CConstaterende datRijswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

RIB 26 060 Bijlage K PlanMER Binckhorst Deel B Effecthoofdstukken

Forum Stad 15 september 2026, gemeente RijswijkBij agendapunt: Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening181.576 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 19 van 21

Onder andere uit deze strategie is een uitvoeringsagenda klimaatadaptatie 2025 – 2027 (Provincie Zuid- Holland, 2025) verschenen, die uitgaat van de volgende ambities: Ambitie 1 Samen werken aan Zuid-Holland; Ambitie 2 Bereikbaar Zuid-Holland; Ambitie 3 Schone energie voor iedereen; Ambitie 4 Een welvarend Zuid-Holland; Ambitie 5 Gezonde natuur, toekomstbestendig watersysteem en vitale landbouw; Ambitie 6 Sterke Steden en Dorpen in Zuid-Holland; Ambitie 7 Gezond en veilig Zuid-Holland; Wegwijzer Den Haag Klimaatbestendig (RIS308744) De wegwijzer "Den Haag Klimaatbestendig (Gemeente Den Haag, 2024)" richt zich op het creëren van een groene, toekomstbestendige en leefbare stad. Hier zijn de belangrijkste punten: Noodzaak en Doel • Klimaatadaptatie: Den Haag werkt aan het verminderen van de impact van klimaatverandering, zoals extreme neerslag, hitte en droogte. • Doel: Het ontwikkelen van criteria en een gezamenlijke aanpak om de stad klimaatbestendig en waterrobuust te maken. • Gevolgen van Klimaatverandering • Extreme Neerslag: Toename van hevige regenbuien, wat kan leiden tot wateroverlast en schade. • Hitte: Meer tropische dagen en hittegolven, wat gezondheidsproblemen kan veroorzaken.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 426 Wettelijk- en beleidskader Toelichting en relevantie voor het Gebiedsprogramma • Droogte: Langere droge perioden, wat invloed heeft op grondwaterstanden en de natuur. Ambities en Eisen • Extreme Neerslag: Geen schade aan gebouwen, vitale infrastructuur blijft functioneren, en hulpdiensten blijven bereikbaar. • Hitte: Groene en schaduwrijke openbare ruimtes, hittebestendige gebouwen, en vermindering van gezondheidsimpact. • Droogte: Maximale sponswerking in de stad en geen onomkeerbare schade aan gebouwen en infrastructuur. Aanpak • Kwetsbaarheden- en Kansenkaart: Identificeren van kwetsbare plekken en verbinden van klimaatadaptatie aan lopende projecten. • Reguleren en Borging: Integreren van klimaatadaptatie in beleid en standaarden. • Cofinanciering: Gebruik maken van subsidies en samenwerkingen voor klimaatadaptieve projecten. • Leefbaarheid: Verbeteren van de leefbaarheid door klimaatadaptieve maatregelen te koppelen aan recreatie en natuurontwikkeling. • Samenwerking: Betrekken van bewoners en andere partijen in de stad bij klimaatadaptieve initiatieven. Deze wegwijzer biedt een uitgebreide aanpak om Den Haag klimaatbestendig en leefbaar te maken, nu en in de toekomst.

Nationale klimaatrisicoanalyse 2022 – 2026 Klimaatverandering resulteert in diverse klimaatdreigingen (Planbureau voor de Leefomgeving, 2023). Klimaatdreigingen bestaan uit zowel geleidelijke veranderingen van het gemiddelde klimaat (bijvoorbeeld gemiddelde opwarming van de aarde) als uit veranderingen van extremen (bijvoorbeeld hittegolven). Een klimaatdreiging wordt gekarakteriseerd door de intensiteit, geografische omvang en duur van een weerfenomeen. Onderstaand is een overzicht weergegeven van de verschillende klimaatdreigingen en wat hieronder wordt verstaan. • Het wordt warmer: - De gemiddelde temperatuur stijgt. - Vaker warm weer (risico op meer blootstelling aan UV-straling). - Frequentere, langdurigere en hevigere hitteperioden. - Opwarming van bodem, lucht, oppervlaktewater, zeewater. - Slechtere kwaliteit van bodem, lucht, oppervlaktewater, zeewater. - Toename verdamping. - Versnelling bodemdaling. • Het wordt natter: - De gemiddelde jaarneerslag neemt toe, met uitzondering van de zomer. - Frequentere, langdurigere en hevigere piekbuien. - Grotere kans op hoogwater in rivieren in winter. - Frequentere en hevigere piekafvoeren in grote en regionale rivieren. - Frequenter hoge waterpeilen in meren. - Grotere luchtvochtigheid. - Frequenter en heviger wateroverlast in steden en landelijk gebied. - Frequenter en heviger grondwateroverlast.

- Toenemende erosie en verslemping van de bodem. • Het wordt droger: - Toename droge lentes en zomers. - Gemiddelde neerslagtekort neemt toe. - Frequentere, langdurigere en intensere droogteperioden. - Grotere kans laagwater en droogvallen rivieren, beken, plassen, vennen, poelen in zomer. - Verslechtering oppervlaktewaterkwaliteit. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 427 Wettelijk- en beleidskader Toelichting en relevantie voor het Gebiedsprogramma - Lagere grondwaterstanden. - Versnelling bodemdaling. • Overig extreem weer: - Toename in frequentie en hevigheid van stormen, valwinden, tornado’s, hagelbuien, onweer, bliksem, koudegolven, sneeuw en ijzel. • De zeespiegel stijgt: - Hogere waterstanden aan de kust. - Toenemende kweldruk landinwaarts. - Toenemende verzilting van grond- en oppervlaktewater. - Opstuwing en beperking afwatering. • De zee verzuurt, als gevolg van een toename van het CO 2-gehalte in de lucht: - De zuurgraad stijgt met gevolgen voor de chemische en ecologische waterkwaliteit.

op den duur afname van de absorptiecapaciteit voor CO 2 door de oceanen Hoogheemraadschap van Delfland De langetermijnstrategie "Wapenen tegen extreme neerslag" van het Hoogheemraadschap van Delfland richt zich op het voorkomen en beperken van wateroverlast door extreme neerslag. Hier zijn de belangrijkste punten: Doel en Missie • Voorkomen van wateroverlast: Handvatten bieden om wateroverlast te voorkomen en/of te beperken. • Samenwerking: Samenwerken met andere overheden, inwoners, bedrijven en organisaties. Strategische Doelen • Verder kijken en integraal: Inzicht krijgen in toekomstige uitdagingen en deze vertalen naar effectieve besluiten. • Verbreden kijk op oplossingsrichtingen: Kansen zoeken om baten te vergroten en kosten te reduceren. • Toekomstgerichte wateroverlastplannen: Ontwikkelen van plannen per gebied met een route naar 2050 en verder. • Uitvoeringsprogramma: Realiseren van uitvoeringsmaatregelen binnen een programma. • Bewustwording en actie: Vergroten van waterbewustzijn en stimuleren van maatregelen. • Beleid en instrumenten: Aanscherpen van beleid en instrumenten om wateroverlastdoelen te bereiken. • Crisisbeheersing: Voorbereid zijn op extreme neerslagscenario's en snel kunnen handelen. • Monitoring: Monitoren van het regionale watersysteem en bijsturen waar nodig.

Deze strategie biedt een uitgebreide aanpak om Delfland waterrobuust en klimaatbestendig te maken tegen extreme neerslag. Landelijke maatlat voor een groene, klimaatadaptieve gebouwde omgeving De maatlat (Rijksoverheid, 2025) is nodig om beter voorbereid te zijn op de gevolgen van klimaatverandering. Zo kunnen we ook in de toekomst in een veilige, gezonde én groene omgeving blijven wonen en werken. De maatlat maakt duidelijk hoe klimaatadaptief bouwen eruitziet. Het instrument beschrijft doelen en prestatie-eisen, en geeft richtlijnen voor de thema’s wateroverlast, droogte, hitte, biodiversiteit, bodemdaling en gevolgbeperking overstromingen. De maatlat schrijft geen specifieke maatregelen voor. Daardoor blijft er lokaal ruimte voor maatwerk en krijgen innovatieve en slimme oplossingen alle ruimte. Rijswijkse Adaptatiestrategie en Aanpak voor Klimaatverandering (RAAK) In deze strategie wordt invulling gegeven aan de volgende ambities die door het college in het werkprogramma 2022 – 2026 zijn bekrachtigd: • We maken een afweging tussen groen en stenen bij projecten in de openbare ruimte.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 428 Wettelijk- en beleidskader Toelichting en relevantie voor het Gebiedsprogramma • Bewoners worden bewust gemaakt van klimaat, water en groen door communicatie. • Operatie Steenbreek is een goed voorbeeld hoe wij bewoners willen betrekken. • We willen de aanpak richting bewoners en bedrijven intensiveren. • Bewoners met een kleinere beurs kunnen subsidie voor vergroening ontvangen. • Scholen worden actief benaderd om schoolpleinen te vergroeven d.m.v. subsidie. • Deze ambities zijn vertaald in 7 thema’s Klimaatadaptatie binnen de gemeente Leidschendam Voorburg In het water en rioleringsplan 2022 – 2027 (Gemeente Leidschendam - Voorburg, 2021) wordt ingegaan op de wijze waarop klimaatverandering is verankerd binnen het gemeentelijk beleid. Onderstaand is deze aanpak opgenomen. Strategieën en Maatregelen Om de gevolgen van klimaatverandering te beperken, richt de gemeente zich op een combinatie van mitigatie en adaptatie: 1. Ruimtelijke Aanpassingen • Meer Groen en Water: Vergroening van de openbare ruimte en aanleg van natuurvriendelijke oevers om water vast te houden en hittestress te verminderen. • Hemelwatermanagement: Regenwater wordt afgekoppeld van het riool en opgevangen in groene gebieden zoals parken en speelplaatsen.

Dit voorkomt overbelasting van riolen bij hevige regenval 1.2, 1.6. • Waterdoorlatende Verharding: Bij herinrichting van wijken worden waterdoorlatende materialen gebruikt om water beter te laten infiltreren in de bodem 1.6. 2. Innovatieve Waterbeheer • Waterberging: Extra capaciteit voor het bergen van regenwater in polders en stedelijke gebieden om overstromingen te voorkomen. • Risicogericht Onderhoud: Assetmanagement optimaliseert onderhoud van riolen en vitale infrastructuur, waarbij prioriteit wordt gegeven aan systemen onder hoogrisicogebieden 1.4. 3. Bewustwording en Samenwerking • Inwoners Betrekken: Particulieren worden gestimuleerd om regenwater af te koppelen, tuinen te vergroenen, en klimaatadaptieve maatregelen te nemen. Dit is essentieel omdat veel grond particulier eigendom is 1.3. • Regionale Samenwerking: De gemeente werkt samen met Hoogheemraadschappen en regiogemeenten om oplossingen te ontwikkelen die passen bij lokale kwetsbaarheden 1.6. 4. Hittestress Reduceren • Vitaal Groen: Aanplant van bomen en vegetatie in stedelijke gebieden om verkoeling te bieden en schaduw te creëren. • Waterkwaliteitsbeheer: Monitoring en maatregelen om oppervlaktewaterkwaliteit te behouden, vooral in warme periodes 1.1. Toekomstvisie De gemeente streeft naar een klimaatbestendige omgeving tegen 2050, waarin klimaatveranderingen adequaat worden opgevangen.

Dit omvat: • Circulariteit en Duurzaamheid: Integratie van circulaire principes in watermanagement. • Meekoppelen: Klimaatadaptieve maatregelen worden gecombineerd met reconstructiewerkzaamheden, zoals rioolvernieuwing. • Data en Innovatie: Inwoners krijgen toegang tot klimaatdata die inzicht bieden in de kwetsbaarheden van hun directe omgeving 1.4. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 429 Wettelijk- en beleidskader Toelichting en relevantie voor het Gebiedsprogramma Conclusie Klimaatverandering brengt aanzienlijke risico's met zich mee, maar door een combinatie van fysieke maatregelen, innovatieve waterbeheer, en samenwerking met inwoners en regionale partners, kan Leidschendam-Voorburg haar leefomgeving klimaatbestendig maken. Het is van cruciaal belang om duurzaam te handelen en zowel publieke als private gebieden optimaal te benutten in de strijd tegen extreme weersomstandigheden. 22.1.3 Wijze van onderzoek Binnen de klimaatwetenschap is het gebruikelijk vanuit de bedreigingen te kijken naar de effecten van klimaatverandering op het te onderzoeken stedelijke systeem. Er is dan ook een onderverdeling te maken tussen een uit te voeren kwetsbaarheidsanalyse, voorafgegaan door een gevoeligheidsanalyse en een blootstellingsanalyse.

Adaptieve maatregelen worden in dit stadium nog niet genomen, aangezien het abstractieniveau van het stedenbouwkundig ontwerp nog groot is. Wel wordt richting gegeven in eventuele maatregelen of mitigatiestrategieën. De onderzoekswijze in Tabel 8-1 is daarbij gebruikt. In Figuur 22-1 is het proces nader uitgewerkt. Wettelijk en beleidskader Beschrijving van het stedelijk systeem Scenariokeuzen en tijdhorizon Stresstest Handelingsperspectieven bedreigingen Groslijst bedreigingen gevoeligheidsanalyse Beoordelingscriteria bedreigingen blootstellingsanayse kwetsbaarheidsanalyse Figuur 22-1 Processchema klimaatverandering Op basis van het wettelijk en beleidskader dat is opgenomen in paragraaf 22.1.2 zijn de scenariokeuzes gemaakt en is een tijdhorizon voor de analyse vastgesteld. Verder is een beschrijving opgenomen van het stedelijk systeem en is gekeken naar de kwetsbaarheid van functies binnen het stedelijk systeem. Na het opstellen van de stedelijke systeembeschrijving is een dreigingsanalyse opgesteld. In deze fase worden klimaat gerelateerde dreigingen weggestreept, omdat deze niet kunnen voorkomen op en rond de planlocatie. Hitte en regen bijvoorbeeld kunnen overal voorkomen, maar andere dreigingen zoals natuurbranden kunnen alleen voorkomen wanneer er genoeg brandbaar materiaal in de omgeving aanwezig is.

Ze zijn ingedeeld in acute klimaat gerelateerde dreigingen en chronische klimaattrends. Daarnaast zijn ze gecategoriseerd binnen de thema’s temperatuur, wind, water en vaste massa. Op basis van een gevoeligheidsanalyse wordt het systeem geanalyseerd op gevoeligheid voor de overgebleven dreigingen. Het doel van de gevoeligheidsanalyse is om te bepalen welke klimaatrisico’s relevant zijn voor het plantype, ongeacht de locatie. Hierbij wordt gekeken naar de verschillende onderdelen van het plan en het functioneren hiervan binnen het grotere systeem en worden de beoordelingscriteria per bedreiging vastgesteld. Met een gestandaardiseerde stresstest wordt die is gebaseerd op de verschillende beschikbare klimaateffectatlassen van de provincie Zuid-Holland en Den Haag wordt voor de huidige situatie een inschatting gemaakt van de kwetsbaarheden van het bestaande stedelijke systeem en worden de kwetsbaarheden van de verschillende functies in beeld gebracht. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 430 22.1.4 KNMI Scenario’s Het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) is het nationale kennisinstituut voor weer, klimaat en seismologie.

Het KNMI doet onderzoek naar klimaatverandering in Nederland en vertegenwoordig t Nederland in het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Het KNMI ontwikkelt klimaatscenario’s om adequate beslissingen te kunnen nemen in een veranderend klimaat. Het KNMI heeft in 2014 vier klimaatscenario ’s ontwikkeld (KNMI, 2014). Deze vormen de basis van veel landelijk beschikbare data, zoals de Klimaateffectatlas. In 2023 heeft het KNMI vier nieuwe scenario’s ontwikkeld (KNMI, 2025). In Figuur 22-2 zijn de gevolgen van klimaatverandering voor de hoge en lage CO2 variant uitgewerkt. 22.1.5 Scenariokeuze en tijdhorizon Tijdhorizon In dit onderdeel is een tijdhorizon vastgelegd voor de inrichting van het gebied, inclusief de Vlietlijn. Klimaatverandering geeft effecten op middellange en langere termijn. Afhankelijk van de (stedenbouwkundige) levensduur van de objecten wordt een tijdhorizon gekozen die inzicht geeft in de ontwikkelingen van veranderende weersomstandigheden over de lange termijn. De langste levensduur van een object of functie is daarbij bepalend. Voor de bepaling van de tijdhorizon is een benadering gekozen vanuit de binnen de lagenbenadering gebruikte veranderingssnelheid. (H2Ruimte, 2024).

De occupatielaag heeft daarbij de hoogste veranderingssnelheid (10 – 40 jaar), de netwerklaag heeft een veranderingssnelheid die tussen de 20 en 80 jaar ligt, afhankelijk van de functie. De ondergrondlaag is daarbij bepalend door de lange ontstaansgeschiedenis en kwetsbaarheid. Veranderingen in deze laag vergen vaak een eeuw of langer. Ook de aanwezigheid van een tramlijn in de netwerklaag speelt hierbij een rol. Hierdoor zal de veranderingssnelheid eerder hoger dan lager liggen (80 jaar). Voor de planhorizon is dan ook gekozen voor het jaar 2100. Figuur 22-2 Klimaatscenario's KNMI 2023 Figuur 22-3 Lagenbenadering Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 431 Klimaatscenario’s Rest nog het klimaatscenario te bepalen. De meeste actuele klimaatscenario’s die zijn uitgewerkt in de klimaatatlassen zijn nog gebaseerd op de klimaatscenario’s uit 2014 (KNMI, 2014) en nog niet op de nieuwe klimaatscenario’s. Gezien de gekozen tijdhorizon en de bandbreedte in de scenario’s is gekozen voor het scenario Hn (KNMI, 2025). Dit is voor de in dit rapport uitgevoerde analyses vertaald naar Wh (KNMI, 2014), met een hoge CO2 uitstoot, overeenkomend met SSP 5,85.

22.1.6 Bedreigingen In deze paragraaf wordt bepaald welke bedreigingen van toepassing zijn op dit stedelijk systeem en wordt een kwetsbaarheidsanalyse uitgevoerd. Voor Nederland is de relatie tussen bedreigingen en effecten weergegeven in Figuur 22-4. Door een toename van de temperatuur, de versnelling van de zeespiegelstijging en de veranderende neerslagpatronen worden gevolgen versterkt. Figuur 22-4 Relatie bedreigingen en effecten Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 432 Niet alle bedreigingen zijn van toepassing voor deze analyse, zoals bedreigingen die in Nederland niet voorkomen. Uit de in Figuur 22-4 genoemde bedreigingen zijn een aantal niet van toepassing. Tabel 22-2 Niet van toepassing zijnde bedreigingen Klimaat gerelateerde dreigingen Toelichting Wegsmelten van de permafrost Permafrost komt in Europa voornamelijk voor in Noorwegen, Zweden en de Alpen. Het wegsmelten heeft geen direct effect in Nederland. Natuurbrand Het plangebied bevat geen grootschalige groenvoorziening die gevoelig is voor natuurbranden, en dit komt ook niet voor in de omgeving. Veranderende windpatronen Het wordt niet verwacht dat de windsnelheid en windrichting in Nederland zullen veranderen.

Cycloon, orkaan of tyfoon Cyclonen, orkanen en tyfoons komen voornamelijk voor rond de evenaar, ze hebben nieuwe vochtige en warme lucht nodig. De kans op voorkomen in Nederland is hierdoor zeer klein. Oceaan verzuring Door oceaan verzuring zal de ecologische balans in de oceanen verstoord worden. Dit heeft voornamelijk effect op het leven in de zee, denk aan het afsterven van koraal en mosselbedden. Dit heeft verder geen direct effect op het land. Doorbraak van een gletsjermeer In Nederland komen geen gletsjermeren voor. Kusterosie Het geoptimaliseerde VKA ligt ver genoeg landinwaarts waardoor kusterosie geen invloed zal hebben op het plan. Bodemvloeiing Bodemvloeiing kan alleen voorkomen in gebieden met permafrost, dus niet in Nederland. Aardverschuiving Een aardverschuiving zal in Nederland niet snel voorkomen, hier is een hoogteverschil voor nodig. Lawine Lawines komen alleen voor in bergachtige gebieden. Dit zal niet voorkomen in Nederland. Bosbranden In dit verstedelijkte gebied is het risico op bosbranden laag en wordt dan ook niet meegenomen in de analyse. Op basis van een uitgevoerde gevoeligheidsanalyse zijn klimaatgerelateerde bedreigingen bepaald, die onderstaand zijn toegelicht. • Hydrologische variabiliteit en zware neerslag: een verandering in de hydrologische variabiliteit zorgt voor drogere zomers met zware piekbuien en nattere winters.

De kans op inundatie als gevolg van extreme neerslag neemt dan ook toe door de grotere hydrologische variabiliteit. Het stedelijke systeem moet dan meer hemelwater verwerken, waardoor wateroverlast kan ontstaan op kritische locaties of dat gebouwen, ondergrondse constructies zoals tunnels of vitale infrastructuur kan inunderen. Daartegenover staat het risico op langere droge perioden, waardoor onvoldoende water beschikbaar is voor het groen in de wijk. • Hittegolf / hittestress: dit is vooral een gezondheidsrisico. Door lange perioden met grote hitte en warme nachten kunnen gezondheidsrisico’s ontstaan in de wijk, vooral voor de kwetsbare bewoners. • Overstroming: Inundatie als gevolg van overstromingen is een risico dat door zeespiegelstijging kan zorgen voor knelpunten in het stedelijke systeem. • Zoutintrusie: door de invloed van zeespiegelstijging kunnen stijghoogten in het eerste watervoerend pakket toenemen, waardoor het opdrijfrisico van tunnels of diepere kelders kan toenemen. • Waterstress: een situatie waarbij de vraag naar water groter is dan het beschikbare aanbod, of dat de gebruiksmogelijkheden worden beperkt voor drinken, landbouw of industrie. • Droogte: een langdurige periode van abnormaal lage neerslag, waardoor watertekorten, verminderde oogstopbrengsten, stress voor ecosystemen en een verminderde waterkwaliteit kan ontstaan.

• Hevige neerslag: intense neerslag gedurende een korte periode. Hierdoor kunnen overstromingen ontstaan, bodemerosie en schade aan infrastructuur. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 433 Uit de analyses volgen de in Tabel 22-3 genoemde beoordelingscriteria. Tabel 22-3 Beoordelingscriteria aspect klimaatadaptatie. De vinkjes geven aan welke onderzoeken uitgevoerd worden voor D: Doorontwikkeling en/of V: Vlietlijn Aspect Beoordelingscriterium Methode D V Klimaatadaptatie Wateroverlast (hydrologische variabiliteit) Kwalitatief ✓ ✓ Overstromingsrisico Kwalitatief ✓ ✓ Droogte Kwalitatief ✓ ✓ Hittestress Kwalitatief ✓ ✓ 22.1.7 Beoordelingscriteria 22.1.7.1 Wateroverlast Wateroverlast kan vooral disruptief zijn voor alle functies in het gebied. Nadruk ligt hierbij op de vitale utiliteitsfunctie s, zoals gemalen, hoofdwegen, tunnels en openbare hulpdiensten. Door de grote hoeveelheid neerslag die in korte tijd valt kunnen de objecten die deze functies uitvoeren inunderen, waardoor uitval van de objecten kan leiden tot uitval van de functie. Wateroverlast kan worden voorkomen door op locaties waterbergingen aan te leggen, waardoor deze functies niet worden verstoord.

Tegelijkertijd zorgt de aanleg van kunstwerken weer voor een mogelijke belemmering in afvoer bij hevige neerslag. Ruimte voor extra waterberging kan positief bijdragen aan tegengaan van wateroverlast en tegengaan van lokale droogte. Voor de beoordeling op wateroverlast worden de kwalitatieve beoordelingen gevat in een totaalscore, volgens de systematiek zoals opgenomen in Tabel 22-4. Tabel 22-4 Beoordelingsschaal wateroverlast Score Omschrijving + + Op basis van de klimaateffectatlas wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie inundatie optreedt bij een T100 bui. De gevoeligheid voor wateroverlast na een piekbui neemt voor de verkeersfunctie, vitale utiliteitsfunctie, woon- en industriefunctie sterk af. Indien de maatregelen zorgen voor een grote afname van het risico op wateroverlast, wordt het criterium zeer positief beoordeeld. + Op basis van de klimaateffectatlas wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie inundatie optreedt bij een T100 bui. De gevoeligheid voor wateroverlast na een piekbui neemt voor de verkeersfunctie, vitale utiliteitsfunctie, woon- en industriefunctie af. Indien de maatregelen zorgen voor een lichte afname van het risico op wateroverlast, wordt het criterium positief beoordeeld. 0/+ Op basis van de klimaateffectatlas wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie inundatie optreedt bij een T100 bui.

De gevoeligheid voor wateroverlast na een piekbui neemt voor de verkeersfunctie, vitale utiliteitsfunctie, woon- en industriefunctie licht af. Indien de maatregelen zorgen voor een zeer lichte afname van het risico op wateroverlast, wordt het criterium licht positief beoordeeld. 0 Op basis van de klimaateffectatlas wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie inundatie optreedt bij een T100 bui. De gevoeligheid voor wateroverlast na een piekbui neemt voor de verkeersfunctie, vitale utiliteitsfunctie, woon- en industriefunctie niet toe of af. Indien de maatregelen niet zorgen voor een toe- of afname van het risico op wateroverlast, wordt het criterium neutraal beoordeeld. 0/- Op basis van de klimaateffectatlas wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie inundatie optreedt bij een T100 bui. De gevoeligheid voor wateroverlast na een piekbui neemt voor de verkeersfunctie, vitale utiliteitsfunctie, woon- en industriefunctie licht toe. Indien de maatregelen zorgen voor een zeer lichte toename van het risico op wateroverlast, wordt het criterium licht negatief beoordeeld. - Op basis van de klimaateffectatlas wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie inundatie optreedt bij een T100 bui. De gevoeligheid voor wateroverlast na een piekbui neemt voor de verkeersfunctie, vitale utiliteitsfunctie, woon- en industriefunctie toe.

Indien de maatregelen zorgen voor een lichte toename van het risico op wateroverlast, wordt het criterium negatief beoordeeld. - - Op basis van de klimaateffectatlas wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie inundatie optreedt bij een T100 bui. De gevoeligheid voor wateroverlast na een piekbui neemt voor de verkeersfunctie, vitale utiliteitsfunctie, woon- en industriefunctie flink toe. Indien de maatregelen zorgen voor een grote toename van het risico op wateroverlast, wordt het criterium zeer negatief beoordeeld. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 434 22.1.7.2 Overstromingsrisico Overstromingsrisico verwijst naar de kans op het optreden van een overstroming en de mogelijke gevolgen daarvan voor mens, milieu, infrastructuur en economie. Het wordt meestal uitgedrukt als een combinatie van twee factoren: 1. De waarschijnlijkheid dat een overstroming plaatsvindt (bijvoorbeeld door hevige regenval, een dijkdoorbraak, of stijgende zeespiegel). 2. De impact (schade of gevolgen) die de overstroming kan veroorzaken, afhankelijk van de kwetsbaarheid van het getroffen gebied. Beide aspecten worden in de beoordeling meegenomen. In het kader van overstromingsrisico wordt gekeken naar alle functies binnen het gebied.

Neerslaggerelateerde overstromingen zijn meegenomen in het kader extreme neerslag. In dit onderdeel wordt gekeken naar de gevolgen van een dijkdoorbraak. Er is daarbi j gekeken naar een plaatsgebonden overstromingskans van 50 cm in het jaar 2100. Gekozen is voor 50 cm, omdat dit disruptief kan zijn voor nagenoeg alle kritische objecten in het plangebied. Dit scenario wordt als referentiescenario gebruikt waar toekomstige ontwikkelingen aan worden gespiegeld. Voor de beoordeling van beïnvloeding waterveiligheid worden de kwalitatieve beoordelingen gevat in een totaalscore, volgens de systematiek zoals opgenomen in Tabel 22-5. Tabel 22-5 Beoordelingsschaal overstromingsrisico Score Omschrijving + + Op basis van de klimaateffectatlas is de overstromingskans geïnventariseerd bij een inundatiediepte van 50 cm. Het effect is zeer positief als het oppervlak van de woonfunctie dat wordt getroffen door inundatie fors afneemt en de beschikbaarheid van de vitale utiliteitsfuncties niet afneemt. + Op basis van de klimaateffectatlas is de overstromingskans geïnventariseerd bij een inundatiediepte van 50 cm. Het effect is positief als het oppervlak van de woonfunctie dat wordt getroffen door inundatie afneemt of de beschikbaarheid van de vitale utiliteitsfuncties niet afneemt. 0/+ Op basis van de klimaateffectatlas is de overstromingskans geïnventariseerd bij een inundatiediepte van 50 cm.

Het effect is licht positief als het oppervlak van de woonfunctie dat wordt getroffen door inundatie enigszins afneemt of de beschikbaarheid van de vitale utiliteitsfuncties niet afneemt. 0 Op basis van de klimaateffectatlas is de overstromingskans geïnventariseerd bij een inundatiediepte van 50 cm. Het effect is neutraal als de het oppervlak van de woonfunctie dat wordt getroffen door inundatie gelijk blijft of de beschikbaarheid van de vitale utiliteitsfuncties niet afneemt. 0/- Op basis van de klimaateffectatlas is de overstromingskans geïnventariseerd bij een inundatiediepte van 50 cm. Het effect is licht negatief als het oppervlak van de woonfunctie dat wordt getroffen door inundatie enigszins toeneemt of de beschikbaarheid van de vitale utiliteitsfuncties enigszins afneemt. - Op basis van de klimaateffectatlas is de overstromingskans geïnventariseerd bij een inundatiediepte van 50 cm. Het effect is negatief als het oppervlak van de woonfunctie dat wordt getroffen door inundatie toeneemt of de beschikbaarheid van de vitale utiliteitsfuncties afneemt. - - Op basis van de klimaateffectatlas is de overstromingskans geïnventariseerd bij een inundatiediepte van 50 cm. Het effect is zeer negatief als het oppervlak van de woonfunctie dat wordt getroffen door inundatie fors toeneemt of de beschikbaarheid van de vitale utiliteitsfuncties fors afneemt.

22.1.7.3 Droogte Droogte kan worden gedefinieerd als een periode van aanhoudend tekort aan water, veroorzaakt door een significant gebrek aan neerslag of andere waterbronnen, zoals grondwater en rivieren. Tijdens droogteperiodes is er onvoldoende water om te voldoen aan de normale behoeften van mens, dier, planten en ecosystemen. Droogte kan verschillende vormen aannemen, afhankelijk van de context en de impact: 1. Meteorologische droogte. Een langere periode met veel minder neerslag dan normaal. 2. Agrarische droogte. Wanneer het gebrek aan water de landbouwproductie beïnvloedt, bijvoorbeeld door onvoldoende bodemvocht voor gewassen. 3. Hydrologische droogte. Een tekort aan water in rivieren, meren en grondwaterlagen, vaak veroorzaakt door langdurige meteorologische droogte. 4. Socio-economische droogte. Wanneer de vraag naar water groter is dan wat beschikbaar is, wat leidt tot economische en sociale gevolgen. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 435 Droogte is een natuurlijk verschijnsel, maar kan verergerd worden door menselijke activiteiten zoals ontbossing, klimaatverandering en slecht waterbeheer.

In dit onderzoek wordt in stedelijk gebied vooral gekeken naar de hydrologische droogte en de gevolgen voor bodemdaling en de vermindering van bodemvocht en is de vraag in welke mate klimaatverandering zorgt voor een toename van de bodemdaling. Bodemdaling is het proces waarbij het grondoppervlak langzaam of abrupt in hoogte afneemt. Dit kan zowel door natuurlijke oorzaken als door menselijke activiteiten worden veroorzaakt. Bodemdaling kan op lokale schaal voorkomen of over een groter gebied plaatsvinden en heeft vaak significante gevolgen voor de omgeving, zoals verhoogd risico op overstromingen, schade aan infrastructuur en landbouwgronden. We kunnen de volgende oorzaken aanwijzen voor bodemdaling: • Natuurlijke oorzaken: – Geologische processen: Het samenpersen of instorten van sedimentlagen, bijvoorbeeld door het gewicht van bovenliggende lagen. – Karstvorming: Het oplossen van kalksteen in de ondergrond, wat kan leiden tot verzakkingen. – Tektonische activiteit: Bewegingen in de aardkorst kunnen ook bodemdaling veroorzaken. • • Menselijke oorzaken: – Grondwaterwinning: Overmatige onttrekking van grondwater kan leiden tot het inklinken van grondlagen. – Gas- en oliewinning: Het onttrekken van gas of olie uit diepe aardlagen kan leiden tot het samendrukken van de ondergrond.

– Veengrondoxidatie: In veengebieden veroorzaakt ontwatering oxidatie van het veen, wat resulteert in bodemdaling. – Mijnbouw: Ondergrondse mijnbouw kan verzakkingen veroorzaken door het instorten van uitgegraven ruimten. Bodemdaling leidt tot de volgende effecten: • Verhoogd overstromingsrisico: Vooral in laaggelegen gebieden kan bodemdaling ervoor zorgen dat het land kwetsbaarder wordt voor overstromingen. • Schade aan gebouwen en infrastructuur: Verzakkingen kunnen leiden tot scheuren in funderingen, wegen en dijken. • Impact op landbouw: Bodemdaling kan leiden tot verzilting en vermindering van vruchtbare grond. Bodemdaling is een complex proces dat vaak moeilijk te herstellen is, en het vraagt om duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen om verdere daling te beperken. Voor Nederland zijn vooral menselijke oorzaken van toepassing die zorgen voor bodemdaling. Er is een kleine, niet significante relatie tussen de gevolgen van bodemdaling en klimaatverandering. Geconcludeerd is dat droogte en daaraan gerelateerde bodemdali ng geen rol spelen in de effecten van klimaatverandering op de stedelijke omgeving. Beide aspec ten worden dan ook niet meegenomen in de verdere beoordeling. Ruimtelijke ontwikkelingen kunnen ertoe leiden dat er meer woningen worden gebouwd, en dat er dus meer drinkwater nodig is, waardoor de watervraag groter wordt.

Hierdoor wordt de kans op droogtestress groter, want er zal meer zoet water onttrokken worden. Verder kan er door een toe- of afname name van verharding verdroging van de ondergrond ontstaan, en andersom ontharding kan voor aanvulling zorgen. Dus kan deze ontwikkeling gevolgen hebben op verdrogingseffecten. Droogtestress kan aanzienlijke gevolgen hebben voor de waterkwaliteit. Bij droogte neemt de aanvoer van schoon regenwater af, terwijl de verdamping toeneemt, wat leidt tot een lagere waterstand en verminderde doorstroming in sloten, beken en andere oppervlaktewateren. Hierdoor concentreren verontreinigingen zoals nutriënten, pesticiden en zware metalen zich in het water, wat de waterkwaliteit verslechtert. Daarnaast warmt het water sneller op, waardoor het zuurstofgehalte daalt en de kans op vissterfte en algengroei, waaronder schadelijke blauwalgen, toeneemt. Ook kunnen droogvallende waterbodems bij hernieuwde neerslag plotseling grote hoeveelheden nutriënten afgeven, wat leidt tot een piekbelasting van het ecosysteem. In stedelijke gebieden kunnen langduri ge droge perioden ertoe leiden dat vuil zich ophoopt in het rioolstelsel, dat bij de eerste regenval na droogte via overstorten in het oppervlaktewater terechtkomt.

Tot slot kunnen droogte en lage waterstanden leiden tot aantasting van aquatische leefgebie den, wat negatieve effecten heeft op de ecologische waterkwaliteit. Daarmee is droogtestress niet alleen een risico voor de waterkwantiteit, maar ook een belangrijke bedreiging voor de waterkwaliteit. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 436 Tabel 22-6 Beoordelingsschaal droogtestress Score Omschrijving + + Op basis van de Klimaateffectatlas en/of aanvullende gebiedsspecifieke gegevens wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie sprake is van droogtestress. Indien de maatregelen zorgen voor een grote afname van droogtestress, bijvoorbeeld door substantiële verbetering van infiltratie, bodemvocht, risico op bodemdaling of beschikbaarheid van water voor vegetatie, wordt het criterium zeer positief beoordeeld. + Op basis van de Klimaateffectatlas en/of aanvullende gebiedsspecifieke gegevens wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie sprake is van droogtestress. Indien de maatregelen zorgen voor een duidelijke afname van droogtestress wordt het criterium positief beoordeeld. 0/+ Op basis van de Klimaateffectatlas en/of aanvullende gebiedsspecifieke gegevens wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie sprake is van droogtestress.

Indien de maatregelen zorgen voor een beperkte afname van droogtestress wordt het criterium beperkt positief beoordeeld. 0 Op basis van de Klimaateffectatlas en/of aanvullende gebiedsspecifieke gegevens wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie sprake is van droogtestress. Indien de maatregelen geen aanmerkelijke invloed hebben op droogtestress, wordt het criterium neutraal beoordeeld. 0/- Op basis van de Klimaateffectatlas en/of aanvullende gebiedsspecifieke gegevens wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie sprake is van droogtestress. Indien de maatregelen zorgen voor een beperkte toename van droogtestress, bijvoorbeeld door verslechterde waterberging of afwatering, infiltratie, bodemvocht, risico op bodemdaling of beschikbaarheid van water voor vegetatie wordt het criterium beperkt negatief beoordeeld. - Op basis van de Klimaateffectatlas en/of aanvullende gebiedsspecifieke gegevens wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie sprake is van droogtestress. Indien de maatregelen leiden tot een duidelijke toename van droogtestress, wordt het criterium negatief beoordeeld. - - Op basis van de Klimaateffectatlas en/of aanvullende gebiedsspecifieke gegevens wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie sprake is van droogtestress.

Indien de maatregelen zorgen voor een grote toename van droogtestress, bijvoorbeeld door afname van watervoorziening, verdroging van natuur of uitputting van bodemvocht, wordt het criterium zeer negatief beoordeeld. 22.1.7.4 Hittestress Hittestress ontstaat vaak door extreme warmte, zoals tijdens een hittegolf die dagenlang aanhoudt en waarbij de temperatuur ver boven normaal stijgt. In steden neemt dit probleem toe door het Urban Heat Island-effect, waar asfalt, beton en een gebrek aan groen de warmte vasthouden en de temperatuur lokaal verder verhogen. Het is een scenario dat steeds vaker voorkomt door klimaatverandering, die de aarde warmer maakt en extremere weersomstandigheden met zich meebrengt. De gevolgen van hittestress zijn overal voelbaar. Voor mensen brengt het serieuze gezondheidsrisico's met zich mee: uitdroging, hitteberoertes en ademhalingsproblemen treden op, vooral bij kwetsbare groepen zoals ouderen, kinderen en mensen met chronische aandoeningen. Hitte vermindert arbeidsproductiviteit. Ook raken gestrest door de hitte, Voor de natuur is de impact even verwoestend: gewassen groeien slecht, ecosystemen raken uit balans, en de biodiversiteit neemt af.

Wegen, bruggen en spoorlijnen zetten uit door de hitte, gebouwen raken beschadigd en het energieverbruik stijgt explosief door de massale inzet van airconditioning Hittestress is een groeiend probleem, vooral in dichtbevolkte stedelijke gebieden en regio’s die het hardst worden getroffen door klimaatverandering. Het is een uitdaging die vraagt om een gezamenlijke en geïntegreerde aanpak, waarbij mens, natuur en infrastructuur in harmonie worden beschermd tegen de gevolgen van hittestress. Voor de beoordeling op hittestress worden de kwalitatieve beoordelingen gevat in een totaalscore, volgens de systematiek zoals opgenomen in Tabel 22-7. Er kan op drie verschillende wijzen worden gekeken naar hittestress: • De afstand tot groen, waardoor het effect op hittestress afneemt. • De schaduwwerking op voet- en fietspaden en • Het hitte eilandeffect. In dit onderzoek wordt uitgegaan van de gevolgen van het hitte eilandeffect. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 437 Tabel 22-7 Beoordelingsschaal hittestress Score Omschrijving + + Op basis van de klimaateffectatlas wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie hittestress optreedt. Indien de maatregelen zorgen voor een grote afname op hittestress wordt het criterium zeer positief beoordeeld.

+ Op basis van de klimaateffectatlas wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie hittestress optreedt. Indien de maatregelen zorgen voor een afname op en hittestress wordt het criterium positief beoordeeld. 0/+ Op basis van de klimaateffectatlas wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie hittestress optreedt. Indien de maatregelen zorgen voor een beperkte afname op hittestress wordt het criterium beperkt positief beoordeeld. 0 Op basis van de klimaateffectatlas wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie hittestress optreedt. Indien de maatregelen niet zorgen voor een aanmerkelijke toename of afname van hittestress wordt het criterium neutraal beoordeeld. 0/- Op basis van de klimaateffectatlas wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie hittestress optreedt. Indien de maatregelen zorgen voor een beperkte toename van hittestress wordt het criterium beperkt negatief beoordeeld. - Op basis van de klimaateffectatlas wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie hittestress optreedt. Indien de maatregelen zorgen voor een toename van hittestress wordt het criterium negatief beoordeeld. - - Op basis van de klimaateffectatlas wordt geïnventariseerd of er in de huidige situatie hittestress en droogte optreedt. Indien de maatregelen zorgen voor een grote toename van hittestress wordt het criterium zeer negatief beoordeeld.

22.1.8 Studiegebied Het studiegebied voor de beoordelingen van de Doorontwikkeling en de Vlietlijn zijn gelijk aan de respectievelijke plangebieden (zie Figuur 22-5). Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 438 Figuur 22-5 Studiegebied van de Doorontwikkeling en tracé Vlietlijn In deze beschrijving zijn een aantal functies opgenomen die van belang zijn voor klimaatverandering: • Verkeersfuncties (aanwezigheid van vitale en kwetsbare wegvakken in het wegsysteem die een bovenwijkse functie of calamiteitenfunctie hebben, zoals toegangswegen de stad in). • Vitale Utiliteitsfuncties, zoals politiebureaus, brandweerkazernes, ziekenhuizen, communicatie; energie, zware verkeersfuncties, etc. • De hoeveelheid groen of verharding in de wijk. • Woonfuncties, waar zijn deze gesitueerd en welke bewonersconcentraties zijn in het gebied te vinden . • Industrie: bij het falen van een industrieel complex als gevolg van extreme weersomstandigheden kunnen cascade effecten optreden, waardoor het effect in het stedelijk systeem komt te liggen . • Hoogteligging, waterkeringen, watergangen, etc. Deze functies worden verder gebruikt om de klimaateffecten te kunnen beoordelen.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 439 22.2 Referentiesituatie Klimaatverandering heeft aanzienlijke gevolgen voor verschillende aspecten van onze samenleving en omgeving. Klimaatadaptatie is het proces waarbij we ons aanpassen aan deze veranderingen om de negatieve effecten te beperken. Hier zijn enkele belangrijke gevolgen van klimaatverandering en hoe klimaatadaptatie daarop inspeelt: 22.2.1 Wateroverlast De jaarlijkse neerslag in Nederland is tussen 1910 en 2022 toegenomen met 26%. Vooral de winters zijn natter geworden, maar ook in de zomer valt meer neerslag. Hevige en langdurige neerslag kan zorgen voor wateroverlast. Wateroverlast is een situatie waarin mensen hinder ondervinden door een teveel aan water, zoals regen, kwel of overstromingen. Dit kan verschillende oorzaken hebben, waaronder hevige neerslag, een stijgende zeespiegel, bodemdaling en verstedelijking. Voorbeelden zijn: schade aan gebouwen en onbegaanbare wegen. In de toekomst neemt door klimaatverandering de kans op wateroverlast verder toe. Vooral zomerse hoosbuien kunnen nog extremer worden. Gemeente Den Haag De afgelopen jaren zien we in Nederland het aantal piekbuien in de zomer sterk toenemen. De Binckhorst is een sterk verstedelijkt gebied met veel verharding.

De mate waarin het gebied bestand is tegen wateroverlast onder toenemend risico op hevige neerslag is een belangrijk aandachtspunt bij de inrichting van de Binckhorst. In Figuur 22-6 is een gemodelleerde kaart te zien met de waterdiepte direct na een piekbui van 70 mm/uur die statistisch eens in de 100 jaar voorkomt. Hieruit blijkt dat er meerdere gebieden zijn die gevoelig zijn voor wateroverlast: • De Binckhorstlaan die in de Sporendriehoek met een verlaagde ligging onder het spoorviaduct loopt kan bij een piekbui onder water komen te staan. De weg is uitgerust met een gemaal die in geval van dreigende wateroverlast ingezet wordt. Vraag is echter of de capaciteit van deze pomp voldoende is om ook tijdens extreme neerslagsituaties wateroverlast kan voorkomen. • Rondom de tunnelmond van de Rotterdamsebaan is tijdens een piekbui wateroverlast te verwachten. Ook deze plek is uitgerust met een gemaal die in geval van dreigende wateroverlast ingezet wordt. Ook hier de vraag of het gemaal voldoende capaciteit heeft om tijdens extreme situaties wateroverlast kan voorkomen. • Waterdiepten op het in de huidige situatie nog braakliggende veld tussen de Mercuriusweg en de Supernovaweg lopen op tot meer dan 30 cm. • Verspreid in het gebied lopen waterdiepten op en om doorgaande wegen zoals de Binckhorstlaan en de Zonweg op tot mogelijk meer dan 20 cm.

Dit kan belemmeringen opleveren voor het autoverkeer en calamiteitendiensten. Gemeente Leidschendam-Voorburg In de gemeente Leidschendam-Voorburg zijn veel plekken gevoelig voor wateroverlast in het geval van een piekbui. Daarbij is het beeld vrij constant en zijn verschillen tussen gebieden minder groot dan in de Binckhorst. De Zegtruststraat in het noorden van Voorburg-West is iets lager gelegen en is daardoor relatief gevoelig voor wateroverlast. De doorgaande wegen in het gebied (Binckhorstlaan en Prinses Mariannelaan) zijn juist relatief minder gevoelig voor wateroverlast. Gemeente Rijswijk De Geestbrugweg valt op in Figuur 22-6 door de hoge waarden die er op en langs de weg aangetroffen worden. In geval van een piekbui kan de waterdiepte tijdelijk oplopen tot mogelijk 30 cm. De Geestbrugweg is een belangrijke verkeersader in het gebied en indien de weg tijdelijk niet toegankelijk is zou dit problemen op kunnen leveren voor calamiteitenverkeer. Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 440 Figuur 22-6 De waterdiepte bij een piekbui van 70 mm/uur (Bron: Klimaateffectatlas) 22.2.2 Overstromingsrisico Het beheergebied van Delfland wordt beschermd tegen overstromingen door waterkeringen die periodiek worden beoordeeld op stabiliteit en hoogte.

Als deze keringen niet voldoen aan de norm, worden passende maatregelen genomen, afgestemd met de omgeving en risico gestuurd. Vanwege de hoge bevolkingsdichtheid en de grote economische waarde achter de keringen staat veiligheid voorop. Het intensieve ruimtegebruik zorgt ervoor dat Delfland steeds vaker overgaat op multifunctionele ontwerpen van keringen. Dit is oo k het geval voor de Binckhorst. Klimaatverandering heeft een aanzienlijke invloed op het risico op overstromingen. Uit studies blijkt dat extreme weersomstandigheden, zoals hevige neerslag, vaker zullen voorkomen door klimaatverandering. Dit betekent dat de kans op overstromingen toeneemt en dat waterstanden hoger worden, wat de gevolgen van een overstroming ingrijpender maakt. Daarnaast kan zeespiegelstijging leiden tot knelpunten in het stedelijke systeem, zoals zoutintrusie en waterstress. Dit verhoogt het risico op overstromingen en kan schade veroorzaken aan infrastructuur en gebouwen. De plaatsgebonden overstromingskans geeft de kans dat een locatie in één jaar te maken krijgt met een bepaalde overstroming, zie Figuur 22-7. De figuur laat zien wat de totale overstromingskans is vanuit het primaire en regionale systeem samen. De figuur geeft overstromingskans in 2100 weer waarbij er meer dan 50 cm inundatiediepte plaatsvindt.

Gekozen is voor 50 cm, omdat dit disruptief kan zijn voor nagenoeg alle kritische objecten in het plangebied. Hierbij valt af te lezen dat het plangebied van de Binckhorst in gemeente Den -Haag geen tot een zeer kleine kans heeft op een overstroming. Het gaat hierbij om de oevers van de Trekvliet en de ecologische zone langs de Maanweg. In gemeentes Leidschendam-Voorburg en Rijswijk is er geen overstromingsrisico in 2100 met meer dan 50 cm inundatiediepte.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 441 Figuur 22-7 Plaatsgebonden overstromingskans in 2100 met meer dan 50 cm inundatiediepte 22.2.3 Droogte Droogte is een periode waarin er een tekort aan water is, meestal veroorzaakt door een langdurige afwezigheid van neerslag. Dit kan leiden tot aanzienlijke schade aan de economie, landbouw, en zelfs tot ontvolking van hele regio's. Droogtestress ontstaat wanneer de bodem zo ver uitdroogt dat planten niet meer goed kunnen verdampen. Dit komt vooral voor op bodems met een diepe grondwaterstand beneden het maaiveld en met een grove textuur, zoals grof zand. Op zware kleigrond, vooral komklei, kan echter ook makkelijk droogtestress ontstaan. Niet elke plek is even gevoelig voor de gevolgen van droogte. Er zijn bijvoorbeeld verschillen tussen hoog en laag Nederland. In laag Nederland wordt de grondwaterstand vooral bepaald door peilbeheer, waarbij het oppervlaktewaterpeil kunstmatig wordt beheerd met behulp van stuwen en gemalen. Een gevolg van droogte voor dit gebied is onder andere dat de waterkwaliteit afneemt, bijvoorbeeld door verzilting en vorming van blauwalgen. Gebieden met klei- en veenbodems krijgen bij droogte te maken met bodemdaling, veenoxidatie en funderingsproblemen.

In de landbouw leidt droogtestress tot een afname van de gewasopbrengst. Door klimaatverandering zullen de weerscondities die gunstig zijn voor droogtestress vaker voorkomen. Dit betekent dat de bodem zo ver uitdroogt dat planten niet meer optimaal kunnen verdampen, wat kan leiden tot schade aan vegetatie en een afname van de gewasopbrengst. Doordat het gehele plangebied stedelijk gebied is, is er binnen het plangebied in de huidige situatie geen- tot weinig risico op droogtestress, zie Figuur 22-8. Dit geldt voor alle gemeentes binnen het plangebied. Echter is wel een zeer groot deel van het plangebied verhard. Hierdoor kan er weinig regenwater in de bodem infiltreren. Dit maakt het risico op droogtestress groter dan in onverharde gebieden waar regenwater wel kan infiltreren, vooral in gebieden waar de grondwaterstand al onder druk staat. Zonder adaptieve maatregelen kan dit leiden tot verdroging van natuur, aantasting van stedelijk groen en extra druk op de drinkwatervoorziening.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 442 Figuur 22-8 Risico op droogtestress in de huidige situatie (Bron: klimaateffectatlas) 22.2.4 Hittestress In sterk verharde gebieden loopt op hete, zonnige dagen de temperatuur sterk op doordat er veel zonlicht weerkaatst wordt en beton en steen veel warmte opnemen en weer uitstralen. In stedelijke omgevingen is daardoor altijd sprake van een hitte-eiland effect: een hogere omgevingstemperatuur dan in het buitengebied. Deze maakt dat verblijf buiten (nog) onaangenamer wordt, en als de (gevoels)temperatuur sterk oploopt kan dit zelfs leiden tot gezondheidsrisico’s. Het grootste gezondheid gerelateerde risico van hittestress is een toename van sterfte van kwetsbare ouderen en chronisch zieke mensen door oververhitting. Daarnaast leidt hittestress in brede zin tot fysiek ongemak, wat zich bijvoorbeeld kan uiten in verminderde arbeidsproductiviteit. De mate waarin deze risico’s optreden zijn afhankelijk van de mate waarin een persoon hier gevoelig voor is, maar daarnaast zijn ze ook een combinatie van de temperatuur en de luchtvochtigheid: naarmate de luchtvochtigheid oploopt, raken mensen moeilijker hun warmte kwijt door te zweten, en daalt de temperatuurgrens waarboven gezondheidsrisico’s optreden.

Bij zowel hoge (>60%) als lage luchtvochtigheden (<40%) is er vanaf 41°C sprake van extreme hittestress. Voor het aspect hittestress gaan we er dus vanuit dat gebieden waar de gevoelstemperatuur op warme dagen hoger dan 41°C ligt risico’s voor de volksgezondheid opleveren en vermeden moeten worden. Dat betekent niet dat er in gebieden met lagere gevoelstemperaturen hittestress geen aandachtspunt is; vanaf 35°C gevoelstemperatuur spreken we al van grote hittestress. Het klimaat in Nederland blijft de komende decennia opwarmen, en dat betekent dat warme zomers met langere, warmere, drogere periodes vaker voor zullen gaan komen. In Figuur 22-9 staat rechts de gemodelleerde prognose voor het plangebied aangegeven, onder de aanname dat de inrichting van de ruimte ongewijzigd blijft. Bestaande knelpunten worden erger, en er komen de komende decennia meer knelpunten bij. Over de breedte loopt de gevoelstemperatuur gemiddeld met 3°C op. In vrijwel de gehele Binckhorst zal zonder ingrijpende wijzigingen in de openbare ruimte de gevoelstemperatuur op warme dagen boven 41°C liggen en dit is een groot probleem.

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 443 Figuur 22-9 De gevoelstemperatuur op een zomerse dag. Bron: Klimaateffectatlas Figuur 22-10 De loopafstand tot de dichtstbijzijnde koele plek (gedefinieerd als een schaduwrijke plek met een aaneengesloten oppervlakte van minimaal 200 m². Bron: Klimaateffectatlas

Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 444 Gemeente Den Haag De Binckhorst is een gebied waar veel verharding aanwezig is. Dat leidt ertoe dat het stedelijk hitte -eiland effect en de gevoelstemperatuur op veel plekken oplopen. De roodgekleurde plekken in Figuur 22-9 geven aan dat de gevoelstemperatuur hier oploopt tot meer dan 41°C en dat hier dus sprake is van gezondheidsrisico’s. De grootste letterlijke hotspot treffen we aan in het wooncluster rondom de Saturnusstraat en de Zonweg, waar de gevoelstemperatuur maar liefst op kan lopen tot boven 46°C. Maar ook op veel andere plekken in de Binckhorst ligt de gevoelstemperatuur boven 41°C, zoals langs de Maanweg en de Uranusstraat. Het probleem wordt verergerd op plekken waar het lastig is om buiten schaduw en een koele plek te vinden. In de Binckhorst is in de huidige situatie weinig opgaand stedelijk groen te vinden; parken met bomen beperken zich tot de ecologische zone langs de Maanweg aan de oostelijke gebiedsgrens, begraafplaats St. Barbara, het park dat onderdeel is van Kasteel de Binckhorst, en enkele plukken groen verspreid door het gebied. De ligging van koele plekken is gevisualiseerd op de kaart in Figuur 22-10.

Hier staan in paars locaties van koele plekken van minimaal 200 m2 aangegeven, en in groen, geel en rood is de loopafstand van gebouwen in het gebied tot de dichtstbijzijnde koele plek aangegeven. In de huidige situatie zijn het schiereiland met de Caballerofabriek, de Zonweg, de bedrijfspanden langs de Melkwegstraat en de Wegastraat, het gebied ten zuiden van de Fokkerkade, en het gebied tussen de Mercuriusweg en de Uranusstraat knelpunten die binnen 300-500 meter geen toegang hebben tot openbaar groen. Gemeente Leidschendam-Voorburg Het stedelijke gebied van de gemeente Leidschendam-Voorburg laat vergelijkbare gevoelstemperaturen zien als de Binckhorst. In de wijk Voorburg-West, waar het plangebied voor de intergemeentelijke gebiedsvisie in ligt, is de gemiddelde gevoelstemperatuur zelfs iets hoger dan in de Binckhorst. In grote delen van de wijk ligt de gevoelstemperatuur op warme dagen boven 41°C, waarmee hittestress ook hier een groot probleem is. De gevoeligheid van de stedelijke omgeving komt doordat er in deze wijk veel bebouwing en vrij weinig open ruimte is. Hittestress in Voorburg-West is gemakkelijker te ondervangen dan in de Binckhorst. De wijk is medio 20 e eeuw gebouwd, en dat betekent dat er in de straten veel volwassen bomen met een groot kruinvolume te vinden zijn.

Inwoners kunnen dus gemakkelijker dan in de Binckhorst vlakbij huis hun toevlucht zoeken op een schaduwrijke plek . Gemeente Rijswijk Het plangebied ligt in de gemeente Rijswijk langs de Geestbrugweg. Deze weg is op de kaarten in Figuur 22-9 duidelijk zichtbaar als hotspot. Direct aangrenzend aan de weg loopt de gevoelstemperatuur in de huidige situatie op tot 41-43°C. Langs de weg zijn echter veel volwassen bomen te vinden die vanwege hun grote kroonvolume de nodige schaduw bieden. Ook in de omliggende wijk zijn veel bomen te vinden. Een knelpunt is dat er in de directe omgeving van de Geestbrugweg geen parken te vinden zijn, waardoor het lastig is voor inwoners om op hete dagen op een bankje in de schaduw af te koelen. 22.3 Effecten basisalternatief 22.3.1 Effecten Doorontwikkeling Voor de Doorontwikkeling zijn de verwachte effecten voor klimaatadaptatie inzichtelijk gemaakt voor de beoordelingscriteria zoals toegelicht in paragraaf 22.1.7. Tabel 22-8 geeft een overzicht van de scores van de Doorontwikkeling op deze criteria. In onderstaande tekst is toegelicht hoe deze scores tot stand zijn gekomen.

Tabel 22-8 Scores van de referentiesituatie en de Doorontwikkeling (D) op de beoordelingscriteria voor klimaatadaptatie Aspect Beoordelingscriterium Ref D Klimaatadaptatie Wateroverlast 0 0/+ Overstromingsrisico 0 0/- Droogte 0 0 Hittestress 0 + Onze referentie: TN3VFQWT4YUM-406893265-8939:1.0 - Datum: 11 februari 2026 PLANMER INTERGEMEENTELIJK GEBIEDSPROGRAMMA VLIETLIJN EN DOORONTWIKKELING 445 22.3.1.1 Wateroverlast In de huidige situatie is er binnen het plangebied van de Binckhorst op een aantal locaties sprake van wateroverlast bij hevige neerslag (Klimaateffectatlas, sd). Het plangebied de Binckhorst is circa 148 ha in oppervlak en wordt herontwikkeld voor wonen, werken en recreatie. In de huidige situatie is circa 15,3 ha van het gehele plangebied onverhard terrein (BGT o.b.v. het oppervlak van het Gebiedsprogramma van de Binckhorst). Op basis van het Gebiedsprogramma en de bouwvelden blijkt het volgende: • Bijna 50% van de openbare ruimte binnen de Binckhorst zal bestaan uit volwaardig groen. Dit komt neer op 28 ha onverhard groen. In totaal is ongeveer 8 hectare hiervan gesitueerd op het grondgebied van het afvalcluster waar het noordelijke deel van het Waterfrontpark voorzien is. In dit planMER gaan we er echter vanuit dat dit deel van het park niet gerealiseerd kan worden omdat we de situatie beoordelen waarin het afvalcluster niet uitgeplaatst wordt.

Uitgaande van een aandeel groen van 75% in dit deel van het gebied, wordt er dus grofweg 6 ha van de 28 ha aan nieuw groen niet gerealiseerd en blijft er ongeveer 22 ha over. • Alle nieuwe ontwikkelingen kunnen een piekbui van 50 mm opvangen. • De openbare ruimte kan bij een piekbui van 70 mm/u 50 mm opvangen. • Op geen locaties is voorgenomen om water te dempen. • Vraag is echter wel in welke mate de bovenwijkse verkeersfuncties in de wijk klimaatbestendig zijn. Deze ingrepen hebben effect op de zowel de afvoer als het waterbergende vermogen van het oppervlaktewatersysteem binnen de Binckhorst. Dit heeft per thema de volgende effecten: • In totaal neemt het totaal verhard oppervlak met circa 7 ha af door de ontwikkeling van het gehele gebied. Hierdoor kan er door de ontwikkeling meer hemelwater in de bodem infiltreren. Dit heeft een positief effect op de waterberging en afvoer waardoor het risico op wateroverlast afneemt. Aangetekend dient te w orden dat een afname van verharding en toename van onverhard oppervlak, in combinatie met extreme neerslag (50 – 70 mm in een uur) alleen dan effect heeft als de neerslag kan worden geborgen op een lo catie waar geen verlies van functies optreedt. • In de huidige situatie kan de bestaande openbare ruimte en privaat terrein vermoedelijk geen 50 mm hemelwater opvangen.

Bij toepassing van de gestelde eisen en door de ontwikkeling zal dit waarschijnlijk wel het geval zijn. Hierdoor wordt verwacht dat het waterbergende vermogen van het openbare en private terrein toeneemt en de afvoer naar het oppervlaktewater afneemt. Dit heeft een positief effect op de waterberging en afvoer waardoor het risico op wateroverlast afneemt. Aangetekend dient te worden dat delen van het plangebied al zijn herontwikkeld of niet worden herontwikkeld. Bij het ontwerp van de wijk dient hier rekening mee te worden gehouden, zodat het beschermingsniveau van de wijk niet verslechtert. • Er wordt geen water gegraven of gedempt waardoor het waterbergende vermogen niet toe - of afneemt. Dit heeft een neutraal effect op de waterberging en een neutraal effect op het risico op wateroverlast. Kijkend naar de toekomst en de toename van neerslagintensiteiten is de vraag of dit voldoende is. Dit alles zorgt er vermoedelijk voor dat het waterbergende vermogen van de hele stedelijke omgeving toeneemt, de piekafvoer bij hevige neerslag afneemt en daardoor het risico op wateroverlast afneemt. Hierdoor wordt het deelaspect wateroverlast licht positief (0/+) beoordeeld. In het gebied is veel potentie om klimaatneutraliteit toekomstvast te kunnen borgen. 22.3.1.2 Overstromingsrisico In de huidige situatie is er geen tot weinig risico op overstromingen door een dijkdoorbraak.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://rijswijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f581283a-559d-4864-9619-fa55e5a45a60?agendaItemId=7dde258c-bc9e-4e6a-a517-fad21ca33c18