RIB 23 008 Bijlage Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk v1.2 HQ Zware versie
Tekst van het document
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Bouwsteen voor een stadscorridor v e r s i e 1.2 // 0 6 d e c e m b e r 2 0 2 2
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Ambitiekaart Prinses Beatrixlaan Bouwstenen voor de stadscorridor
2
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Samenvatting Rond de Prinses Beatrixlaan spelen op dit moment
aaneengesloten ruimte vormt als als habitat kan
diverse grote ontwikkelingen die er voor zorgen dat
functioneren;
er op een andere manier naar de betekenis van deze
•
Dat de Prinses Beatrixlaan een belangrijkere rol
laan gekeken moet worden. Enerzijds door veran-
kan gaan vervullen als langzaam verkeer verbin-
derde inzichten en anderzijds omdat er niet altijd
ding naar buiten en tussen de wijken;
duidelijke antwoorden gegeven kunnen worden over
•
het hoe en waarom van de laan.
Ook dat de Prinses Beatrixlaan een belangrijke regionale verkeersader blijft.
Met dit document laten we zien dat er met de ko-
Het realiseren van deze ambitie betekent:
mende ontwikkelingen voldoende kansen liggen om
•
Dat het versnipperde beeld van de Prinses
Met de ambitie om het groenste centrum van Ne-
de betekenis van de laan als groene verbindende
Beatrixlaan wordt omgebogen naar een heldere
derland te realiseren ligt er op korte termijn al een
ruimte, zowel ecologisch, ruimtelijk als sociaal, sterk
driedeling; landgoederenzone, centrumgebied,
prachtige kans om het hart van de ‘vlinderstrik’ te
te vergroten
landschap van de Zweth;
ontwikkelen. In de toekomst kunnen de twee vleu-
Dat de stringente laanstructuur van de Prinses
gels daar mooi op aansluiten.
De ambitie die we vanuit dit document voorstaan
Beatrixlaan plaats maakt voor een groenstruc-
Een aanzet daarvoor is al gegeven vanuit het project
voor de Prinses Beatrixlaan wordt gesymboliseerd
tuur die meer onderdeel is van het onderlig-
Warmtelinq waarin de herinrichting van het groen
door de getoonde vlinderstrik; Drie karakteristieke
gende landschap ;
voorsorteert op dit document.
•
delen, waarvan de som zich uit in één samenhangende identiteitsdrager van Rijswijk.
•
Dat er vanuit ecologisch belang gezorgd moet worden dat de Prinses Beatrixlaan zowel een
Bouwsteen voor een stadscorridor
3
Colofon OPDRACHTGEVER
Gemeente Rijswijk Afdeling Ruimtelijke Ontwikkelingen Bogaardplein 15 Rijswijk
OPDRACHTNEMER
Kolonel Clarklaan 2 2111 XB Aerdenhout
ADVISEURS GEMEENTE
DISCLAIMER
VERSIE 1.2 // 06 DECEMBER 2022
4
Michel Barendse Matthijs Beke Reinder de Boer Frank Bus Rik Geval Jelle Kootstra Lennert Langerak Jelle Offringa Jeroen de Oude Arjen Stam
Alle afbeeldingen zijn eigendom van Studio Marchel-Wim van Dongen, tenzij anders vermeld bij de afbeelding.
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Inhoudsopgave Samenvatting 1
Inleiding
07
2
Ontwikkelingen rond de Prinses Beatrixlaan
09
3
Thematische uitgangspunten
17
4
Ambitie
35
Bouwsteen voor een stadscorridor
5
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
6
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Hoofdstuk 1
Inleiding Voor u ligt het Ambitiedocument Prinses Beatrix-
Doel
laan Rijswijk. Dit document is tot stand gekomen op
Met het opstellen van ambities voor de Prinses
basis van input vanuit verschillende vakdisciplines
Beatrixlaan wil de gemeente hernieuwde integrale
binnen de gemeente Rijswijk middels een workshop
en ruimtelijke bouwstenen formuleren met een
en een integraal afstemmingsoverleg op lokatie.
extra accent op de thema’s groen, landschap en
Aanleiding
ecologie.
Rond de Prinses Beatrixlaan spelen op dit moment
Deze bouwstenen zullen met name gebruikt wor-
diverse grote ontwikkelingen, waaronder het project
den als input voor de uitwerking van deelprojecten,
Warmtelinq, de centrumvernieuwing Bogaard
maar te zijner tijd ook voor nieuw ruimtelijk beleid
stadscentrum (samen met de herprofilering van de
(groen, mobiliteit, stedenbouw etc.).
Beatrixlaan) en de uitwerking van het Ambitiedocument Toekomstvisie Landgoederenzone Rijswijk. De ontwerpuitgangspunten van een aantal vakgebieden, waaronder groen, zijn hierin niet volledig te integreren. Door veranderde inzichten maar ook omdat de ontwikkelingen dwingen om de ontwerpuitgangspunten te herijken.
Bouwsteen voor een stadscorridor
7
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Plankaart masterplan In de Bogaard Bron: Masterplan in de Bogaard (2019)
8
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Hoofdstuk 2
Ontwikkelingen rond de Prinses Beatrixlaan Transformatie Bogaard Stadscentrum
den. In afwijking van het Groenbeleidsplan wordt
Zoals beschreven in de Stadsvisie Rijswijk 2030
echter voorgesteld om van de groene zone aan de
wordt de grootste verstedelijkingsopgave voor Rijs-
Prinses Beatrixlaan geen laanstructuur te maken. De
wijk vormgegeven binnen de zogeheten Stadsas.
ambitie is om langs de Prinses Beatrixlaan door mid-
Deze Stadsas loopt grofweg van het centrumgebied
del van ecologisch beheer een natuurlijke, groene
(het huidige In de Bogaard) via het Stationsgebied,
zone te maken die ten dele de ontbrekende schakel
de noordelijke zijde van de Plaspoelpolder, naar het
vormt tussen de zuidelijke parken en de landgoede-
Havengebied.
renzone ten noorden van het centrum. Bron: Masterplan In de Bogaard (2019)
Voor de ontwikkeling van het gebied is in 2017 een
nen realiseren wordt het winkelcentrum compacter
Gebiedsvisie vastgesteld, welke vervolgens is uitge-
gemaakt, worden er functies toegevoegd en worden
werkt in het Masterplan In de Bogaard (2019). Het
er ca. 2000 woningen gerealiseerd. Als onderdeel
Masterplan zet in op de realisatie van het groenste
van deze verdichting zal het profiel van de Prinses
stadscentrum van Nederland waarbij het gebied
Beatrixlaan worden versmald en vergroend.
transformeert van een naar binnen gekeerd en monofunctioneel winkelgebied naar een groen, open,
De nieuwe groenstructuur zet in op de landschaps-
levendig en multifunctioneel stadscentrum, met de
typen die in en om Rijswijk gevonden kunnen wor-
nieuwe naam Bogaard stadscentrum. Om dit te kun-
Bron: Masterplan In de Bogaard (2019)
Bouwsteen voor een stadscorridor
9
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Impact op groen - project Warmtelinq
10
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Aanleg Warmtelinq tracé Gasunie is bezig met de voorbereidingen om het project WarmtelinQ te realiseren. Een ondergrondse leiding waarmee restwarmte uit de Rotterdamse haven kan worden gebruikt om huizen en bedrijven in Zuid-Holland te verwarmen. De volledige leiding loopt straks van de Rotterdamse haven naar het bestaande warmtenet in Den Haag. In de toekomst takken de gemeente Vlaardingen, Delft enRijswijk aan op dit tracé. De aanleg van de leiding heeft zowel ondergronds als bovengronds implicaties. Zo zal er op veel plekken een sleuf worden gegraven om de leiding in te kunnen plaatsen. Hiervoor zal ondermeer bestaand
Bron: Warmtelinq.nl
groen tijdelijk moeten wijken. De ambitie van Warmtelinq is om de openbare ruimte na aanleg van het tracé beter terug te brengen. Voor de gemeente Rijswijk betekent de aanleg van de het leidingtracé dat er herinrichting gaat plaatsvinden ter hoogte van Rijswijk-Buiten en ter hoogte van de Landgoederenzone. Hier zullen totaal 86 bomen worden verwijderd.
Bouwsteen voor een stadscorridor
11
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Ambitiekaart Toekomstvisie Landgoederenzone Bron: Toekomstvisie Landgoederenzone 2020, H+N+S
12
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Toekomstvisie Landgoederenzone In 2020 is door bureau H+N+S een ambitiedocument
Vanuit de Toekomstvisie Landgoederenzone wordt
vormen voor de natuur. De visie benoemt tevens de
opgesteld voor de toekomst van de landgoederen-
de Beatrixlaan beoordeel met een lage kwaliteit. De
kans om werk met werk te maken vanuit het project
zone. Aanleiding voor dit document was het ontbre-
visie stelt voor de kwaliteit te verhogen, vanuit de
Warmtelinq.
ken van een duidelijk ontwikkelkader. Het specifieke
waarde ‘ruimtelijk raamwerk, door de strandwal ter
buitenplaatskarakter is hierdoor in de loop der jaren
hoogte van de Prinses Beatrixlaan zichtbaar te ma-
achteruitgegaan door visuele en functionele versnip-
ken met beplanting, zonder daarbij een barrière te
pering van het gebied. De visie zet in op versterking van 4 waarden: - Betekenis voor de stad; - Ruimtelijk raamwerk ; -Verzorgde en uitnodigende sfeer; - Passende functies. In september 2021 is de gemeenteraad van Rijswijk akkoord gegaan met het Uitvoeringsprogramma Landgoederenzone Rijswijk met een eerste invensteringsbudget om interventies te kunnen doen die een belangrijke bijdrage leveren aan het versterken van de 4 waarden. De Prinses Beatrixlaan is op dit moment nog geen Kaart met aandachtsgebieden
concreet project in het kader van dit Uitvoeringsprogramma.
Bron: Toekomstvisie Landgoederenzone 2020, H+N+S
Bouwsteen voor een stadscorridor
13
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
14
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Overdenkingen ontwikkelingen Vanuit alle drie de ontwikkelingen die spelen in en om de Prinses Beatrixlaan spreekt een ambitie op het gebied van groen, landschap en ecologie. Tegelijkertijd missen voor de plannen concrete bouwstenen om deze ambitie te realiseren. Daarnaast is het noodzaak dat tussen de plannen afstemming plaatsvindt: •
Als het Masterplan In de Bogaard de Beatrixlaan ziet als de ontbrekende schakel in de groenstructuur, moeten we eerst met elkaar vaststellen wat deze groenstructuur moet zijn.
•
Het ambitiedocument Landgoederenzone spreekt van het voorkomen van barrierewerking voor natuur. Voor welke soorten moeten we barrierewerking voorkomen?
•
Vanuit Warmtelinq wordt ingezet op verbetering van wat er nu is. Op welk vlak kan deze verbetering worden gehaald?
Bouwsteen voor een stadscorridor
15
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
16
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Hoofdstuk 3
Thematische uitgangspunten Middels een workshop met beleidsmedewerkers van
aangehouden.
centrum, zal hier positief aan bijdragen.
de gemeente Rijswijk, zijn er vanuit diverse thema’s
Voor de toekomst is het wenselijk het hele tracé zo-
De (gedeeltelijke) ondertunneling van de Prinses
uitgangspunten opgehaald. Deze uitgangspunten
wel fysiek als visueel te versmallen. Er wordt nu vaak
Beatrixlaan blijft op de agenda staan.
dienen als basis voor het benoemen van bouwste-
te hard gereden door de automobilist.
nen voor de inrichting van de Prinses Beatrixlaan.
Aandachtspunt zijn de ongeregelde afslagen naar de Kleurenbuurt. Hier blijft enige overmaat wenselijk
Mobiliteit
ten behoeve van de doorstroming.
Het vigerende beleid van de gemeente Rijswijk voor
De Prinses Beatrixlaan fungeert tevens als belang-
het thema mobiliteit is de Structuurvisie Mobiliteit
ijke, sternet, fietsroute. Er wordt gewerkt aan een
Rijswijk 2020. De uitgangspunten van dit beleid voor
dubbelzijdig fietspad aan beide zijden van de laan.
de Prinses Beatrixlaan zijn nog steeds actueel.
Ook als wandelverbinding van en naar het centrum
De Prinses Beatrixlaan blijft ook in de toekomst een
is de Prinses Beatrixlaan belangrijk. Er ligt een wens
van de belangrijkste verkeersaders voor Rijswijk en
om een goede wandelverbinding vanaf Rijswijk-
Den Haag, als inprikker vanaf de A4. De Beatrixlaan
Buiten naar het centrum te maken.
is op dit moment gedimensioneerd op 70 km/u
De oversteekbaarheid van de laan blijft een aan-
maar blijft een 50 km/u weg. Bij de vormgeving van
dachtspunt, welke reeds is benoemd in de Struc-
het nieuwe profiel ter hoogte van Bogaard stads-
tuurvisie Mobiliteit. Het versmallen van het profiel
centrum wordt een ontwerpsnelheid van 50km/u
van de Beatrixlaan ter hoogte van Bogaard stads-
Bouwsteen voor een stadscorridor
Beatrixlaan in de Haagse Nota Mobiliteit (2021)
17
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Themakaart mobiliteit
18
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Uitgangspunten mobiliteit •
Prinses Beatrixlaan blijft een regionale hoofdweg;
•
De maximumsnelheid is 50 km/u;
•
De overmaat in het profiel kan in de toekomst ten gunste komen van andere functies, zoals groen;
•
Verbeteren van de oversteekbaarheid voor fietsers en voetgangers blijft belangrijk;
•
De ondertunneling van de Prinses Beatrixlaan blijft op de agenda staan. Toekomstige ingrepen moeten dit niet onmogelijk maken;
•
Wens om een wandelverbinding van en naar Rijswijk-Buiten te maken;
•
Er wordt te hard gereden. Wens om het profiel naast fyiek ook visueel te versmallen.
Beatrixlaan in de Haagse Nota Mobiliteit (2021)
Bouwsteen voor een stadscorridor
19
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
20
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Ecologie De uitgangspunten voor ecologie zijn op dit mo-
De Prinses Beatrixlaan is een van de lanen uit de
•
Voedsel
ment vastgelegd in het Groenbeleidsplan 2010-
rasterstructuur met een functie als primaire eco-
•
Veiligheid
2020. In dit groenbeleidsplan wordt op stadsniveau
logische verbinding tussen de stadsparkzone en de
•
Verblijfplaats
onderscheid gemaakt in de grote groengebieden van
landgoederenzone.
•
Verbinding
de landgoederenzone en stadsparkzone enerzijds
De Beatrixlaan wordt gezien als droge verbinding
•
Variatie
en de verbindende rasterstructuur van bomenlanen
die met name de doelsoorten facitiliteert die van
anderzijds.
deze verbindingen gebruik maken, zoals Eekhoorn,
Je zou elk stukje groen binnen de Prinses Beatrix-
Bunzing en Bruinblauwtje.
laan kunnen zien als een puzzelstuk met een eigen
Voor de verbindingszones dient verstoring van fauna
kwaliteit, die verbinding zoekt met het naastgelegen
te worden voorkomen. Om de barrièrewerking van
puzzelstuk. De inrichting zou zich, met een variatie
infrastructuur zoveel mogelijk te voorkomen worden
aan gradienten en type beplanting, moeten richten
faunavoorzieningen voorgesteld.
op de doelsoorten: •
Egel
Het huidige Groenbeleidsplan is vanuit ecologie
•
Bunzing
bekeken nog redelijk actueel. De Prinses Beatrixlaan
•
Bruinblauwtje
blijft ook in de toekomst een belangrijke, met name
•
Boomklever
droge, verbinding tussen de twee grote groenge-
•
Ruige dwergvleermuis
bieden. Bijkomende wens is om de Beatrixlaan niet
•
Boomklever
alleens als verbindingszone te benoemen maar ook
•
Eekhoorn
als habitat en stepping stone waarbinnen vanuit de Groenbeleidsplan (2010) - Visie groenstructuur
doelsoorten zorggedragen moet worden voor de 5
Bogaard stadscentrum functioneert, als ‘groenste
V’s:
centrum van Nederland’, straks ook als een puzzelBouwsteen voor een stadscorridor
21
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Themakaart ecologie
22
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
stuk. Het centrum zelf kent echter andere doelsoor-
ting per straat of straatdeel. Een beplanting met
ten, die in beperkte mate kunnen profiteren van de
Esdoorn in de landgoederenzone tot aan de van
groene verbinding. Andersom is dat ook het geval.
Vredenburchweg. Een beplanting van esdoorn en iep
Het centrumgebied kan derhalve niet gezien worden
tussen van Vredenburchweg en Spoorlaan
als onderdeel van de groene verbinding, maar als
Bijzondere beplanting van bijv. watercypres en am-
complementaire groene kwaliteit. Een eigen bio-
berboom tussen Spoorlaan en Churchillaan
toop.
Beplanting met es van Churchillaan to Sionsweg.
sen de groene gebieden in de lengterich-
Vanuit ecologisch oogpunt is een grotere variatie
ting van de Prinses Beatrixlaan;
Uitgangspunten ecologie •
De Prinses Beatrixlaan is een primaire ecologische verbinding voor Rijswijk;
•
•
Dit betekent ook fysieke verbindingen tus-
En haaks op de Beatrixlaan als verbinding
Op een aantal plekken langs de Beatrixlaan zijn in
en afwisseling aan soorten per wegdeel wenselijk.
het kader van het Groenbeleidsplan faunavoorzie-
De soortkeuze van beplanting is bepalend voor de
ningen gerealiseerd, onder andere in de vorm van
hoeveelheid leven in een groenzone. Zo kunnen er
duikers met looprichels. Tussen de verschillende
op een Zomereik of Wilg zomaar honderden soorten
gebieden in de lengterichting ontbreken deze nog
insecten voorkomen terwijl op bijvoorbeeld een
grotendeels. Ook werkt de Prinses Beatrixlaan ter
Taxus, Kastanje, Robinia of Krentenboompje nauwe-
voor vogels, insecten, vlinders en kleine
hoogte van de Landgoederenzone nog als barrière
lijks leven voorkomt.
zoogdieren;
richting de grotere groengebieden; •
droge ecologische verbinding; •
•
voor bijv. eekhoorns.
De nadruk ligt op het functioneren alsLokaal ook als habitat en stepping stone
Als doelsoorten worden aangemerkt:
Extra aandacht vraagt de Beatrixlaan ter hoogte
Boomklever, Bruinblauwtje, Weidehom-
van Bogaard stadscentrum. Hier ligt een opgave om
mel, Bunzing, Egel, Ruige Dwergvleermuis; •
ondanks de versmalling van het profiel een robuuste
De doelsoorten bepalen de keuze voor de beplanting;
en samenhangende groenstructuur, te maken. Met •
een eigen kwaliteit als habitat en in de lengterich-
Daarbij streven naar een beplanting die
ting goed functioneert als doorvoerroute.
zoveel mogelijk bijdraagt aan de biodiversi-
Opvallend in de uitgangspunten in het Groenbe-
teit. En minder uniform is.
leidsplan is de keuze voor een uniforme beplan-
Bouwsteen voor een stadscorridor
23
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
24
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Stedenbouw en landschap De Prinses Beatrixlaan is op verschillende schaal-
samenhangen met de inrichting van het profiel.
Overweging
niveaus bijzonder. Op het niveau van de regio is het
Vanuit het Groenbeleidsplan is voor de Prinses
Alhoewel de keuze voor een stringente laanstuctuur,
een prachtige laan tussen Delft en Den Haag, die
Beatrixlaan ingezet op een laan met minimaal 4
logisch is, en past in de Rijswijkse traditie, ligt het
onlosmakelijk onderdeel vormt van het Nationaal
rijen bomen. Een structuur die als onderdeel van het
voor de Prinses Beatrixlaan genuanceerder.
Landschap Hollandse Duinen.
grid van de hoofdgroenstructuur als het ware over de landschappelijke onderlegger is gelegd. In theorie
Juist de betekenis van de Landgoederenzone,
is dit een heldere en logische keuze.
bekrachtigd door de recent opgestelde Visie Land-
In de praktijk zie je nu dat de 4 rijen bomen niet zijn
goederenzone, en de unieke tastbaarheid van de
gerealiseerd en dat er zelfs, onder andere bij Rijswijk
landschappen tot in het centrum, vragen om een
Buiten maar ook straks in het centrum, gekozen is
hernieuwde waardering. Een stringente boomstruc-
voor een inrichting die afwijkt van het Groenbeleids-
tuur maken is vooral een middel en geen doel. Voor
plan. In de praktijk bestaat de Prinses Beatrixlaan
de Prinses Beatrixlaan is het maken van een sterke
De Beatrixlaan wordt hierin vergezeld door twee
nu uit vijf gedifferentieerde zones: de landgoederen-
groenstructuur, gebaseerd op de karakteristieken
karakteristieke landschappen; dat van het veenwei-
zone, de centrumzone, de entreezone, de parkzone
van het landschap voor de hand liggender en uitein-
delandschap en dat van het strandwallenlandschap
en de landschapsplanzone. Elk met een eigen beeld
delijke waardevoller.
met de landgoederen. Deze landschappen worden
(formeel of informeel) en ruimtebeleving (open /
door de Beatrixlaan als het ware de stad in getrok-
half-open of gesloten).
ken waardoor ze tot aan het centrumgebied voelbaar en beleefbaar zijn.
Voor de toekomst van de Prinses Beatrixlaan is het
Op het niveau van de stad zie je verschillende kar-
belangrijk een heldere keuze te maken als het gaat
kateristieken ontstaan die enerzijds samenhangen
om ruimtelijke verschijningsvorm, maar ook om
met de stedenbouwkundige context en anderzijds
groene kwaliteit.
Bouwsteen voor een stadscorridor
25
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
NU
Themakaart stedenbouw en landschap, huidige situatie
26
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
In de nieuwe situatie zien we de Beatrixlaan als 1 grote groene en ecologisch waardevolle verbinding tussen Delft en Rijwijk maar onderdverdeeld in 3 unieke karakteristieken: •
Bewegend door de Zwethzone
•
Bewegend door het Groenste centrum van Nederland
•
Bewegend door het landgoederenlandschap
De inrichting van het profiel versterkt de karakteristiek. Zo rij je in de Landgoederenzone door een landgoedbos, in het centrum door de Tuin van Rijswijk en in de Zwethzone door informeel landschapspark. De oude lanen die de Beatrixlaan kruisen worden hersteld en aangezet, waardoor deze extra tot hun recht komen.
Bouwsteen voor een stadscorridor
27
Nieuw logo Prinses Beatrixlaan?
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
STRAKS
Themakaart stedenbouw en landschap, gewenste situatie
28
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Uitgangspunten stedenbouw en landschap •
Loslaten van de stringente laanstructuur Prinses Beatrixlaan;
•
De landschappelijke onderlegger is leidend bij de inrichting van de Prinses Beatrixlaan;
•
Het nieuw beeldmerk voor de Prinses Beatrixlaan bestaat uit 3 kleuren: het landgoederenlanschap, de tuin van Rijswijk, het landschap van de Zwethzone.;
•
Groen als middel om een continue doorgaande lijn te ontwerpen;
•
De Beatrixlaan blijft onderdeel van een grid van groenstructuren. De kruisende structuren worden extra zichtbaar.
Bouwsteen voor een stadscorridor
29
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
30
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Recreatie De Prinses Beatrixlaan wordt op dit moment niet
Beatrixlaan aan te sluiten op het onderliggende
gezien als recreatieve bestemming. Het vigerende
landschap, wordt het aantrekkelijker om het groen
Groenbeleidsplan ziet de Prinses Beatrixlaan vooral
beter beleefbaar te maken. Met name in het gebied
als interne recreatieve verbinding; een verbinding
ten oosten van de wijk Stervoorde liggen er mo-
vanuit de stad naar de Landgoederenzone en de
gelijkheden om de ruimte recreatief toegankelijk
Zwethzone. In deze beide gebieden lopen ook de
te maken, in combinatie met het vergroten van de
doorgaande regionale fietsverbindingen.
ecologische kwaliteit.
We zien kansen om de betekenis van de Beatrixlaan voor recreatie te vergroten. Zo zijn er op dit moment vanuit de wijken weinig directe verbindingen voor wandelaars naar de Beatrixlaan. Met het aanbrengen van verbindingen naar de Beatrixlaan wordt indirect de bereikbaarheid van de Landgoederenzone en de Zwetzone vergroot. De Beatrixlaan kan bovendien een grotere rol spelen als onderdeel van de wandelverbinding naar de buitengebieden maar ook van en naar het centrum.
Recreatie in het vigerende Groenbeleidsplan
Zo is de toegankelijkheid van middengebieden tus-
Bron: Groenbeleidsplans 2010-2020
sen Generaal Spoorlaan en Gunthersteinweg op dit moment beperkt maar zou deze best onderdeel van een route kunnen zijn. Met de wens om de karakteristiek van de Prinses Bouwsteen voor een stadscorridor
31
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Themakaart recreatie
32
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Uitgangspunten recreatie •
De Beatrixlaan is een belangrijke interne recreatieve route en verbindt de recreant met de Landgoederenzone en Zwethzone;
•
Er liggen kansen om de groenstructuur van de Beatrixlaan te gebruiken als verbinding richting de landgoederenzone en de Zwethzone en als route van en naar het centrum;
•
Dit kan ondermeer door verbindingen te maken die vanuit de wijken aantakken op de Beatrixlaan;
•
En door het toegankelijk maken van een deel van de groene ruimte in en om de Beatrixlaan voor o.a. wandelaars. Bijvoorbeeld de groenzone ten oosten van de Wijk Stervoorde of de middenberm tussen de Generaal Spoorlaan en de van Vredenburchweg.
Bouwsteen voor een stadscorridor
33
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Ambitiekaart Prinses Beatrixlaan Bouwstenen voor de stadscorridor
34
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Hoofdstuk 4
Ambitie
Het eerder gesuggereerde logo van de Beatrixlaan geeft het al aan; het zijn de grote gebaren rondom die het karakter van de laan bepalen. Op zijn beurt levert de laan een bijdrage aan de beleving van de 3 gebieden; Landgoederenzone, Zwethzone en centrum. Lanen en landschap onlosmakelijk verbonden.
De Prinses Beatrixlaan heeft in de basis alle kwaliteiten om de mooiste en meest waardevolle laan van Rijswijk te worden. En dat is subjectief. Want alle lanen van Rijswijk hebben deze kwaliteit. De Prinses Beatrixlaan zien we dan ook niet als zelfstandige laan. De laan is en blijft een essentieel onderdeel van het - groene hoofdstructuur - grid van Rijswijk. We zetten de laan alleen maar meer in zijn kracht.
Bouwsteen voor een stadscorridor
35
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
NU
STRAKS De Prinses Beatrixlaan tussen Van Vredenburchweg en Guntersteinweg
36
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Landgoederenzone rigoreuze vergroening van de Prinses Beatrixlaan op deze lokatie. Bij de keuze van beplanting maar ook de ingrepen op maaiveld speelt ecologie een sterk bepalende rol. Recreatief medegebruik is ondergeschikt. Met de vergroening kan ook het profiel van de Beatrixlaan visueel worden versmald. Bomen en Het profiel van de Beatrixlaan in de landgoederenzone is op dit moment vrij ongedefinieerd. Voorgesteld wordt om een helder beeld neer te zetten dat aansluit bij de landgoederen waar deze zone
struiken dichter op de rijbaan zorgen voor een remmende werking. Voor eekhoorns is deze versmalling weer wenselijk; zij kunnen elkaar rakende boomtoppen gebruiken om de Beatrixlaan over te steken.
uiteindelijk onderdeel vanuit maakt. De historische doorsnjiding van de strandwal op deze lokatie heeft gezorgd voor een lager maaiveld. Het ligt dan ook voor de hand hier te kiezen voor een bos- en waterrijke landgoedsfeer. Bewegend over de Beatrixlaan ervaar je de landgoederenzone als een samenhangend half-open landschap met een variatie aan beplanting. Doorkijkjes geven hier en daar zicht op de meer formele randen van de aanliggende landgoederen zelf. Het neerzetten van een landgoedbos-sfeer betekent een
Bouwsteen voor een stadscorridor
37
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
NU
STRAKS De Prinses Beatrixlaan ter hoogte van Rijswijk-Buiten
38
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Zwethzone in zich meedraagt.
en watterrijk gebied. De rijen populieren die nu als
De keuze voor beplanting wordt derhalve bepaald
een formele structuur over het landschap liggen
door soorten die van nature in dit landschap voor-
worden omgevormd tot losse groepjes, accenten in
komen, een grote meerwaarde hebben voor de bio-
het landschap, waar de Beatrixlaan in zijn toekom-
diversiteit en een bijdrage leveren aan de gewenste
sitge profiel tussendoor beweegt.
ecologische droge verbinding.
Waar er ruimte is wordt de groenzone recreatief toegankelijk gemaakt voor omwonenden en voorzien
Met de ontwikkeling van Rijswijk-Buiten is ingezet op een duurzame woonwijk met een hoge biodiversiteit en veel water. Een wijk is geinspireerd op het onderliggende landschap. Het profiel van de Beatrixlaan is vanuit een zelfde gedachte vormgegeven; met weelderige beplanting die is geinspireerd op de parken en landgoederen van Rijswijk. Met deze insteek is afgweken van het 4- of 6-rijen principe van de Beatrixlaan en is gestreefd naar een eigen lokale kwaliteit. Deze insteek wordt vanuit de nieuwe visie op de Beatrixlaan gehandhaafd. Met het verschil dat vooral wordt gekeken naar de kwaliteiten die de Zwethzone, als onderdeel van het deltalandschap,
De ‘nieuwe’ Zwethzone zal zich uitstrekken vanaf
van verbidingen naar oa. het centrum.
de Kerstanje tot aan de sir Winston Churchillaan. Als weggebruiker ben je, vanaf Delft tot aan Bogaard stadscentrum, zo veel mogelijk onderdeel van een uniform Zweth-landschap. Voor Rijswijk-Buiten betekent dit dat gestreefd zal worden naar meer inheemse beplanting (onder andere als onderdeel van de herplant in het kader van Warmtelinq) en dat ook het hele profiel, inclusief middenberm wordt voorzien van afwisselende boombeplanting. Onderbeplanting wordt alleen toegepast als coulissen; om bijvoorbeeld de weg af te schermen richting omwonenden en om vensters op het landschap te maken. De entree naar Rijswijk vanaf de A4 zal zich vanuit deze zelfde gedachte ontwikkelen tot een gradiënt-
Bouwsteen voor een stadscorridor
Bron: Middendelfland.net
39
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
40
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
NU
STRAKS De Prinses Beatrixlaan tussen de Sir Winston Churchillaan en de snelweg A4
Bouwsteen voor een stadscorridor
41
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Groenstructuur Prinses Beatrixlaan t.h.v. Bogaard stadscentrum (onderlegger: Bovengronds Verstedelijkingsontwerp Beatrixlaan, gemeente Rijswijk, 2019)
42
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Centrumzone tuur van Rijswijk blijft ondanks de versmalling wel bestaan. Dit betekent enerzijds dat goed gekeken moet worden naar het optimaliseren van de resterende profielruimte en anderzijds waar mogelijk aansluiting moet worden gezocht bij het centrum zelf; vanuit ecologie als vanuit uitstraling.
Met de herontwikkeling van Bogaard stadscentrum krijgt Rijswijk het meest groene stedelijk centrum van Nederland. Verdichting gaat hierbij samen met een grote ambitie ten aanzien van vergroening en natuurinclusiviteit. De verdichting van Bogaard stadscentrum vindt deels plaats in de Beatrixlaan zelf. Ongeveer 60 meter van het huidige profiel zal straks worden ontwikkeld als onderdeel van het centrum. Door de versmalling van het profiel zal de oversteekbaarheid van de Prinses Beatrixlaan verbeteren. De centrum zal hiermee meer gaan fungeren als verbinder tussen nu gescheiden wijkdelen. Het belang van de Prinses Beatrixlaan als droge ecologische verbinding binnen de hoofdgroenstruc-
Ecologische verbinding In de toekomstige situatie zal het profiel van de Prinses Beatrixlaan ter hoogte van Bogaard stadscentrum bestaan uit drie bermstroken. De oostelijke strook kent een breedte van tussen de 10 en 13 meter. De middelste strook heeft een breedte van tussen de 3 en 8 meter. En de meest westelijke berm tussen de 2 en 9 meter. Alle drie de stroken worden onderbroken door infrastructuur. Om te kunnen functioneren als droge ecologische verbinding zullen alle drie de stroken als groene paradijsjes moeten worden ontwikkeld. Gelaagdheid en variatie is hierin belangrijk. Voor landgebonden soorten zal er vanuit de groen-
Bouwsteen voor een stadscorridor
stroken een fysieke verbinding moeten worden gelegd met de Landgoederenzone aan de noordzijde en de Zwethzone aan de zuidzijde. Voor luchtgebonden soorten is het belangrijk om op hoogte en zo veel mogelijk aaneengesloten kroonstructuur te krijgen voor geleiding. Daarbij zullen de stroken ook zo moeten worden ingericht dat ze kunnen voorzien in voedsel voor fauna en als schuil- en verblijfplaats kunnen dienen. Gezien de maatvoering van de groenstroken lijkt het het meest zinvol om te investeren in de meest oostelijke groenstrook. Hier is ruimte voor beplanting om uit te groeien en zal er ook de meeste variatie kunnen worden aangebracht. Hier zijn tevens de minste doorsnijdingen. De onderbeplanting in de overige groenstroken kunnen dan worden meeontwikkeled als lokale biotoop voor bijv. insecten. Met op de brede stukken ruimte voor struiken.
Uitstraling De Prinses Beatrixlaan wordt ter hoogte van Bo-
43
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
NU
STRAKS Het centrum van Rijswijk tussen de Sir Winston Churchillaan en de Generaal Spoorlaan
44
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
gaard stadscentrum ingericht als Tuin van Rijswijk. Dit betekent dat de uitstraling aansluiting zoekt bij de inrichting van het centrumgebied; als een loper en hartelijk wekom bij het groenste centrumgebied van Nederland. De beplanting kent veel variatie, is bloemrijk . Tegelijkertijd robuust om weerstand te kunnen bieden aan de intensiteit van doorgaand verkeer en winkelend publiek. De beplanting is transparant en geeft doorzichten haaks op het profiel; voor veiligheid maar ook om de relatie tussen de groenstroken en het centrum te leggen. De brede groenstrook tegen het winkelgebied aan wordt robuust uitgevoerd en zoveel mogelijk losgelegd van het voetgangersgebied zodat verstoring van deze droge verbinding wordt beperkt. Onderdoorgangen zijn bij voorkeur luchtig en ruim. zodat ook een visuele relatie tussen de groene vlakken ontstaat.
Verkeer en recreatie Vanuit recreatie en verkeer wordt het centrum in deze visie vooral gezien als knooppunt en verbindend element. De inrichting zal vanuit verkeers-
Robuuste groene ruimte met een ruime en visuele verbinding onder kruisende structuren
veiligheid ook moeten bijdragen aan het verlagen
Bron: swagroup.com
Bouwsteen voor een stadscorridor
45
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
Focus op de ontwikkeling van de oostelijke groenzone als droge ecologische verbinding inclusief ecologische onderdoorgangen (onderlegger: Bovengronds Verstedelijkingsontwerp Beatrixlaan, gemeente Rijswijk, 2019)
46
Bouwsteen voor een stadscorridor
Ambitiedocument Prinses Beatrixlaan Rijswijk
van de snelheid. In lengterichting funcioneert het
daar mooi op aansluiten.
centrum als knoop in de recreatieve verbindingen van en naar de Landgoederenzone en de Zwethzone.
Bouwstenen voor de toekomst In de toekomstige plannen voor de Prinses Beatrixlaan zal rekening gehouden moeten worden met de keuzes die in dit ambitiedocument worden gemaakt.
+
We zijn er van overtuigd dat er voldoende kansen
+ =
liggen om de betekenis van de laan als groene verbindende ruimte, zowel ecologisch, ruimtelijk als sociaal, sterk te vergroten Met de ambitie om het groenste centrum van Nederland te realiseren ligt er een prachtige mogelijkheid om het hart van de ‘vlinderstrik’ te ontwikkelen. In de (nabije) toekomst kunnen de twee vleugels
Bouwsteen voor een stadscorridor
47