RIB 25 092 Bijlage 2 Ontwerp Volkshuisvestingsprogramma Rijswijk 2015-2030 (Word versie)

Rijswijk wil ruimte bieden voor kleinschalige initiatieven die gericht zijn op de huisvesting van arbeidsmigranten die werkzaam zijn voor in Rijswijk gevestigde werkgevers. Hiervoor kunnen locaties in de nabijheid van bedrijventerreinen bij uitstek geschikt zijn, zoals langs de randen van Plaspoelpolder. Statushouders: geen voorrangstatus vereist alternatieve woonoplossingen Gemeenten moeten ieder jaar een vastgesteld aantal statushouders huisvesten. Door het tekort aan sociale huurwoningen is dat steeds moeilijker. In Rijswijk wijzen we statushouders nu via directe bemiddeling een woning toe. Daarnaast werken we aan een flexwoonproject aan de Verrijn Stuartlaan: een voormalig kantoorpand dat is omgebouwd tot compacte woningen voor statushouders en zogenoemde ‘spoedzoekers’. Het Rijk overweegt echter om gemeenten te verbieden sociale huurwoningen met voorrang aan statushouders toe te wijzen. Daarom zien we de noodzaak om samen met woningcorporaties en marktpartijen te kijken naar andere oplossingen, zoals meer flexibele woonconcepten naar voorbeeld van de Verrijn Stuartlaan. Het is van belang onderscheid te maken tussen statushouders en asielzoekers. Asielzoekers verblijven in opvanglocaties van het COA; dit betreft opvang en geen huisvesting, en valt daarmee buiten de scope van dit volkshuisvestingsprogramma.

24

Huisvesting zorgdoelgroepen: Beschermd wonen Mensen met een psychische kwetsbaarheid Rijswijk wil dat mensen met een psychische kwetsbaarheid of verslavingsproblemen kunnen wonen in een veilige en stabiele omgeving, waar begeleiding aanwezig is en waar zij volwaardig deel kunnen uitmaken van de gemeenschap. We sluiten daarbij aan bij de landelijke beweging waarin zorg meer naar de wijk verschuift, met nadruk op herstel en participatie. We zetten in op realiseren van geclusterde woonvormen waar zorgbegeleiding en ruimte voor ontmoeten aanwezig is. Daarnaast willen we de uitstroom uit instellingen bevorderen, zodat inwoners sneller kunnen doorverhuizen naar een passende woonplek in de wijk. Mensen met een verstandelijke beperking: gevarieerd aanbod De doelgroep mensen met een verstandelijke beperking (VB) is zeer divers: van mensen die verzorging of verpleging nodig hebben tot mensen die begeleiding krijgen bij gedragsproblematiek of zelfstandig wonen met Wmo-ondersteuning. Door de vergrijzing binnen deze doelgroep neemt de zorgvraag toe en ontstaan vaker combinaties van verstandelijke beperking en ouderdomsproblemen, zoals dementie. We zetten in op uitbreiding van geclusterde en groepswoonvormen waar 24-uurs zorg aanwezig of oproepbaar is. Deze (onzelfstandige) woonvormen combineren wel een eigen woonruimte met gedeelde voorzieningen en ontmoetingsplekken.

Voor mensen die zelfstandig kunnen wonen, realiseren we extra gespikkelde woningen in de wijk, met nabijheid van dagbesteding en inloopvoorzieningen.

Voorrang bij woningtoewijzing We willen dat woningen terechtkomen bij mensen die er echt op aangewezen zijn. Een deel van de woningzoekenden heeft daarbij extra ondersteuning nodig vanwege een urgente huisvestingsnoodzaak. Zij moeten met voorrang een woning toegewezen krijgen. De ruimte om woningen met voorrang toe te wijzen is echter beperkt. Het aantal aandachtsgroepen groeit, terwijl het aandeel woningen dat met lokale voorrang mag worden toegewezen wettelijk is gemaximeerd op 50%. Hieronder vallen ook de meeste urgentiecategorieën. Gemeenten moeten bovendien regionale verdeelafspraken maken, zodat voorrang niet uitsluitend lokaal ingezet kan worden. Dit vraagt om scherpe keuzes en duidelijke prioriteiten. De voorrangsregels onder Lokaal maatwerk zetten we maximaal in om de doorstroming binnen Rijswijk te stimuleren en de Rijswijkse inwoners ook optimaal te laten profiteren van de nieuwbouw. Hierbij hebben we niet alleen oog voor passende huisvesting voor ouderen, maar willen we ook Rijswijkse jongeren betere kansen bieden op het vinden van een woning in Rijswijk. Deze voorrang is mogelijk bij sociale huur, maar ook bij middenhuur en betaalbare koop indien we die vergunningsplichtig maken.

25

Wat gaan we de komende 5 jaar doen? Huisvesting aandachtsgroepen - We zetten in op de realisatie van geclusterde woonvormen voor Beschermd Wonen, waarbij ruimte is voor inloop- en ontmoetingsplekken, gericht op mensen met een verstandelijke beperking. Van onze ambitie om 210 wooneenheden te realiseren zijn inmiddels al 35 gerealiseerd en 150 staan op de planning. - We onderzoeken of convenantwoningen of andere vormen van gestructureerde uitstroom ook geschikt zijn voor meer zelfstandig functionerende mensen met een verstandelijke beperking. We leggen dit vast in de lokale prestatieafspraken met woningcorporaties. - We faciliteren alternatieven voor intramurale zorg, zoals het Volledig Pakket Thuis (VPT), in zowel de sociale huursector ook voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. We maken hierover prestatieafspraken met zorgaanbieders en woningcorporaties. - We vergroten het huisvestingsaanbod voor jongeren die uitstromen uit de jeugdzorg, door het toevoegen van kleinschalige woon-initiatieven, zoals Kamers met Aandacht. Lokaal maatwerk bij woningtoewijzing - We actualiseren de voorrangsregels bij woningtoewijzing om lokale doorstroming te bevorderen, zodat ouderen eerder kans maken op een passende woning en daardoor sneller verhuizen, en jonge Rijswijkse starters meer kansen krijgen.

- We gaan het gesprek aan met commerciële verhuurders en projectontwikkelaars om samen met ons de mogelijkheden voor lokale voorrang bij de toewijzing van sociale en middenhuurwoningen en betaalbare nieuwbouwwoningen te verkennen. Ouderenhuisvesting - We passen ‘Wonen met een Plus’ toe als kader bij wooninitiatieven voor ouderen. Dit doen wij door advies te geven bij nieuwbouwprojecten. - We stimuleren alternatieven voor intramurale zorg, zoals het Volledig Pakket Thuis (VPT), in zowel de sociale huursector als de vrije sector. We maken hierover prestatieafspraken met zorgaanbieders en woningcorporaties. - We continueren de inzet van het Doorstroomteam Woonwagenbeleid - We brengen de toewijzingsregels in de huisvestingsverordening verder in lijn met het landelijke beleidskader waardoor deze nog beter aansluit bij de woonwensen van de doelgroep (het wonen in familieverband) - We sluiten een overeenkomst af voor overdracht van de woonwagenlocatie De Strijp naar woningcorporatie Rijswijk Wonen. Arbeidsmigranten - Rijswijk creëert ruimte voor kleinschalige, passende huisvesting van arbeidsmigranten die werkzaam zijn bij in Rijswijk gevestigde werkgevers, bij voorkeur nabij bedrijventerreinen zoals aan de randen van de Plaspoelpolder.

Statushouders - Rijswijk werkt samen met corporaties en marktpartijen aan alternatieve en flexibele woonoplossingen om de wettelijke taakstelling voor de huisvesting van statushouders te realiseren.

26

Samen met de lokale partners - Stemmen we af hoeveel woningen worden verhuurd aan aandachtsgroepen binnen de betaalbare sociale woningvoorraad en leggen dit vast in prestatieafspraken. - Maken we afspraken met particuliere/ commerciële verhuurders over het huisvesten van aandachtsgroepen. - Onderzoeken we alternatieve woonconcepten zoals woningdelen. - Vervolgen we onze samenwerking met woningcorporaties over het toevoegen van woonvormen voor ouderen ‘Wonen met een Plus’. Samen met de regio - Brengen we de verwachte vraag van de aangewezen urgentiecategorieën in beeld. - Passen we de urgentieregeling aan in onze huisvestingsverordening conform de Regiewet (medio 2027). - Intensiveren we de samenwerking en lobby met de centrumgemeente Den Haag, om samen oplossingen te ontwikkelen voor de regionale opgave rond Beschermd Wonen. - Stellen we de Regionale woonzorgvisie naar verwachting in 2026 vast; hierin leggen we afspraken vast over de wijze waarop de aandachtgroepen huisvesten in de regio. - Brengen we middels de ETHOS-telling samen met het Kansfonds de omvang en de specifieke woonzorgbehoeften in beeld van deze groep dak- & thuisloze mensen (eind 2025). Aan de hand van deze uitkomsten maken we nieuwe beleidskeuzes. - Brengen we de regionale woonvraag naar woonwagenstandplaatsen in kaart.

Hierbij krijgen we ook zicht op de lokale kansen, zoals het onderzoeken of woonwagenlocatie Molenhof kan worden uitgebreid. - Herijken we het woonruimteverdeelsysteem, waarbij we onderzoeken hoe we woningzoekenden die met spoed woonruimte zoeken een grotere slaagkans op een woning kunnen geven.

27

7. Toekomstbestendig wonen Toekomstbestendig wonen betekent meer dan alleen nieuwe huizen bouwen. Het gaat om duurzame en energiezuinige woningen, klimaatbestendige wijken en een leefomgeving waarin mensen zich thuis voelen. We willen wijken creëren die bestand zijn tegen extreme weersomstandigheden, met voldoende groen, water en schaduw. Tegelijkertijd zorgen we voor veilige, leefbare buurten waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar ruimte is voor ontspanning en sociale verbinding. Zo bouwen we aan een Rijswijk dat klaar is voor de toekomst, voor huidige én toekomstige generaties.

Leefbare en inclusieve wijken Leefbare wijken zijn buurten waar plek is voor iedereen. Waar mensen van verschillende achtergronden prettig samenleven en er voldoende draagkracht is om ook kwetsbare inwoners een veilige en ondersteunende woonomgeving te bieden. We willen buurten waar mensen elkaar ontmoeten, waar zorg en begeleiding dichtbij zijn, en waar de leefomgeving uitnodigt tot sociale verbinding. Daarom nemen we bij grote nieuwbouwontwikkelingen de realisatie van ontmoetingsruimten mee in de plannen. In sommige wijken is sprake van een opeenstapeling van kwetsbare bewoners, vaak in buurten met een eenzijdige woningvoorraad en beperkte sociale samenhang. Tegelijkertijd verwachten we dat het aantal mensen dat met een urgentieverklaring een woning zoekt de komende jaren verder zal toenemen. Daarom vinden we het belangrijk om, samen met de woningcorporaties, actief toe te blijven zien op de balans in de wijken en te zorgen voor een evenwichtige verdeling van bewoners. Door in deze kwetsbare wijken te investeren in herstructurering, verbeteren we niet alleen de woningkwaliteit, maar zorgen we ook voor een meer diverse samenstelling van huishoudens. Zo versterken we de draagkracht en vitaliteit van deze buurten.

Leefbare wijken betekent ook dat we actief woonoverlast en misstanden door verhuurders aanpakken met de inzet van de Rijswijkse pandbrigade, die zorgt voor toezicht en handhaving op veilig en eerlijk verhuurgedrag. Daarnaast werken we intensief samen met flatcoaches en buurtpreventieteams, zorginstellingen en woningcorporaties om wijkveiligheid te verbeteren via een integrale aanpak van zorgen veiligheidsproblemen, waarmee escalatie en overlast worden voorkomen en kwetsbare bewoners beschermd.

Klimaatneutrale en klimaatbestendige wijken Een toekomstbestendig Rijswijk betekent dat we onze woningen en wijken voorbereiden op de grote uitdagingen van deze tijd: de energietransitie, de gevolgen van klimaatverandering en de overgang naar een circulaire economie. We richten ons daarbij op drie centrale thema’s: klimaatneutraal wonen (energietransitie), klimaatbestendig wonen (klimaatadaptatie) en circulair wonen en bouwen. Deze thema’s raken direct aan de kwaliteit van leven in onze stad. Ze zijn onlosmakelijk verbonden met betaalbaarheid, gezondheid en leefbaarheid. Klimaatneutraal wonen: de energietransitie Rijswijk zet stevig in op het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad en het realiseren van energiezuinige en aardgasloze nieuwbouw. In Rijswijk is nu ruim 80% van de woningen en bedrijven (circa

28

23.000 gebouwen1 ) nog aangesloten op het aardgasnet voor verwarming van het gebouw of het tapwater. Het einddoel is dat onze woningen in 2050 helemaal klimaatneutraal en aardgasvrij zijn. Om dit te bereiken gaat de gemeente samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisatie werken aan het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving in Rijswijk (zie Warmteprogramma Rijswijk). De overstap naar aardgasvrij verwarmen wordt per buurt uitgewerkt en zal gefaseerd worden uitgevoerd in wijkuitvoeringsplannen. De komende jaren ligt de focus op isolatie, warmtransitie met ook aandacht voor het koeltevraagstuk en het terugdringen van energiearmoede. Bij renovaties en nieuwbouw kijken we daarom niet alleen naar warmtebesparing in de winterperioden, maar ook naar slimme koeloplossingen (zonwering, groendaken, warmte-koudeopslag) voor de steeds warmere zomers. Zo voorkomen we dat bewoners ook in goed geïsoleerde appartementen steeds meer last krijgen van hittestress binnenshuis. Klimaatbestendig wonen: de leefomgeving aanpassen De effecten van klimaatverandering worden ook in Rijswijk voelbaar: hevige buien, langere droogteperiodes en toenemende hittestress in versteende wijken. We werken aan buurten die bestand zijn tegen deze extremen, met meer ruimte voor water, groen en schaduw, met het doel om in 2050 een klimaatbestendige leefomgeving te realiseren.

Groene wijken We willen groene wijken ontwikkelen door bestaande bomen zoveel mogelijk te behouden en het groenoppervlak te vergroten, vooral in gebieden waar verstening en hittestress het grootst zijn. Om hittestress structureel terug te dringen richten we de openbare ruimte koeler en gezonder in, onder meer door schaduwrijke plekken te realiseren en looproutes te voorzien van bomenrijen. Daarnaast zetten we in op het vergroenen van schoolpleinen, speeltuinen en ontmoetingsplekken, zodat deze kunnen functioneren als koelteplekken dichtbij huis. Daarmee zorgen we dat vooral ouderen, jonge kinderen en mensen met een fysieke beperking ook tijdens warme periodes veilig en prettig buiten kunnen verblijven. Bij groene wijken horen ook groene tuinen. Daarom stimuleren we onze inwoners om tuinen en balkons te vergroenen, regentonnen te plaatsen en gezamenlijk binnenterreinen klimaatbestendig in te richten.

1

Aantallen aardgasaansluitingen op wijk- en buurtniveau, 2022 | CBS

29

Wat gaan we de komende 5 jaar doen? Leefbare en inclusieve wijken - We maken afspraken met woningcorporaties over het toewijzingsbeleid, om concentratie van kwetsbare huishoudens te voorkomen (aandachtsgroepen) en sociale draagkracht in wijken te behouden of versterken. - We versterken de betrokkenheid van bewoners door bewonersinitiatieven te ondersteunen die bijdragen aan leefbaarheid. - We stimuleren maatschappelijke deelname, nabuurschap en ontmoeting tussen bewoners om eenzaamheid tegen te gaan en voor meer onderling begrip. We doen dit samen met de zorg- en welzijnsorganisaties door laagdrempelige ontmoetingsruimtes in elke wijk te realiseren. - We zorgen voor goed toegankelijke, aantrekkelijke en heldere looproutes naar de voorzieningen met voldoende rustpunten voor ouderen of mindervaliden. Dit geldt zowel voor bestaande als voor nieuwe wijken. - We maken afspraken met woningcorporaties en welzijnsorganisaties om huisuitzetting als gevolg van schulden en overlastsituaties te voorkomen.

- We pakken woonoverlast aan met preventieve middelen als mediation en stop-gesprekken en, als er verstoring van de openbare orde is en de overlast aanhoudt, met repressieve middelen als bestuurlijke maatregelen; Klimaatneutraal wonen: de energietransitie - Stimuleringsregelingen: We bieden diverse gemeentelijke initiatieven die bewoners aanmoedigen om te investeren in warmte koude opslag (WKO), warmtepompen en andere duurzame technologieën. - Isolatie en labelstappen: We actualiseren onze prestatieafspraken met de corporaties om woningen met energielabels E,F en G vóór 2029 verder te verduurzamen. Minimaal label D is de norm. - Warmtetransitie per wijk: we voeren het Warmteprogramma Rijswijk uit, waarin per wijk de route naar aardgasvrij wordt bepaald. Daaraan koppelen we ook het koeltevraagstuk om tot een best afgewogen keuze per wijk te komen. - Netcongestie en samenwerking versterken: we stemmen vroegtijdig af met corporaties, ontwikkelaars en netbeheerders om verduurzaming en uitbreiding van netinfrastructuur op elkaar aan te laten sluiten. - Energiearmoede: We zetten de middelen van de specifieke Rijksuitkering (SPUK) energiearmoede in voor de inzet van energiefixers om woningeigenaren advies en hulp te bieden bij het nemen van kleine energiebesparende maatregelen. De huidige opdracht loopt tot eind 2026.

Klimaatbestendig wonen: de leefomgeving aanpassen - Leidraad toekomstbestendig bouwen: samen met woningcorporaties en het Hoogheemraadschap van Delfland werken we een gezamenlijke leidraad uit met richtlijnen voor klimaatadaptatie. Deze wordt later opgenomen in de prestatieafspraken. - Plannenkaart klimaatadaptief en natuurinclusief woningbouw: we ontwikkelen een interactieve tool waarin lopende renovatie- en verduurzamingsprojecten zichtbaar zijn, zodat klimaatadaptieve maatregelen zo vroeg mogelijk, bij voorkeur al in initiatief fase van woningbouwprojecten kunnen worden meegenomen (ook in de projectenbegroting).

30

Bijlagen Bijlage 1: Begrippenlijst Begrip Aandachtsgroep Aanplakken Aftoppingsgrens

Arbeidsmigrant Betaalbaarheidsgrens Betaalbare huur Betaalbare koop DAEB-inkomensgrens

Doelgroepenverordening

Doorstroming Eengezinswoning ETHOS-telling Geclusterde woningen

Definitie Groep mensen met specifieke woonbehoeften, zoals ouderen, arbeidsmigranten, of gezinnen met lage inkomens, waarvoor beleid of aandacht nodig is. Tegen een bestaande kopgevel woningen toevoegen of tussen twee gebouwen in geklemd. De maximale huurprijs waarvoor huurtoeslag kan worden aangevraagd. Er zijn nu twee grenzen: één- of tweepersoonshuishouden € 682,96 (2025) en voor drie-of meer persoonshuishoudens € 731,93 (2025). Deze bedragen worden jaarlijks geïndexeerd door de rijksoverheid. Iemand die tijdelijk of permanent naar een land verhuist om daar te werken. Koopwoningen zijn betaalbaar als de transactieprijs maximaal de betaalbaarheidsgrens is. In 2025 bedraagt deze grens € 405.000. Het rijk actualiseert het bedrag jaarlijks. Ook wel middenhuur genoemd. Woningen met een huurprijs van maximaal €1.184,82 per maand. Deze woningen zijn betaalbaar voor huishoudens met een middeninkomen. Koopwoningen met een maximale koopprijs tot de betaalbaarheidsgrens. Een landelijk vastgestelde inkomensgrens. In 2025 bedraagt die € 49.669 voor eenpersoonshuishoudens en € 54.847 voor meerpersoonshuishoudens. Deze grens wordt jaarlijks op 1 januari geactualiseerd. Een verordening die gericht is op het realiseren van betaalbare woningen en het langjarig borgen van de betaalbaarheid.

Een gemeente moet deze doelen nu ook gaan vastleggen in het Omgevingsplan als er al een doelgroepenverordening is vastgesteld. Verhuizingen van een bestaande woning naar een andere woning, vaak als gevolg van een verandering van het inkomen, leeftijd of gezinssamenstelling. Woning met meerdere slaapkamers die speciaal ontworpen of geschikt is voor gezinnen. Meestal gaat het hierbij om woningen met een tuin en voordeur op de begane grond. ETHOS staat voor ‘European Typology of Homelessness and Housing Exclusion’ en is een methode die uitgaat van een eendaagse telling van dak- en thuisloze mensen in een gemeente of regio. Woningen die geschikt en speciaal bestemd zijn voor ouderen (bewoners van 65 jaar en ouder) en deel uitmaakt van een complex of groep woningen die voor minimaal 50% bestemd is voor ouderen. Geschikt betekent een nultredenwoning die minimaal rollator toe- en doorgankelijk is. Deze woonvormen zijn ingericht op het bevorderen van sociaal contact en gemeenschapsgevoel, waardoor eenzaamheid wordt tegengegaan en samenredzaamheid wordt bevorderd. Hiertoe behoren onder andere woningen in woonzorgcomplexen, aanleunwoningen, serviceflats, groepwonen van ouderen, ouderenwoningen en hofjeswoningen. Nabijheid van 24 uurs zorg is geen voorwaarde vanwege de mogelijke andere leveringsvormen van zorg.

Hoewel specifieke voorzieningen niet noodzakelijk zijn, heeft een deel van de geclusterde woningen een zorgsteunpunt en/of een gemeenschappelijke ruimte, receptie, huismeester, alarmering e.d.

31

Goedkope sociale huurwoning Leefbaarheid Lokaal Maatwerk

Meergezinswoning Middenhuur

Middeninkomen Middensegment Nultredenwoning

Optoppen Particuliere verhuurder Regiewet Sociaal domein Sociale cohesie Sociale huur

Spoedzoeker Starter Statushouder Suburbaan Uitplinten Uitvoeringsagenda Urgentieverklaring Verduurzaming Vergrijzing

Landelijk wordt bij clustering uitgegaan van een schaal van minimaal 12 woningen. Sociale huurwoning tot de aftoppingsgrens, waarbij huurders in aanmerking kunnen komen voor huurtoeslag. De mate waarin een woonomgeving als prettig en veilig wordt ervaren, met factoren zoals groenvoorzieningen, bereikbaarheid en sociale cohesie. Een instrument waarmee een gemeente gerichte voorrang kan geven aan bepaalde doelgroepen die binding hebben met de gemeente of de regio (bijv. aan starters, jongeren, ouderen, doorstromers) om de woningverdeling eerlijker of effectiever te maken. Woongebouw dat is ontworpen voor het huisvesten van meerdere huishoudens, zoals appartementencomplexen. Middenhuur of middeldure huur is een categorie huurwoningen die bedoeld is voor huishoudens met een middeninkomen. Deze huurwoningen hebben een maandelijkse huurprijs tussen de sociale huurgrens en de hoge prijzen van de vrije sector. Inkomensgrens die jaarlijks wordt vastgesteld door de overheid. Voor eenpersoonshuishoudens is dit een inkomen tot € 67.366 en meerpersoonshuishoudens een inkomen tot € 89.821. (prijspeil 2025) Woningen met een huur onder de markthuur, tot maximaal €1.184,82 (prijspeil 2025) of met een koopprijs tot de betaalbaarheidsgrens. Woningen die zowel intern als extern toegankelijk zijn. Extern toegankelijk wil zeggen dat de woonkamer vanaf de straat zonder traplopen te bereiken is.

Intern toegankelijk wil zeggen dat vanuit de woonkamer de keuken, het toilet, de badkamer en ten minste één slaapkamer zonder traplopen te bereiken is. Extra woonlaag of woonlagen toevoegen op het dak van een gebouw. Particulieren of bedrijven die woningen verhuren, niet zijnde een woningcorporatie. Verkorte naam voor de Wet versterking regie op de volkshuisvesting. Het beleid en de voorzieningen die gericht zijn op het verbeteren van het welzijn van kwetsbare groepen, zoals zorg, jeugdzorg en werkgelegenheid. Het niveau van verbondenheid en samenhang tussen verschillende groepen in een samenleving Huurwoningen met een huur van hoogstens € 900,07 per maand (prijspeil 2025). Voor deze woningen geldt een minimale instandhoudingstermijn van 25 jaar. En ze worden toegewezen aan huishoudens met een inkomen beneden de DAEB-inkomensgrens. Doorgaans gebouwd en beheerd door woningcorporaties. Woningzoekende die dringend een woning nodig heeft, maar (nog) niet in aanmerking komt voor een urgentieverklaring. Jonge mensen of mensen die voor het eerst een woning kopen of huren. Vluchtelingen of migranten die asiel en een verblijfsstatus in Nederland hebben verkregen Vaak gebruikt voor wijken in een stad waar men rustiger kan wonen. In de plint van een gebouw worden woningen of delen van woningen gerealiseerd.

Plan of schema waarin de concrete stappen voor de uitvoering van beleid of projecten worden vastgelegd. Een officiële verklaring van de gemeente die een woningzoekende voorrang geeft bij de toewijzing van een sociale huurwoning. Verduurzaming in woningbouw is het energiezuiniger en milieuvriendelijker maken van woningen om de ecologische impact te verkleinen en de levensduur te verlengen. De toename van het aandeel ouderen in de bevolking.

32

Volledig Pakket Thuis (VPT) Volkshuisvestingsbeleid Wet versterking regie op de volkshuisvesting (Wvrv) Wettelijke urgentie categorieën Wonen met een plus (+)

Woningcorporatie Woningsplitsen Zorggeschikte woning

Een zorgarrangement waarbij ouderen in de eigen woning alle verpleeghuiszorg en ondersteuning ontvangen, zodat zij niet hoeven te verhuizen naar een zorginstelling. Het overheidsbeleid gericht op het voorzien in betaalbare, geschikte en voldoende woonruimte voor de bevolking. Wet die de regie op de volkshuisvesting versterkt door gemeenten en de rijksoverheid meer bevoegdheden te geven in het ontwikkelen van woningbeleid. Categorieën die bepalen wie in aanmerking komt voor een woning met hoge urgentie, zoals bij medische redenen of acute woningnood, zoals vastgesteld in de Huisvestingswet en de Wvrv. Een woonconcept voor senioren waarbij geschikte en minimaal rollatortoegankelijke woningen gecombineerd worden met voorzieningen voor welzijn en ontmoeting. Er is een gemeenschappelijke ruimte nabij de entree die toegankelijk is voor bewoners, met ondersteuning vanuit professionals. Zorg- en welzijnsdiensten zijn beschikbaar, maar de uitstraling van het gebouw blijft huiselijk, zonder nadruk op zorg. Een stichting of vereniging die sociale huurwoningen mag beheren en verhuren. Ook wel toegelaten instelling genoemd als bedoeld in artikel 19 van de Woningwet. Het opdelen van een woning in meerdere kleinere eenheden, bijvoorbeeld door een huis om te vormen naar meerdere appartementen.

Een zorggeschikte woning is een woning die deel uitmaakt van een complex of groep woningen die geschikt en speciaal bestemd zijn voor bewoners met een Wet langdurige zorg (Wlz)-indicatie, waarbij de zorg (extramuraal) wordt geleverd door middel van Volledig Pakket Thuis (VPT), Modulair Pakket thuis (MPT) of Persoons Gebonden Budget (PGB). Geschikt betekent in dit geval dat de toegang en de woning rolstoel- en rollatortoe- en doorgankelijk zijn met in de woning voldoende ruimte bij entree en in toiletruimte en badkamer, brandveilig, met een goede en stabiele internetverbinding voor domotica.

33

Bijlage 2: Definiëring urgente- en aandachtsgroepen in Rijswijk Omdat steeds meer huishoudens, vanwege hun woon- en zorgbehoefte moeite hebben om passende huisvesting te vinden heeft de overheid in de Regiewet een aantal aandachtsgroepen gedefinieerd én urgente groepen erkend.

Urgente groepen Een aantal aandachtsgroepen hebben een urgente woonvraag. Omdat zij momenteel geen eigen woning hebben of niet langer kunnen verblijven in een zorg- of opvanginstelling of omdat zij wegens sociale of medische redenen in hun huidige woning kunnen blijven wonen. Zij hebben een dringende woonvraag. -

Mensen met een lichamelijke, verstandelijke of zintuigelijke beperking of psychische kwetsbaarheid Uitstromers uit instellingen (Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang, Vrouwenopvang, Jeugdzorg en Detentie) Uitstappende sekswerkers Mantelzorgers- en ontvangers

Dak- en thuisloze mensen Dak- en thuisloze mensen hebben directe behoefte aan een dak boven hun hoofd en vaak ook aan begeleiding. Dakloosheid is divers en treft heel verschillende mensen, variërend van mensen met meervoudige problematiek tot mensen die (bijvoorbeeld door een scheiding) alleen een dak boven hun hoofd zijn kwijtgeraakt. Anders dan vaak wordt gedacht leeft de grootste groep niet op straat of in een opvang voor dakloze mensen. De meeste dakloze mensen zijn ‘thuisloos’ en verblijven bij vrienden of familie, op een camping, in een antikraakpand, een schuur of in een auto. Niet alleen volwassenen, maar ook kinderen leven in onwenselijke omstandigheden. Bij deze groep spreken we ook vaak van ‘economisch daklozen’ omdat zij geen of nauwelijks begeleiding nodig hebben. Er is momenteel weinig zicht op het aantal dakloze personen in onze gemeente en de omvang van de diverse categorieën, maar de problematiek is duidelijk aanwezig en vraagt om gerichte actie. Om een beter beeld te krijgen van de omvang heeft Rijswijk eind 2025 meegedaan aan de nieuwe ETHOS-telling, uitgevoerd via het Kansfonds). Mensen met een medische of sociale urgentie Deze groep heeft een dringende behoefte aan een woning vanwege een acute medische situatie of een sociale noodsituatie. Zij hebben een voorrangspositie ten opzichte van andere woningzoekenden omdat zij een urgentieverklaring hebben.

Hieronder vallen ook woningzoekenden die mantelzorg verlenen aan of ontvangen van een inwoner van Rijswijk.Regels hiervoor zijn opgenomen in de Huisvestingsverordening Rijswijk 2023 en lokale beleidsregels en zijn afgestemd met de regiogemeenten. De regels zijn afgelopen jaren aangescherpt, waardoor er eerst een daling in het aantal urgentieverklaringen te zien was. Afgelopen jaren zijn in Rijswijk jaarlijks rond de 35 huishoudens met een urgentieverklaringen gehuisvest. Dit aantal zal flink gaan toenemen als de Regiewet van kracht wordt en het aantal wettelijke urgentiecategorieën wordt uitgebreid en de regels minder streng worden. Uitstromers uit instellingen Inwoners van Rijswijk kunnen om uiteenlopende redenen tijdelijk in een (zorg)instelling verblijven, zoals mensen met een psychische kwetsbaarheid, verstandelijke beperking, slachtoffers van huiselijk geweld, ex-gedetineerden of dak- en thuislozen. Voor hen is de stap naar zelfstandig wonen vaak groot, maar ssentieel om verder te kunnen in hun leven. Tegelijkertijd maakt dit opvangplekken vrij voor anderen die acute zorg of begeleiding nodig hebben.

34

Een passende woning met de juiste begeleiding, is essentieel om deze overgang goed te laten verlopen. In Rijswijk groeit de vraag naar woningen voor deze doelgroepen, met name binnen het goedkope sociale huursegment. Over de toewijzing van woningen aan deze doelgroep hebben we afspraken gemaakt met zorgaanbieders en woningcorporaties in een convenant. We spreken hierbij van ‘convenants woningen’ . Daarbij wordt de woning verhuurd met een woon-zorg huurcontract. Zo zorgen we ervoor dat deze mensen veilig en zelfstandig kunnen wonen, met ondersteuning binnen handbereik. Jaarlijks worden ongeveer 40 mensen op deze wijze gehuisvest door de woningcorporaties in Rijswijk. We verwachten een aanzienlijke toename in dit aantal nu een groot deel van deze mensen een wettelijke urgentiestatus krijgen.

Aandachtsgroepen Aandachtsgroepen zijn groepen mensen die extra ondersteuning nodig hebben bij het vinden van een passende woning. Ze hebben vaak specifieke woonbehoefte, zoals een betaalbare woning, een woning met begeleiding, of een woning die past bij hun situatie. De overheid heeft de volgende doelgroepen als aandachtsgroep aangewezen: -

Ouderen Arbeidsmigranten Woonwagenbewoners Studenten Statushouders (via taakstelling) Jongeren

Ouderen Onder aandachtsgroep ouderen verstaat Rijswijk de inwoners van 65 jaar en ouder, die vanwege hun leeftijd vaker te maken krijgen met beperkingen in mobiliteit, gezondheid of toenemende zorgbehoeften. Deze groep heeft behoefte aan passende, levensloopbestendige huisvesting in de nabijheid van zorg- en welzijnsvoorzieningen. Rijswijk ziet ouderen als een aandachtsgroep, ondanks dat zij wettelijk niet als zodanig zijn benoemd, omdat het voor veel ouderen lastig is om geschikte woonruimte te vinden waarmee zij zelfstandig en comfortabel kunnen blijven wonen. In dit programma zetten we ons daarom actief in voor passende woonoplossingen voor ouderen, zodat zij comfortabel en zelfstandig in Rijswijk kunnen blijven wonen. Arbeidsmigranten Rijswijk kent, mede door de aanwezigheid van grote internationale werkgevers, een relatief hoog aantal internationale werknemers. Werknemers met een midden- of hoger inkomen zoeken doorgaans zelfstandig naar woonruimte. Buitenlandse werknemers die via uitzendbureaus werken, worden veelal aangeduid als arbeidsmigranten. Zij zijn vaak afhankelijk van het uitzendbureau voor hun huisvesting, wat hen extra kwetsbaar maakt. Rijswijk ziet arbeidsmigranten als aandachtsgroep vanwege de behoefte aan fatsoenlijke, tijdelijke en betaalbare huisvesting, met oog voor leefbaarheid en goede samenwerking met werkgevers en huisvesters.

35

Woonwagenbewoners Rijswijk kent van oudsher slechts een zeer kleine gemeenschap van woonwagenbewoners en heeft 2 woonwagenlocaties: Molenhof en De Strijp. De locatie Molenhof is in 2015 gerenoveerd en uitgebreid om aan de toenmalige behoefte te voldoen. De locatie De Strijp, gerealiseerd in 1997, is inmiddels sterk verouderd en wordt in 2026 volledig vernieuwd. Het merendeel van de woonwagens wordt verhuurd in het sociale huursegment. Het register van standplaatszoekenden in Rijswijk bedraagt ca. 100 inschrijvingen. 80% van de inschrijvingen betreft standplaatszoekenden die niet afkomstig zijn uit Rijswijk. Statushouders Statushouders vormen een aandachtsgroep omdat zij vaak een moeilijke startpositie hebben bij het vinden van een woning en afhankelijk zijn van begeleiding bij inburgering, werk en onderwijs. Zij vormen een belangrijke groep nieuwe inwoners van Rijswijk. Het is van groot belang dat zij een goede start kunnen maken met passende huisvesting, zodat zij snel kunnen inburgeren en actief kunnen bijdragen aan onze samenleving. De groep is gevarieerd: van éénpersoons huishoudens tot zeer grote gezinnen. De huisvestingsopgave voor statushouders wordt echter steeds complexer, zeker voor grote gezinnen waarvoor het aanbod zeer beperkt is.

Daarnaast verblijven veel statushouders in afwachting van hun nareizende gezinsleden, waardoor zij soms tijdelijk gehuisvest worden en later opnieuw moeten verhuizen. Dit vraagt om maatwerk en creatieve oplossingen, omdat ook deze gezinnen een stabiele woonbasis in Rijswijk kunnen vinden. Studenten Studenten hebben vooral tijdelijke en betaalbare woonruimte nodig. De druk op de regionale studentenhuisvesting is groot, waardoor studenten vaak genoodzaakt zijn om noodgedwongen thuis te blijven wonen of ver buiten de regio te zoeken. Door de directe nabijheid van de grote studentensteden Den Haag en Delft vinden wij het belangrijk om te ondersteunen in deze regionale woonopgave. Jongeren Jongeren vormen een aandachtsgroep vanwege de beperkte beschikbaarheid van betaalbare en passende woonruimte omdat zij vaak niet zelfstandig op zoek kunnen naar een woning. Door hun jonge leeftijd hebben zij ook minder inschrijf- en woonduur opgebouwd, waardoor hun slaagkans lager is dan woningzoekenden die al een woning huren. Zij zijn ‘starter’ in hun zoektocht naar een woning. Onder jongeren verstaat Rijswijk inwoners in de leeftijd van 18 tot en met 27 jaar, die zich in de overgangsfase bevinden van thuis- of begeleid wonen naar zelfstandig wonen.

Deze groep omvat onder meer studenten, starters, jongeren die uitstromen uit de jeugdzorg, en jongvolwassenen die extra begeleiding nodig hebben bij het zelfstandig wonen. Hiermee overlapt deze groep met andere aandachtsgroepen.

36

Bijlage 3: Participatie en verantwoording Stakeholdersbijeenkomst 9 april 2025 Aanwezigen; woningcorporaties, zorg- en welzijnsinstellingen, marktpartijen, makelaars en andere betrokken stakeholders. Deze bijeenkomst was gericht om het gesprek aan te gaan in hoofdzaak over twee onderwerpen; meer betaalbare woningen bouwen en het huisvesten van aandachtsgroepen. We inventariseerden ‘wat is er nodig’ en ‘hoe kunnen we samenwerken aan deze opgaven’ . In drie thema sessies haalden we onderstaande input op. Thema 1. Nieuwbouw: betaalbare woningen, nieuwe woonvormen, kansen voor versnelling. Thema 2. Wonen en zorg: groepen in de knel, samenwerking tussen verschillende partijen lokaal en regionaal. Thema 3. Leefbaarheid: kwaliteit bestaande voorraad, concentratie kwetsbare inwoners, eenzaamheid en ontmoeting. Meer (betaalbare) woningen De gemeente moet meer capaciteit inzetten om woningbouwprocessen te versnellen, eventueel door extern in te huren. Nu duren procedures te lang door gebrek aan tijd en middelen. Daarbij is het belangrijk dat betaalbaar bouwen financieel haalbaar blijft en de onrendabele top wordt beperkt. Er is behoefte aan een compensatieregeling voor sociale huur bij grotere projecten en ruimte voor uitruil tussen ontwikkelaars. De afspraak om 2/3 betaalbare woningen te realiseren wordt als belangrijke afspraak beschouwd.

Er is draagvlak voor het toepassen van Bouwstroom/ conceptueel bouwen om te versnellen. Verder wordt geadviseerd om participatie tijdig te organiseren om vertraging te voorkomen, zoals bijvoorbeeld processen bij de Raad van State. Het toevoegen van bijvoorbeeld meer Tiny Houses wordt als onwenselijk gezien, omdat dit kleine toevoegingen zijn. Er is een nadrukkelijke wens om meer te bouwen voor starters. Huisvesting van aandachtsgroepen / Wonen met zorg De huisvesting voor zorgverleners (zoals huisartsen) wordt als groeiend probleem ervaren. Er is behoefte aan meer woonconcepten met zorg (“wonen met een plus”), zowel in sociale huur als middenhuur. Er wordt benoemd dat specifieke doelgroepen momenteel moeilijk aan passende huisvesting komen; jongeren die noodgedwongen thuis blijven wonen, daklozen en huishoudens die net boven de sociale huurgrens uitkomen. Er wordt gepleit voor de ontwikkeling van gemengde woonconcepten, met aandacht voor inkomensdiversiteit en een evenwichtige mix van zorgbehoevenden en zelfredzamen. Ook wordt voorgesteld woningen toe te wijzen op basis van meerdere indicatoren. Inspirerende voorbeelden die hierbij genoemd zijn, zijn Abtswoude Bloeit in Delft en Knarrenhof. Er is de wens om meer in te zetten in nabuurschap; naar elkaar om kijken in de buurt, zodat mensen minder snel afhankelijk zijn van de overheid.

Woningcorporaties Corporaties willen maximaal 30% van hun woningen toewijzen aan ‘bijzondere doelgroepen’ (zoals mensen met een zorgvraag). Bewoners zouden vragen om betere spreiding van aandachtsgroepen, zodat niet alleen sociale huurwijken deze verantwoordelijkheid dragen. Zowel gemeenten als woningcorporaties hebben beperkte financiële ruimte, daarom wordt de samenwerking aangemoedigd met maatschappelijke stichtingen en organisaties die zich willen inzetten voor innovatieve woonvormen.

37

Bijlage 4: Bronnenlijst Landelijke wet- en regelgeving en beleid - Omgevingswet - Huisvestingswet 2014 - Wet Versterking regie volkshuisvesting (Regiewet) Wetsvoorstel Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) - Gewijzigd voorstel Wet versterking regie volkshuisvesting (03-07-2025) - Kamerbrief - 2e nota van wijziging Wet versterking regie volkshuisvesting (13-02-2025) - Wet goed verhuurderschap 2025 - Wet betaalbare huur - Nationale Woon- en Bouwagenda - Programma Wonen en zorg voor ouderen (2022) - Programma Een thuis voor iedereen (2024) Regionale regelgeving en beleid - Zuid-Hollandse Omgevingsverordening - Provincie Zuid-Holland (2025) - Regionale Realisatieagenda's Wonen - Provincie Zuid-Holland Gemeentelijke regelgeving en beleid - Huisvestingsverordening Rijswijk 2023 - Woonvisie 2015 - 2025 | Gemeente Rijswijk - Omgevingsvisie gemeente Rijswijk, 2025-2050 - ‘Vijf sporen op weg naar 30% sociale woningvoorraad’ - Actieagenda sociale woningbouw Rijswijk, 2025 - Woonzorgvisie Rijswijk 2021-2030- "Als wonen een Zorg is" Overige bronnen - Woningmarktanalyse rapport gemeente Rijswijk, RIGO, april 2024 - Gemeente Rijswijk in cijfers en grafieken | AlleCijfers.nl - CBS/Rijswijk in Cijfers - Datawonen - huursector Rijswijk, ministerie VROM - Copaan Buurtinformatie, Rijswijk - Rapport-Explica - tabellenboek sociale huursector Haaglanden 2025

38