RIB 25 002 Bijlage A Uitvoeringprogramma Preventie met gezag 2025-2027

Corsanr. 25.003690

Uitvoeringsprogramma 2025-2027 Preventie met gezag Rijswijk

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................2 1. Inleiding...............................................................................................................4 1.1 Afbakening en ambitie van het programma Preventie met gezag ...............................4 1.2 Preventie met gezag als lerende aanpak .................................................................4 1.3 Leeswijzer ..........................................................................................................5 2. Analyse ...................................................................................................................6 2.1 Context van de gemeente Rijswijk .........................................................................7 2.2 De invloed van criminaliteit op (jonge) kinderen ......................................................8 2.3 Specifieke doelgroepen in de (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit ...9 2.4 Conclusie ...........................................................................................................9 3.

Doel en doelgroep ..................................................................................................10 3.1 Doel ................................................................................................................10 3.2 Afbakening doelgroep ........................................................................................11 4. Plan van aanpak .....................................................................................................13 5. Programmastructuur en omgeving ...........................................................................23 5.1 Programmastructuur .........................................................................................23 5.2 Omgeving .........................................................................................................23 6. Monitoring en evaluatie ..........................................................................................24 6.1 Opzet monitoring en evaluatie ............................................................................24 7. Financiën ..............................................................................................................26 8. Risico's en beheersmaatregelen ...............................................................................27 9.

Communicatie .......................................................................................................28 Bijlage 1: betrokken partijen ........................................................................................30 Bijlage 2: verdiepende analyse Preventie met gezag Rijswijk ............................................31 Bijlage 3: resultaten Stem van de jongeren 2024 ............................................................43

Voorwoord Het Ministerie van Justitie en Veiligheid heeft de gemeente Rijswijk geselecteerd voor het landelijke programma Preventie met gezag. In dit uitvoeringsprogramma 2025 - 2027 staat beschreven hoe de gemeente Rijswijk hier de komende tweeënhalf jaar (tot en met juni 2027) samen met haar netwerkpartners uitvoering aan geeft. Het doel van Preventie met gezag is voorkomen dat kinderen, jongeren en jongvolwassenen in de leeftijd van 8 tot en met 27 jaar in de (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit terechtkomen of daar verder in afglijden1. In mei 2024 heeft het college van burgemeester en wethouders een aanvraag ingediend om de lokale preventieaanpak van (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit te versterken. Deze aanvraag is in juli 2024 door het Ministerie van Justitie en Veiligheid goedgekeurd. De gemeente Rijswijk ontvangt in totaal € 1.239.672 (exclusief BTW) aan extra middelen voor een periode van 3 jaar: van juli 2024 tot en met juni 2027. In de startfase van Preventie met gezag is samen met partnerorganisaties een verdiepende analyse uitgevoerd naar de situatie in Rijswijk. De analyse geeft beter zicht op de lokale problematiek met (ondermijnende en georganiseerde) jeugdcriminaliteit. Op basis van de probleemanalyse zijn keuzes gemaakt over investeringen waarmee we de lokale preventieaanpak jeugdcriminaliteit duurzaam verbeteren.

Daarmee staat de basis voor een gerichte integrale aanpak waar wij als gemeente vertrouwen in hebben.

1

Beslisnota Ministerie van Justitie en Veiligheid (4 april 2024). Incidentele ondersteuning lokale preventieve aanpak Preventie met Gezag.

1. Inleiding Het Ministerie van Justitie en Veiligheid heeft de gemeente Rijswijk geselecteerd voor het landelijke programma Preventie met gezag. Ook in de gemeente Rijswijk is (ondermijnende) jeugdcriminaliteit aanwezig. Met de meeste kinderen en jongeren gaat het goed, maar een deel van hen is (extra) kwetsbaar voor (online) invloeden, verleiding en dwang vanuit de criminaliteit. In de probleemanalyse is gekeken naar kenmerken die kunnen bijdragen aan deze kwetsbaarheden. Daarin zien we dat gemeente Rijswijk een middelgrote gemeente is met grootstedelijke problematiek en grootstedelijke invloeden. Jeugdcriminaliteit ontwikkelt zich over gemeentegrenzen heen. En bij een deel van de inwoners stapelen problemen op het gebied van armoede, bestaanszekerheid, onderwijs, werk, wonen en veiligheid zich op. Dat maakt sommige jeugdigen extra kwetsbaar. De gemeente Rijswijk gebruikt de tijdelijke middelen van Preventie met gezag om te investeren in haar lokale preventieaanpak jeugdcriminaliteit. Hiermee willen we zoveel mogelijk voorkomen dat kinderen, jongeren en jongvolwassenen in de (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit terechtkomen of daarin afglijden. Want jeugdigen verdienen een kans om veilig en met perspectief op te groeien.

1.1 Afbakening en ambitie van het programma Preventie met gezag Gemeente Rijswijk wil duurzaam investeren in haar lokale preventieaanpak jeugdcriminaliteit zodat kinderen, jongeren en jongvolwassenen veilig en met perspectief kunnen opgroeien. De effecten moeten dus ook na juni 2027 merkbaar zijn. Daarom zijn we terughoudend met tijdelijke projecten en gedragsinterventies die we na juni 2027 niet kunnen voortzetten. Samen met netwerkpartners kijken we hoe we met tijdelijke middelen de bestaande inzet kunnen versterken. Dat gaat om partners als scholen, politie en het jongerenwerk. Bijlage 1 bevat een overzicht van netwerkpartners die betrokken zijn bij dit uitvoeringsprogramma. Al met al biedt Preventie met gezag waardevolle kansen, maar tegelijkertijd zijn keuzes noodzakelijk: vanuit Pmg kunnen niet alle (onderliggende) problemen worden opgelost. Zo bleek uit de probleemanalyse onder betrokken partners een behoefte aan de inzet van extra (ambulant) jongerenwerk en opbouwwerk, maar is het beschikbare tijdelijke budget vanuit de Pmg middelen hiervoor beperkt. Binnen Preventie met gezag Rijswijk leggen we daarom focus op doelgroepen, locaties en wijken waar risico's of problemen samenkomen. En we sluiten in de aanpak zoveel mogelijk aan bij het beleid en de uitvoering van de andere beleidsterreinen.

1.2 Preventie met gezag als lerende aanpak We richten Preventie met gezag in als lerende aanpak. Tijdens het programma volgen we kritisch wat we doen en wat er nodig is. Hoe ontwikkelt de problematiek in Rijswijk zich? Hoe ontwikkelen de grootstedelijke problemen en invloeden zich in Rijswijk? En zetten we dan lokaal met onze partners de juiste acties en maatregelen in? De interventies die in het kader van Pmg worden ingezet, worden

tussentijds geëvalueerd en doorontwikkeld. Zo duurzaam mogelijk sluiten we aan bij nieuwe inzichten, bijvoorbeeld ook uit andere gemeenten die een Pmg aanpak hebben, en nieuwe effectieve interventies. Bij de uitvoering van Preventie met gezag in Rijswijk hanteren we als uitgangspunten: -

Kinderen en jongeren hebben doorlopend een stem in het programma. We blijven investeren in het steeds beter begrijpen van de problematiek. We sluiten aan bij de leefwereld, drijfveren en talenten van de doelgroep. We richten onze aandacht op wijken en locaties met meer risico's of problemen. We werken samen met betrokken partners, ook over grenzen van gemeenten heen. We benutten experimenteerruimte in de aanpak: we leren samen wat nodig is en wat werkt.

1.3 Leeswijzer Hoofdstuk 2 bevat een analyse van de huidige problematiek in Rijswijk. In hoofdstuk 3 werken we het doel van het programma en de afbakening van de doelgroep verder uit en in hoofdstuk 4 beschrijven we de inspanningen en interventies. In hoofdstuk 5 gaan we in op de programmastructuur en de samenwerking met partners. Hoofdstuk 6 bevat de opzet van monitoring en evaluatie. In hoofdstuk 6 staat de financiële vertaling van de aanpak en tot slot lichten we in hoofdstuk 8 de belangrijkste risico's toe.

2. Analyse Het eerste doel van Preventie met gezag Rijswijk is (beter) zicht krijgen op de lokale problematiek met (ondermijnende en georganiseerde) jeugdcriminaliteit in Rijswijk. Daarvoor is met netwerkpartners een analyse uitgevoerd. Deze is gebaseerd op data van de gemeente, politie, Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en netwerkpartners. Daarnaast zijn beschikbare onderzoeken en signalen van Rijswijkse netwerkpartners en medewerkers in de gemeentelijke uitvoering geanalyseerd. Bijlage 1 bevat een overzicht van alle partijen die hebben bijgedragen aan de probleemanalyse en het uitvoeringsprogramma. Dit hoofdstuk bevat de belangrijkste conclusies en resultaten van de analyse. De volledige analyse is toegevoegd als bijlage 2. In die bijlage treft u ook een nadere onderbouwing, de bijbehorende cijfers en een gedetailleerdere toelichting op signalen, trends en ontwikkelingen. Om focus aan te brengen in het programma Preventie met gezag wordt in de analyse de nadruk gelegd op zorgwekkende trends en ontwikkelingen en op jeugdigen die (een verhoogd risico hebben op) toetreden en afglijden in de jeugdcriminaliteit. Dat neemt niet weg dat het met de meeste Rijswijkse jeugdigen goed gaat. De verdiepende analyse moet daarom in een breder perspectief worden bezien. Om een beeld te geven van de situatie in Rijswijk bespreken we: 1. De context van de gemeente Rijswijk; 2.

De invloed van (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit op (jonge) kinderen; 3. Specifieke doelgroepen die actief zijn of carrière maken in de (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit. Het kader hieronder bevat de belangrijkste conclusies van de ‘Stem van de jongere’ 2024. In bijlage 3 is een verdere toelichting op deze opbrengst opgenomen. In 2024 zijn voor Preventie met gezag Rijswijk 37 jongeren gesproken via online enquêtes en gesprekken met welzijnspartijen. Daarmee is een start gemaakt met de stem van de jongere die doorlopend een rol krijgt binnen Preventie met gezag. Uit de resultaten blijkt dat jongeren in Rijswijk criminaliteit zien in hun omgeving. In de enquête geeft 65% aan weleens criminaliteit te zien, met specifieke meldingen over onveilige plekken als het winkelcentrum en (de omgeving van) scholen. Meisjes ervaren deze plekken vaker als intimiderend. Uit de enquête blijkt dat incidenten zoals pesten en cyberpesten door de meeste jongeren worden waargenomen, maar ook (winkel)diefstal, geweld en ronselen wordt door minimaal de helft van de jongeren gezien. Ook noemen zij voorbeelden van intimidatie, zoals de trend om in het openbaar iemands broek naar beneden te trekken of de online trend ‘raad de leerling’. Deze laatste trend is een vorm van online exposure.

Jongeren geven ook het belang van beschermende factoren aan, zoals een veilige omgeving buitenshuis en het hebben van hobby’s. Om het bewustzijn van Rijswijkse jongeren te vergroten en criminaliteit te voorkomen, adviseren ze om zichtbare politie-inzet te verhogen en voorlichting over specifieke problemen als vapen in te zetten.

2.1 Context van de gemeente Rijswijk Er is veel onderzoek gedaan naar risicofactoren voor delinquent gedrag in het algemeen en voor de aanwas in de (georganiseerde) criminaliteit in het bijzonder2. Hieruit blijkt dat kenmerken op het gebied van onderwijs, financiën, wonen en criminaliteit in de (sociale) omgeving bijdragen aan kwetsbaarheid van jeugdigen voor verleiding of dwang vanuit de criminaliteit. Zeker als meerdere risicofactoren samenkomen in één buurt, gezin of persoon en beschermende factoren zoals een steunende derde, erkenning van talenten en persoonlijke aspiraties ontbreken. Ook in de gemeente Rijswijk zijn deze risicofactoren aanwezig. Rijswijk is een middelgrote gemeente, met grootstedelijke problematiek en met grootstedelijke invloeden. Zo is het aandeel kinderarmoede met 13,2% relatief hoog (cijfers van 2022) en zien professionals een toename van zware, meervoudige problematiek in gezinnen. Regionaal kent gemeente Den Haag de meeste sociale problematiek, maar Rijswijk lijkt mee te groeien met Den Haag. Een deel van de Rijswijkse kinderen en jongeren groeit op in een omgeving die bijdraagt aan kwetsbaarheid voor verleiding of dwang vanuit de criminaliteit. De ontwikkeling van achterstanden en kwetsbaarheden staat niet los van de demografische ontwikkeling.

Het aantal inwoners groeit in Rijswijk opvallend snel en daarmee neemt ook de (stapeling van) grootstedelijke problematiek toe. Mede door het aandeel sociale huurwoningen en het regionale woningtekort komen mensen met verschillende kwetsbaarheden vanuit de regio naar Rijswijk. Zo is het aandeel eenoudergezinnen met 30,4% van alle gezinnen relatief hoog en nam het aantal eenoudergezinnen in Rijswijk tussen 2010 en 2024 met maar liefst 58,3% toe. De grootstedelijke problematiek komt voor in alle wijken van de gemeente Rijswijk, maar binnen specifieke buurten komen kwetsbaarheden sterker samen. Van oudsher is de Muziekbuurt een kwetsbare wijk in Rijswijk, maar uit cijfers van de gemeente Rijswijk en signalen van partners en professionals blijkt dat ook in andere buurten kwetsbaarheden (extra) samenkomen. Het gaat bijvoorbeeld om (delen van) Stervoorde, het Havenkwartier, het Stationskwartier en de Ministerbuurt. Daarnaast zien we dat in het dagelijks leven de grenzen tussen wijken en gemeenten vervagen. Rijswijk ligt aaneengesloten tussen de gemeenten Delft en Den Haag, maar voor veel bewoners zijn deze gemeentegrenzen van weinig betekenis. Kinderen en jongeren gaan over gemeentegrenzen heen naar school en ontmoeten elkaar dagelijks op school, op straat en online. Daarbij staan kinderen soms in een andere gemeente ingeschreven dan waar ze (vast) verblijven.

Dat inwoners over gemeentegrenzen heen bewegen, zien we bijvoorbeeld ook bij (ernstige) incidenten met Haagse leerlingen op en rond scholen in Rijswijk en bij jeugdcriminaliteit. In 2023 registreerde de politie 373 incidenten in Rijswijk met een verdachte onder de 27 jaar. Slechts in 79 gevallen stond de verdachte ook ingeschreven in Rijswijk (21,2%). Tegelijkertijd registreerde de politie in 2023 ook 261 incidenten in andere gemeenten met een verdachte onder de 27 jaar uit Rijswijk. 2 Zie bijvoorbeeld: Van Wijk, W., van Esseveldt, J., Broekhuizen, J. & Bervoets, E. (2021). Jongeren en georganiseerde

drugscriminaliteit in de regio Den Haag: Een onderzoek naar aard, omvang, voedingsbodems en preventie.

Om de doorgroei vanuit jeugdcriminaliteit naar ondermijnende criminaliteit te begrijpen, is tot slot gekeken naar de aanwezigheid en ontwikkeling van ondermijnende criminaliteit onder volwassenen. Ondermijnende criminaliteit is in Rijswijk aanwezig, ontwikkelt zich in een regionale context en manifesteert zich over gemeentegrenzen heen. Net als jeugdcriminaliteit worden veel ondermijnende delicten over gemeentegrenzen heen gepleegd. Tussen 2020-2022 werden meer ondermijnende delicten in Rijswijk gepleegd door personen die stonden ingeschreven in de gemeente Den Haag (165) dan door personen die stonden ingeschreven als inwoner van Rijswijk (120).

2.2 De invloed van criminaliteit op (jonge) kinderen De geregistreerde jeugdcriminaliteit is afgelopen decennia in heel Nederland fors afgenomen. Ten opzichte van 2006-2008 was in 2023 zelfs sprake van meer dan een halvering van het aantal verdachten per 1.000 jeugdigen. Dat is op zichzelf een geruststellende ontwikkeling. Toch zijn er bij Rijswijkse netwerkpartners zorgen over het beperkte zicht op (online) criminaliteit, de verjonging van criminaliteit en zijn er lokaal signalen van het verleiden van kwetsbare kinderen en jongeren vanuit de criminaliteit. De online leefwereld speelt daarin een belangrijke rol. De verbinding via apps en social media is bepalend voor het leven van jeugdigen. Zo leiden online conflicten en digitaal pesten tot ruzie en geweld in de fysieke wereld. Criminaliteit raakt daar eenvoudig mee vermengd. Voor kinderen is online criminaliteit en het online aanbod van bijvoorbeeld drugs of criminele klusjes binnen handbereik. Tegelijkertijd is deze wereld voor veel ouders en organisaties een black box in die zin dat zij niet altijd goed zicht hebben op wat er zich in de online wereld van hun kind(eren) afspeelt. Meerdere partnerorganisaties en professionals uit Rijswijk delen hun zorgen over kwetsbare kinderen en jongeren die slachtoffer lijken te worden van ronselen, verleiding of dwang om strafbare feiten te plegen.

Hierover zijn geen betrouwbare cijfers beschikbaar. Wel worden zorgen en signalen breed gedeeld. Het komt voor dat aan kinderen en/of jongeren gevraagd wordt klusjes te doen die uiteenlopend van aard zijn, van de handel in vapes in groep 8 en de brugklas tot 14-jarigen die pakketjes rondbrengen of slachtoffer worden van geldezel-constructies voor het oversluizen of witwassen van geld. Vaak gaat het om jongens en meiden die om verschillende redenen kwetsbaar zijn voor beïnvloeding, verleiding of dwang vanuit de criminaliteit. Het gaat om factoren als een jonge leeftijd, naïviteit, een licht verstandelijke beperking (lvb), minder ouderlijk toezicht of ouderbetrokkenheid, armoede en (informele) schulden. Ook negatieve rolmodellen, negatieve online invloeden en de verleiding van het ‘snelle geld’ spelen soms mee. Verder zijn er specifiek zorgen gedeeld over jonge kinderen die worden gezien op ‘hotspots voor overlast’ of rond overlastgevende groepen en zijn er bij sommige netwerkpartners zorgen over kinderen en jongeren die steeds jonger of sneller betrokken lijken te zijn bij zware delicten zoals wapenbezit of (gewapende) overvallen. Tot slot zijn er specifieke zorgen gedeeld over meiden die extra kwetsbaar lijken te zijn voor misbruik en uitbuiting. Op deze groep is minder zicht; zij blijven makkelijk(er) onder de radar.

2.3 Specifieke doelgroepen in de (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit Tot slot is gekeken naar jeugdigen die volgens politieregistraties in de (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit actief zijn. Op basis van politiedata en data van het CBS is een voorlopige inschatting gemaakt van de omvang en de kenmerken van deze groep. Van de circa 16.000 kinderen en jongeren tot 25 jaar in Rijswijk, blijkt dat er in 2021 circa 420 jeugdigen in de leeftijd 10-23 jaar een verhoogd risico liepen om verdacht te worden van een drugsdelict. Omdat het aantal (jonge) inwoners, de grootstedelijke problematiek en de risicofactoren in Rijswijk toenemen, is het aannemelijk dat dit aantal sinds 2021 is gestegen. Kijkend naar jeugdigen die eerste stappen zetten in de criminaliteit, blijkt uit politiecijfers dat in 2023 in totaal 225 personen (tot 27 jaar) uit Rijswijk verdacht zijn van enig misdrijf. Uit een verdiepende analyse van politiedata komen vervolgens 117 personen (tot 27 jaar) uit Rijswijk naar voren die mogelijk behoren tot de doelgroepen van Preventie met gezag: jonge aanwas, doorgroeiers en harde kern. Bij deze analyse zijn de indelingen en criteria gehanteerd van Preventie met gezag Den Haag (voor verdere toelichting op de definities en criteria zie paragraaf 3.2).

Van de 117 personen die mogelijk behoren tot de doelgroepen van Preventie met gezag, behoren 75 personen tot de mogelijke groep jonge aanwas en 42 personen tot groepen die mogelijk verder afglijden in de ondermijnende (jeugd)criminaliteit: doorgroeiers en harde kern. Deze kleine groep mogelijke doorgroeiers en harde kern is verantwoordelijk voor een relatief groot aantal van de gepleegde delicten en relatief zwaar aandeel van de gepleegde delicten. In de regio Den Haag zien we tot slot overlap en doorgroei vanuit rivaliserende jeugdgroepen naar de (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit. Uit de analyse blijkt dat Rijswijk geen ‘eigen’ rivaliserende jeugdgroepen heeft, maar dat sommige jongeren uit Rijswijk wel deel uitmaken van (rivaliserende) jeugdgroepen in Den Haag of Delft. Dat past bij het beeld dat jeugdcriminaliteit en ondermijnende criminaliteit niet stopt bij de gemeentegrenzen.

2.4 Conclusie Concluderend zien we in de gemeente Rijswijk dat (ondermijnende) jeugdcriminaliteit zich regionaal ontwikkelt met lokale effecten. Gemeentegrenzen blijken in het dagelijks leven van kinderen en jongeren en in de jeugdcriminaliteit van weinig betekenis. Daarmee is deze criminaliteit ook in Rijswijk aanwezig en zijn er ook in Rijswijk sociale problemen die bijdragen aan een voedingsbodem voor (jeugd)criminaliteit. In die context duiden we de opgaven voor Preventie met gezag. Met de meeste kinderen en jongeren in Rijswijk gaat het goed. Wel kunnen zij (online) in aanraking komen met verleiding vanuit de (ondermijnende) jeugdcriminaliteit. Een deel van hen is (extra) kwetsbaar voor criminele invloeden, verleiding en dwang. Daarbinnen zien we een kleine groep van circa 117 jongeren en jongvolwassenen die ook zichtbaar eerste stappen zetten in de criminaliteit of hierin actief zijn. Uit politiecijfers blijkt dat een groep van 42 jeugdigen verantwoordelijk is voor een relatief groot aantal van de gepleegde delicten en relatief zwaar deel van de gepleegde delicten.

3. Doel en doelgroep Zoals aangegeven in de inleiding van dit uitvoeringsprogramma wil de gemeente Rijswijk duurzaam investeren in haar lokale preventieaanpak jeugdcriminaliteit. In dit hoofdstuk beschrijven we de doelen voor de uitvoering van Preventie met gezag Rijswijk. Daarnaast specificeren we de doelgroep op basis van de probleemanalyse.

3.1 Doel Het hoofddoel voor Preventie met gezag Rijswijk is:

“Duurzaam versterken van de lokale preventieaanpak jeugdcriminaliteit om te voorkomen dat kinderen, jongeren en jongvolwassenen in de leeftijd van 8 tot en met 27 jaar in de (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit terecht komen of daar verder in afglijden".

Op basis van de probleemanalyse en gesprekken met netwerkpartners formuleren we de volgende subdoelen voor de aanpak Preventie met gezag Rijswijk: Doelstelling 1: Beter zicht op de problematiek en de doelgroep Samen met netwerkpartners is een verdiepende analyse uitgevoerd voor (beter) zicht op de lokale problematiek met (ondermijnende) jeugdcriminaliteit. Daarnaast geven we jeugdigen doorlopend een stem in de aanpak en investeren we in beter zicht op de online leefwereld. Tot slot is leren en uitwisselen met netwerkpartners en professionals een rode draad in de aanpak. Zo blijven we investeren in het steeds beter begrijpen van de problematiek en de doelgroep. Doelstelling 2: Voorkomen dat kwetsbare kinderen en jongeren in de criminaliteit belanden. We investeren in de weerbaarheid van (kwetsbare) jeugdigen en hun ouders tegen risico's en verleiding vanuit de criminaliteit. Het is belangrijk dat ouders en professionals kunnen inschatten waar mogelijk risico's ontstaan zodat deze worden voorkomen of vroegtijdig wordt ingegrepen. Dat kan gaan om opgroei- en opvoedproblemen, risico's in de (online) omgeving en/of om signalen dat een jeugdige (al dan niet gedwongen) eerste stappen zet in de criminaliteit. Doelstelling 3: Voorkomen dat jonge aanwas en doorgroeiers verder afglijden.

We investeren in grenzen stellen en perspectief bieden om te voorkomen dat jeugdigen die eerste stappen zetten in de criminaliteit daarin (verder) afglijden. Samen met netwerkpartners investeren we in een effectieve aanpak met een goede onderlinge samenwerking. In de aanpak focussen we op locaties en gebieden waar problemen samenkomen. Voor de jongeren die met één been in de criminaliteit staan, ontwikkelen we een persoonsgerichte aanpak.

Uit de probleemanalyse volgt dat (ondermijnende) jeugdcriminaliteit niet stopt bij gemeentegrenzen. Aanvullend op bovenstaande subdoelen investeren we daarom doorlopend in het verbeteren van de samenwerking over gemeentegrenzen heen. Dit leidt tot de volgende overkoepelende doelstelling: Programmabrede inzet: Verbeteren aanpak jeugdcriminaliteit over gemeentegrenzen heen. (Ondermijnende) jeugdcriminaliteit stopt niet bij gemeentegrenzen. Een effectieve aanpak vraagt samenwerking tussen organisaties en gemeenten. Voor Rijswijk lijken op dit moment vooral de gemeenten Den Haag en Delft van belang. Op verschillende onderdelen van Preventie met gezag versterken we gaande het uitvoeringsprogramma de samenwerking met buurgemeenten voor een effectievere aanpak van jeugdcriminaliteit. We starten klein, met focus op samenwerking met Den Haag en focus plekken waar problemen samenkomen. Successen breiden we uit. De beoogde resultaten per doelstelling volgen uit de beoogde resultaten per investering (zie hoofdstuk 4). De resultaten per investering geven de reikwijdte van onze inzet en ambities aan. Onderstaande afbeelding geeft de doelen schematisch weer.

3.2 Afbakening doelgroep Preventie met gezag is gericht op kinderen, jongeren en jongvolwassenen in de leeftijd van 8 tot 27 jaar. Met de meeste kinderen en jongeren in Rijswijk gaat het goed. Wel kunnen zij (online) in aanraking komen met verleiding vanuit de (ondermijnende) jeugdcriminaliteit. Een deel van hen is (extra) kwetsbaar voor ronselen, verleiding en dwang vanuit de criminaliteit. Een klein deel van deze jongeren zet al eerste stappen in de criminaliteit of is zelfs bezig met een criminele carrière. Om te zorgen dat interventies aansluiten bij de doelgroep, gebruiken we in het programma een zogeheten levensloop-benadering. Dit houdt in dat we binnen de totale doelgroep onderscheid maken op basis van leeftijd en criminele carrière. Iedere levensfase kent namelijk specifieke risico's en biedt specifieke kansen voor een preventieve aanpak. Zo is het effect van ouderbetrokkenheid groter voor kinderen op basisschoolleeftijd dan bij jongvolwassenen.

Bij de indeling van doelgroepen sluiten we aan bij de definities en criteria van Preventie met gezag Den Haag3 die de aanpak sinds 2023 in ontwikkeling en uitvoering heeft. Zo kan de politie vergelijkbare analyses maken van de (mogelijke) jonge aanwas, doorgroeiers en harde kern in Rijswijk en kunnen we makkelijker onze ervaringen in de uitvoering uitwisselen met de gemeente Den Haag en gemeente Delft. In onderstaand schema lichten we de doelgroepen toe. Nr.

Doelgroep

Omschrijving

1.

Risicojongeren

Jeugdigen die om verschillende redenen (extra) kwetsbaar zijn voor ronselen, verleiding of dwang vanuit de (ondermijnende) criminaliteit. Interventies moeten aansluiten bij de leeftijd en levensfase van deze jeugdigen. Jeugdigen die eerste stappen zetten in de (ondermijnende) jeugdcriminaliteit. In deze groep zitten zowel slachtoffers van criminele uitbuiting (‘loopjongens’) als jeugdigen die kunnen of willen doorgroeien in de criminaliteit. Jongeren en jongvolwassenen die doorgroeien in de (ondermijnende) jeugdcriminaliteit. Deze groep is vaak minder grijpbaar. Vaak ambiëren ze een carrière in de criminaliteit en liggen de kansen voor doorgroeien binnen handbereik.

 

Beroepscriminelen met een link naar een groter crimineel netwerk. Zij vormen vaak ook een negatief rolmodel.

 

2.

3.

4.

Jonge aanwas

Doorgroeiers

Harde kern

Kenmerken

   

  



3

8 t/m 18 jaar Nog geen criminele carrière, wel een hoger risico om betrokken te raken Vaak zijn er meerdere kwetsbaarheden bij deze persoon en/of in het gezin 8 t/m 22 jaar 1 of 2 antecedenten in de (ondermijnende) jeugdcriminaliteit Problemen op minimaal 2 leefgebieden

12 t/m 26 jaar Minimaal 3 antecedenten in de (ondermijnende) jeugdcriminaliteit Signalen dat hij/zij een criminele carrière georganiseerde criminaliteit ambieert of hierin dreigt af te glijden 12 t/m 26 jaar Meerdere antecedenten of verdenkingen van ondermijnende criminaliteit Een link met groter crimineel netwerk

Gemeente Den Haag (2023). Uitvoeringsprogramma Preventie met gezag Den Haag Zuidwest. Doen wat nodig is, doen wat werkt.

4. Plan van aanpak In dit hoofdstuk beschrijven we hoe de gemeente Rijswijk de komende tweeënhalf jaar (tot en met juni 2027) uitvoering geeft aan Preventie met gezag. We beschrijven de afzonderlijke investeringen en specificeren per investering de achterliggende analyse, het doel, de doelgroep, de activiteiten en beoogde resultaten. De investeringen zijn onder te verdelen in vier categorieën: -

Gedragsinterventies die we inzetten voor individuele of groepen jeugdigen; Procesverbeteringen die we inzetten om de gemeentelijke aanpak duurzaam te verbeteren; Samenwerking met partnerorganisaties die we intensiveren of verbeteren; Capaciteit die we inzetten om cruciale interventies en processen mogelijk te maken.

Vanwege het tijdelijke karakter van de Preventie met gezag -middelen zijn we terughoudend met gedragsinterventies die we na juni 2027 niet kunnen voortzetten. We kiezen voor investeringen in procesverbetering, samenwerking en capaciteit waarmee we de aanpak jeugdcriminaliteit duurzaam versterken. 1. Stem van de jongeren Analyse Alleen samen met de doelgroep krijg je zicht op wat er speelt, wat er nodig is en wat werkt. Het bereiken van de doelgroep(en) is niet eenvoudig: de doelgroep is breed, jeugdigen praten niet zomaar met ‘de overheid’ en er is geen strategie waarmee je iedereen bereikt. Jeugdigen echt een stem geven, vraagt tijd, aandacht en een benadering waarmee verschillende (groepen) jeugdigen passend worden benaderd. Doel We geven jeugdigen doorlopend een stem binnen het programma. We leren van hun ervaringen, behoefte en leefwereld. Dat is de basis voor het (verder) ontwikkelen van interventies. Zo leidt beter inzicht in de problematiek tot een effectievere aanpak. Door jeugdigen een kans te geven mee te denken en werken aan een gemeentebrede aanpak, dragen we bovendien bij aan hun (zelf)vertrouwen en verantwoordelijkheid. Doelgroep We willen alle jeugdigen een stem geven, dus richten we ons allereerst op de brede groep kinderen, jongeren en jeugdigen tussen 8 en 27 jaar via het online jongerenwerk.

Daarnaast benaderen we samen met netwerkpartners specifieke groepen die kwetsbaar zijn voor verleiding of dwang vanuit de criminaliteit (zoals kwetsbare meiden) en jeugdigen die al met één been in de criminaliteit staan (‘boefjes’). Jaarlijks specificeren we met netwerkpartners de aantallen en (kwetsbare) doelgroepen die we (extra) willen betrekken. Activiteiten Ophalen ervaringen en behoeften In 2024 is met meerdere netwerkpartners gesproken en zijn twee netwerkpartners gestart met het ophalen van ervaringen van Rijswijkse jongeren. In 2025 zetten we de inspanningen voort op verschillende manieren:  Online. Via het online jongerenwerk van Epic Youth worden vragen uitgezet onder Rijswijkse jongeren. Zo krijgen we zicht op hun leefwereld en kunnen we met vragen inspelen op actualiteiten.  Gesprekken. Veel (kwetsbare) jongeren gaan niet zomaar over hun ervaring in gesprek. Dat vraagt een veilige omgeving en een contactpersoon die ze vertrouwen. Welzijnspartijen Don Bosco en Welzijn Rijswijk gaan voor Preventie met gezag in gesprek met (kwetsbare) groepen jongeren over hun ervaringen en behoefte.  Jongerenparticipatie. De stem van jeugdigen is voor meer beleidsterreinen van belang. Hier wordt dus op meer plekken in geïnvesteerd.

Vanuit Preventie met gezag sluiten we 1x per jaar aan bij gemeentelijke initiatieven op jongerenparticipatie (bijvoorbeeld de op te zetten jeugdraad) en bij de kinderrechtenambassadeurs om ook daar ervaringen van (jonge) jeugdigen over (ondermijnende) jeugdcriminaliteit op te halen.

Co-creatie: samen ontwikkelen Vanuit de opgedane ervaring in 2024 starten we in 2025 met het ontwikkelen van projecten en interventies samen met de doelgroep. Dat doen we in ieder geval via:  Online co-creatie. Vanuit het online jongerenwerk wordt in 2025 een podcast opgenomen. Op basis van de podcast en de vragenlijsten gaat Epic Youth samen met Rijswijkse jongeren interventies ontwerpen.  Eigen projecten. Als jongeren ideeën hebben die passen binnen de doelen van Preventie met gezag, dan geven we die ideeën een kans. We begeleiden jeugdigen en reserveren budget om projecten uit te proberen.  Actief betrekken jongeren bij interventies. We betrekken jongeren actief bij de interventies die we (door)ontwikkelen. Zo vragen we leerlingen naar het veiliger maken van scholen en betrekken we jeugdigen in de persoonsgerichte aanpak bij wat zij nodig hebben om uit te criminaliteit te blijven of te stappen. Rolmodellen Ter ondersteuning van de stem van de jongeren zetten we rolmodellen in. Hiermee willen we jeugdigen stimuleren bij het delen van hun ervaring en het opzetten van projecten die bijdragen aan het voorkomen dat jeugdigen in de criminaliteit terechtkomen of daarin afglijden. We gaan hierover in gesprek met bijvoorbeeld Serdar Gözübüyük, scheidsrechter in het betaald voetbal.

Leren van andere gemeenten Jongeren een stem geven blijkt niet eenvoudig. We starten daarom meerdere initiatieven naast elkaar. En sommige pogingen mogen mislukken. Gelukkig is Rijswijk niet de enige Preventie met gezag-gemeente die jongeren wil betrekken. Zo is Delft gestart met een project vanuit co-creatie met jeugdigen en lopen er in Den Haag twee onderzoekstrajecten voor leerlingen van basisscholen en voor jeugdigen die uit de criminaliteit willen stappen. De lessen van andere gemeenten passen we toe op de stem van de jongeren in Rijswijk. Resultaten 

Per jaar bereiken we minimaal 150 jeugdigen uit Rijswijk die hun ervaring en behoefte delen voor Preventie met gezag.  In 2025 delen minimaal 20 (kwetsbare) meiden en 20 jongens die met een been in de criminaliteit staan hun ervaring en behoefte. Jaarlijks maken we met netwerkpartners afspraken over het aantal jeugdigen uit specifieke doelgroepen die we bereiken.  Per jaar denken Rijswijkse jeugdigen over minimaal 3 Preventie met gezag -interventies mee. In 2027 zijn in totaal minimaal 2 projecten op initiatief van jongeren gestart die bijdragen aan de doelen van Pmg.  In 2027 heeft de gemeente Rijswijk een methode ontwikkeld waarmee de stem van jongeren structureel wordt geborgd in de preventieve aanpak jeugdcriminaliteit.  De monitoring en evaluatie van Preventie met gezag bevat een jaarlijkse reflectie op de belangrijkste lessen vanuit de stem van de jongeren op het programma Pmg. Waar nodig leidt dat tot aanpassingen in het programma. Budget € 30.000 per jaar voor het ophalen van ervaringen en voor het opzetten, uitvoeren en begeleiden van projecten van jongeren. De inzet op het ophalen van ervaringen vanuit Epic Youth en Welzijn Rijswijk is verdisconteerd in het budget voor deze partijen vanuit respectievelijk interventie 2 en 3.

Coördinatie De projectleider Preventie met gezag is verantwoordelijk voor het opzetten, doorontwikkelen en borgen van de stem van jongeren binnen Preventie met gezag. Daaronder valt ook het opdrachtgeverschap richting de netwerkpartners die hiervoor (aanvullende) financiering ontvangen: Epic Youth, Welzijn Rijswijk en Don Bosco. Jongeren een stem geven is een brede bestuurlijke wens van de gemeente. Vanwege het tijdelijke karakter van Pmg blijft de algehele verantwoordelijkheid voor jongerenparticipatie belegd bij de afdelingen Jeugd, Onderwijs & Sport en Communicatie van de gemeente Rijswijk. Preventie met gezag sluit hier waar mogelijk aan bij bijvoorbeeld kinderrechtenambassadeurs of een jeugdraad. Ook projecten van jongeren worden waar mogelijk begeleid vanuit reguliere portefeuilles.

2. Online leefwereld Analyse

De online leefwereld en digitale verbinding via apps en social media hebben grote impact op het leven van kinderen en jongeren. Gemiddeld brengen zij bijna 3 uur per dag door op social media. Criminaliteit raakt hier eenvoudig mee vermengd: online is het aanbod van criminaliteit en criminele klusjes binnen handbereik. Tegelijkertijd is de onlinewereld voor veel ouders, organisaties en professionals een black box. We zien waardevolle kansen in het uitbreiden van de opdracht aan stichting Epic Youth voor online jongerenwerk. Doel We investeren in beter zicht op online trends en ontwikkelingen en in kennis over de impact en risico’s van online criminaliteit. Met inzicht en handelingsperspectief stellen we ouders, netwerkpartners en professionals in staat om risico’s te signaleren en waar nodig passend actie te ondernemen. Op gemeenteniveau draagt de investering in online expertise bij aan strategievorming. Doelgroep Via het (aanvullend) online jongerenwerk richten we ons op drie doelgroepen: - Netwerkpartners en professionals die werken met (kwetsbare) kinderen en jongeren in Rijswijk. - Ouders van kinderen in Rijswijk in groep 6, 7 en 8 van de basisscholen. - Rijswijkse kinderen, jongeren en jongvolwassenen tussen de 8 en 27 jaar. Nadruk gaat in eerste instantie uit naar kwetsbare jeugdigen en (scholen in) meer kwetsbare wijken.

Maar daarbij sluiten we bewust geen scholen of wijken uit, omdat alle jeugdigen in aanraking kunnen komen (en kwetsbaar kunnen zijn voor) verleiding vanuit de online criminaliteit. Activiteiten Resultaat Vroegsignalering en zicht op online trends Epic Youth analyseert signalen, trends ontwikkelingen op verschillende social media kanalen in Rijswijk. Deze worden nu halfjaarlijks ontsloten in een rapportage. Vanuit Preventie met gezag wordt dit geïntensiveerd. Dat betekent dat: - Maandelijks een factsheet wordt opgeleverd met de meest relevante online signalen en ontwikkelingen; Deze factsheets worden gedeeld met professionals van de gemeente (bijvoorbeeld leerplicht, jeugdconsulenten, handhaving) en met kernpartners (bijvoorbeeld politie, jongerenwerk, scholen, jeugdhulp); - Op casusniveau de expertise van Epic Youth voor kernpartners beschikbaar is voor vragen, duiding en afstemming. Bijvoorbeeld bij een online conflict; - We ieder kwartaal de belangrijkste trends en ontwikkelingen met Epic Youth en met kernpartners bespreken. Zo voegen we expertise toe aan de partners (waar moeten we bij deze ontwikkeling op letten?) en we zorgen voor handelingsperspectief (wat kan je hieraan doen?); - We relevante of zorgwekkende trends prioriteren voor het reguliere online jongerenwerk.

Epic Youth maakt jongeren bijvoorbeeld bewust van risico's door samen met jongeren video's of podcasts te ontwikkelen; - We bijdragen aan de ontwikkeling van het online in kaart brengen van ‘foute’ netwerken waarin kwetsbare jeugdigen worden verleid of gedwongen tot activiteiten in de criminaliteit. Dit leidt op termijn tot gerichter ingrijpen (binnen de wettelijke kaders voor onder meer privacy). Voorlichting aan professionals en ouders Epic Youth verzorgt voorlichting aan docenten en ouders over online risico's en fenomenen. Hierbij staat steeds een trend, thema of onderwerp centraal. Ook deze voorlichting intensiveren we vanuit Preventie met gezag. Dat betekent dat:

Tussen januari 2025 en juni 2027 een maandelijkse factsheet met de meest relevante online signalen, trends en ontwikkelingen is Rijswijk. 4x per jaar duiden we vanuit online expertise de belangrijkste signalen, trends en ontwikkelingen met kernpartners. In 2027 hebben minimaal 5 kernpartners gebruik gemaakt van de online expertise van Epic Youth. Betrokken partners geven in 2027 aan dat zij beter zicht hebben op online trends en ontwikkelingen en dat zij daarmee beter in staat zijn tot tijdig signaleren en/of ingrijpen. Zodra we binnen de wettelijke kaders zicht krijgen op ‘foute netwerken’, maken we dit met netwerkpartners onderdeel van onze aanpak, waardoor we gerichter interveniëren op het verleiden of ronselen van kwetsbare jeugdigen.

Per jaar stelt Epic Youth op minimaal 8 basisscholen in Rijswijk haar expertise beschikbaar middels informatieproducten of voorlichting aan leerlingen, ouders en/of onderwijspersoneel.

Epic Youth voorlichtingsbijeenkomsten op basisscholen in Rijswijk organiseert voor ouders en/of docenten. Centraal staat bekend raken met en grip krijgen op de online leefwereld, aandacht voor risico's en concrete tips. Bijeenkomsten kunnen ook plaatsvinden n.a.v. incidenten of actuele (online) ontwikkelingen; - Met basisscholen wordt op maat bekeken op welke manier online expertise nog meer kan bijdragen aan het informeren van ouders en docenten. Voorbeelden zijn een bijdrage aan nieuwsbrieven en het onder de aandacht brengen van relevante apps voor ouders. Tools en handelingsperspectief Met Epic Youth investeren we in tools voor professionals en ouders die bijdragen aan concreet handelingsperspectief. Van waar moet ik op letten op de telefoon van mijn kind tot wat kan ik doen als ik me zorgen maak of iets signaleer? Hiervoor verbinden we de expertise van Epic Youth ook aan het bestaande samenwerkingsverband Veiligheid in en rondom scholen (VRIS (zie investering 4). Budget -

In 2027 zijn minimaal 8 verschillende tools of informatieproducten voor netwerkpartners ontwikkeld.

€ 40.000 per jaar. Coördinatie De projectleider Preventie met gezag is opdrachtgever voor de aanvullende opdracht aan Epic Youth en zorgt voor verbinding tussen het (aanvullend) online jongerenwerk en relevante beleidsterreinen, projecten en ontwikkelingen binnen de scope van Preventie met gezag.

3. Weerbaarheid kinderen en jongeren Analyse Kinderen en jongeren kunnen al op jonge leeftijd (groep 6, 7 en 8 van de basisschool) in aanraking komen met invloed, verleiding of dwang vanuit de (ondermijnende) jeugdcriminaliteit. Deze risico's kunnen zich zowel online als op school of op straat voordoen. Het is van belang om tijdig risico's en risicogedrag te signaleren om hierop tijdig in te grijpen en zo de weerbaarheid van kinderen en (jonge) jongeren te vergroten. Ouderbetrokkenheid is in deze levensfase van kinderen van belang. We investeren daarom ook in weerbaarheid van ouders en professionals zodat ook zij risico's kunnen inschatten en tijdig kunnen ingrijpen. Doel De weerbaarheid van kinderen en (jonge) jongeren vergroten door meer bewustzijn van risico’s op verleiding, ronselen en dwang vanuit de (ondermijnende) jeugdcriminaliteit. Doelgroep Kinderen (t/m 12 jaar) in de groepen 6, 7 en 8 van basisscholen in Rijswijk en hun ouders/opvoeders. Binnen deze groep focussen we op scholen in kwetsbare buurten van Rijswijk. Zo bereiken we kinderen die een hoger risico lopen op verleiding vanuit de (ondermijnende) jeugdcriminaliteit. Activiteiten Resultaat Alleen jij bepaalt wie je bent (AJB) We zetten de bewezen effectieve interventie ‘Alleen jij bepaalt wie je bent' (AJB) in op twee basisscholen in Rijswijk.

AJB heeft als doel de ontwikkeling van overlastgevend en/of delinquent gedrag te voorkomen en al aanwezig overlastgevend en/of delinquent gedrag te verminderen. AJB bestaat uit een 2-jarig traject met gestructureerde vrijetijdsbesteding op een lokale sportvereniging in de buurt van hun school, waarbij zij methodisch worden begeleid door opgeleide trainers.

In 2027 hebben 30 kinderen (2 groepen van 15) uit groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs deelgenomen aan een AJB-traject of zitten in de afronding van een AJB-traject.

De interventie AJB wordt apart gefinancierd vanuit het ministerie van J&V. De stichting die hier uitvoering aan geeft legt zelf contact met sportverenigingen. Doorontwikkelen voorlichtingsaanbod basisscholen Scholen zijn zelf verantwoordelijk voor het preventief (voorlichtings-)aanbod voor kinderen en ouders. Rijswijk draagt bij aan het beschikbaar stellen van passend aanbod op (basis)scholen. In 2025 brengen we vanuit de Jeugd & Onderwijs met basisscholen het huidige aanbod (verder) in beeld. Hiervoor zijn in 2024 al stappen gezet. Daarnaast wordt samen met het project Dealbreakers (RIEC Den Haag) bepaald waar versterking van het aanbod mogelijk is. Bijvoorbeeld met de interventie ‘Kapot Sterk’ voor basisscholen. We geven voorkeur aan doorlopende leerlijnen en bewezen effectieve interventies of aan programma's die middels onderzoek en doorontwikkeling toewerken naar bewezen effectiviteit.

Ouderbetrokkenheid In het onderwijs in kwetsbare buurten worden drempels en taalbarrières ervaren bij ouderbetrokkenheid. Met maximaal 3 basisscholen experimenteren we met het anders vormgeven van voorlichting en informatie om de ouderbetrokkenheid te verhogen. Daarvoor werken we samen met stichting Den Bosco die expertise heeft in cultuursensitief werken. Het doel is concrete methoden ontwikkelen en uitproberen. We stimuleren om partners in de wijk zoals huisartsen hierbij te betrekken. We delen succesvolle methoden met andere basisscholen en middelbare scholen in Rijswijk. Activiteiten risicojongeren Stichting Don Bosco verzorgt in Rijswijk (onder meer) activiteiten voor kwetsbare kinderen en jongeren. Zo verzorgen zij opvang en activiteiten voor ‘sleutelkinderen’. We investeren in uitbreiding van dit aanbod op de locatie van Don Bosco of op een locatie in kwetsbare buurten van Rijswijk. Het aanbod is gericht op jeugdigen (12-18 jaar) die kwetsbaar zijn voor verleiding uit de criminaliteit. Daarbij investeren we ook in scholing van medewerkers van Don Bosco in bewezen effectieve methoden als ‘BASTA!’, zodat zij kinderen met verhoogd risico of risicogedrag passend kunnen begeleiden. Ambulant jongerenwerk We investeren in extra capaciteit voor ambulant jongerenwerk vanuit Welzijn Rijswijk.

Beschikbaarheid van ambulant jongerenwerk is een randvoorwaarde voor het signaleren en corrigeren van onwenselijk gedrag. Focus ligt op jeugdigen die (mogelijk) al met één been in de criminaliteit staan.

Voor 2027 is het preventieve aanbod voor kinderen en ouders op basisscholen in beeld. Scholen kunnen – mits zij daar behoefte aan hebben - in overleg met de gemeente hun preventieve (voorlichtings)aanbod aanscherpen. In 2027 maken bewezen effectieve interventies vanuit Dealbreakers (waaronder de interventie Kapot Sterk) onderdeel uit van het preventieve aanbod voor basisscholen in Rijswijk. Daarmee faciliteren we als gemeente duidelijke keuzes (less is more) van basisscholen voor programma's die zijn ingebed in een doorlopende leerlijn en voldoen aan eisen voor bewezen effectieve programma's. In 2027 is het streven dat minimaal 10 basisscholen in Rijswijk gebruik maken van dit onderbouwde aanbod. In 2027 zijn minimaal 3 verschillende methoden ontwikkeld en uitgeprobeerd voor het vergroten van ouderbetrokkenheid. We meten succes in termen van aantal ouders dat bereikt wordt ten opzichte van de huidige situatie. Docenten op deze scholen merken de toename van ouderbetrokkenheid ook in hun werk en in het contact met ouders over leerlingen. Succesvolle methoden worden breed gedeeld en beschikbaar gesteld aan basisscholen en (waar relevant) middelbare scholen in Rijswijk. Tussen 2025 en juni 2027 worden jaarlijks minimaal 30 kwetsbare kinderen (12-18 jaar) extra begeleid door Don Bosco.

Minimaal 80% van deze kinderen woont in Rijswijk in een van de buurten die als extra kwetsbaar is aangemerkt. In 2027 zijn alle medewerkers van Don Bosco die werken met Rijswijkse kinderen geschoold in bewezen effectieve methoden. Wanneer deze methode wordt ingezet, dan worden de uitkomst daarvan gemonitord. In 2027 zijn de jongerenwerkers van Welzijn Rijswijk geschoold in bewezen effectieve methoden. Deze investering heeft een duurzaam effect.

De extra inzet van ambulant jongerenwerk is gericht op locaties met verhoogd risico of meer problemen: specifieke hotspots of op en rond scholen. Per kwartaal prioriteren we de inzet samen met Welzijn Rijswijk. Tot slot investeren we ook hier in de scholing van medewerkers met bewezen effectieve methoden als ‘BASTA!’, zodat zij kinderen met verhoogd risico of risicogedrag passend kunnen begeleiden. Budget

In 2027 beoordelen netwerkpartners in de aanpak jeugdcriminaliteit de inzet en bijdrage van het ambulant jongerenwerk positief: het jongerenwerk heeft een positief effect op de aanpak en op jongeren die met een been in de criminaliteit staan.

€ 30.000 per jaar voor de investering in ouderbetrokkenheid. € 20.000 per jaar voor aanvullende activiteiten risicojongeren. € 70.000 per jaar voor extra ambulant jongerenwerk. De interventie AJB wordt gefinancierd vanuit het ministerie van J&V. Coördinatie De projectleider Preventie met gezag voert regie op de uitvoering van AJB en de versterking ouderbetrokkenheid. Daarnaast is de projectleider Preventie met gezag opdrachtgever voor de aanvullende opdracht aan stichting Don Bosco en Welzijn Rijswijk. Het doorontwikkelen van het voorlichtingsaanbod voor basisscholen wordt opgepakt vanuit de portefeuille Jeugd, Onderwijs & Sport. De projectleider Preventie met gezag denkt hierin mee en zorgt voor de koppeling met relevante partners en (regionale of landelijke) ontwikkelingen vanuit Preventie met gezag.

4. School en veiligheid Analyse Sociale veiligheid is van groot belang om tot optimaal onderwijs te komen. Middelbare scholen in Rijswijk zien dat maatschappelijke problemen de school in komen. Dat leidt tot een toename van (ernstige) incidenten in en rond scholen. Jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit raken vermengd met het normale contact tussen jongeren: online en fysiek. Scholen hebben hier last van en tegelijkertijd zijn deze scholen een belangrijke vind- en signaleringsplek van (mogelijke) jonge aanwas en doorgroeiers. Voor een effectieve aanpak is het cruciaal dat signalen gezien en gedeeld worden en dat de inzet van netwerkpartners op elkaar aansluit. Doel Met en op scholen investeren we in grenzen stellen en perspectief bieden om te voorkomen dat jonge aanwas en doorgroeiers verder afglijden. We grijpen in waar nodig om incidenten te verminderen en zorgen samen met partners in duurzame veiligheid. Als gemeente investeren we samen met partners in een krachtige aanpak op basis van effectief en efficiënt samenwerken zodat we tijdig signaleren, inzet goed op elkaar afstemmen en samen effectief ingrijpen bij (ondermijnende) jeugdcriminaliteit op en rond scholen. Uitgangspunten zijn: met elkaar leren en doen wat nodig is. Doelgroep Leerlingen (in de leeftijd 12 t/m 18 jaar) op VO-scholen in Rijswijk. We focussen op de scholen met meer kwetsbare leerlingen.

Samen met deze scholen en met netwerkpartners kijken we naar jeugdigen op en rond de scholen die extra kwetsbaar zijn om betrokken te raken bij (ondermijnende) jeugdcriminaliteit. Activiteiten Resultaat Herijken van het VRIS (Veiligheid Rond en In Scholen) - We herijken het convenant en de opzet van het samenwerkingsverband VRIS. Zo bieden we een basis voor effectiever samenwerken, met meer grip op jonge aanwas en doorgroeiers: o We herzien de opzet van het VRIS met jaarlijks twee netwerkbijeenkomsten voor het duiden van trends, het delen van ervaringen, handelingsperspectief en deskundigheidsbevordering.

In 2027 is een nieuwe opzet met een nieuw convenant en handelingsprotocol voor het samenwerkingsverband VRIS. Basisscholen hebben hierin een passende positie. Partners van het VRIS geven in 2027 aan dat zij beter zicht hebben op trends en ontwikkelingen in (online) jeugdcriminaliteit.

Vanuit het project Dealbreakers wordt een signaleringsoverleg per VO-school geïntroduceerd. Vanuit VRIS sluiten we hierbij aan – en waar Dealbreakers nog niet start initiëren we een signaleringsoverleg vanuit het VRIS. In signalering overleggen ligt de nadruk op school-specifieke trends en signalen (waar nodig op casusniveau). - We zorgen voor aanvullende expertise bij het VRIS om de signaleringsfunctie en het handelingsperspectief van organisaties en professionals te versterken. Daarvoor werken we onder meer samen met Jeugdbescherming West en Epic Youth. - Vanuit het VRIS worden signalen geprioriteerd en voorzien van actie: van het bemiddelen van kennis (welke methode of training is beschikbaar voor het effectief aanspreken van ouders na incidenten?), gezamenlijke activiteiten (gezamenlijke scholing of studiedag voor het schoolpersoneel) tot het coördineren van een nieuwe aanpak op bijvoorbeeld de escalatie van agressie onder meiden. - We verkennen met basisscholen in Rijswijk of en op welke manier zij bij het VRIS kunnen aansluiten. De ambitie is om met de basisscholen een eigen kernteam in te richten. Een van de inhoudelijke prioriteiten ligt bij het effectiever optreden bij risico's in de overgang van groep 8 naar de brugklas.

Actieplan: samen ingrijpen op hotspots  Voor locaties met de meeste of ernstigste problemen maken we met scholen en netwerkpartners een actieplan om de samenwerking te intensiveren: o We starten met focus op het Rijswijks Lyceum & Van Vredenburch College en het omliggende Kruisvaarderspark. Met partners maken we een plan om op korte termijn het aantal incidenten te verminderen en op lange termijn de veiligheid te borgen. Ieder levert een bijdrage vanuit eigen rollen, taken en verantwoordelijkheden, met zowel persoons-, groeps- als gebiedsgerichte inzet.  Vanwege het grote aantal Haagse leerlingen op de Rijswijkse VO-scholen (en het aantal betrokken Haagse leerlingen bij incidenten) zoeken we hierbij samenwerking met de gemeente Den Haag. Daarin verbinden we de gebiedsgerichte inzet met de persoonsgerichte inzet (zie ook interventie 5).  Successen en lessen uit de geïntensiveerde samenwerking worden gedeeld en uitgebreid naar de andere middelbare scholen (en waar relevant basisscholen) in Rijswijk. Capaciteit Veiligheidscoördinator (0,7 fte) Vanuit Preventie met gezag financieren we extra capaciteit voor een veiligheidscoördinator op een VO-school voor tenminste de periode van 1 jaar. Deze inzet is ondersteunend aan de bovenstaande activiteiten. Deze veiligheidscoördinator zal een actieve bijdrage leveren aan o

Partners van het VRIS beoordelen de samenwerking in 2027 als effectiever en efficiënter, met meer resultaat. Vanuit het VRIS is in 2027 op minimaal vijf trends of signalen voorzien in concrete instrumenten, handelingsperspectief of een passende aanpak.

Per actieplan wordt een specifieke doelstelling geformuleerd. Bijvoorbeeld het terugbrengen van het aantal (ernstige) incidenten op en rond het Rijswijks Lyceum & Van Vredenburch College. De resultaten worden per actieplan gemonitord en geëvalueerd. In 2027 ervaren betrokken netwerkpartners de samenwerking als efficiënter en effectiever. In 2027 is de samenwerking tussen Rijswijk en Den Haag op de aanpak jeugdcriminaliteit versterkt.

De inzet van de veiligheidscoördinator is randvoorwaardelijk voor de overige activiteiten van interventie 4 “school en veiligheid”. De capaciteit draagt bij aan de doorontwikkeling

het herijken van het VRIS, het actieplan en de samenwerking tussen scholen. Voortzetten Dealbreakers Gemeente Rijswijk is aangesloten bij project Dealbreakers van RIEC Den Haag. In 2024 is Dealbreakers gestart als pilot op één VO-school in Rijswijk. In 2025 wordt dit uitgebreid met een tweede VO-school. Vanuit Preventie met gezag zoeken we waar mogelijk de verbinding. Met Dealbreakers wil Rijswijk scholieren weerbaar maken tegen de verleidingen vanuit de criminaliteit, om zo jonge aanwas te voorkomen. Op korte termijn draagt Dealbreakers bij aan het versterken van de verbinding tussen thuis, straat en school. Ook draagt het bij aan meer aandacht voor ouders en worden inzichten en handvatten geboden hoe zij kunnen voorkomen dat kinderen in de drugscriminaliteit belanden. Budget

van het VRIS en aan de samenwerking tussen VO-scholen. In 2027 sluit de inzet van Preventie met gezag aan op de inzet van het project Dealbreakers op minimaal 2 VO-scholen in Rijswijk. De verantwoording over de inzet van project Dealbreakers zelf vindt plaats binnen de eigen structuur van het project.

€ 80.000 per jaar voor capaciteit veiligheidscoördinator (minimaal 1 jaar). € 20.000 per jaar voor investering in expertise en handelingsperspectief vanuit het VRIS. Coördinatie De projectleider Preventie met gezag vervult tevens de rol van projectleider bij de doorontwikkeling van het VRIS (herijken structuur en convenant, aanjagen samenwerking). Als coördinator en aanjager geeft de projectleider Preventie met gezag ook opvolging aan de signalen vanuit het VRIS. Verder draagt de projectleider (mede) bij aan het aanjagen van het actieplan met de gemeente, politie en het Rijswijks Lyceum & Van Vredenburch College. De veiligheid in en rond scholen strekt breder dan Preventie met gezag. De projectleider Preventie met gezag sluit waar mogelijk aan bij reguliere portefeuilles voor de opvolging van signalen, Dealbreakers en de samenwerking met individuele scholen. Zo zorgen we dat de investeringen vanuit Preventie met gezag bijdragen aan een duurzaam effect.

5. Persoonsgerichte aanpak jonge aanwas en doorgroeiers Analyse Een relatief kleine groep jongeren en jongvolwassenen is bij de politie in beeld vanwege eerste stappen in de (ondermijnende) jeugdcriminaliteit: de mogelijke jonge aanwas (75). Een nog kleinere groep zet verdere stappen in de criminaliteit als mogelijke doorgroeier en/of harde kern (42). Deze laatste groep is verantwoordelijk voor een relatief groot aantal van de gepleegde delicten en relatief zwaar deel van de gepleegde delicten. In Rijswijk is er nog geen passende persoonsgerichte aanpak (PGA) met de juiste grondslag en randvoorwaarden voor samenwerking met netwerkpartners vanuit zorg en veiligheid. Doel Het doel is om vanuit de gemeentelijke basis (het Lokaal Vangnet) een persoonsgerichte aanpak (PGA) voor jonge aanwas en doorgroeiers uit Rijswijk op te zetten. De investering vanuit Preventie met gezag moet ook na 2027 bijdragen aan een gedegen persoonsgerichte aanpak. Binnen de PGA is het doel ”zorgen dat jongeren in de aanpak uit de georganiseerde of ondermijnende criminaliteit stappen en dus niet verder afglijden”. Samen met netwerkpartners gaan we outreachend en actiegericht met de doelgroep aan de slag. Jongeren worden intensief en praktisch begeleid (“doen wat nodig is”).

De inzet is altijd een combinatie van preventie en repressie, dat wil zeggen dat we grenzen stellen, perspectief bieden én praktische zaken regelen die helpen om uit de criminaliteit te stappen en te blijven. Doelgroep We starten met de mogelijke jonge aanwas en doorgroeiers uit de analyse van de politie. De opzet en criteria van de aanpak specificeren we in 2025 met netwerkpartners. Als startpunt hanteren we: 1) minimaal twee ondermijnende delicten - met voldoende aanwijzingen dat deze plaatsvinden binnen de context van de

georganiseerde criminaliteit - óf sterke vermoedens van strafbare feiten die gestaafd worden door politieregistraties en 2) signalen waaruit blijkt dat de persoon een criminele carrière ambieert of in de georganiseerde criminaliteit dreigt af te glijden - al dan niet gedwongen via criminele uitbuiting. Met partners verkennen we ook het opnemen van broertjes (en zusjes) van doorgroeiers op in de PGA. Activiteiten Resultaat Ontwikkelen persoonsgerichte aanpak  In 2025 zetten we vanuit het Lokaal Vangnet een PGA op voor jonge aanwas en doorgroeiers die woonachtig zijn in Rijswijk. De aanpak wordt zo ingericht/ opgezet dat deze voldoet aan de volgende randvoorwaarden: o Er is een grondslag voor samenwerking en informatie-uitwisseling met veiligheidspartners binnen de PGA; o De aanpak is herkenbaar voor netwerkpartners en gemeenten in de regio; o Er is passende capaciteit en expertise, die specifiek voor deze doelgroep beschikbaar is.  Waar nodig gebruiken we de grondslagen uit de persoonsgerichte aanpak van de gemeente Delft (de ‘PAD’) als basis voor het op te stellen onderliggende convenant en de gegevensdeling.  We sluiten aan bij de lessen over de PGA (specifiek voor deze doelgroep) op landelijk niveau en uit de gemeenten Delft en Den Haag, bijvoorbeeld over bewezen effectieve interventies en over het versterken van de samenwerking met partners in de strafrechtketen.