domein noodzakelijk. | Sociaal verwijzen is daarmee een cruciale schakel om inwoners eerder passende ondersteuning te bieden en onnodige medicalisering of zwaardere zorg te voorkomen. De ambitie binnen Actielijn ‘Preventie: gezond leven’ is om ziekten te voorkomen en het welzijn van onze inwoners te vergroten, met nadruk op inwoners in wijken met gezondheidsachterstanden en mensen in een (potentieel) kwetsbare situatie. Daarbij wordt ingezet op het versterken van gezondheidsvaardigheden, | zelf- en samenredzaamheid en samenwerking tussen professionals uit zorg | -, publieke gezondheid- en sociaal do- mein (samen met wijksamenwerkingsverbanden). Specifiek: leefstijl – | Overgewicht. In 2022 had de helft van de volwassenen in Haaglanden overgewicht. Dat is meer dan het landelijk gemiddelde.

Daarbij voldoet minder dan de helft van de inwoners aan de beweegrichtlijn (van 39% in Zoetermeer tot 50% in Wassenaar) en ligt wekelijks sporten onder het landelijk gemidde | lde. Dit is zorgelijk gezien de link tussen overgewicht en obesitas met brede leefstijl | - en gezondheidsproble- men. – | Roken. Het percentage rokers ligt in Haaglanden hoger dan landelijk (variatie van 13% in Wassenaar tot 19% in Den Haag, 2022). Daarbij lijkt de daling van het percentage rokers te stabiliseren. Leefstijlinterventies worden in Haaglanden ingebed in de bredere context/ inzet vanuit onze regionale ke- tenaanpakken. Kansrijk opgroeien In 2021 werden in Haaglanden 9.010 kinderen levend geboren. | Vergeleken met landelijk gemiddelde: – | Relatief vaak in een situatie met risicofactoren, als het gaat om een goede start in het leven. – | In wijken met een lage leefbaarheidsscore (vooral in Den Haag), worden meer kinderen geboren dan in andere wijken én bevinden inwoners zich vaak in een (zeer) kwetsbare situatie – | Roken is een belangrijke risicofactor voor een goede start in het leven. Het percentage rokers ligt in Haaglanden gemiddeld hoger dan landelijk. – | In Haaglanden komen inwoners vaker pas na de tiende week van de zwangerschap onder begeleiding – | Vroeggeboorte en/of een laag geboortegewicht komt in vier van de vijf gemeenten vaker voor (alleen Wassenaar niet).

– | Den Haag kent een hogere perinatale sterfte (4,7 per 1.000 geboorten tegenover 4,3 landelijk). Aandacht voor een kansrijk start in het leven is dan ook een belangrijk bestaand thema in de regio, met grote impact op latere gezondheid, ontwikkeling en zorggebruik. Haaglanden zet in op een gezonde, veilige en kansrijke ontwikkeling van kinderen en jongeren van -9 maanden tot 27 jaar. De focus ligt op het verklei- nen van gezondheidsachterstanden, het versterken van mentale en fysieke gezondheid en het bieden van tijdige, passende ondersteuning dichtbij huis en school. Daarbij wordt gewerkt vanuit positieve gezondheid en een integrale levensloopbenadering. Specifiek: de stijging van overgewicht en obesitas onder kinderen in Haaglanden, die in het Regiobeeld naar voren komt, is zorgwekkend. In Zoetermeer, Leidschendam-Voorburg, Rijswijk en Wassenaar is een stijgende 11 trend zichtbaar bij begin puberteit (10,5- en 13,5-jarigen). Overgewicht bij kinderen hangt vaak samen met bredere sociale en gezinsfactoren. Een ongezonde leefstijl komt vaker voor bij groepen met een lage sociaal- economische positie, beperkte gezondheidsvaardigheden, een beperkt sociaal netwerk, een migratieachter- grond of stapeling van problemen. Dit leidt tot een gezinsbrede benadering met oog voor de sociale context.

De focus in Haaglanden ligt op tijdige signalering, brede anamnese en passende ondersteuning nodig om ge- zondheidsproblemen op langere termijn te voorkomen. Vitaal ouder worden In Haaglanden wordt specifiek ingezet op het ondersteunen van 50+/55+ inwoners in vitaal ouder worden Vergrijzing, toenemende schaarste (druk op zorgvraag/ -aanbod) en lage scores op gezondheidsindicatoren bij 65+ers (ten opzichte dan het landelijk gemiddelde, bron: Regiobeeld) vormen de komende jaren een aan- zienlijke uitdaging. – | Het aandeel 65-plussers in Haaglanden stijgt de komende jaren (17,6% 2023 > 21,4% 2040, absoluut gaat het om een stijging van 150.290 naar 217.010 ouderen, het aantal 80-plussers stijgt van 36.020 naar 69.030). – | Het percentage 65-plussers dat in de afgelopen 12 maanden minimaal één keer viel is aanzienlijk (25,2 tot 29,6%). Valincidenten kunnen leiden tot letsel, verlies van mobiliteit, verlies van zelfredzaamheid en hogere zorgkosten. De druk op spoedeisende hulp is hoog door valincidenten. – | Overbelasting van mantelzorgers neemt toe. Een zorgelijke ontwikkeling als het gaat om de trend lan- ger zelfstandig thuis wonen.. Specifiek: dementie – | Haaglanden telde in 2023 ruim 10.500 inwoners met dementie. Het merendeel van deze groep (68,8 %) woont thuis, waarbij meer dan de helft (51,3 %) gebruikmaakt van minimaal één Wmo-voorziening.

– | Uit de Dementiemonitor 2024 van Alzheimer Nederland blijkt dat mantelzorgers in Haaglanden vaak zwaar belast zijn. 17 % ervaart de zorg als zeer zwaar of overbelast (landelijk 13 %), en 29 % verwacht deze maximaal nog een jaar vol te kunnen houden als de situatie ongewijzigd blijft. De impact op het sociale leven is aanzienlijk: 44 % van de mantelzorgers ervaart een negatieve invloed op sociale contacten (landelijk 37 %). – | Opvallend is dat bijna een derde (31,8 %) van de mensen met dementie een migratieachtergrond heeft (stijging van 25% ten opzichte van 2017). Dit vraagt om specifieke aandacht in de ketenaanpak (o.a. in taal en bij het ingrijpen op factoren die van invloed zijn op het ontstaan en coping). 12 13 1.1 Algemeen A. Sociaal verwijzen Urgentie: gemiddeld – Sociaal verwijzen is hoog urgent in Haaglanden omdat onder andere huisartsen veel vragen krijgen over sociale problematiek, waarvoor korte lijnen met onder andere Welzijn van belang zijn (zie toelich- ting in bovenstaand kader). – De opgave om de komende jaren te realiseren voor Sociaal verwijzen scoort gemiddeld qua haalbaar- heid: de aanpak staat deels al in de praktijk (zie ‘Situatie’ hieronder) én er zijn nog stappen te zetten richting het realiseren van onze ambitie in uiterlijk 2030.

Situatie Sociaal verwijzen gaat over interventies waarbij gebruik gemaakt wordt van een schakelfunctie tussen het me- disch en sociaal domein en bewustwording bij inwoners en professionals dat je met (psycho)sociale vragen en behoefte vaak beter ondersteund kan worden vanuit het sociaal domein. De aanpak betreft doorverwijzing van eerstelijnszorgverleners naar een professional gericht op (milde) psychosociale klachten en sociaal maatschap- pelijke problematiek. Deze professional leidt mensen waar nodig naar ondersteuning door het sociaal domein. Het bekendste voorbeeld van Sociaal verwijzen is Welzijn op Recept. In alle vijf gemeenten worden vormen van Sociaal verwijzen ingezet. Er is een regionale samenwerking (met werkgroep en plan met een gedeelde regionale visie, ambities en activiteiten) gericht op lokale implementatie en uitvoering van Sociaal verwijzen. Uitgangspunt (nu en in de toekomst) Voor Sociaal verwijzen is er geen uniforme regionale aanpak, maar een combinatie van lokale invulling met waar mogelijk, regionale ondersteuning, samenwerking en afspraken waar relevant. Verschillende methodie- ken worden ingevoerd in verschillende lokale setting (bijvoorbeeld Welzijn op Recept, Inzet welzijnscoach, ge- zondheid-/leefstijlloketten, actieve warme toelichting naar activiteiten of steun in de wijk).

Concrete regionale stappen/resultaten dragen bij aan gezamenlijk richting geven aan wat lokaal kan en regionaal moet / dienend is aan de lokale uitvoering. Daarin is onderlinge (digitale) uitwisseling en leren van elkaar een belangrijk element. Ambitie Hoofddoelstelling Sociaal verwijzen is in alle vijf gemeenten structureel beschikbaar, zodat inwoners met (milde) psychosociale problematiek door eerstelijnszorgverleners worden doorverwezen naar professionals met psychosociale ex- pertise, waardoor de druk op eerstelijnsprofessionals afneemt en zorg en ondersteuning op de juiste plek wordt geboden, passend bij de (zorg)vraag van de inwoners. In samenwerking met het betreffende wijksamenwerkingsverband. Sociaal verwijzen is voor iedere eerstelijnszorgverlener beschikbaar als interventie bij (milde) psychosociale problematiek. Voor huisartsenpraktijken en andere zorgverleners is het duidelijk en eenvoudig om door te verwijzen naar het sociaal domein (door een aanspreekpunt vanuit het sociaal domein of een duidelijke route naar het verschillende aanbod) Het aanbod van Sociaal verwijzen opschalen en doorontwikkelen in wijken waar dit passend en urgent is. Met als doel structurele borging in de standaard werkwijze van profes- sionals.

Daarmee geven we invulling aan de landelijke ambitie richting een ‘regionaal dekkende ketenaan- pak’, passend bij de urgentie en lokale uitvoering in gemeenten en wijken. Te zetten stappen Jaar | Activiteiten | Resultaat Begin | Stappenplan tot regionale afspraken vaststellen met acties richting 2030 (in elk | Concrete voortgang, vol- 2027 | geval op onderstaande elementen). Onder andere over het inregelen van de in- | gend uit mijlpalen stappen- zet van de huisarts en wat de concrete ambities en acties komende jaren zijn. | plan 2027 | Koppeling RESV-plan en samenwerking in hechte wijkverbanden. Alle huisart- | Integrale benadering rich- sen werken met sociaal verwijzen en mogelijk uitbreiding met andere eerste- | ting inwoners en professio- lijnsprofessionals, passend bij de doelgroep van de aanpak (o.a. afhankelijk van | nals middelen en fasering). 2027 | – | Ketens integreren naar één preventieaanpak Haaglanden (hiertoe verbin- | – | Integrale aanpak in wij- den ketenaanpakken). Specifiek: Welzijn op recept verbinden met leefstijl- | ken interventie en bewegen op recept (in gehele regio). | – | Uitbreiding verwijzers – | Mogelijk toevoegen van beroepsgroepen/professionals die sociaal verwij- | Efficiënte en helpende digi- zen (bijvoorbeeld fysiotherapeuten, wijkverpleegkundigen). | tale uitwisseling – | Digitale voorziening verwijzingen (bijv.

ZorgDomein) 2027 | Monitoring opzetten: | Actueel beeld voortgang, – | Voortgang lokale implementatie en regionale samenwerking(safspraken) | samenhang en kansen knel- – | Met specifieke focus op aanpassing (groeps)aanbod sociaal domein op ba- | punten om op bij te sturen sis van monitoring. | (continu). – | In logische samenhang met monitoring overige ketenaanpakken, mentale gezondheidsnetwerken, laagdrempelige steunpunten en de wijksamen- werkingsverbanden – | Inzicht in kansen voor inzet op specifieke doelgroepen, interventies en pro- fessionals voor versterking en opschaling van de aanpak. 2028/ | – | Uitbreiding doelgroep Welzijn op Recept (nu nog veel 55+ > vergroten naar | – | Regionaal dekkend net- 2029 | 18+) | werk voor 18+ en spe- – | Bepalen of regionale dekking volstaat voor populatie in Haaglanden m.b.v. | cifieke doelgroepen monitoring. (landelijke richtwaarde: ca. 60 verwijzingen per 10.000 inwo- | – | Evt. aanpassingen rich- ners per jaar) | ting structurele aanpak Uiter- | Structurele verankering in Haaglanden (o.a. duurzame werkwijze en bekosti- | Regionale dekking en effec- lijk | ging) | tieve werking (o.b.v. regio- 2030 | nale samenwerkingsafspra- ken ketenpartners) 14 15 1.2 Kansrijk opgroeien A. Kansrijke start Urgentie: gemiddeld - Hoog in algemene zin qua geboorte-uitkomsten. En specifiek in bepaalde wijken.

- Gemiddeld als het gaat om hoe moeilijk het is om de ambities te realiseren. Er staat al het nodige in Haaglanden (zie ‘Situatie’ hieronder) én er zijn stappen te zetten richting verdere implementatie en verankering van de inzet. Situatie In Haaglanden wordt regionaal samengewerkt aan een samenhangende en inclusieve Kansrijke Start-aanpak, waarin iedere inwoner — ongeacht woonplaats — optimaal gebruik kan maken van passende ondersteuning. Er is de afgelopen jaren gewerkt aan een sterke infrastructuur waarin (toekomstige) ouders tijdig worden be- reikt, ondersteund en versterkt. Er zijn diverse initiatieven gericht op vroegsignalering en ondersteuning rondom zwangerschap en opvoeding. Tegelijkertijd ervaren professionals en gezinnen nog knelpunten in de samenwerking, afstemming en toegankelijkheid van hulp, waardoor kansenongelijkheid niet altijd tijdig kan worden voorkomen. Elke gemeente heeft een coalitie Kansrijke Start, bestaande uit partijen uit medisch -, sociaal-, publieke gezond- heid- en informele steundomein. In alle gemeenten is een Kansrijke Start-aanpak opgezet en wordt ingezet op drie fasen: vóór de zwangerschap, tijdens de zwangerschap en na de geboorte. Met een ondersteunende regio- nale ketensamenwerking en een samenhangend basisaanbod, structureel verankerd in de werkwijze rondom geboortezorg en jeugdzorg.

Ambitie In onze regio moet het niet uitmaken waar een kind wordt geboren. Daarom willen we de regionale samen- werking versterken, zodat inwoners overal toegang hebben tot een vergelijkbaar basisaanbod. In Haaglan- den werken we aan de volgende ambities: 1. Inzetten op bewust en gezond zwanger worden 2. Vroegsignalering en passend handelen door goed toegeruste en handelingsbekwame professionals 3. Sterke Domein overstijgende samenwerking 4. Bereiken kwetsbare doelgroepen 5. Passend ondersteuningsaanbod regionaal inzetten 6. Ervaringsdeskundigen zijn deel van de aanpak 7. Regionaal eigenaarschap, verantwoordelijkheid en borging Via inzet op: – Voor de conceptie: Nu niet zwanger & Gezond zwanger worden. – Tijdens de zwangerschap: informele steunnetwerken en ondersteuning door onder andere JGZ. Met stevige verbinding met partijen uit het sociaal domein en inzet op Centering pregnancy . – Na de geboorte: Centering parenting – N.B. Interventies worden afhankelijk van de lokale organisatie en relevantie ingezet. 16 Te zetten stappen Jaar Activiteiten Resultaat 2027 Komen tot meerjarenplanning regionaal programma Kansrijke Start, met in- zet op onder meer (samen met betrokken partijen): – Versterken samenwerking medisch en sociaal domein (o.a.

MDO’s) – Verduidelijken positie onderdelen binnen keten – Uitwerken randvoorwaarden voor borging, inclusief financiering en organisatie – Afspraken wat een regionaal dekkend aanbod Nu Niet Zwanger & ge- zond zwanger worden omvat en hoe hiernaar toegewerkt wordt Gedragen regionaal pro- gramma richting structurele borging, met heldere positione- ring ketenonderdelen 2027 Opzetten monitoring (in samenhang met andere ketenaanpakken en the- ma's leefgebied gezond opgroeien). Bijvoorbeeld op: inzicht in beschikbaarheid onderdelen per gemeente, be- reik kwetsbare gezinnen, gebruik signaleringsinstrumenten, doorverwijzin- gen, warme overdracht, deelname aan interventies, samenwerking tussen partijen en voortgang op de positionering van NNZ, Integrale GezinsPoli, Rookvrije Start en overgewicht kinderen binnen de bredere Kansrijke Start- keten. Actueel beeld voortgang Kans- rijke start(-onderdelen), sa- menhang en kansen knelpun- ten om op bij te sturen (con- tinu). 2028 Tijdens de zwangerschap: – Inzet op informele netwerken en ondersteuning door onder andere JGZ. – Stevige verbinding met sociaal domein. – Inzet op Centering pregnancy. Hiermee is het regionaal dek- kend aanbod voor de fase ‘Tij- dens de zwangerschap’ gereali- seerd. 2029 Na de geboorte: Centering parenting Hiermee is het regionaal dek- kend aanbod voor de fase ‘Na de geboorte’ gerealiseerd.

Uiterlijk 2030 Meerjarenplanning uitgevoerd en inzet structureel verankerd in de praktijk Kansrijke start structureel ver- ankerd 17 B. Nu Niet Zwanger (onderdeel van Kansrijke start) Urgentie: gemiddeld - De urgentie rond de doelgroep van Nu Niet Zwanger (NNZ): hoog. Dit volgt vooral uit de bredere kwetsbaarheidsopgave binnen Kansrijke Start. In Haaglanden zijn relatief meer inwoners in een zeer kwetsbare situatie, waarbij sprake kan zijn van risicofactoren zoals laag huishoudinkomen, ggz-gebruik, medicijngebruik voor psychische klachten, schuldenproblematiek, detentie, hoge zorgkosten, overlij- den van een partner of scheiding. Juist bij inwoners in kwetsbare omstandigheden kan ondersteu ning bij vrijwillige en geïnformeerde keuzes over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie bijdragen aan preventie en eigen regie. - De haalbaarheid van de ambities: laag urgent. NNZ staat reeds in alle gemeenten (waarbij voldoende structurele dekking nog wel onzeker is). Situatie De Nu Niet Zwanger-aanpak zet in op het voorkomen van onbedoelde zwangerschappen. Dit is in 2026 in alle gemeenten ingezet en lokaal ingekocht. Binnen gemeenten zijn aandachtsfunctionarissen opgeleid. Daarnaast worden extra ambassadeurs opgeleid. Er is een regionale projectleider die coördineert en het programma mo- nitort. Daarmee is een belangrijke stap gezet richting regionale dekking.

Er zijn verschillen tussen gemeenten in aanbod en capaciteit voor NNZ, dit heeft – naast de ruimte om aan te sluiten bij lokale behoeften en organisatie - te maken met de tot op heden versnipperde en kortdurende finan- ciering, waardoor structurele borging onzeker is. Ambitie – Professionals voeren actief het gesprek over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie met mensen in kwetsbare omstandigheden, en potentieel toekomstige ouders worden ondersteund om vrijwillig en geïnformeerd keuzes te maken. – Hiertoe is Nu Niet Zwanger dekkend in Haaglanden en structureel geborgd in werkprocessen van rele- vante organisaties uit zorg-, publieke gezondheid- en sociaal domein. Onder andere huisartsen en pro- fessionals uit het sociaal team hebben een belangrijke rol in het signaleren en bespreekbaar maken van een kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Te zetten stappen Jaar Activiteiten Resultaat 2027 – Inzet op regionale inkoop voor Nu Niet Zwanger bij GGD Haaglanden (bij voorkeur GR-afspraak maken). – Daarbij wordt bepaald hoe structureel: organisaties uit zorg, publieke gezond- heid- en sociaal domein (minimaal) deelnemen, de rol van aandachtsfunctio- narissen wordt verankerd, de ambassadeursfunctie wordt ingevuld en hoe deskundigheid wordt onderhouden.

Ook wordt vastgelegd hoe kinderwens- verkenning onderdeel wordt van reguliere intake-, begeleidings- en zorgpro- cessen, en hoe cliënten na een vrijwillige en geïnformeerde keuze worden toegeleid naar passende anticonceptiezorg, preconceptiezorg of andere on- dersteuning. – Verkennen regionale organisatie en duurzame financiering. N.B. Monitoring is uitgewerkt bij basisfunctionaliteit Kansrijke start (zie hierboven). – Inzicht in moge- lijke regionale financierings- en organisatie- modellen – Besluit over structurele voortzetting Uiterlijk 2030 (am- bitie: 2028) Laatste acties richting structurele verankering in alle gemeenten Nu Niet Zwanger duurzaam inge- voerd en verankerd 18 C. Integrale GezinsPoli (onderdeel van Kansrijke start) Urgentie: gemiddeld - De urgentie voor doelgroep van de Integrale GezinsPoli (IGP) is hoog. Dit volgt uit de bredere Kansrijke Start-opgave en de combinatie van medische en sociale kwetsbaarheid bij aanstaande gezinnen en jonge gezinnen. De Integrale GezinsPoli kan juist meerwaarde hebben voor gezinnen waarbij medi- sche, psychosociale en sociaal-maatschappelijke problematiek samenkomen. - De haalbaarheid van de ambities is gemiddeld.

Aan de ene kant scoort dit laag urgent: het Haga heeft immers de eerste Integrale GezinsPoli van Nederland weten te realiseren met hun samenwerkingspart- ners uit medisch en sociaal domein (formeel en informele steun). Echter: d it is alleen in Den Haag en staat nog niet in de omvang waarin het is beoogd (onder andere zorg buiten de muren van het zieken- huis en structurele betrokkenheid vanuit het sociaal domein). De afgelopen jaren is gebleken dat dit niet eenvoudig is te realiseren. Daar komt bij dat het HMC deze samenwerking nog niet heeft staan. Situatie De Integrale GezinsPoli bestaat in Den Haag al meerdere jaren, met betrokkenheid van jeugdgezondheidszorg Den Haag, informele steunorganisaties (vrijwilligers, ervaringsdeskundigen), casemanagers uit het sociaal do- mein, eerstelijnsverloskundigen, paramedici (onder andere TOP-kinderfysiotherapie) en de kraamzorg. De doorontwikkeling van de IGP in Den Haag en een verkenning naar de mogelijkheden voor regionale samen- werking en verankering in de Kansrijke start-infrastructuur in Haaglanden en inzet met/ vanuit het HMC moe- ten nog vorm krijgen. Er zijn momenteel de nodige samenwerkingen, zoals op het in ontwikkeling zijnde leef- stijlloket in Rijswijk. We verkennen of deze kunnen worden uitgebreid of worden verbonden aan de IGP.

Ambitie Het streven is dat Haaglanden een regionaal passende en duurzaam geborgde sociaal-medische samenwer- king kent voor (aanstaande) gezinnen en jonge gezinnen in sociaal kwetsbare omstandigheden. Met zowel HagaZiekenhuis/ Juliana Kinderziekenhuis als Haaglanden MC. Daarmee is de toeleiding vanuit ziekenhuis naar sociaal domein regionaal dekkend voor inwoners in Haaglanden en geven we invulling aan de landelijke ‘Integrale GezinsPoli-functie’. Projectdoel: verkennen hoe bestaande ervaringen met de samenwerking in de Integrale GezinsPoli vertaald zouden kunnen worden naar regionale impact (en ontwerp daartoe). Op een manier die past in de context en reeds staande inzet/samenwerkingen in Haaglanden. Te zetten stappen Jaar Activiteiten Resultaat 2027 Verkennen hoe de nieuwe basisfunctionaliteit IGP voor alle inwoners van de regio Haaglanden kan functioneren (onder andere hoe vanuit andere gemeenten kan worden aangesloten bij de samenwerking in Den Haag op een passende manier die praktisch uitvoerbaar is voor betrokkenen). Concept plan van aan- pak 2028 Afhankelijk van de uitkomsten van de verkenning wordt in 2028 met het plan van aanpak de doelgroep, instroomcriteria, positionering binnen Kansrijke Start, be- trokken partners, opschalingsmogelijkheden, benodigde capaciteit, financiering en monitoring uitgewerkt. O.b.v.

de verkenning van de huidige inrichting en erva- ring binnen bestaande poli’s (o.a. welke inzet is voor welke doelgroep nodig, moet het een fysiek samenwerkingspunt zijn en binnen of buiten het ziekenhuis, wat beleggen we lokaal vs. regionaal?). N.B. Monitoring: uitgewerkt bij basisfunctionaliteit Kansrijke start (hierboven). Gedeeld plan van aan- pak met zicht op mijlpa- len, uitwerking monito- ring, structurele finan- ciering. Uiterlijk 2030 Acties plan van aanpak afgerond. Volledig en duurzaam operationeel met Haga en HMC, met samen- werkingspartners 19 D. Rookvrije start (onderdeel van Kansrijke start) Urgentie: gemiddeld - Urgentie doelgroep: gemiddeld. Het percentage rokers ligt in Den Haag (19.1%) hoger dan het gemid- delde in Nederland (17.8%). In de andere gemeenten in Haaglanden ligt het percentage lager (14.1% tot 17.7%). - Haalbaarheid: er is geen doel vastgesteld op het niveau van wat er uiterlijk 2030 gerealiseerd moet zijn in Haaglanden. Zie de toelichting over ‘Rookvrije Generatie’ voor de inzet vanuit die aanpak. Situatie Voor het thema Rookvrije Start is momenteel nog geen concrete invulling of bestaande aanpak vastgesteld. Ook ontbreekt vooralsnog een expliciete koppeling met een rookvrije en kansrijke start. Vanuit gemeenten wordt hier momenteel nog niet specifiek op ingezet, al wordt binnen Haaglanden wel gewerkt aan de ambities van de Rookvrije Generatie.

In alle gemeenten is aandacht voor het realiseren van een rookvrije generatie. In de komende periode verkennen we hoe dit verder vorm kan krijgen en op welke wijze gemeenten hierin regio- naal kunnen samenwerken. Daarbij sluiten we aan bij de activiteiten en initiatieven die vanuit de GGD reeds worden georganiseerd. In Den Haag loopt tot en met augustus een pilot in twee wijken, die vanuit VWS wordt gefinancierd binnen het project ‘Een rookvrij leven voor iedereen’. Kern van de aanpak is om professionals in het medisch- en sociaal domein in wijken met veel kwetsbare inwoners en waar veel gerookt wordt vaardig te maken in het bespreekbaar maken van het roken. De ervaringen vanuit deze pilot worden meegenomen in de verkenning. Te zetten stappen Jaar Activiteiten Resultaat 2027 Uit de onderstaande acties volgt een voorstel voor hoe in te zetten op een rookvrije start – Helder wat de ambitie en het doel richting 2030 is – Bespreken binnen de coalities kansrijke start: wat is er nodig om het juiste gesprek te voeren? – Koppeling met inzet op ‘Rookvrije generatie’ maken: wat loopt vanuit die inzet en hoe regelen we de samenhang met inzet op de ketenaanpak Kansrijke start? – Regionaal optrekken in communicatie (in aansluiting op GGD-campagne) Akkoord voor- stel inzet per 2027 20 E.

Overgewicht en obesitas kinderen Urgentie: hoog - De urgentie bij de doelgroep is hoog (zie kader bij de start van dit hoofdstuk). - De urgentie als het gaat om de haalbaarheid van de doelen richting 2030 is hoog: de gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) voor kinderen is weliswaars deels geïmplementeerd. Tegelijkertijd zijn er nog veel stappen te zetten richting een volledige ketenaanpak met doorontwikkeling en verankering van het aanbod in onze regio. Situatie De ‘Kind naar Gezonder Gewicht-aanpak’ (KnGG) richt zich op het creëren van een samenhangend netwerk van professionals uit de medische en sociale sector, scholen, gemeenten en andere organisaties om kinderen -en hun gezin- te helpen met een duurzame, gezondere leefstijl en te anticiperen op risico’s (onder andere kinder- diabetes). De aanpak focust op preventie, vroegsignalering en begeleiding op maat, waarbij ouders en kinderen worden ondersteund door een centrale zorgverlener (CZV). Reeds gerealiseerd: – Ook is een uniform regionaal verwijsproces, inclusief concept-beslisboom diagnostiek, opgesteld in sa- menwerking met huisartsen, kinderartsen en jeugdartsen. – In de regio zijn uitvoerende professionals opgeleid voor de rollen van Centrale Zorgverlener (CZV) en kin- derleefstijlcoach.

CZV zijn in alle regio's aanwezig, kinderleefstijlcoaches zijn in opstartfase – De GLI voor kinderen, YCND, is geïmplementeerd in de regiogemeenten - met uitzondering van Den Haag - en wordt ingezet voor kinderen met meer dan matig gewichtsgerelateerd gezon dheidsrisico. – Er is een regionaal plan van aanpak en er zijn lokale plannen van aanpak per gemeente. – Er is een regio-coördinator en per gemeente is een lokale projectleider betrokken. – Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG): alle gemeenten in Haaglanden zijn JOGG-gemeente, met het uit- gangspunt: Gezonde Jeugd Gezonde Toekomst. JOGG vormt de basis voor Kind naar Gezonder Gewicht door te investeren in een gezonde leefomgeving en een samenhangende aanpak van collectieve en selec- tieve preventie. Daarmee draagt JOGG bij aan het voorkomen van overgewicht én aan een sterke infra- structuur voor de uitvoering van Kind naar Gezonder Gewicht. Daarnaast biedt JOGG het brede lokale leefstijlaanbod waarmee kinderen en gezinnen tijdens en na begeleiding worden ondersteunt in he t sti- muleren en behouden van een gezonde leefstijl. De verbinding tussen JOGG en Kind naar Gezonder Ge- wicht is daarmee essentieel voor een duurzame, sluitende keten waarin preventie, zorg en nazorg elkaar versterken.

Aandachtspunt: er is nog geen ondertekende regionale samenwerkingsovereenkomst tussen gemeenten, zorgverzekeraars, JGZ-organisaties en zorggroepen. Dit is belangrijk voor bestuurlijk draagvlak , commitment en met het oog op structurele financiering. Mede gezien de zorgen over de toereikendheid van de Zvw-tarie- ven is dit van belang. Ambitie Streven: kinderen van 2 tot 18 jaar met overgewicht of obesitas en psychosociale of sociaal -maatschappe- lijke problemen kunnen – waar nodig - in Haaglanden gebruikmaken van een samenhangende, gezinsge- richte ketenaanpak met: – Brede anamnese – Een vaste Centrale Zorgverlener – Passende ondersteuning voor kind en gezin. Met een beschikbaar aanbod in Haaglanden, door opscha- ling in wijken en plaatsonafhankelijke zorgverlening (gemeentegrenzen overschrijdend) – JOGG en volwassenen (VnGG): collectieve aanpak en gezinsaanpak sluit waar mogelijk op elkaar aan – Collectieve gezondheidspreventie van jongs af aan: link Kansrijke start 21 Hierbij wordt ingezet op een regionaal beschikbaarheid. En wordt gewerkt aan structurele knelpunten die nu in de praktijk worden ervaren (onder andere beschikbaarheid van centrale zorgverleners, heldere rolverde- ling, domein-overstijgende communicatie, regionale samenwerkingsafspraken en dekkende bekostiging). Te zetten stappen Jaar Activiteiten Resultaat 2027 – Doorontwikkeling ketenaanpak.

Onder andere: – Verbeteren verwijsproces en beslisboom diagnostiek – Formuleren en vastleggen regionale afspraken en intentieverkla- ringen – Versterken uitvoeringscapaciteit (o.a. inzet centrale zorgverleners en benutten van kennis van onder andere kinderdiabetesver- pleegkundigen). In samenwerking met de zorgverzekeraar. – Regionaal zicht creëren op benodigde CZV-capaciteit voor een toerei- kend aanbod in Haaglanden, welke professionals en organisaties deze rol dragen, welke scholing en taakafbakening daarbij horen. – Afspreken hoe de aanpak per gemeente of wijk beschikbaar wordt ge- maakt en hoe in te zetten op het bereik. – Afspraken maken hoe bekostiging structureel wordt ingericht – T.b.v. bovenstaande inzet: regionale samenwerkingsovereenkomst on- dertekenen (met eerder genoemde partijen) – Bredere impact in re- gio – Duidelijk welke stap- pen nog te zetten richting structurele verankering in uiter- lijk 2030 2028 – Opzetten monitoring (in samenhang met andere ketenaanpakken en thema's leefgebied gezond opgroeien en inzet op volwassenen naar ge- zond gewicht). Onder andere zicht op aanbod, instroom, doorverwij- zing, inzet/benodigde capaciteit in logische samenhang met staande structuren (o.a. CZV). Actueel beeld voortgang samenhang en kansen knelpunten om op bij te sturen (continu).

2029 – Activiteiten en samenwerkingsafspraken richting duurzaam ingevoerd netwerk CZV en kinderleefstijlcoaches m.b.v. regionale aanpak. – Activiteiten ten behoeve van structurele verankering van onderdelen van de ketenaanpak Ketenaanpak overgewicht en obesitas kinderen structureel verankerd Uiterlijk 2030 – - De aanpak voor kinderen met overgewicht en obesitas is aangesloten op de inrichting van een gezonde leefomgeving (o.a. groene en beweeg- vriendelijke (school)omgeving, beweeg- en sportaanbod, wet- en regel- geving om gezonde keuzes in de leefomgeving te stimuleren en de in- vloed van ongezonde voeding te beperken. Ketenaanpak overgewicht en obesitas kinderen regi- onaal dekkend en pas- send bij regionale situatie en leefomgeving. 22 1.3 Leefstijl A. Overgewicht en obesitas volwassenen Urgentie: gemiddeld – De urgentie is hoog als het gaat om het percentage overgewicht en obesitas bij inwoners in Haaglan- den. – Als het gaat over hoe haalbaar de ambities richting 2030 zijn is de urgentie gemiddeld. We starten niet op nul (zie ‘Situatie’ hieronder), maar zowel de verbreding van de inzet naar een brede, domein-over- stijgende ketenaanpak als de doorontwikkeling/ verdere implementatie van de huidige inzet in Haag- landen zal het nodige vragen.

Situatie De ‘Volwassenen naar Gezond Gewicht-aanpak’ (VnGG) richt zich op een domeinoverstijgende netwerkaanpak voor volwassenen met een gewichts-gerelateerd gezondheidsrisico. Het versterkt de bewustwording rond ge- zond gewicht en bieden passende, cultuursensitieve ondersteuning die aansluit bij de vraag en persoonlijke situatie van inwoners, zodat inwoners zich gesteund voelen om zelf regie te nemen over een duurzame verbe- tering van hun gezondheid en kwaliteit van leven. Reeds gerealiseerd: – De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) is in Haaglanden beschikbaar en wordt aangeboden. Via Ha- doks en Eerstelijnszorg Zoetermeer. Zij faciliteren en contracteren het GLI-aanbod voor volwassenen via aangesloten leefstijlcoaches/leefstijlorganisaties. – Daarnaast is er per gemeente een divers aanvullend aanbod beschikbaar (zoals beweegaanbod, wandel- groepen, buurtsportcoaches, diëtetiek, groepsvoorlichting, sportverenigingen en leefstijlloketten en het Beweegloket). – Er is een regio-coördinator en een regionale visie en ambitie. Er is nog geen samenhangende ketenaanpak in Haaglanden. En de verbinding tussen de GLI, Sociaal verwijzen, welzijn en duurzaam beweegaanbod moet nog structureel worden ingericht. Ambitie In de regio Haaglanden Gezonder! wordt gestreefd naar een domeinoverstijgende netwerkaanpak voor vol- wassenen met een gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico (GGR).

– De bewustwording rond gezond gewicht wordt versterkt. – Er wordt passende ondersteuning geboden die aansluit bij de vraag en persoonlijke situatie van inwo- ners. – Ook wordt de eigen regie van inwoners voor een duurzame verbetering van hun gezondheid en kwali- teit van leven versterkt. – Er zijn duidelijke routes om toegang te krijgen tot passend aanbod in het medisch en sociaal domein, die bekend zijn bij zowel inwoners als professionals. Deze worden regionaal afgestemd, met ruimte voor maatwerk en de lokale context. Te zetten stappen Jaar Activiteiten Resultaat 2027 – Toewerken naar een domein-overstijgende netwerkaanpak en ver- binden met bestaande lokale en regionale initiatieven en regionale samenwerkingsafspraken en stappenplan – Opstellen van duidelijke routes (doorstroom) naar passend aanbod en regionale samenwerkingsafspraken over het minimaal passend aanbod voor toeleiding Specifiek: – Gedeelde regionale visie en ambities, met richting verdere acties en veran- kering – Duidelijke routes naar passend aanbod – Verbinding met keten- aanpak valpreventie 23 – Duidelijke rolomschrijving Centrale ZorgVerlener (randvoorwaarde voor structurele financiering en daarmee verdere ontwikkeling van de aanpak) – Koppeling wijksamenwerkingsverbanden – Inzicht en eerste activiteiten voor samenwerking en slim organise- ren binnen leefgebieden leefstijl en sociaal verwijzen –

Leefstijlloketten en Gezondheidscheck Sociaal domein (laag-drem- pelige toeleiding): regionale samenwerkingsafspraken maken – Minder GLI-uitval 2027 – Opzetten monitoring (in samenhang met andere ketenaanpakken en inzet op kind naar gezonder gewicht). Onder andere zicht op in- zicht in basis beweeg- en leefstijlaanbod, instroom en uitval GLI, ge- richte kansen voor doelgroepen, wijken, professionals Actueel beeld voortgang sa- menhang en kansen knelpun- ten om op bij te sturen (con- tinu). 2028/ 2029 - (Meer) professionals toerusten voor brede gesprek oorzaak en om- standigheden overgewicht. - Activiteiten voor versterken inclusief aanbod en ondersteuning (o.a. opleiden professionals). - Passend en inclusief leef- stijlaanbod ingevoerd en duurzaam verankerd in de regio. - Betrokken professionals opgeleid voor brede ge- sprek. Uiterlijk 2030 - Laatste acties richting structurele verankering. - De netwerkaanpak voor volwassenen met overgewicht en obesitas is aangesloten op de inrichting van een gezonde leefomgeving (o.a. groene en beweegvriendelijke omgeving, beweeg- en sportaanbod, wet- en regelgeving om gezonde keuzes in de leefomgeving te sti- muleren en de invloed van ongezonde voeding te beperken. Ketenaanpak overgewicht en obesitas volwassenen structu- reel verankerd waar nodig in Haaglanden (passend bij regio- nale situatie) en leefomgeving. 24 B.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://rijswijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/76e11398-0e3a-4314-9de7-5cdcb2df2053?agendaItemId=5b25372d-349e-470d-921b-d8d0142e2c54