CConstaterende datRijswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

RIB 26 059 Bijlage A Advies jongerenparticipatie Rijswijk 3 opties

Forum Samenleving 15 september 2026, gemeente RijswijkBij agendapunt: Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening2.969 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

ADVIE S: Participatie van Rijswijkse jongeren

2 Drie opties voor jongereninspraak in Rijswijk Drie uitvoerbare routes en een heldere keuzes naar aanleiding van een traject dat de Gemeente Rijswijk met 125Procent heeft doorlopen in de afgelopen drie maanden. STARTSITUATIE Gemeente Rijswijk wil op het dossier jongerenparticipatie snel stappen zetten. De ambitie is hoog, maar er was nog geen concreet plan hoe jongereninspraak structureel kan worden vormgegeven. In fase 1 en 2 is al waardevolle input opgehaald bij jongeren (101 interviews en een live co-creatiesessie op 29 januari). Deze jongeren hebben duidelijk aangegeven wat wél werkt en wat níet werkt met betrekking tot jongerenparticipatie in Rijswijk. Daarnaast is er op 18 december een test geweest met een jongerenadviesraad op het thema ‘Jongerenontmoetingsplekken’. Belangrijkste rode draad uit de input: • Jongeren willen vooral fysiek meedoen en echte verbinding ervaren (veel liever dan achter een scherm). • Bijeenkomsten moeten kort en behapbaar zijn: 1–2 keer per maand, maximaal 1–2 uur. • Timing: liefst na school (rond 17:00 uur), doordeweeks. • Setting: géén vergadersetting, wel gezellig, met eten/snacks en ruimte om elkaar te ontmoeten. • Jongeren willen serieus genomen worden: vaste structuur, goede begeleiding, iemand die meeschrijft en vooral: duidelijke terugkoppeling.

• Thema’s waar jongeren het liefst invloed op hebben: jongerenactiviteiten en -locaties, sportplekken en veiligheid. • Een belangrijk knelpunt: veel jongeren weten niet waar ze terecht kunnen om mee te praten of ideeën te delen. Zichtbaarheid en communicatie zijn dus cruciaal. 3 JONGEREN ZIJN ZELF DE SPECIALIST - Visie van 125Procent Jongeren barsten vaak van talent en goede wil. Ze willen leren, serieus genomen worden, plezier hebben, met leeftijdsgenoten interessante dingen doen en een bijdrage leveren aan de stad. Wil je jongeren duurzaam betrekken, dan is het allerbelangrijkste dat je jongeren benadert en behandelt als specialist: zij weten wat ze willen en waar ze behoefte aan hebben + bij een goede afspiegeling, ook wat hun achterban wil. Daarom: praat mét jongeren in plaats van óver jongeren. Schep kaders samen, zorg voor begeleiding, beloon passend, en laat steeds zien wat er met hun input gebeurt. Deze visie is ook uitgangspunt geweest bij de jongerensessies in december en januari. 4 DRIE OPTIES De gemeente wil toewerken naar een structurele vorm van jongereninspraak die: • Past bij de leefwereld van jongeren (fysiek, kort, sociaal, concreet). • Betaalbaar en uitvoerbaar voor de gemeente binnen bestaande capaciteit. • Brede vertegenwoordiging borgt (niet alleen de mondige jongeren). Omdat de gemeente Rijswijk nog geen richting heeft bepaald, werken we drie opties uit.

Elke optie is te starten met de bestaande energie, maar verschilt in mandaat, thema-breedte en politieke positionering. OPTIE 1: Jongerenambassadeurs: doorstart met de bestaande groep OPTIE 2: Jongerenadviesraad: structureel inhoudelijk advies, minder politiek OPTIE 3: Jongerenraad: politiekere oplossing: formele positie richting raad/college BOR GING RESULTATEN Ongeacht welke optie gekozen wordt, adviseren wij om onderstaande resultaten als minimum te borgen: • Eén herkenbaar aanspreekpunt voor jongeren (online en offline). • Structurele contactmomenten met jongeren (max. 2 uur, doordeweeks rond 17:00, met eten/snacks, geen vergadersetting). • Terugkoppeling binnen een vaste termijn (bijv. binnen 4 weken) en zichtbare opvolging: wat is gedaan, wat niet, en waarom. • Een mechanisme om de achterban breed te betrekken (spreiding over wijken/scholen/opleidingsniveaus; instroom van nieuwe jongeren). • Inzet van peers en rolmodellen (jongeren werven jongeren; jongeren communiceren richting jongeren). • Impactvolle jongerencommunicatie via kanalen die jongeren zelf noemen (Instagram/TikTok/WhatsApp) én via fysieke vindbaarheid (scholen, hotspots, jongerenlocaties). 5 OPTIE 1: JONGERENAMBASSADEURS Doorstart met de bestaande groep Kern: Snel, laagdrempelig en betaalbaar doorpakken met de jongeren die nu al enthousiast zijn en de gemeente al kennen.

Wat is het? De jongeren die al meededen aan de interviews en de co-creatiesessie gaan door als Jongerenambassadeurs Rijswijk. Zij vormen de herkenbare brug tussen jongeren en gemeente, halen signalen op bij peers en helpen de gemeente met communicatie, toon en werkvormen. Hoe ziet het er in de praktijk uit? • 1x per maand een bijeenkomst van max. 2 uur (bij voorkeur 17:00– 19:00). • Locatie: Next Gen of stadhuis (afwisselen kan). • Setting: pizzastijl, kleine groepjes, creatieve werktafels (geen vergadersetting). • Taken: signalen ophalen in de stad, meedenken/testen van gemeentelijke plannen, zelf met nieuwe ideeën komen, peers meenemen, helpen met jongerencommunicatie. • Kleine waardering kan: eten/snacks, eventueel een bon of certificaat (zonder het groot te maken). Mandaat & terugkoppeling De ambassadeurs hebben een duidelijk advies- en signaleringsmandaat: zij leveren gevraagd en ongevraagd input aan de gemeente en de gemeente reageert zichtbaar terug. Leg vast: binnen 4 weken ontvangen zij een korte terugkoppeling (wat doen we ermee, wat niet, waarom). Daarmee voorkom je schijnparticipatie en blijf je vertrouwen bouwen. 6 Werven, boeien en binden • Werven: start met de bestaande groep en laat ieder lid af en toe één nieuwe jongere meenemen (bring-a-friend). • Boeien: maak het sociaal en leuk (eten, teambuilding, afwisseling, korte opdrachten).

• Binden: vaste begeleider, vaste structuur, successen delen en altijd terugkoppelen wat er met hun input gebeurt. Brede vertegenwoordiging van de jongerenachterban Zorg dat ambassadeurs niet “een clubje” worden: spreek af dat zij ook input ophalen bij verschillende groepen jongeren (verschillende wijken, scholen, sport). Laat hen meedenken over wie nog mist aan tafel en organiseer 2–3 keer per jaar een open meepraatmoment waar zij peers mee naartoe nemen. 7 Profiel jongeren die hierbij passen • De huidige groep jongeren die al heeft meegedaan (enthousiast, praktisch ingesteld). • Jongeren die graag anderen meenemen en het leuk vinden om zichtbaar te zijn in de stad. • Jongeren die energie krijgen van ontmoeten, leren en samen iets betekenen (niet per se politiek). Ceremonieel startmoment Laagdrempelig en jong: “Pizza Kick-off” met de wethouder op Next Gen. Korte speech, gezamenlijke foto, mini-certificaat. Laat de jongeren zelf de naam/stijl van de ambassadeursgroep kiezen (eigenaarschap). In één oogopslag – Optie 1 Voor wie: bestaande betrokken jongeren + peers die zij meenemen. Kosten: laag (vooral organisatie + snacks/eten; waardering optioneel). Wat levert het op: snelle start, veel bereik via peers, directe signalen uit de stad, sterke jongerencommunicatie.

8 OPTIE 2: JONGERENADVIESRAAD Structureel inhoudelijk advies, minder politiek Kern: Structurele adviesvorm met meer inhoudelijke verdieping. De huidige groep kan door als themagroep “jongerenontmoetingsplekken”. Wat is het? Een Jongerenadviesraad adviseert de gemeente periodiek over onderwerpen die jongeren belangrijk vinden of invloed op willen hebben. Binnen deze optie kan gewerkt worden met twee lagen: (1) een brede adviesraad (meerdere thema’s) en (2) een themagroep (zoals jongerenontmoetingsplekken waarin de huidige jongeren doorgaan als “ervaringsdeskundige adviesgroep”). Hoe ziet het er in de praktijk uit? • Jongerenadviesgroep(en) worden ingericht op basis van input en wensen van jongeren. • 1x per 6–8 weken een bijeenkomst van max. 2 uur (bij voorkeur 17–19). • Agenda met vaste structuur: (a) één concrete vraag van de gemeente, (b) signalen/ideeën van jongeren. • Themagroep(en) komen apart of gekoppeld bijeen, zodat opgebouwde kennis niet verloren gaat. • Begeleiding: vaste gemeentelijke contactpersoon + gespreksleider/coach; iemand schrijft mee en vat samen. 9 Mandaat & terugkoppeling De adviesraad heeft een duidelijk adviesmandaat: adviezen worden aangeboden aan een aangewezen opdrachtgever (bijv. team jeugd/participatie of een wethouder). Leg vast: de gemeente reageert binnen een vaste termijn (bijv.

4–6 weken) met een korte schriftelijke reactie en indien mogelijk een “wat gaan we doen”-overzicht, zoals nu al is gebeurt bij de themagroep jongerenontmoetingsplekken en een mogelijke locatie in de Bogaart. Daarmee blijft het betekenisvol voor jongeren. Werven, boeien en binden • Werven: werk met een open proefavond en laat peers/ambassadeurs jongeren uitnodigen; maak instroom laagdrempelig. En natuurlijk doorstarten met de themagroep ‘jongerenontmoetingsplekken’. • Boeien: combineer advies met korte skill-momenten (pitch, samenwerken, hoe werkt de gemeente) – praktisch en leuk. • Binden: werk met een looptijd (bijv. schooljaar), wissel/rotatieplekken, en laat resultaten zien (ook kleine). Brede vertegenwoordiging van de jongerenachterban Borg brede vertegenwoordiging via rotatieplekken (bijv. per half jaar 3–5 plekken wisselen) en spreiding (wijk, schoolniveau, interesses). Laat de adviesraad minimaal 2x per jaar “achterban-input” ophalen (micropeiling of open avond) zodat de raad gevoed blijft door meer jongeren dan alleen de vaste kern. Jongeren die hierbij passen • Jongeren die regelmatiger willen terugkomen en het leuk vinden om mee te denken en adviezen samen uit te werken. • Jongeren die nieuwsgierig zijn naar hoe de gemeente werkt en graag iets willen leren/ontwikkelen. • Mix van doeners en denkers; niet per se politiek actief, wel inhoudelijk betrokken.

10 Ceremonieel startmoment Semi-formeel: startbijeenkomst in het stadhuis of Next Gen met een korte rondleiding “zo werkt besluitvorming” en het ondertekenen van een “jongerenafsprakenkaart” (over respect, terugkoppeling, verwachtingen). In één oogopslag – Optie 2 Voor wie: jongeren die structureel willen adviseren + bestaande groep als themagroep ontmoetingsplekken. Kosten: laag tot middel (organisatie + begeleiding; weinig extra middelen nodig). Wat levert het op: structurele adviezen, verdieping per thema, continuïteit op ontmoetingsplekken, bredere instroom mogelijk. 11

12 OPTIE 3: JONGERENRAAD Politiekere oplossing: formele positie richting raad/college Kern: Formele jongereninspraak met politiekere positionering. Voor jongeren die politiek geëngageerd zijn en invloed willen uitoefenen richting raad en college. Wat is het? Een Jongerenraad Rijswijk vertegenwoordigt jongeren richting gemeenteraad en college, geeft gevraagd en ongevraagd advies en kan (afhankelijk van inrichting) periodiek aansluiten bij raads- /commissiemomenten. Deze optie geeft jongereninspraak meer status en zichtbaarheid, maar vraagt ook scherpte op representativiteit en begeleiding. Hoe ziet het er in de praktijk uit? • 8–10 bijeenkomsten per jaar, max. 2 uur, bij voorkeur rond 17:00. • 2 adviezen per jaar, liefst 1 gevraagd advies (door de gemeente geformuleerd) en 1 ongevraagd advies (door de jongeren zelf ingebracht) • 2x per jaar een formeel moment: adviezen presenteren aan raad/college, met een afgesproken reactie. • Ondersteuning: vaste ambtelijke contactpersoon + lichte ondersteuning bij voorbereiding/agenda (zonder het zwaar te maken). • Achterban-verbinding: periodieke micropeilingen en open momenten om signalen op te halen buiten de raad. 13 Mandaat & terugkoppeling De jongerenraad heeft een formeel adviesmandaat richting raad/college. Leg vast: wie is opdrachtgever, hoe worden adviezen geagendeerd, en binnen welke termijn komt er een inhoudelijke reactie.

Dat maakt het serieus en voorkomt dat jongeren “alleen voor de vorm” meedoen. Een vaste terugkoppelroute is hier extra belangrijk. Werven, boeien en binden • Werven: benoem duidelijk dat dit politiek(er) is; werf via scholen (burgerschap), jongerenwerk, debat/maatschappelijke netwerken en via peers/rolmodellen. En uit huidige groep: wie heeft interesse in deelname aan een Jongerenraad? • Boeien: maak het aantrekkelijk met skills en status (debat/pitch, ontmoeten van raadsleden, mediatraining) – compact en passend. • Binden: formele erkenning, zichtbare doorwerking en een goede begeleider die de jongeren serieus neemt én jong laat zijn. Brede vertegenwoordiging van de jongerenachterban Voorkom dat het alleen een mondige “politieke bubbel” wordt. Organiseer spreiding (wijk, schoolniveau, achtergrond) en benut peers/rolmodellen om ook minder vanzelfsprekende jongeren te laten instromen. Houd structureel contact met de achterban via open avonden en micropeilingen op de kanalen die jongeren zelf noemen. 14 Profiel jongeren die hierbij passen • Jongeren die politiek geïnteresseerd zijn of dat willen ontdekken (standpunten vormen, presenteren, debat). • Jongeren die verantwoordelijkheid aankunnen en het leuk vinden om zichtbaar te zijn richting bestuur. • Aanvulling nodig met jongeren die niet vanzelfsprekend politiek actief zijn (via peers) om representatief te blijven.

Ceremonieel startmoment Formeel: “Installatie Jongerenraad Rijswijk” in de raadszaal. Korte installatieverklaring, uitreiking oorkonde/speldje, foto met burgemeester/wethouder. Dit geeft status en helpt werven en binden. In één oogopslag – Optie 3 Voor wie: politiek geïnteresseerde/engaged jongeren + brede instroom via peers om representatief te blijven. Wat kost het ongeveer: middel (meer organisatie/ondersteuning, maar nog steeds beheersbaar). Wat levert het op: formele jongerenstem richting raad/college, zichtbaarheid, politieke betrokkenheid en structurele invloed. 15 WAT VOOR ALLE OPTIES GELDT Input van Rijswijkse jongeren, in combinatie met de visie van 125Procent – expert in jongerenparticipatie. 1) Een professionele begeleider is cruciaal (rol: coach, vertaler, rolmodel, vertrouwenspersoon) Jongerenparticipatie valt of staat met een begeleider die weet wat hij/zij doet. Jongeren gaven zelf aan dat ze een enthousiaste begeleider, een facilitator, iemand die vragen stelt, samenvat, opschrijft en zorgt voor vaste structuur belangrijk vinden. Profiel van de begeleider: • Jongeren begrijpt: de leefwereld snapt en aansluiting vindt zonder “te populair” te doen. • Taal van jongeren spreekt: niet letterlijk nadoen, maar wel begrijpen en kunnen vertalen.

• Vertaler naar de gemeente: jongereninput omzetten in heldere, bruikbare punten voor beleid/uitvoering (en andersom: gemeentekaders begrijpelijk maken). • Rolmodel & coach: jongeren helpen met presenteren, advies geven, groepsdynamiek, afspraken nakomen. • Vertrouwenspersoon: bewaakt veiligheid en gelijkwaardigheid, zodat jongeren zich uitspreken. • Strak op proces, soepel op stijl: jongeren hoeven niet “volwassen” te doen, maar het proces blijft helder. Waarom dit essentieel is: zonder goede begeleiding wordt het snel óf te rommelig (waardoor jongeren afhaken), óf te formeel (waardoor jongeren niet zichzelf zijn). Jongeren gaven expliciet aan dat ze serieus genomen willen worden, met structuur en terugkoppeling. 16 2) Laat jongeren jong zijn (en benut juist hun jongerenkennis) Jongerenparticipatie werkt niet als je van jongeren verwacht dat zij zich gedragen als politieke professionals. Jongeren gaven aan dat ze geen vergadersetting willen, maar een sfeer die gezellig is en waar je elkaar ontmoet; “beter dan achter een scherm” en “in echt contact zit echte verbinding = echt resultaat.” Leidraad: • Verwacht geen beleidsnota’s van jongeren. Verwacht ervaringen, signalen, oplossingen vanuit hun leefwereld. • Houd bijeenkomsten kort en licht in vorm: 1–2 uur, na school, met eten/snacks, geen vergaderopstelling. • Maak ruimte voor humor, energie en sociale dynamiek.

Jongeren mogen jongeren blijven – dat is juist hun kracht. 3) Goe de afspiegeling van de achterban (brede vertegenwoordiging) Een structurele jongereninspraak is alleen geloofwaardig als de groep een echte afspiegeling is van “Rijswijkse jongeren”. Het onderzoek laat zien dat betrokkenheid en respons verschillen per wijk, en dat niet iedereen automatisch bereikt wordt. Praktische afspraken die voor alle opties gelden: • Stuur op spreiding: wijken, scholen/opleidingsniveaus, leeftijden, interesses. • Gebruik peers & rolmodellen om groepen te bereiken die minder snel deelnemen (jongeren werven jongeren werkt het beste). • Houd contact met de achterban via laagdrempelige vormen (bijv. korte vragen via WhatsApp/Instagram of een open meepraatmoment), zodat het niet “een clubje” wordt. 17 4) Altijd in de gaten houden: What’s in it for them? Jongeren participeren niet “omdat het hoort”, maar omdat het ze iets oplevert. Uit de input blijkt dat jongeren meedoen voor: • sociale vaardigheden (34%) • talentontwikkeling (27%) • nieuwe dingen leren (23%) • andere jongeren ontmoeten (23%) • én ook: stem laten horen (21%), invloed (18%) en cv/netwerk (16%). Daarom geldt voor alle opties: • Maak bij elke bijeenkomst expliciet: wat hebben jongeren eraan? (leren, ontmoeten, impact, erkenning).

• Houd beloning/waardering passend en niet te zwaar: veel jongeren willen vrijwillig, maar waardering helpt wel (snacks/bon/uitje). • Zet resultaten zichtbaar neer: jongeren willen dat ideeën echt uitgevoerd worden en dat er “directe lijntjes met de gemeente” zijn. 5) Veilige omgeving, groepsbegeleiding en gelijkwaardigheid Jongeren doen alleen mee als ze zich veilig voelen. Dat gaat over sfeer, maar ook over structuur: hoe praten we met elkaar, wie krijgt ruimte, en hoe zorgen we dat iedereen zich gehoord voelt. Jongeren gaven aan dat ze zich serieus genomen en gehoord willen voelen, met goede begeleiding en terugkoppeling. Wat dit betekent in de praktijk (voor alle opties): • Werk met kleine groepjes (max. 6) en een goede facilitator. • Maak afspraken samen met jongeren (respect, spreektijd, geen uitlachen, vertrouwelijkheid). • Zorg dat er iemand is die samenvat en opschrijft, zodat jongeren zich niet hoeven “te bewijzen” om serieus genomen te worden. • Geen vergadercultuur: wel samen eten, samen doen, samen reflecteren. 18 6) Talentontwikkeling: waardevol voor jongeren én voor de kwaliteit van inspraak Talentontwikkeling is niet “extra”; het maakt jongereninspraak beter. Jongeren gaven zelf aan dat ze willen groeien in vaardigheden en talenten, en dat motiveert deelname.

Voor alle opties geldt daarom: • Bouw kleine leermomenten in (10–15 min per bijeenkomst): presenteren, feedback geven, een idee scherp formuleren, advies maken. • Help jongeren hun rol als ambassadeur/raadslid goed te doen richting hun achterban: hoe haal je input op, hoe verwoord je het eerlijk, hoe voorkom je dat je alleen je eigen mening vertegenwoordigt. • Maak groei zichtbaar (certificaat, badge, complimenten, rol in een startmoment). Dat werkt boeiend en bindend. 19 7) Vrijwillig, maar niet vrijblijvend Vrijwillig betekent niet “vrijblijvend”. Jongeren geven aan dat ze graag meedoen als vrijwilliger (66%), maar ook dat ze serieus genomen willen worden en dat er iets met hun input gebeurt. Waarom participatie niet vrijblijvend kan zijn: • Zonder duidelijke afspraken wordt het “een leuke avond” zonder impact. En dat werkt demotiverend. • Jongereninspraak is essentieel voor draagvlak en relevantie: het voorkomt dat beleid langs jongeren heen gaat en verhoogt de kans op succes. Concreet (voor alle opties): • Maak heldere afspraken over aanwezigheid, voorbereiding (licht!), en respectvolle omgang. • Maak vooral afspraken over de andere kant: de gemeente committeert zich aan terugkoppeling binnen een vaste termijn. Dat is de kern van wederkerigheid.

8) Comm unicatie: impactvol en in de belevingswereld van jongeren Veel jongeren weten nu niet waar ze terecht kunnen om mee te praten (78%). Dat betekent dat communicatie geen bijzaak is, maar een basisvoorwaarde. Jongeren hebben zelf aangegeven welke kanalen werken: • Instagram, TikTok voor promotie. • WhatsApp/Snapchat voor updates en reminders (“op de dag zelf een reminder”). • Gastlessen op scholen, flyers op plekken waar jongeren komen. 20 Voor alle opties geldt daarom: • Communiceer kort, herkenbaar en herhaald (vaste stijl/naam), met jongeren als mede-maker. • Laat peers communiceren: jongeren vertrouwen jongeren. • Communiceer altijd de “loop”: jullie input → wat doen we ermee → wat is het resultaat? Dit is de belangrijkste binder. 21 OVER 125PROCENT 125Procent: partner voor impactvolle jongerenprojecten. Wij investeren in jongeren, zodat zij kunnen investeren in zichzelf, in elkaar en in de maatschappij. Bij 125Procent zetten we sociale vraagstukken om in concrete jongerenprojecten die maatschappelijke impact realiseren. We helpen jongeren om in hun kracht te staan en we helpen overheden, onderwijs en maatschappelijke organisaties om jongeren écht te bereiken en te betrekken.

Jongeren in hun kracht = maatschappij in beweging! Samen met jongeren zetten we ons in voor een wereld waarin iedereen zichzelf mag en kan zijn, en vanuit hun authentieke zelf en volledig potentieel bijdraagt aan de maatschappij. Door te investeren in jongeren, investeren we in een inclusieve, veerkrachtige samenleving en creëren we kansen voor de generatie van de toekomst. Zo bouwen we samen aan een inclusieve en veerkrachtige samenleving.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://rijswijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/edf456fc-acac-45b3-afb7-c09214ab01d0?agendaItemId=1778df03-59b4-4f5e-bb4b-3c7afac14501