RIB 23 013b Nota van Uitgangspunten

Deze Nota van Uitgangspunten Te Werve, hierna te noemen NvU, geeft op hoofdlijnen de kaders weer voor de herontwikkeling van Te Werve-Oost. Wat blijft behouden? Waar liggen kansen? Wat zijn de belangrijkste ambities en waar moet het plan op hoofdlijnen aan voldoen? De gemeente Rijswijk heeft in samenwerking met Rijswijk Wonen en Synchroon ambities benoemd en prioriteiten gesteld voor de beoogde vernieuwing van Te Werve-Oost. Deze NvU is voor de gemeente een toetsingskader en leidraad voor de verdere uitwerking met corporatie en ontwikkelaar. Zo weten Rijswijk Wonen en Synchroon wat de ambities en uitgangspunten zijn voor de ontwikkeling. Ook noemt de NvU aspecten die naar aanleiding van de inspraak nadere toelichting nodig hebben of verder uitgezocht zullen worden. De uitkomsten van deze vervolgonderzoeken leggen we vast in een Ontwikkelkader dat halverwege 2023 wordt vastgesteld door de raad.

Te Werve I Rijswijk Nota van Uitgangspunten

08-02-2023

De ambitie voor Te Werve-Oost is hoog. Het plan gaat bijdragen aan de doelen zoals omschreven in het coalitieakkoord Rijswijk, Gezonde groei! (2022-2026): ‘We zorgen dat Rijswijk verder kan groeien. Wel leggen we een aantal duidelijke accenten, die koers geven aan de ontwikkeling van de stad: • Sociale kwaliteit van de stad • Stadsontwikkeling • Openbare ruimte en leefbaarheid • Veiligheid en handhaving • (...) Identiteit en participatie.’ Het doel van de vernieuwing van Te Werve-Oost is verbetering van de leefbaarheid in de wijk door hier een vitale wijk te maken waar mensen graag wonen, elkaar ontmoeten en genieten van het groen. Aanleiding voor het plan is de herstructurerings- en verduurzamingsopgave van RijswijkWonen, waarin het verbeteren van de leefbaarheid en de sociale cohesie een belangrijk doel is. De ontwikkeling van Te Werve Oost moet een onlosmakelijk deel gaan uitmaken van de gehele wijk Te Werve, zodat bestaande en nieuwe bewoners elkaar kunnen ontmoeten.

In Te Werve wonen bijna 4.000 inwoners. De leeftijdsgroep van 25 tot en met 45 jaar omvat ongeveer een derde van de bevolking. Een zesde van de inwoners is 65 jaar of ouder. Een groot deel van de inwoners is alleenstaand, heeft geen vast inkomen of staat nog aan het begin van zijn/ haar carrière. Het gemiddelde inkomen van de inwoners is laag. De bevolking heeft een gemengde samenstelling als het gaat om migratieachtergrond. De slechte kwaliteit van de woningen en het gebrek aan mogelijkheden om in de wijk door te stromen naar bijvoorbeeld een middeldure huurwoning of koopwoning, maakt dat mensen naar elders verhuizen. Een meer gemixte woningvoorraad met kwalitatief goede levensloopbestendige woningen en meer ruimte om te ontmoeten maakt de wijk aantrekkelijker. Met deze herontwikkeling wordt dat mogelijk.

Zes ambities Voor Te Werve zijn zes ambities benoemd:

In de wijk is de afgelopen jaren al veel vernieuwd. Te Werve-Oost is een van de laatste delen die aan de beurt is, maar tegelijkertijd de meest omvangrijke van alle locaties. Tot nu toe was de trend het toevoegen van meer eengezinswoningen. Met deze laatste locatie ligt de lat hoger: verdichten en mixen is de opgave. In oktober 2021 hielden Rijswijk Wonen en gemeente Rijswijk een partnerselectie waar Synchroon in combinatie met Mecanoo geselecteerd werden om een visie op te stellen voor Te Werve-Oost. De Nota van Uitgangspunten legt de ambities hiervoor vast. RijswijkWonen, Synchroon en Mecanoo werken binnen deze kaders hun visie uit. De gemeente toetst de visie en de daarop gebaseerde plannen gedurende de looptijd van de ontwikkeling aan deze NvU en later aan het Ontwikkelkader. Rijswijk Wonen en Synchroon hebben in de afgelopen maanden de behoeftes van de bewoners geïnventariseerd. Dit participatieproces zal voortgezet worden. De huidige buurt bestaat volledig uit sociale huur; 51 eengezinswoningen en 304 portieketageflats zonder lift.

1

1.

Een sterke identiteit

2.

Verbinden oud en nieuw

3.

Gezond, groen en natuur-inclusief

4.

Samen leven, ontmoeten en prettig wonen: een optimale sociale cohesie

5.

Klimaat-adaptief en toekomstbestendig

6.

Gedifferentieerd, betaalbaar, ‘inclusief’ wonen en meer buurtbinding

Een sterke identiteit Ambitie: de nieuwe buurt wordt een integraal onderdeel van Te Werve door aan te sluiten op de bestaande bebouwings-, groen- en verkeersstructuur en de sociale structuur te versterken.

Te Werve is een naoorlogse woonwijk met een heldere opbouw; een raamwerk van robuuste lanen, straten en besloten hoven. De beleving van het groen is op verschillende niveaus ontworpen in Te Werve. Dit is een reeks van groene plekken: rondom de voordeur in de gemeenschappelijke binnentuin, het straatgroen, tot het buurt- en wijkpark. De bebouwing is op een vanzelfsprekende manier rondom deze groene structuren ingepast, in een strak ritme van rechthoekige blokken. De hiërarchische opbouw is ook zichtbaar in de ontsluitingsstructuur. De nieuwe invulling ondersteunt deze ruimtelijke kenmerken. De Karel Doormanlaan, met grote rijen volgroeide bomen, vormt de ruggengraat van de wijk. De zijstraten daarvan vormen de verbindingen met de Idenburglaan, die onlangs opnieuw is ingericht met groenstroken en parkeren. De nieuwe ruimtelijke invulling biedt kansen om Te Werve aan de Sir Winston Churchilllaan een ‘gezicht’ naar buiten te geven.

Ambitie: herkenbare hiërarchie behouden en versterken. • •

•

• huidige wijk

•

De wijk wordt gekenmerkt door afwisselende blokken in een stempelstructuur met een orthogonale opzet. De nieuwe blokken voegen zich in deze structuur. Architectuur, refererend aan wederopbouw, die past in het geheel van de wijk. In kleur- en vormentaal aansluiten op de architectuur van de bestaande wijk, maar met een frisse interpretatie van de naoorlogse thema’s. De buurt vormt het gezicht van de wijk aan de Churchilllaan. Dit is een stedelijke boulevard die een nieuw gezicht krijgt. Hier kunnen hoogteaccenten toegevoegd worden. Bebouwing langs de Churchilllaan is alzijdig en heeft een representatieve uitstraling naar zowel de Churchilllaan als de Karel Doormanlaan. De te handhaven eengezinswoningen worden ingepast, zodat ze passen binnen de nieuwe wijk.

impressie toekomstige wijk

huidige wijk

toekomstige wijk: architectuur met nieuw elan passend bij de bestaande bouw van Te Werve

2

kenmerken naoorlogse wijk

stenige straat

binnentuinen collectief

groen in de straat voor iedereen

binnentuinen collectief/ parkeren of privétuinen

huidige opzet: blokken met toegankelijke binnenhoven

toekomstige opzet: Eigenaarschap door betere definitie en afbakening buitenruimte

De ontmoetingsplekken in het groen kennen een hiërarchie. Zo is er een ontmoetingsplek per blok op de binnenhof, een openbare ontmoetingsplek ‘per straatje’ en goede routes naar het buurt- en wijkgroen.

huidige groene plekken in de wijk

1. 1. wijkpark de Driesprong

toekomstige groene plekken die passen bij de ruimtelijke opbouw van Te Werve

2. 2. buurtgroen

3.

4.

3. groene straat 4. binnentuin 5. privé buitenruimte

buurtfunctie centraal in de wijk 3

< hiërarchie buitenruimte

Verbinden oud en nieuw Deze ambitie gaat om het fysiek, ruimtelijk verbinden van de oude en nieuwe wijk. Op het gebied van mobiliteit verandert de samenleving. In plaats van de auto gebruiken we steeds meer de fiets en het OV als milieuvriendelijk en goedkoop alternatief. In nieuwe wijken geven we meer ruimte aan de voetganger en de fietser. Toch is de auto nog steeds een belangrijk vervoermiddel voor veel bewoners van Te Werve. Mensen die minder goed ter been zijn of mensen met afwijkende werktijden zijn vaak aangewezen op vervoer per auto. Ook neemt verkeer door pakketbezorgers sterk toe. Hiervoor moet het plan een goede oplossing bieden. De ambitie is om een nieuwe invulling te bedenken waarin minder ruimte nodig is voor de auto en het pakken van de fiets wordt gestimuleerd. De omliggende straten mogen niet zwaarder belast worden met autoverkeer of geparkeerde auto’s.

OV • In het plan komen prettige fiets- en wandelroutes naar de tramhaltes Burgemeester Elsenlaan en de bushaltes aan de Generaal Spoorlaan. MaaS • We gaan uit van deel(auto)systemen die aansluiten op de behoeftes van de bewoners. De ontwikkelaar moet een passend voorstel doen voor zowel de realisatie als de exploitatie. • De realisatie van een HUB aan de entree van de wijk wordt onderzocht. Deze HUB biedt ruimte aan (deel) en voorzieningen in het middendeel van de Plaspoelpolder hiervan hinder ondervinden, is het wenselijk dat overwogen wordt om voorafgaand aan de servicepunt oplevering van nieuwe appartementen over te auto’s, deelfietsen en is een voor pakketjes gaan tot de invoering van parkeerregulering in straten die direct grenzen aan het Havenkwartier. Het omin verkeer door pakketbezorgers teenbeperken. gaat hierbij ieder geval om de De Bruyn Kopsstraat, Bordewijkstraat het meest westelijke deel de Handelskade. Mogelijk is parkeerregulering ook noodzakelijk in een groter deel van de •van Deelsystemen dienen in ieder geval op goed Plaspoelpolder. De praktijk wijst echter uit dat de invoering van betaald parkeren maatschappelijk gevoelig ligt.

In de fase na vaststelling van het ontwikkelkader is het wenselijk om ondernemers in het toegankelijke, uitnodigende plekken binnen de wijk middendeel van de Plaspoelpolder mee te nemen in de verdere planvorming, de toe te passen gesitueerd te worden. parkeernormering in het Havenkwartier en de mogelijke consequenties voor de bereikbaarheid van

EEN ONTWIKKELKADER VOOR HET HAVENKWARTIER VAN RIJSWIJK

Ambitie: een kwalitatief goede openbare ruimte realiseren, die uitnodigt tot ontmoeten, bewegen en spelen (basis op orde/ minder achterstallig onderhoud/ kwaliteitsslag).

ondernemingen.

6.6. Flankerende maatregel 2: aanpassen regimetijden betaald parkeren in omliggende woonbuurten Op dit moment is betaald parkeren reeds ingevoerd in enkele omliggende woonbuurten. Zo geldt in de woonbuurt Havenkwartier, tussen Handelskade en Churchilllaan een betaald parkeerregime van maandag t/m vrijdag van 9 tot 17 uur. In de Bomenbuurt geldt dat betaald parkeren geldt op zondag tot en met maandag van 18 tot 24 uur. Als bewoners in deze buurten, als gevolg van de veranderingen in bedrijventerrein Havenkwartier in toenemende mate parkeerhinder ervaren op momenten dat parkeren gratis is, dan kunnen de geldende parkeerregimes eenvoudig uitgebreid worden zodra een meerderheid van de bewoners de wenselijkheid daarvan aangeeft.

Ambitie: de wijk ontwikkelen volgens het STOMP principe: 1) stappen, 2) trappen, 3) OV, 4) Mobility as a Service, 5) privéauto. We zetten dus nadrukkelijk in op het aantrekkelijk maken van de mobiliteitsinfrastructuur voor voetgangers en voor het gebruik van de fiets, het OV en deelmobiliteit. Daarmee maken we de wijk extra aantrekkelijk voor huishoudens zonder eigen auto.

7. Parkeernormen

Stappen • Rondje langs de Churchilllaan kunnen lopen waar de breedte dat toelaat. • Veilige autovrije of autoluwe wandelroutes naar het buurtgroen. • Veilige wandelroute naar het wijkpark. • Veilige, comfortabele routes naar OV-haltes. Trappen (fietsparkeren) • Goede fietsroutes realiseren naar OV-haltes, bovenwijkse voorzieningen en aansluiten op recreatieve routes. • Karel Doormanlaan is onderdeel van een fietsroute door de wijk. • Fietsroute Churchilllaan beter bereikbaar door een extra fietsbrug in het midden van Te Werve Oost. • Fietsen wordt gestimuleerd. Het plan is zo ontworpen dat je sneller de fiets pakt dan de auto. Gezamenlijke fietsenstallingen zijn altijd inpandig en liggen op de begane grond bij de entrees van de appartementen. We zullen het aantal fiets-parkeerplekken berekenen volgens de (nog vast te stellen) Rijswijkse ‘beleidsregel bergingen bij nieuwe woongebouwen’

bestaande Karel Doormanlaan

7.1. Huidige parkeernormen (2011) zijn achterhaald De vigerende parkeernormen zijn vastgesteld in 2011. De parkeernormennota waarin deze normen zijn opgenomen is achterhaald, zowel qua parkeernormen als qua toepassingssystematiek. Om deze reden heeft de gemeente Rijswijk de ambitie om in 2022 een nieuwe parkeernormennota vast te stellen. In de aanloop naar deze nieuwe parkeernormennota wordt bij het bepalen van de parkeerbehoefte bij gebiedsontwikkelingen en grote projecten vaak gebruik gemaakt van kentallen over autobezit in de gemeente Rijswijk. Deze kentallen zijn voor het laatst gegenereerd in het voorjaar van 2019, op basis van gegevens uit 2018. 7.2. Gemeentelijke kentallen (2018) zijn het uitgangspunt voor functie ‘wonen’ Voor wat betreft de functie wonen wordt in het Havenkwartier vooralsnog uitgegaan van de kentallen voor het Rijswijkse autobezit uit 2018, zoals deze hieronder zijn weergegeven. Bij grondgebonden woningen dient in verband met frictieleegstand een toeslag van 10% op onderstaande kentallen toegepast te worden. Dit is echter alleen nodig als de benodigde parkeerplaatsen aangelegd worden langs de openbare weg en niet in een geclusterde parkeervoorziening.

toekomstige Karel Doormanlaan

De parkeernorm is een minimumnorm. De berekening van de parkeereis levert dan het minimale aantal parkeerplaatsen op dat aangelegd dient te worden. In voorkomende gevallen is het toegestaan om meer parkeerplaatsen aan te leggen dan de parkeereis, maar niet minder. Gebiedsnorm Te Havenkwartier Werve woningcategorieën grondgebonden, koop, groot grondgebonden, koop, middelgroot grondgebonden, koop, klein etage, koop, groot etage, koop, middelgroot etage, koop, klein etage, koop, micro EEN ONTWIKKELKADER VOOR HET HAVENKWARTIER VAN RIJSWIJK grondgebonden, huur, groot grondgebonden, huur, middelgroot grondgebonden, huur, klein etage, huur, groot etage, huur, middelgroot etage, huur, klein etage, huur, micro kamerverhuur, zelfstandig1 kamerverhuur, niet-zelfstandig serviceflat Gebiedsnorm Havenkwartier hoofdgroep werken Kantoor zonder baliefunctie Commerciële dienstverlening (met baliefunctie) Bedrijf arbeidsintensief/bezoekersextensief Bedrijf arbeidsextensief/bezoekersextensief Bedrijfsverzamelgebouw

type/GBO vrijstaand 2-onder-1-kap tussen/hoek > 120 m2 80-120 m2 50-80 m2 < 50 m2 > 120 m2 80-120 m2 50-80 m2 > 120 m2 80-120 m2 50-80 m2 < 50 m2

kentallen bewoners inclusief bezoek (0,2 pp) 2,1 1,8 1,6 1,5 1,3 1,2 0,8 1,4 1,3 1,1 1,3 1.0 0,8 0,6 0,5 0,2 0,4

parkeernormParkeernorm autoparkeren inclusief bezoek

per 100 m2 BVO per 100 m2 BVO per 100 m2 BVO per 100 m2 BVO per 100 m2 BVO

1,2 1,7 1,9 0,9 1,4

De bezoekersnorm bij woningen is gesteld op 0,2 parkeerplaats per wooneenheid. Dit is lager dan wat nu als standaard wordt genomen in de rest van Rijswijk. Reden om voor een bezoekersnorm van 0,2 pp te kiezen is dat is gebleken is dat in Rijswijk het bezoek dat met de auto komt in gebieden waar parkeerregulering is ingesteld, significant lager is dan de reguliere norm van 0,3 parkeerplaatsen per wooneenheid. Door informatie van betaalautomaten en de Rijswijkse scanauto te combineren, kan in een latere fase mogelijk gekozen worden voor een nog lagere bezoekersnorm van 0,1 pp per wooneenheid.

Groenbeleving tot bij voordeur. Door van de bebouwde en onbebouwde ruimte een Gebiedsnorm voor voorzieningen het Havenkwartier aantrekkelijk biotoop te maken, kunnen bewoners, gebruikers en inpassanten tot in de privésfeer groene kwaliteiten ervaren. In de categorie ‘Voorzieningen’ vallen alle functies die niet vallen onder ‘wonen’ of ‘werken’. Voor de

parkeernormen voor voorzieningen wordt verwezen naar de laatste CROW publicatie met parkeerkencijfers, momenteel publicatie 381. Hierbij worden kencijfers gekozen zoals vermeld onder ‘zeer sterk stedelijk gebied’, zone ‘rest bebouwde kom’. Deze kencijfers hebben een bandbreedte: hiervan wordt het gemiddelde genomen en rekenkundig afgerond tot op één cijfer achter de komma.

4 4

565

Alle parkeernormen betreffen minimumnormen. Omdat de aanleg van parkeerplaatsen in een gebouwde parkeervoorziening vaak niet rendabel is, zullen ontwikkelaars nooit meer parkeerplaatsen aanleggen op eigen terrein dan strikt genomen noodzakelijk is om de woningen in de markt te zetten. Dit aantal parkeerplaatsen is bij enkele woningcategorieën mogelijk een fractie hoger dan de

Verkeersstructuur We willen de wijk niet belasten met meer autoverkeer door nieuwbouw. De parkeergarage voor de nieuwe woningen aan de Karel Doormanlaan woningen is straks direct bereikbaar vanaf de Churchilllaan. Vanuit deze ontsluiting is er geen doorgaand autoverkeer de wijk in. Het liefst maken we één nieuwe aansluiting halverwege de Churchilllaan, waardoor alle bouwblokken vanaf de nieuwe toegang kunnen worden ontsloten. De combinatie van de nieuwe aansluiting met de bestaande fietsoversteek over de Churchilllaan vergroot de verkeersveiligheid op de fietsoversteek. Als dit niet mogelijk is denken we aan een nieuwe aansluiting ter hoogte van de Van Vollenhovenlaan. Ook hier willen we geen doorgaand autoverkeer de wijk in. Nadeel van deze oplossing is dat aan de zijde van de Burgemeester Elsenlaan een tweede toegang tot de parkeergarage nodig is. Ook hier gaan de auto’s echter niet verder de wijk in. We werken dit verder uit en in het Ontwikkelkader leggen we vast welke oplossing we kiezen. Doorgaand autoverkeer via de Karel Doormanlaan van/ naar Te Werve-West maken we onmogelijk met een knip ter hoogte van het wijkpark.

Privéauto (parkeren) • Bezoekers parkeren in de openbare ruimte. Bewoners parkeren op eigen terrein, uit het zicht van de openbare ruimte, bijvoorbeeld op privé parkeerplaatsen achter de woning. • Bewoners van de nieuwbouw in Te Werve-Oost krijgen geen parkeervergunning op straat. • Het verkeer wordt aan de randen van het gebied afgevangen, onder meer in een parkeergarage aan de Churchilllaan, om autoverkeer in de wijk te vermijden. • De Karel Doormanlaan wordt een autoluwe route. • De noordzuid lopende straten zijn autovrij (Prof. Snouck Hurgronjestraat, Dr. Kruytstraat, Pater van Lithstraat). • Auto’s worden zoveel mogelijk uit het zicht geparkeerd. • Het plan moet voldoen aan parkeernorm in de tabel op pagina 4. • Voor bezoekersparkeren geldt een norm van 0,2 pp/wo, waarbij 0,1 pp/wo daadwerkelijk wordt aangelegd en 0,1 pp/wo ruimtelijk beschikbaar is voor een mogelijke uitbreiding van het aantal parkeerplaatsen.

hoofdroute fiets

stedelijke route fiets

interne fietsroutes

fiets

bestaande verkeersstructuur

HUB

HUB fiets

voorkeursariant aansluiting Churchilllaan*

terugvaloptie aansluiting Churchilllaan*

* afhankelijk van nadere uitwerking

5

Gezond, groen en natuurinclusief Een gezonde wijk daagt uit om te spelen, te sporten, te wandelen en te fietsen. We gaan daarvoor zorgen, in de eindsituatie maar ook tijdens de bouwwerkzaamheden. Het stimuleren van ontmoetingen en sociale contacten draagt bij aan het welbevinden van de bewoners. Dat geldt ook voor een groene omgeving. Onder de grote bomen in de Karel Doormanlaan liggen asbestcementleidingen die daar niet kunnen blijven liggen. We zullen daar de bomen moeten kappen en nieuwe bomen aanplanten. Dat geeft wel de mogelijkheid om verschillende soorten bomen terug te brengen, met meer variatie en minder kans op ziektes. We maken bij elk onderdeel een zorgvuldige afweging om te komen tot de meest duurzame oplossing. De ontwikkeling van Te Werve-Oost heeft als ambitie bij te dragen aan die gezonde wijk voor mens en dier.

•

Vruchtdragende beplanting toepassen ten behoeve van vogels en beplanting die insecten aantrekken.

Ecologie • De ruimte tussen de zuidoostelijke gevel en het fietspad langs de Sir Winston Churchilllaan wordt een ecologische structuur met een breedte van ca. 15 meter inclusief het water. Deze zone is verbonden met de groenzone langs de Karel Doormanlaan via de openingen tussen de appartementengebouwen. • Doelsoorten uit het groen beleidsplan meenemen. Voor de doelsoorten (blauwtje, bunzing, watersalamander, dwergvleermuis, voorn, spitsmuis) wordt ingezet op veiligheid, verscheidenheid, voedsel, voortplanting en verbinden. • Het is de ambitie dat daken zo worden ingericht dat ze bijdragen aan de ecologische waarde en klimaatadaptieve doelen. • In de buurt zelf wordt onderzocht wat belangrijke doelsoorten zijn. Natuur-inclusieve maatregelen worden getroffen, ook aan de bebouwing d.m.v. nestgelegenheid.

Ambitie: het realiseren van een gezonde buurt met ruimte voor bewegen en toekomstbestendig groen. Bewegen en leefbaarheid • Het STOMP-principe stimuleert bewegen door in te zetten op prettige fiets- en wandelroutes. Voldoende speel- en sportplekken toevoegen passend bij de doelgroep. • Het aantal geluid belaste woningen zoveel mogelijk beperken en de woningen langs de Churchilllaan voorzien van maatregelen om overlast tegen te gaan. • Een prettig leef- en verblijfsklimaat met voldoende zonnige plekken, voldoende schaduw en het beperken van windhinder. De ontwikkelaar toont door middel van schaduw- en windhinderonderzoek aan hoe hieraan wordt voldaan. • Tijdens de bouw is overlast onvermijdelijk, maar alle partijen dragen zorg voor het op peil houden van de leefbaarheid in de wijk. De gemeente stelt voor de ontwikkeling een omgevingsmanager aan. Alle aannemers krijgen de verplichting om vooraf een zogenaamd BVLC-plan te maken, waarin ze vastleggen hoe de bereikbaarheid, veiligheid, leefbaarheid en communicatie worden verzekerd.

groene daken

natuurinclusieve gebouwen

wateropvang

voorbeelduitwerking van een groen dak op parkeergarage klimaatadaptieve en ecologische maatregelen langs de Churchilllaan

Groen en bomen • De wijk behoudt haar groene karakter, goede bomen worden waar mogelijk behouden of verplant en aangevuld met andere soorten bomen. • De nieuwe soorten in de Karel Doormanlaan-Oost zijn dezelfde als in de Karel Doormanlaan-West. Deze hebben een grote soorten variatie, zijn minder kwetsbaar voor ziektes en geven een grotere biodiversiteit.

groene daken, bewegen en spelen 6

Klimaatadaptief en toekomstbestendig

Samen leven, ontmoeten en prettig wonen

Hittestress komt steeds vaker voor in de toekomst, evenals piekbuien. De wijk moet zich zodanig aanpassen dat met deze klimatologische omstandigheden omgegaan kan worden en er geen schade ontstaat. Te Werve is een boomrijke wijk. Bomen en beplanting dragen bij aan de vermindering van CO2 in de atmosfeer, nemen fijnstof op en bieden verkoeling in hete zomers. Daarom is groen erg belangrijk voor klimaat-adaptie. Het is de ambitie om energieneutraal en levensloopbestendig te bouwen, met aandacht voor circulariteit. In het ‘concept Transitievisie Warmte’ is Te Werve aangewezen als een buurt die zal worden aangesloten op een collectief warmtenet dat gevoed wordt door WarmtelinQ of Aardwarmte. Omdat de aanleg ervan in Te Werve pas na 2040 in beeld komt, is dat te laat voor dit project. Lokale initiatieven vanuit de bewoners/bedrijven zullen worden ondersteund, daarnaast wordt ingezet op besparen van energie. Voor de toepassing van WKO worden beleidsregels opgesteld.

Deze ambitie gaat over het sociaal verbinden van de bestaande en nieuwe bewoners: een optimale sociale cohesie. Daarnaast is het maken van een inclusieve wijk waarin alle groepen op een gelijkwaardige manier kunnen meedoen een belangrijk uitgangspunt. In Te Werve kun je prettiger wonen: minder overlast en eenzaamheid. Ambitie: ontmoeting in de buitenruimte en een buurtfunctie stimuleren, voor bestaande en nieuwe bewoners. Ambitie: inclusieve wijk waarin alle groepen op een gelijkwaardige manier kunnen meedoen. • •

•

•

• • • •

Sociale samenhang stimuleren door het realiseren van een buurtfunctie centraal in de wijk Te Werve. Betrokkenheid van de bewoners bij de buitenruimte vergroten. Buitenruimte geven we zo vorm dat helder is of het om openbare, collectieve of privébuitenruimte gaat. Dit versterkt het eigenaarschap. Bij de uitwerking van de openbare ruimte zullen we de (toekomstige) bewoners en belanghebbenden via participatie betrekken. Door het meenemen van hun wensen wordt eveneens het eigenaarschap versterkt Alle bebouwing en openbare ruimte wordt zo ontworpen dat het sociaal veilig is. Ogen op straat, een goede verlichting en overzichtelijke ruimtes zijn hierbij van belang. Blinde gevels moeten worden voorkomen. Entrees van garages liggen niet op prominente zichtlocaties en eventuele hellingbanen worden inpandig opgelost. De openbare ruimte en speelplekken zijn toegankelijk voor iedereen, zonder obstakels of grote hoogteverschillen. Er zijn voldoende gehandicaptenparkeerplaatsen op goed bereikbare plekken. Ook de gebouwen worden inclusief ontworpen met ruimte voor scootmobiels. Rijswijk wil voldoende woonaanbod voor kwetsbare inwoners (Woonzorgvisie 2021). We streven hierbij naar inclusie, waarbij ook de kwetsbare inwoners zoveel mogelijk mee kunnen doen en hun plek in de wijk kunnen krijgen.

Vandaar de wens om hier geclusterde woonvormen voor kwetsbare ouderen of andere kwetsbare groepen te realiseren.

Ambitie: het realiseren van een toekomstbestendige klimaatadaptieve buurt. Tegengaan hittestress • Evenveel bomen terugbrengen als er gekapt worden uitgaande van het beleid van de gemeente Rijswijk: ‘Boom op de juiste plek’. • Meer groen realiseren en minder verharding. Door het toepassen van gebouwd parkeren en het minimaliseren van bestrating beperken tot het hoogst noodzakelijke. • De daken van parkeergarages dragen bij aan ecologische doelen en het tegengaan van hittestress. Wateropvang • Minimaal 50 mm moeten kunnen worden opgevangen op privaat terrein. Bij piekbuien van 70 mm/uur geldt de verplichting dat er geen schade optreedt. Ook moeten vitale voorzieningen blijven functioneren bij 90 mm/uur. Energie • De nieuwbouw en zo mogelijk de te handhaven eengezinswoningen worden aardgasvrij. • Nieuwbouw wordt BENG (bijna energie neutraal) opgeleverd. ENG zou wenselijk zijn. Dit vraagt om een integraal ontwerpproces waarbij installaties niet achteraf worden gerealiseerd. • Deelauto’s zijn elektrisch en worden liefst duurzaam opgeladen, door middel van zonne-energie. • Warmteplan wordt aangesloten op warmtepomp in de vorm van een centrale WKO of gesloten bodem warmtewisselaars.

We willen in de plannen rekening houden met de wensen van de bewoners. Synchroon/Rijswijk Wonen hebben een bewonersenquête gehouden. Hieruit kwamen de volgende punten: • Meer groen in de straten en minder tegels. • Behoefte aan een ontmoetingsplek/buurtfunctie • Minder (hard rijdend) autoverkeer in de Karel Doormanlaan. • Woningen voor ouderen, gezinnen en alleenstaanden. • Fietsen en scooters van de stoep in een centrale stalling. • Meer logica in de ontsluiting en autorichting. Meer eenrichtingsverkeer. • Groen imago houden. • Geen gehorige woningen meer en geen vocht- en schimmeloverlast.

Circulair • Nieuwbouw maakt gebruik van circulaire materialen. • Gebouwen krijgen een materiaalpaspoort.

7

Betaalbaar en inclusief Het maximum aantal woningen De maxima zijn bepaald voor de deelgebieden A en B. • Minimaal 30% grondgebonden woningen in deelgebied A. We verkennen de mogelijkheden voor het maken van meer eengezinswoningen. • Het maximaal aantal woningen in het ontwikkelgebied is afhankelijk van het aantal parkeerplaatsen in de parkeergarages en de parkeernorm. • Het maximaal aantal nieuwbouwwoningen in het gehele is ongeveer 550, mits het parkeren op een goede ruimtelijke manier inpasbaar is.

Nu zijn er nog 355 sociale huurwoningen in de wijk, waarvan 51 eengezinswoningen met een tuin en 304 appartementen zonder lift. Hiervan worden 28 eengezinswoningen en alle 304 appartementen gesloopt. 23 eengezinswoningen blijven behouden. Na de vernieuwing zijn er nog altijd ongeveer 50% sociale huurwoningen in de wijk, maar komen er ook middeldure en duurdere woningen. Daarmee houden we beter rekening met woonwensen van starters, jonge gezinnen en ouderen. Huidige bewoners van de wijk krijgen de kans om te verhuizen naar een nieuwe sociale huurwoning of een andere woning als die beter bij hun woonwens past. Als ouderen in de wijk verhuizen naar een prettiger appartement met lift, dan komt de eengezinswoning weer beschikbaar voor jonge stellen en gezinnen. In Te WerveOost zal de komende vijf jaar naar verwachting het aantal sociale huurwoningen afnemen met 50–100 woningen. We zorgen dat er op andere plekken in Rijswijk weer eenzelfde aantal sociale huurwoningen bij komen. Er komen circa 275 middeldure huurwoningen en koopwoningen bij.

Woninggrootte Om een goede mix aan verschillende woninggroottes te realiseren worden de volgende percentages toegepast: • Maximaal 10% van de woningen is kleiner dan 50m2 GBO. We onderzoeken de behoefte aan gedeelde kleine gedeelde appartementen met een oppervlak kleiner dan 50m2 GBO. Dit betreft een specifieke doelgroep die niet onder deze 10% valt. • Maximaal 50% van de woningen is tussen de 50-70m2 GBO. • Minimaal 20% van de woningen is groter dan 70m2 GBO.

Ambitie: toewerken naar een sociaal krachtige wijk , die meer gemengd is, om doorstroming binnen de wijk mogelijk te maken en daardoor betrokkenheid bij de plek te versterken.

De 20~30% welke niet specifiek is toegewezen, wordt toebedeeld tot de woongroottes 50-70m2 GBO of groter dan 70m2 GBO. Ook de geclusterde woonvorm voor een bijzondere doelgroep zoals benoemd in overige ambities valt hieronder. Het algeheel wordt in het ontwikkelkader nader uitgewerkt.

Categorieën • Ongeveer 50% van de nieuwbouw bestaat uit sociale huurwoningen. Sociale huurwoningen die verdwijnen in Te Werve-Oost worden per saldo elders binnen Rijswijk gecompenseerd.

Overige ambities • Er wordt onderzocht of een geclusterde woonvorm voor een bijzondere doelgroep kan worden ingepast (bijvoorbeeld kwetsbare ouderen). • Levensloopbestendige woningen realiseren. • Naast de ca. 50% sociale huurwoningen, is de overige 50% een menging van koop en huur in het middeldure en dure segment.

A

B

8

Kaders bebouwing • In de hoogbouwvisie van 2007 is de Churchilllaan benoemd als één van de vier gebieden in Rijswijk waar hoogbouw passend is. Er is sprake van hoogbouw bij een hoogte van 70 meter of meer, dus vanaf 23 lagen. • Om aan te sluiten op de rest van de wijk en een goede Kaders bebouwing bezonning en windklimaat te realiseren, staan we een • De hoogte loopt af van de Churchilllaan richting maximale hoogte van 12-14 lagen toe, verdeeld over vier de Idenburglaan, om zo goed aan te sluiten op de plekken. We gaan wel onderzoeken of het woningprogrambestaande wijk. ma gerealiseerd kan worden met lagere hoogteaccenten • Volgens de Hoogbouwvisie van Rijswijk mag langs de en we gaan ook kijken of we die kunnen verschuiven naar Churchillaan hoogbouw gerealiseerd worden tot 70m. plaatsen waar dat minder negatieve effecten heeft voor Maar om aan te sluiten op de rest van de wijk en een de omgeving. De conclusie leggen we vast in het Ontwikgoede bezonning ten windklimaat te realiseren is een kelkader. maximale hoogte van 12-14 lagen verdeeld over vier • De Karel Doormanlaan wordt een stedelijke openbare accenten toegestaan. ruimte met voldoende licht, lucht en ruimte voor een • De vier torens hebben een set back aan de Karel groene invulling.

We gaan onderzoeken waar de gebouwen Doormanlaan voor een goede bezonning en precies moeten komen om hiervoor voldoende ruimte te windklimaat. maken. De conclusie leggen we vast in het Ontwikkelkader. • De bebouwing aan de Karel Doormanlaan en de Iden• Meer ruimte heeft een positief effect op de bezonning. Het burglaan heeft een basishoogte van maximaal 4 lagen plan moet voldoen aan de lichte TNO-norm. En een positief met eventueel een kap of een extra verdieping met set effect op het windklimaat. Hierop is de NEN 8100 van toeback. passing; niveau van slenteren. • Dit wordt afgewisseld met bebouwing (met name in de • De bouwhoogte loopt af van de Churchilllaan richting de tussengelegen noordzuid straten) van 2 lagen met kap Idenburglaan, om zo goed aan te sluiten op de bestaande tot 4 lagen hoog. wijk. De bebouwing aan de Karel Doormanlaan en de Iden• Bebouwing in deelgebied B heeft een dubbelzijdige burglaan heeft een basishoogte van maximaal 4 lagen met eventueel een kap of een extra verdieping met set-back.

• • • • • • • • • • • • • • • •

max. 4 lagen + kap of set back max. 4 lagen + kap of setback

max. 4 lagen + kap of set back max. 4 lagen + kap of setback

Dit wordt afgewisseld met bebouwing (met name in de tussengelegen noord-zuid straten) van 2 lagen met kap tot 4 lagen hoog. Bebouwing in deelgebied B heeft een dubbelzijdige oriëntatie. Alle bebouwing heeft een representatieve uitstraling naar orientatie. de openbare straten en draagt bij aan een optimale sociale Alle bebouwing heeft een representatieve uitstraling veiligheid door ‘ogen op straat’ te realiseren. naar de openbare straten en draagt bij aan een optimale In de doorgaande bebouwing zitten enkele onderbrekinsociale veiligheid door ‘ogen op straat’ te realiseren. gen (van 15-20m breed) om voldoende ‘lucht’ in het beeld In de stedelijke laag zitten enkele onderbrekingen (van te houden. 15-20m breed) om voldoende ‘lucht’ in het beeld te Bewoners van nieuwe woningen parkeren uit het zicht van houden. de openbare ruimte, aan de achterzijde, op binnenterreinen Parkeren wordt zo veel mogelijk uit het zicht van de of in garages. openbare straten opgelost. Bezoekers en bewoners van de te handhaven woningen Parkeergarages aan de Churchilllaan liggen half verdiept parkeren in de openbare ruimte. en worden aan het zicht onttrokken door woningen aan Parkeergarages aan de Churchilllaan liggen halfverdiept en de Karel Doormanlaan en groen aan de Churchilllaan.

worden aan het zicht onttrokken door woningen aan de Parkeren op de binnenterreinen uit het zicht van openKarel Doormanlaan en groen aan de Churchilllaan. bare straten oplossen. De bouwblokken worden in een herhalend rechthoekig De bouwblokken worden orthogonaal in een herhalend patroon geplaatst en sluiten aan op de omgeving (de stempartoon geplaatst in aansluiting op de omgeving (de pelstructuur). stempelstructuur). Bij het bepalen van de straatprofielen houden we rekening Bij het bepalen van de straatprofielen wordt rekening met technische randvoorwaarden, zoals het bestaande gehouden met technische randvoorwaarden, zoals riool, bomen die we kunnen behouden en de laagbouwwohet bestaande onderheide riool, behoudenswaardige ningen die blijven staan. bomen en de te behouden laagbouwwoningen. max. 12 lagen max. 5 lagen basis max. 12-14 lagen

max. 4 lagen basis

max. 3 tot 4 lagen

max. 3 tot 4 lagen

Idenburglaan

Karel Doormanlaan

Chruchilllaan

Idenburglaan

Karel Doormanlaan

Churchilllaan

9

stedenbouwkundige onderbreking wandelroute