RIB 26 031 Bijlage A toelichting raadsinformatiebrief

ons kenmerk Portefeuillehouder

26.012095 L.I. Bentvelzen

Bijlage toelichting raadsinformatiebrief doorontwikkeling regionale inkoop jeugdhulp In Q2 van 2025 heeft u de “Inkoopstrategie doorontwikkeling regionale jeugdhulp 2027” vastgesteld. In het raadsvoorstel is aangegeven dat de inkoopstrategie een fundamentele inhoudelijke verbetering stimuleert op basis van 6 uitgangspunten. De voortgang op die 6 punten is als volgt: 1. de jeugdhulp in te richten aan de hand van segmenten; Inmiddels is de segmentering, zoals hiervoor genoemd, doorgevoerd door het huidige contract te verdelen in vijf segmenten. Dit betreft slechts de voorbereidende administratieve wijziging van de contracten, om vervolgens per segment in een volgende stap de inhoudelijke herziening te realiseren. 2. voor iedere segment een concrete inhoudelijke opgave te formuleren; In de inkoopstrategie stond op hoofdlijnen de inhoudelijke opgave per segment geformuleerd. Inmiddels zijn de opgaven geconcretiseerd en aangescherpt en vindt de vertaling van de opgaven naar inrichtingselementen plaats in samenspel met aanbieders en andere belanghebbenden. Een overzicht van die transformatieopgaven per segment vindt u als bijlage A. 3.

de inkoopvorm en financieringsvorm te kiezen die het best past bij de opgave van het segment; Voor de segmenten verblijf en dagbesteding en dagbehandeling is de taakgerichte bekostigingsvorm, in samenspel met aanbieders, nader uitgewerkt in een systematiek van capaciteitsfinanciering. Hier vindt de financiering plaats op basis van de afgesproken capaciteit per aanbieder met het bijbehorende, vooraf vastgestelde, budget. De negen gemeenten verrekenen de kosten van de capaciteitsfinanciering onderling op basis van nacalculatie van het werkelijk gebruik. Iedere gemeente betaalt alleen voor zijn eigen jeugdigen. Dit verandert niets aan de huidige manier van afrekenen. Specifiek voor het segment Hoog specialistische GGZ geldt dat de financieringsvorm nog in ontwikkeling is. De druk op de sector is groot en de verschillen tussen aanbieders maakt het uitdagend om tot eenduidige afspraken over capaciteitsbekostiging te komen. Die zal in Q1 en Q2 van 2026 worden uitgewerkt. Gemeente verrekenen de kosten van de capaciteitsfinanciering onderling op basis van nacalculatie van het werkelijk gebruik. Iedere gemeente betaalt alleen voor zijn eigen jeugdigen. Dit verandert dus niets aan de huidige manier van afrekenen per gemeente. In bijlage B vindt u het totaaloverzicht van de bekostigingsvormen per segment. 4.

hier stevig opdrachtgeverschap aan te koppelen en te sturen vanuit gezamenlijke verantwoordelijkheid tussen gemeenten en aanbieders; Tijdens meerdere ontwikkeltafels is samen met gemeenten, aanbieders en andere belanghebbenden gewerkt aan de nieuwe inrichting van de segmenten. Daarnaast zijn er in kleinere groepen marktconsultaties gehouden op specifieke vraagstukken. De kracht van dit proces ligt in het gezamenlijk ontwikkelen met gemeenten en aanbieders en te komen tot gedragen herinrichting van het zorglandschap. De aanbieders waarderen het om vrij nauw bij de herziening te worden betrokken. Tegelijkertijd blijven de belangen van de aanbieders en gemeenten op punten nu eenmaal verschillend. De grote complexiteit van deze ontwikkeling kan alleen in partnerschap tussen gemeenten en aanbieders worden gerealiseerd. 5. flexibiliteit in contracten te brengen om gewenste ontwikkeling en innovatie gedurende de looptijd in de contracten te kunnen verwerken; In elk segment zijn meerjarige ontwikkelopgaven opgenomen waar aanbieders en gemeenten zich aan verbinden. De opgaven worden vastgelegd in de contracten. Dit vergt van zowel de gemeenten als van de aanbieders een duidelijk betrokkenheid en commitment. Ook is rekening gehouden met de doorontwikkeling van de lokale teams en verschillende ontwikkelfases waar gemeenten zich bevinden.

Zo is er ruimte voor lokale keuzes van gemeenten om lichte vormen van hulp tijdelijk in te kopen. De gekozen inkoopvorm middels het open-house model maakt dat er tussentijds ook wijzigingen in de contracten kunnen plaatsvinden.

S.v.p. bij correspondentie datum en kenmerk van deze brief vermelden en richten aan: Gemeente Rijswijk, Beleid Sociaal Domein, Postbus 5305, 2280 HH Rijswijk

Het Huis van de stad is te bereiken met tram 17 en bus 23 pagina 1 van 7

6. ervaringsdeskundigheid prominent bij het vormgeven van jeugdhulp te betrekken. In de projectorganisatie is een ervaringsdeskundige werkzaam om vanuit cliëntperspectief bij te dragen aan de herinrichting van de jeugdhulp. Zij vervult een actieve rol binnen de verschillende segmenten. Daarnaast hebben enkele plenaire sessies plaatsgevonden met het het regionale platform ‘JONGdoet mee!’ waar jongerenraden en jongeren die ervaring hebben in de jeugdhulp uit Haaglanden zijn vertegenwoordigd. De regionale Ouderraad wordt ook betrokken om naast het perspectief van de jeugdige ook het perspectief van de ouders te vertegenwoordigen. De gevolgen van de herfasering Besloten is om de herinrichting niet per 2027 in te laten gaan maar per 1 januari 2028. De komende maanden wordt gewerkt aan de uitvoeringstoets, waarbij de effecten van de voorgenomen doorontwikkeling voor de inwoners, lokale teams, aanbieders en wettelijke verwijzers in kaart worden gebracht. Dit wordt mede gedaan met behulp van klantreizen. Daarbij worden ook de financiële effecten tussen de segmenten in kaart gebracht. De inzichten die met de uitvoeringstoets worden opgedaan, kunnen leiden tot aanpassingen in het ontwerp per segment. In de inkoopstrategie is de regionale besparingsopgave opgenomen. Dit is in lijn met de besparing vanuit de Hervormingsagenda.

Op basis van de uitwerking van de besparingsopgaven en deze segment overstijgende toets komen we daarna tot een totaalbeeld voor de besparingsopgave per segment. Parralel hieraan is de verwachting dat van Ark in 2027 met een nieuw advies komt. Risicoparagraaf Het inkooptraject jeugdhulp 2028 kent op een aantal vlakken risico’s zoals elk inkooptraject die kent. De belangrijkste zes risico’s zijn in het raadsvoorstel van zomer 2025 genoemd. Hieronder lopen we die zes risico’s uit het raadsvoorstel van zomer 2025 door en beschrijven we voor ieder risico de mitigerende maatregelen. Deze risico’s zijn dus niet nieuw, maar worden concreter naarmate we verder in het proces komen. We zijn ons tegelijkertijd bewust dat - ondanks het feit dat we goed inzicht hebben op de belangrijkste risico’s - er altijd nieuwe zaken aan het licht kunnen komen waar we op in moeten spelen. Dat is inherent aan dergelijke complexe trajecten. We realiseren ons overigens dat dergelijke risico’s ook spelen in het huidige, bestaande zorglandschap.

1 - ‘onvoldoende kunnen realiseren van de financiële taakstelling en kwalitatieve doelstellingen;’ Risico Beheersmaatregelen Er zijn risico’s dat de gewenste financiële - Om de kwaliteitsdoelstellingen te behalen taakstelling en kwalitatieve doelstelling niet hebben we wel de huidige aanbieders nodig gehaald worden binnen de huidige inrichting om samen verder te bouwen aan deze van het systeem. Daarom zijn we een doelstellingen. Een herziening biedt de herzieningstraject gestart wat mogelijk juridische ruimte om met de aanbieders verder te en/of financiële risico’s heeft. werken. De mitigatie van de juridische Het afgelopen half jaar zijn de plannen en risico’s staat nader toegelicht bij risico 2. onderbouwing (onder meer op basis van data- Monitoring van de financiële taakstelling analyses) voor het realiseren van de financiële worden vast onderdeel van het taakstelling ontwikkeld. De aanbieders zijn herzieningsproces. hierbij betrokken, ook al zijn de belangen in dit - Voor het segment soort trajecten voor aanbieders en gemeenten dagbehandeling/dagbesteding en het verschillend. Daarnaast zijn kosten opdrijvende segment verblijf worden effecten meegenomen, zoals de afbouw van de capaciteitsafspraken met de aanbieders Jeugdhulp Plus en de verkleinde groep Verblijf. gemaakt, inclusief een vast budget per jaar. Dit wordt vastgelegd in de contracten.

Overschrijding kan enkel via een escalatieproces op basis van heldere contractafspraken (‘ventielafspraken’) - Landelijke besluitvorming kan van invloed zijn op de taakstelling. Zo komt de tweede 4 deskundigencommissie (Van Ark 2) begin 2027 met het nieuwe rapport/ deskundigenadvies. Daarna weten we welke gevolgen dit heeft voor de regionale taakstelling. 26.012095

8-4-2026 9:58

pagina 2 van 7

2 - ‘vertraging herzieningen of aanbesteding door juridische procedures van aanbieders;’ Risico Beheersmaatregelen Bij de voorgenomen herzieningen en inkoop - Dit risico wordt zoveel mogelijk gemitigeerd bestaat het risico op bezwaren en/of juridische door het organiseren van maandelijkse procedures van bestaande en/of nieuwe ontwikkeltafels met aanbieders. Tijdens de aanbieders. Dit risico is altijd, bij iedere ontwikkeltafels worden de voorgenomen herziening of aanbesteding aanwezig. herzieningen en/of inkoopkeuzes aan de aanbieders gepresenteerd en kunnen aanbieders daarop reageren. De input van aanbieders wordt gebruikt om te komen tot haalbare en realistische herzieningen en/of inkoopkeuzes. - Om de juridische risico’s zoveel als mogelijk te mitigeren vindt er maandelijks externe juridische toetsing van de beoogde herzieningen en inkoopkeuzes plaats. Uiteraard sluiten deze maatregelen het risico op bezwaren en/of juridische procedures niet uit, maar door goed contact met betrokken aanbieders te houden, verkleinen we dit risico wel. 3 - ‘afstemming besluitvorming door 9 gemeenten in relatie tot strak tijdspad;’ Risico Beheersmaatregelen Middels regelmatige afstemming door de - Het oorspronkelijke, krappe tijdspad is als te portefeuillehouders Jeugd en intensieve knellend ervaren, en dreigde te prevaleren ambtelijke samenwerking heeft er steeds op zorgvuldigheid.

Daarom is gekozen voor afstemming plaatsgevonden tussen de 9 uitstel naar 1 januari 2028. gemeenten. Ook heeft in juli 2025 een - Bij de herinrichting van de gemeenschappelijke bijeenkomst voor de 9 projectorganisatie worden de benodigde gemeenteraden plaatsgevonden en hebben alle personele en financiële middelen realistisch gemeenteraden de Inkoopstrategie vastgesteld. in beeld gebracht. Zodat de projectorganisatie goed is uitgerust op de voorbereiding van de nieuwe verwerving binnen het gestelde tijdspad. 4 - ‘de afbakening in segmenten leidt tot nieuwe schotten tussen zorgvormen;’ Risico Beheersmaatregelen We maken de beweging van circa 85 losse Er is tot een jaar uitstel is besloten om eerst de producten naar vijf segmenten met meer implementatie zorgvuldig te kunnen gebundelde producten. Risico is dat cliënten voorbereiden middels: hinder ondervinden van de scheidsgrens tussen • een uitvoeringstoets, de segmenten. • de analyse van klantreizen, • een toets op de financiële effecten tussen segmenten (verschillende bekostigingsvormen). Op basis van deze toetsen kan waar nodig nog bijstelling in de uitwerking van de inkoopdocumenten plaatsvinden, waardoor deze maximaal op de uitvoeringspraktijk zullen aansluiten.

Deze combinatie van de analyse van zorgpaden èn de uitvoeringstoets leidt tot een beeld van de al dan niet aanwezigheid van schotten tussen de segmenten en de zonodig te nemen beheersmaatregelen.

26.012095

8-4-2026 9:58

pagina 3 van 7

5 - ‘nieuwe bekostigingsvormen leiden tot onbedoelde en ongewenste prikkels.’ Risico Beheersmaatregelen Elke vorm van bekostiging van jeugdhulp kent - Op dit moment worden de financiële zijn eigen voor- en nadelen. De nieuwe modellen per segment ontwikkeld. Zoals bij bekostigingsvormen gaan op zijn vroegst in op 1 risico 4 benoemd, voeren we daarbij een januari 2028. toets uit op de financiële effecten tussen de segmenten. Er wordt rekening gehouden met het voorkomen van ongewenste prikkels tussen de verschillende segmenten met verschillende bekostigingsvormen. We brengen in kaart of en wat mogelijke waterbed effecten zijn. 6 - ‘stevige lokale teams als randvoorwaarde voor het slagen van de opgave’ Risico Beheersmaatregelen In de inkoopstrategie wordt het belang - Zoals bij risico 4 benoemd, bieden we met onderstreept van de lokale teams om de opgave de herfasering ruimte voor de voor de regionale jeugdhulp te kunnen laten uitvoeringstoets. Die richt zich onder meer slagen. richt op de gevolgen van de herinrichting van de regionale jeugdzorg voor de lokale teams. - Maart 2024 is het Richtinggevend kader Stevige Lokale Teams (VNG) verschenen. Dit brengt in beeld wat gemeenten vanuit de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming moeten doen om toegang tot hulp en ondersteuning voor inwoners te optimaliseren.

Het voldoen aan de kenmerken van het Richtinggevend kader in de negen gemeenten is rand voorwaardelijk voor en onlosmakelijk verbonden met het welslagen van de beoogde ontwikkeling voor de vijf segmenten. Beheersmaatregel is het monitoren per gemeente of aan deze randvoorwaarden wordt voldaan. Naast de zes risico's uit het eerdere raadsvoorstel is er een nieuw risico: 7- Impact van fasering op projectstructuur en bijbehorende financiën Risico Beheersmaatregelen De fasering van het project kan gevolgen - Met de herfasering wordt de hebben voor de projectfinanciën, aangezien de projectorganisatie opnieuw ingericht met het projectstructuur mogelijk moet worden oog op de specifieke taken in deze nieuwe aangepast om de fasering te ondersteunen fase. Op basis daarvan wordt de benodigde personele middelen en daarbij behorende financiën in beeld gebracht en aan de negen gemeenten voorgelegd. Planning De huidige regionale contracten lopen af op 31 december 2026. We doorlopen daarbij twee processen. Het betreft een inkooptraject voor het segment veel voorkomend en een herzieningstraject voor de overige vier segmenten. Onderstaande planning geeft de hoofdlijnen van het traject weer. We informeren de raden tijdens het proces. In het tweede kwartaal 2026 zal een informatieve regionale raadsbijeenkomst gepland worden.

a) Te nemen stappen herziening overeenkomsten Tijd Actie April – juni 2026 Raadsinformatiebijeenkomst H9 september - oktober 2026 Collegebesluit verlenging huidig contract tot minimaal 01-01-2028 26.012095

8-4-2026 9:58

pagina 4 van 7

November – december 2026 februari 2027 1 maart 2027 1 juli 2027 September – oktober 2027 1 januari 2028

Raadsinformatiebrief over de voortgang Besluitvorming colleges definitieve Herzieningsdocumenten Publicatie herzieningsdocumenten en Inkoopdocument + raadsinformatiebrief Toelating aanbieders Raadsinformatiebijeenkomst resultaten nieuwe contracten Start opdracht, verander- en transformatiejaren

We beseffen dat dit een inkooptraject is met veel impact, zowel inhoudelijk als financieel voor de diverse partijen. De basis blijft dat we de zorg aan onze meest kwetsbare jeugdigen willen verbeteren. We vinden het van belang de gemeenteraden doorlopend te informeren over de laatste stand van zaken. Indien wenselijk organiseert de projectorganisatie een technische sessie om verdiepend op de doorontwikkeling van de regionale jeugdhulp in te gaan.

26.012095

8-4-2026 9:58

pagina 5 van 7

BIJLAGE A In onderstaande tabel staan de opgaven per segment - Het maken van een heldere afbakening te maken voor wie en welke Veel voorkomend hulpvragen specialistische Jeugdhulp bedoeld is en waarvoor niet. - Oplossing te zoeken in het “normale leven" of in het lokale voorliggend veld. Het gaat daarbij over het aanpakken van onderliggende factoren. - De jeugdhulp meer gezinsgericht te organiseren. - De jeugdhulp meer collectief (in groepen) te organiseren - Het vormgeven van de ontwikkellijn opvang-zorgcontinuüm gericht Onderwijsop het jonge kind (0-4 jaar) bestaande uit: jeugdhulp a. Het ontwikkelen van school voorbereidende groepen. b. Het versterken van kinderopvang/BSO plus. - Het ‘verder’ vormgeven van de ontwikkellijn van het onderwijszorgcontinuüm gericht op de schoolgaande leeftijd (4-18 jaar) bestaande uit: a. De reeds ingezette koers (operationeel per maart 2026) van collectieve jeugdhulp op gespecialiseerd onderwijs (cluster 4 en SBO). b. Het ontwikkelen van alternatieven voor jeugdigen die dreigen uit te vallen of tijdelijk uitvallen en de huidige ingezette ontwikkelkoers te boven gaat. - Het creëren van voldoende beschikbaarheid in een evenwichtige Dagbestedingketen om de doorstroom in de keten te bevorderen.

Bestaande uit dagbehandeling tijdelijke uitbreiding van capaciteit en geleidelijke afbouw in combinatie met het ontwikkelingen van alternatieven bij het onderwijs. - Het invoeren van centraal wachtlijstbeheer en een doorontwikkeling naar een centraal screeningspunt. Ontwikkelen aanpak contextgericht werken. De hoog specialistische Hoog GGZ richt zich sterker op de context van de jeugdige en zijn specialistische leefomgeving. Onderliggende beschermende en risicofactoren zoals GGZ armoede, woonproblematiek, schulden en schooluitval, worden actief in kaart gebracht en aangepakt vanuit de visie dat het een duurzaam effect heeft op de behandeling. - Vergroten van de beschikbaarheid van zorg. Om de hoog specialistische GGZ duurzaam beschikbaar te houden, wordt niet ingezet op het vergroten van de behandelcapaciteit, maar op de doelmatige benutting van de beschikbare behandelcapaciteit. De versterking van de consultatiefunctie voorkomt onnodige instroom. Vroegtijdige ondersteuning aan jeugdigen op de wachtlijst voorkomt escalatie van de situatie tijdens het wachten op een passend aanbod. - Versterken en verbetering van de crisiszorg en -keten, waarbij de aanbieders gezamenlijk tot een segment overstijgende aanpak komen.

- Het realiseren van een centraal aanmeld- en regiepunt voor verblijf, Verblijf waarbij alle verwijzers naar dit aanmeldpunt verwijzen, en aanbieders alleen cliënten via het aanmeldpunt accepteren; - Voorkomen van verblijf, de duur verkorten, de uitstroom versnellen, bijvoorbeeld door intensieve ambulante teams in zetten om verblijf te voorkomen, of door voor 16-18 jarigen eerder in te zetten op perspectiefbepaling. - Minder kinderen de regio uit, zodat kinderen dicht bij huis en bij regionale aanbieders hulp kan worden geboden. - Voorkomen van ongewenste doorplaatsingen, voorkomen van stapeling van zorg. - Kleinschalige crisisvoorzieningen, met meer uitstroom direct naar huis en minder naar andere vormen van verblijf.

26.012095

8-4-2026 9:58

pagina 6 van 7

BIJLAGE B In onderstaande tabel staan de inkoopvorm en financieringsvorm per segment weergegeven. Inkoopvorm Bekostigingsvorm Jeugdhulp met Verblijf incl crisis Herziening Capaciteitsfinanciering (1) Hoog specialistische GGZ

Herziening

In ontwikkeling

Dagbesteding/dagbehandeling

Herziening

Onderwijs - jeugdhulp Veel voorkomende jeugdhulp

Herziening Open house inkoopprocedure

Capaciteitsfinanciering en inspanningsgerichte financiering (pxq) Beschikbaarheidsfinanciering (2) Inspanningsgerichte financiering (pxq)

1) Capaciteitsfinanciering: vast budget gekoppeld aan (maximaal) te leveren capaciteit. 2) Beschikbaarheidsfinanciering: budget gekoppeld aan beschikbaarheid van zorg, in dit geval in de vorm van FTE’s op school.

26.012095

8-4-2026 9:58

pagina 7 van 7