RIB 22 077 Bijlage Agenda Stadsontwikkeling.pdf
Tekst van het document
foto: www.rijswijkbuiten.nl
AGENDA STADSONTWIKKELING RIJSWIJK Oog voor kwaliteit juni 2022 1
foto: www.rijswijkbuiten.nl 2
INHOUDSOPGAVE
3
MANAGEMENTSAMENVATTING
4
1. INLEIDING
9
2. NOTA VAN UITGANGSPUNTEN
17
3. ANALYSE BELEIDSTHEMA’S
23
4. MAATREGELENKAART
53
5. ONTWIKKELKAART
63
6. REFLECTIE OP DE INTERVIEWS
79
7. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
87
MANAGEMENTSAMENVATTING
Voor u ligt de eerste rapportage vanuit het Programma Stadsontwikkeling: de Agenda Stadsontwikkeling. Het Programma Stadsontwikkeling is opgezet om meer integraal inzicht te krijgen in de balans tussen de kwalitatieve en kwantitatieve ontwikkeling van de stad. De groei van de stad biedt veel kansen om onder meer in de grote behoefte aan woningen te voorzien, langdurig leegstaand vastgoed een andere bestemming te geven en de kwaliteit van de openbare ruimte te verbeteren. Deze groei brengt echter ook uitdagingen met zich mee. Wat is er, naast de vele acties die op dit moment al worden ondernomen om Rijswijk kwalitatief te verbeteren, nodig om onze groeiende stad, met meer woningen en banen ook leefbaar, bereikbaar en toekomstbestendig(er) te maken. Om dit inzicht te verkrijgen is onderzocht welke uitdagingen en knelpunten ontstaan door de groei van de stad. En hoe de groei van de stad zich verhoudt tot de doelen zoals deze zijn vastgelegd in bestaand beleid. Voor het oplossen van die knelpunten en het behalen van de beleidsdoelen zijn maatregelen gedefinieerd, waarbij onderscheid is gemaakt tussen maatregelen waarvoor geadviseerd wordt om die op korte termijn op te pakken (opstarten binnen 5 jaar) en maatregelen die weliswaar gewenst, maar minder urgent zijn.
Deze maatregelen zijn opgenomen in deze Agenda Stadsontwikkeling die daarmee een belangrijke agenderende functie vervult voor te nemen investeringsbesluiten.
fysiotherapeuten e.d.) en kinderopvang. Hoewel de gemeente daarbij niet verantwoordelijk is voor het creëren van voldoende aanbod binnen deze sectoren, heeft de gemeente wel de taak om voldoende planologische ruimte te creëren. Voor bovenstaande knelpunten geldt dat de groei van de stad en de groei van het voorzieningenniveau op elkaar afgestemd moeten worden. Overige knelpunten worden in de huidige situatie al, vooraf aan veel gebiedstransformaties, geconstateerd op het gebied van luchtkwaliteit, geluid, hittestress en mobiliteit. Deze knelpunten zouden ook zonder verdere verstedelijking aandacht vragen. Voor luchtkwaliteit, geluid en mobiliteit geldt wel dat deze knelpunten naar verwachting zullen toenemen vanwege de groei van het aantal inwoners in Rijswijk en onze regio en dit maakt het dus meer urgent om deze knelpunten op te pakken. Voor hittestress zie we juist dat de gebiedsontwikkelingen al een bijdrage gaan leveren aan een vermindering van dit knelpunt. Zowel bij Bogaard Stadscentrum, Kesslerpark als het Havenkwartier zal vergroening plaatsvinden en daarmee dragen deze ontwikkelingen bij aan een verlaging van hittestress. Tenslotte is er nog een categorie waarbij niet direct sprake is van knelpunten die in omvang toenemen vanwege de groei van de stad, maar waarvoor wel aandacht nodig is om de stad toekomstbestendig en leefbaar te maken.
Het gaat daarbij bijvoorbeeld om het creëren van natuurverbindingszones ter versterking van de biodiversiteit, het verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte, het verbeteren van de klimaatbestendigheid en het creëren van ruimtes om te ontmoeten. In veel gevallen biedt de groei van de stad juist een kans om beleidsdoelstellingen te behalen.
Inhoudelijke conclusies Het voornaamste knelpunt dat ontstaat door de diverse gebiedsontwikkelingen en de groei van het aantal inwoners dat daarmee samenhangt, is het potentieel achterblijven van het voorzieningenniveau. Van de voorzieningen waar de gemeente verantwoordelijk is voor het creëren van voldoende aanbod betreft het met name een tekort aan basisscholen en in mindere mate een tekort aan binnensportaccommodaties. Van de voorzieningen waar de gemeente niet verantwoordelijk is voor het creëren van voldoende aanbod zien we een tekort ontstaan aan huisartsen en andere eerstelijnsgezondheidzorg (zoals tandartsen,
Een samenvatting van de maatregelen die gedefinieerd zijn om deze knelpunten op te lossen is terug te vinden in hoofdstuk 7.
4
Procesmatige conclusies
te sturen op het combineren van maatregelen. Welke combinaties zijn het meest effectief en welke gebieden zouden daarbij prioriteit moeten krijgen? Dit maakt het mogelijk om concrete investeringspakketten te maken waarover bestuurlijke besluitvorming kan plaatsvinden en die vervolgens verwerkt kunnen worden in het LangeTermijnInvesteringsPlan (LTIP) van de gemeente. Doel is dan ook deze uitwerking afgerond te hebben in mei 2023, wanneer de volgende LTIP gereed moet zijn.
Eén van de belangrijke doelen van het Programma Stadsontwikkeling is om de geïnventariseerde maatregelen te prioriteren. Immers, zowel budget technisch als qua capaciteit is het niet mogelijk om alle maatregelen tegelijkertijd uit te voeren. Om die prioritering te kunnen laten plaatsvinden is het noodzakelijk dat de maatregelen concreet en afgebakend zijn en bekend is hoeveel een maatregel ongeveer gaat kosten. Ook moet onderzocht zijn hoeveel capaciteit benodigd is om een maatregel uit te kunnen voeren.
Omgevingsvisie
Uit de inventarisatie van de maatregelen is gebleken dat voor vrijwel alle maatregelen deze informatie nog niet voorhanden is. Daarom is het in dit stadium niet mogelijk om de maatregelen te prioriteren. Daarvoor is meer uitwerking nodig.
De Agenda Stadsontwikkeling bevat op zichzelf geen nieuw beleid maar richt zich juist op de uitvoering van beleid en neemt vastgesteld beleid daarbij als vertrekpunt. Hoewel de Stadsvisie de fundering hiervan vormt is sinds de vaststelling van de Stadsvisie ook nieuw sectoraal beleid vastgesteld. Daarmee bevat de Agenda Stadsontwikkeling diverse uitgangspunten en daarmee samenhangende maatregelen die nog niet verwerkt zijn in de Stadsvisie.
De informatie uit de Agenda Stadsontwikkeling levert wel een belangrijk overzicht van welke kortetermijnmaatregelen van belang zijn en vormen daarmee een belangrijke bouwsteen om tot die prioritering te gaan komen. Duidelijk is dat de openbare ruimte een zeer belangrijke schakel is in het oplossen van veel knelpunten en het behalen van beleidsdoelen. Door integraler te kijken naar de invulling van die ruimte kunnen veel kansen worden benut. Dat wordt nu deels ook al gedaan, door op projectniveau te inventariseren welke beleidsdoelen nog meer behaald kunnen worden (bijvoorbeeld bij vervanging van riolering, wanneer de straat toch al open ligt, creëren we meer groen). De aanleiding hiervoor is dan meestal één maatregel. De Agenda stadsontwikkeling biedt het overzicht om meer doelgericht en strategisch
Binnenkort zal gestart worden met het opstellen van een omgevingsvisie die de Stadsvisie zal vervangen. Met name de langetermijnmaatregelen laten een duidelijke rode draad laten zien hoe Rijswijk zich over een lange periode kwalitatief kan ontwikkelen en hoe deze maatregelen passen binnen een grotere structuur. Dit is verbeeld op de ontwikkelkaart. De ontwikkelkaart kan daarmee gebruikt worden als bouwsteen voor de omgevingsvisie.
5
1. INLEIDING
Schets van Rijswijk in 2030, uit Stadsvisie Rijswijk 2030 (2016) 8
1. INLEIDING
Voor u ligt de eerste rapportage vanuit het Programma Stadsontwikkeling. Het Programma Stadsontwikkeling is opgezet om meer integraal inzicht te krijgen in de balans tussen de kwalitatieve en kwantitatieve ontwikkeling van de stad. Wat is er nodig om onze groeiende stad, met meer woningen en banen ook leefbaar, bereikbaar en toekomstig bestendig(er) te maken en te houden.
groen, bereikbaarheid, sociale cohesie, creëren van voldoende voorzieningen e.d. Deze doelen worden ook gespiegeld aan de kwantitatieve ontwikkeling van de stad. Geanalyseerd wordt of de verstedelijkingsopgave het noodzakelijk maakt om extra in te zetten op specifieke doelen en maatregelen. Het programma Stadsontwikkeling heeft vooral een agenderende en verbindende functie. Het maakt de verbindingen tussen gebiedsontwikkelingen en beleidssectoren inzichtelijk. Vanuit het programma wordt geadviseerd welke maatregelen op korte termijn op te pakken en welke maatregelen weliswaar gewenst, maar minder urgent zijn. Dit wordt gedaan met behulp van drie deelproducten. Een Nota van Uitgangspunten, een Maatregelenkaart met afwegingskader en een Ontwikkelkaart. Met behulp van deze deelproducten kan besluitvorming plaatsvinden over welke maatregelen als eerste uitgevoerd gaan worden.
Rijswijk is één van de sterkst groeiende gemeentes van Nederland met een ambitie om tot 2040 8.000 tot 10.000 woningen bij te bouwen, bestaande bedrijventerreinen beter te benutten en waar mogelijk uit te breiden. Onderdeel van de kwantitatieve ontwikkeling van de stad is ook de kwalitatieve ontwikkeling van de stad. Vanuit de gebiedsontwikkelingen wordt aandacht besteed aan hoe de ontwikkellocaties bij kunnen dragen aan een meer leefbare, bereikbare en toekomstbestendige stad. Aanvullend hierop concentreert het Programma Stadsontwikkeling zich op de gebiedsontwikkeling-overstijgende kwalitatieve ontwikkeling van de stad. De Stadsvisie en het vastgestelde sectorale beleid is hierbij het uitgangspunt. Waar in de Stadsvisie en het sectorale beleid vooral de doelen zijn gedefinieerd waar de gemeente naar streeft, staan we in het Programma Stadsontwikkeling vooral stil bij de vraag hoe we deze doelen kunnen realiseren. Dit wordt gedaan door het integraal adresseren, afwegen en prioriteren van maatregelen die bijdragen aan de gestelde kwalitatieve doelen. Hierbij valt te denken aan maatregelen op het gebied van leefbaarheid,
De wereld staat echter niet stil. Nieuw beleid en ontwikkelingen in de maatschappij kunnen leiden tot nieuwe inzichten. Daarom worden deze deelproducten jaarlijks geactualiseerd en ontwikkelingen gemonitord. Het programma geeft daarmee over een lange periode inzicht of de kwalitatieve en kwantitatieve ontwikkeling van de stad nog in balans zijn.
9
10
Afbakening en relatie met de Omgevingswet
Leeswijzer
Het Programma concentreert zich op maatregelen in de openbare ruimte waar de gemeente zelf opdrachtgever voor is/zal worden of een belangrijke trekkersrol heeft in de uitvoering ervan én waarbij de maatregel gerelateerd is aan de ruimtelijke ontwikkeling van de stad.
Nota van Uitgangspunten Uit vastgesteld beleid zijn de belangrijkste uitgangspunten gedestilleerd die van belang zijn voor de ontwikkeling van de stad. Het is een integraal overzicht van alle sectorale doelen. Dit overzicht vormt de basis voor de Maatregelenkaart en de Ontwikkelkaart. De maatregelen en beoogde ontwikkelingen dienen immers allemaal om de in de Nota van Uitgangspunten genoemde doelen te behalen.
Regulier beheer en onderhoud vallen niet binnen het programma. Ook niet fysieke maatregelen, zoals benodigde capaciteitsuitbreiding van het aantal sociaal werkers, vallen niet binnen het programma, ondanks dat een dergelijke maatregel wel samenhangt met de ontwikkeling van de stad. Ook maatregelen waarvoor de gemeente niet zelf opdrachtgever is vallen niet binnen het programma.
Een overkoepelend basisdocument is de stadsvisie. Hierin zijn 4 hoofdthema’s benoemd:
Het programma concentreert zich op het verbinden van de lopende projecten en doet in de basis geen uitspraken over lopende projecten, tenzij er een onbalans ontstaat tussen de kwalitatieve en kwantitatieve ontwikkeling van de stad.
1. 2. 3. 4.
Binnen het programma wordt geen nieuw beleid gemaakt. Het programma richt zich juist op de uitvoering van beleid en neemt vastgesteld beleid daarbij als vertrekpunt. De Stadsvisie vormt hiervoor de fundering. Het Programma Stadsontwikkeling is daarmee een beleidsdoorwerking van de Stadsvisie (zie ook schema links van de beleidscyclus onder de Omgevingswet). Binnenkort zal gestart worden met het opstellen van een omgevingsvisie die de Stadsvisie zal vervangen. Hoewel het Programma Stadsontwikkeling geen nieuw beleid kent, biedt het programma wel integraal inzicht in de ontwikkelopgaven van de stad. Met name de langetermijnmaatregelen kunnen daarom als bouwsteen gebruikt worden voor de omgevingsvisie. De reikwijdte van de omgevingsvisie is echter groter dan die van het Programma Stadsontwikkeling. De omgevingsvisie bevat namelijk alle onderdelen van de fysieke leefomgeving inclusief alle activiteiten die daar invloed op hebben en beperkt zich dus niet tot maatregelen waarvoor de gemeente zelf opdrachtgever is. De omgevingsvisie zal, zodra deze gereed is, verwerkt worden in een latere update van de producten van het Programma Stadsontwikkeling.
Betrokken bewoners pakken kansen Groene buitenplaats voor stedelijk wonen Innovatieve katalysator voor de regionale economie Profilering
Thema 1 en 4 zijn geen ruimtelijke thema’s en worden hier niet meegenomen. De ruimtelijke onderwerpen vallen vooral onder het thema groene buitenplaats voor stedelijk wonen en in mindere mate innovatieve katalysator van de regionale economie. Uit de analyse van de aangeleverde beleidsstukken blijkt dat er inmiddels een aantal onderwerpen nadrukkelijker naar voren zijn gekomen de afgelopen jaren. Hier valt o.a. te noemen klimaatadaptatie, energietransitie en de mobiliteitstransitie.
11
Van de stadsvisie naar 5 thema’s voor de NvU 12
Maatregelenkaart
Deze onderwerpen vormen een gedeeltelijke aanvulling en/of verfijning van de stadsvisiethema’s. Door de thema’s te herformuleren worden deze onderwerpen ook meegenomen.
Op basis van de Nota van Uitgangspunten zijn maatregelen gedefinieerd. Deze maatregelen zijn onder dezelfde thema’s verdeeld als de uitgangspunten.
Binnen het Programma Stadsontwikkeling wordt de volgende indeling aangehouden: • • • • •
De maatregelen zijn getoetst aan de uitgangspunten uit de Nota van Uitgangspunten. Waar mogelijk is er een kosteninschatting aan toegevoegd. Deze geprioriteerde maatregelen waarvan de realisatie (of de voorbereiding daarvan) bij voorkeur binnen de komende 5 jaar gestart moet worden, worden vermeld op de maatregelenkaart. De rapportage en kaarten zijn agenderende documenten. Op basis hiervan kunnen voorstellen gedaan worden aan college en raad om projecten op te starten. Het biedt daarnaast zowel het college als de raad een hulpmiddel of bron om te pleiten voor het opstarten van projecten.
Aantrekkelijk en gezond Rijswijk Groen en natuurlijk Rijswijk Ondernemend en beleefbaar Rijswijk Duurzaam en toekomstbestendig Rijswijk Bereikbaar en veilig Rijswijk
Alleen vastgesteld beleid is verwerkt in de Nota van Uitgangspunten. Nieuw beleid wordt verwerkt in de jaarlijkse update van de nota.
Ontwikkelkaart
Analyse beleidsthema’s
De ontwikkelkaart laat op structuurniveau zien welke kansen en beoogde ontwikkelingen er zijn om de ruimtelijke kwaliteit van de stad over de langere termijn te verbeteren. Op basis van de ontwikkelkaart kunnen later nieuwe maatregelen gedefinieerd worden. De maatregelenkaart laat daarbij ook zien welke gebiedsontwikkelingen al in uitvoering zijn en biedt ook aanknopingspunten voor het selecteren van gebieden die op de langere termijn in aanmerking komen voor herontwikkeling. Hierdoor ontstaat er overzicht hoe de gebiedsontwikkelingen en de ontwikkeling van de ruimtelijke kwaliteit van de stad in zijn geheel zich tot elkaar verhouden.
Per beleidsthema is omschreven of er urgente knelpunten op zijn te lossen om de ontwikkeling van de stad te faciliteren en de kwaliteit van de stad te verbeteren. Daarnaast is per beleidsthema omschreven van welke maatregelen de realisatie op korte termijn opgestart moet worden en welke maatregelen minder urgent zijn. Daarnaast is het voor sommige beleidsthema’s nog niet mogelijk om nu al concrete maatregelen te noemen of te selecteren. Hierbij wordt aangegeven waarom dit het geval is en welke acties ondernomen moeten worden om die maatregelen wel aan te kunnen leveren in een latere update van de maatregelenkaart en ontwikkelkaart.
13
2. NOTA VAN UITGANGSPUNTEN
Uitgangspunten/beleidsdoelen
Uit beleidsstuk... (niet vastgesteld in grijs)
1a
Een breed palet aan sportactiviteiten.
• •
Stadsvisie 2030 Ruimte voor Sport in Rijswijk
1b
Voldoende m2 onderwijshuisvesting op basis van prognoses.
•
Rijswijk leerlingenprognoses 2021
1c
Voldoende op korte afstand bereikbare - kwalitatieve en multifunctionele ruimte voor verblijf, (spontane) ontmoeting, beweging en meedoen.
• • • •
Beheerplan openbare speelplekken 2019-2022 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Stadsvisie 2030 Mobiliteitsprogramma Rijswijk 2040
1d
Openbare ruimte van hoge kwaliteit, op juiste plek en voor juiste doelgroep (incl. verbetering optimale inclusieve en sociaal veilige ruimtes)
• • • •
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Stadsvisie 2030 Groenbeleidsplan 2010-2020 Mobiliteitsprogramma Rijswijk 2040
1e
Verbetering luchtkwaliteit, vermindering geluidsoverlast, trillingen.
• • •
Actieplan luchtkwaliteit Mobiliteitsprogramma Rijswijk 2040 Actieplan geluid
1f
Vermijden van veiligheidsrisico’s.
•
Beleidsregels EV Rijswijk
1. Aantrekkelijk en gezond Rijswijk Voorzieningen (maatschappelijke); welzijn, zorg, sport, onderwijs etc.
Verblijven, ontmoeten, spelen en bewegen, inrichting openbare ruimte
Milieukwaliteit; geluid, lucht etc.
16
2. NOTA VAN UITGANGSPUNTEN
De synthese van de verschillende werkgroepsessies heeft geleid tot aanpassing en/of aanvulling van uitgangspunten en een scherper onderscheid tussen uitgangspunt en maatregel en het verwijderen van uitgangspunten die bijvoorbeeld buiten de scope vallen. Per thema zijn de uitgangspunten gedestilleerd. Dit heeft uiteindelijk geleid tot een overzicht van de uitgangspunten gebaseerd op de vijf thema’s: • • • • •
Aantrekkelijk en gezond Rijswijk Groen en natuurlijk Rijswijk Ondernemend en beleefbaar Rijswijk Duurzaam en toekomstbestendig Rijswijk Bereikbaar en veilig Rijswijk
Hieronder zijn de uitgangspunten samengebracht in een tabel. Deze uitgangspunten zijn gegroepeerd naar thema en subthema. De uitgangspunten zijn gebaseerd op de onderliggende beleidsdocumenten maar zijn soms gedeeltelijk geherfomuleerd zonder dat het aan de inhoud afbreuk doet.Het resultaat is de set van uitgangspunten zoals die hier nu weergegeven is. In de tabel staat ook aangegeven welk achterliggend beleidsdocument de basis is voor de geformuleerde uitgangspunten.
17
Uitgangspunten/beleidsdoelen
Uit beleidsstuk... (niet vastgesteld in grijs)
2a
Versterken recreatieve en landschapstructuur. Groen als drager.
•
Groenbeleidsplan 2010-2020
2b
Werken aan groene woonstad; aantrekkelijk groen (in wijken), waardevolle parken, soortkeuze en natuurbeleving, sterke boomstructuur
• • • •
Stadsvisie 2030 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Groenbeleidsplan 2010-2020 Juiste boom op de juiste plek
2c
Versterken natuurstructuur.
•
Groenbeleidsplan 2010-2020
2d
Vergroten biodiversiteit, versterken doelsoorten en diversiteit groen.
•
Nota dierenwelzijn Gemeente Rijswijk
2e
Waterkwaliteit minimaal gelijk of beter
•
Gemeentelijk Riolerings- en Waterplan Rijswijk
Economie; bedrijvigheid, kantoren, detailhandel
3a
Versterken van werk- en winkelgebieden.
•
Economische strategie Rijswijk
Kunst, cultuur, beleefbaarheid, toerisme, horeca
3b
Breed palet aan vrijetijds-bestedings-mogelijkheden. Vrijheid van creativiteit in de openbare ruimte.
• •
Stadsvisie 2030 Cultuurvisie Rijswijk 2016-2030
3c
Clustering en samenhang in kunst en culturele voorzieningen.
•
Cultuurvisie Rijswijk 2016-2030
3d
Aanbod voor jeugd en jongeren.
•
Cultuurvisie Rijswijk 2016-2030
3e
Ruimtelijke structuur en identiteit/-herkenbaarheid van Rijswijk versterken.
• • • • • • •
Cultuurvisie Rijswijk 2016-2030 Stadsvisie 2030 Hoogbouwvisie Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Groenbeleidsplan 2010-2020 Nota cultureel erfgoed Welstandsnota
2. Groen en natuurlijk Rijswijk Openbaar groen, groenstructuren, boomstructuren
Biodiversiteit
3. Ondernemend en beleefbaar Rijswijk
Identiteit en cultuurhistorie
18
Uitgangspunten/beleidsdoelen
Uit beleidsstuk... (niet vastgesteld in grijs)
Energietransitie
4a
Streven naar een volledig duurzame warmte-voorziening op termijn. Uitvoering RES
• •
Energieschets Rijswijk Energieperspectief 2050
Klimaatbestendigheid; wateroverlast, droogte en hittestress tegengaan, bodemdaling, zeespiegelstijging
4b
Klimaatbestendige openbare ruimte. Koelteplek binnen 300m voor elke inwoner en werknemer.
• • •
Gemeentelijk Riolerings- en Waterplan Rijswijk Actieplan klimaat Rijswijk Stadsvisie 2030
4c
Klimaatbestendig bouwen.
•
Convenant klimaatadaptief bouwen
4d
Circulair en duurzaam ontwerpen in de inrichting openbare ruimte en speelplekken.
• • • •
Gemeentelijk Riolerings- en Waterplan Rijswijk Beheerplan openbare speelplekken 2019-2022 Speelbeleid Gemeente Rijswijk 2021-2026 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
5a
De mens centraal en STOMP principe. Verdeling mobiliteitsbehoefte over vervoersoorten
• •
Startnotitie mobiliteitsvisie Mobiliteitsprogramma Rijswijk 2040
5b
Wijken verbinden op een lokaal en regionaal niveau.
• •
Stadsvisie 2030 Mobiliteitsprogramma Rijswijk 2040
5c
Gebruik van innovaties en experimenten.
•
Mobiliteitsprogramma Rijswijk 2040
5d
Verkeershinder en doorgaand verkeer verminderen.
• •
Stadsvisie 2030 Mobiliteitsprogramma Rijswijk 2040
5e
Parkeren als onderdeel van mobiliteits-aanpak.
• •
Nota parkeernormen gemeente Rijswijk Kadernota Parkeren Rijswijk 2015-2025
5f
Verkeersveiligheid verbeteren.
• • •
Startnotitie mobiliteitsvisie Actieplan verkeersveiligheid Rijswijk 2020-2025 Mobiliteitsprogramma Rijswijk 2040
4. Duurzaam en toekomstbestendig Rijswijk
Circulariteit, duurzaam bouwen en ontwikkelen
5. Bereikbaar en veilig Rijswijk Mobiliteitstransitie
Auto en wegenstructuur
Verkeersveiligheid
19
3. ANALYSE BELEIDSTHEMA’S
Bijdrage aan uitgangspunten 1. Aantrekkelijk en gezond Rijswijk
Hoofdthema
Subthema
Type maatregel
Maatschappelijke 1. Aantrekkelijk en voorzieningen; welzijn, zorg, Uitbreiden gezond Rijswijk sport, onderwijs schoolcapaciteit
Uitbreiden sportcapaciteit
Milieukwaliteit; geluid, lucht, trillingen, externe veiligheid etc.
2. Groen en natuurlijk Rijswijk
Openbaar groen, groenstructuren, boomstructuren
Maatregelen
Kosten maatregel
1. Uitbreiding de piramide
€ 1,336,508
2. Uitbreiding De Melodie
€ 1,168,223
3. Piekopvang Buitenrijck, RijswijkBuiten Sion met semi permanente lokalen
€ 1,239,840
4. Nieuwbouwschool Plaspoelpolder
€ 11,023,782
Voldoende m2 Een breed palet aan onderwijshuis‐ sportactiviteiten vesting
2. Groen en natuurlijk Rijswijk
Voldoende op korte afstand bereikbare ‐ kwalitatieve en multifunctionele ruimte voor verblijf, Verbetering (spontane) luchtkwaliteit, ontmoeting, vermindering beweging en geluidsoverlast, meedoen. trillingen.
Vermijden van veiligheids‐risico's
Openbare ruimte Werken aan groene van hoge kwaliteit, woonstad; op juiste plek en aantrekkelijk groen voor juiste (in wijken), doelgroep (incl. waardevolle parken, Versterken verbetering soortkeuze en recreatieve en optimale inclusieve natuurbeleving, landschap‐ en sociaal veilige sterke structuur. Groen als Versterken natuur ruimtes) boomstructuur drager structuur
3. Onder‐nemend en beleefbaar Rijswijk
Vergroten biodiversiteit, versterken doelsoorten en diversiteit groen
Sportzaal bij Basisschool Steenvoorde Sportzaal Rijswijk Buiten bij nieuwe basisschool
Uitbreiding / nieuwe milieuzones
Uitbreiding bestaand, Prinses Beatrixlaan, brom en snorfietsen
Geluidreducerende bronmaatregelen (stilasfalt of diffractoren)
Bronmaatregelen Prinses Beatrixlaan, Haagweg en Lindelaan. Verder uit actieplan: Lindelaan, Steenlaan, Sir Winston Churchilllaan oost, west en midden, Geestbrugweg en de Vrijenbanselaan/Broekmolenweg.
Verplaatsen van gevaarlijke inrichtingen
Verplaatsen van de vuurwerkhal in Havenkwartier naar elders in Plaspoelpolder
Bouwkosten nieuwe locatie, verhuiskosten, evt planschade
Bomenstructuur
Behoud/verbetering bestaande bomenstructuur. Boomplaatsverbetering
500‐2500 euro per boom
Verbeteren primaire verbindingen
Primaire natuurverbinding langs de Schaapweg en de Mgr Bekkerslaan enkele tonnen euro's (verbinding vanaf De Voordes in de voor de drie primaire Landgoederzone naar de Hoekpolder in verbindingen de Stadsparkzone) tezamen
Primaire natuurverbinding via ‘park de driesprong’ langs Sir W. Churchilllaan, via Burgemeester Elsenlaan, via Van Benthemlaan via Tinbergenstraat naar enkele tonnen euro's het Jaagpad (verbinding vanaf Te Werve voor de drie primaire in de Landgoederenzone naar het verbindingen Elsenburgerbos in de Stadsparkzone). tezamen Primaire natuurverbinding langs de enkele tonnen euro's Prinses Beatrixlaan (verbinding vanaf de voor de drie primaire Landgoederenzone via de verbindingen Stadsparkzone naar Delft) tezamen Biodiversiteit en waterkwaliteit
3. Ondernemend en Economie; bedrijvigheid, beleefbaar Rijswijk kantoren, detailhandel
Verbeteren zwemwater
Verbeteren zwemwater Wilhelminapark
BT Hoornwijck, Zuidflank en Versterken economie; Plaspoelpolder aansluiten op glasvezelnetwerk glasvezelnetwerk Versterken economie, Meer eletrische laadpalen op duurzaamheid bedrijventerreinen
Versterken economie, Plaspoelpolder verbeteren kwaliteit van ruimte verblijfskwaliteit Creeren van ruimte voor voorzieningen zoals broodjeszaken op bedrijventerreinen Verbetering kwaliteit en onderhoud openbare ruimte bedrijventerreinen Koelteplekken binnen 300m, aanleg raingardens, groene gevel projecten, Klimaatbestendig‐heid; plantsoenen en multifunctioneel gebruik maatschappelijk vastgoed.Op 4. Duurzaam en wateroverlast en hittestress toekomstbestendig tegengaan, bodemdaling, Aanpak hittestres met hittestress plekken Plaspoelpolder, In zeespiegelstijging koelteplekken de Boogaard en Oud‐Rijswijk. Rijswijk Circulariteit, duurzaam bouwen en ontwikkelen
5. Bereikbaar en verkeersveilig Rijswijk
Hergebruik water
Hergebruik water Pasgeld
Mobiliteitstransitie, modal shift naar andere verhouding Stappen, Meer OV. Trappen, OV, Aantrekkelijke haltes, deelmobiliteit/‐MaaS, Prive‐ met voorzieningen als auto stalling Kwaliteitsverbetering Station Rijswijk
10‐15 miljoen
Frequentere en meer directe OV lijnen en overstapmogelijkheden Meer hubs
Pilot deel scooters wijken
Druk van de auto op openbare ruimte verminderen
Herinrichten wegen waaronder Geestbrugweg, Lange Kleiweg, Kesslerpark, Lindelaan, Generaal Spoorlaan, Schaapweg en Sir Winston Churchilllaan Faciliteren parkeren aan randen van verkeersluwe woongebieden Parkeernormen verlagen en vergunningen beleid aanscherpen
Verkeersveiligheid
Meer voet
Voetgangersbrug Sion‐Parkrijk
Meer fiets
Fietsparkeren, zie tabblad fietsparkeren
€ 540,000
Fietsroutes uitbreiden en verbeteren, zie tabblad hoofdfietsroutes. Prioritering o.a. Sammersweg, Jan Thijssenweg, Fiets eco‐ducten A4 en fietsroutes naar stations en werklocaties
€ 55,000,000
Herinrichten van wegen
Flitspalen op blackspotlocaties zoals kruisingen Prinses Beatrixlaan, Sir W. Churchillaan etc. Herinrichting wegen, schoolzones zoals op Geestbrugweg, Lindelaan, Prinses Beatrixlaan, Van Rijnweg viaduct
Overzicht maatregelen matrix 22
Water‐kwaliteit minimaal gelijk of beter
Breed palet aan Ruimtelijke vrijetijds‐bestedings‐ structuur en mogelijkheden. identiteit/‐ Vrijheid van Clustering en Versterken werk‐ en herkenbaarheid van creativiteit in de samenhang van winkelgebieden Rijswijk versterken. openbare ruimte. voorzieningen
4. Duurzaam en toekomst‐bestendig Rijswijk
5. Bereikbaar Rijswijk
Klimaat‐bestendige Circulair en De mens centraal Streven naar een openbare ruimte. duurzaam en STOMP principe. volledig duurzame Koelteplek binnen ontwerpen in de Verdeling warmte‐voorziening 300 m voor elke inrichting openbare mobiliteitsbehoefte Wijken verbinden Aanbod voor jeugd op termijn. Klimaat‐bestendige inwoner en ruimte en speel‐ over op een lokaal en en jongeren Uitvoering RES bouw werknemer plekken vervoersoorten regionaal niveau
Verkeers‐hinder en Parkeren als Gebruik van doorgaand verkeer onderdeel van Verkeers‐veiligheid innovaties en verminderen mobiliteits‐aanpak verbeteren experimenten
3. ANALYSE BELEIDSTHEMA’S 3.1
Inleiding
Om tot een selectie van korte- en langetermijnmaatregelen te komen is eerst een analyse van de beleidsthema’s uitgevoerd. Per thema is verkend of er sprake is van knelpunten. Dit geeft namelijk duiding aan de mate van urgentie van de te nemen maatregelen. Vervolgens is per thema geïnventariseerd welke maatregelen gewenst zijn om op korte termijn op te pakken en welke ontwikkelpunten/verbeterpunten er zijn voor de lange termijn. Het komt ook voor dat benodigde informatie nog ontbreekt om tot een selectie van korte- en langetermijnmaatregelen te komen. In dat geval wordt dit geduid onder het kopje ‘Onderzoeksopgaven en gemeentelijke processen’. Per thema leidt dit tot de volgende opbouw: • • • •
Een voorbeeld: • Hoofdthema: Aantrekkelijk en gezond Rijswijk • Subthema: maatschappelijke voorzieningen • Type maatregelen: Uitbreiden onderwijshuisvestingscapaciteit De gewenste kortetermijnmaatregelen die al concreet zijn uitgewerkt (soms met kostenraming), zoals bijvoorbeeld het uitbreiden van een aantal lokalen of scholen, zijn opgenomen in een tabel. Er zijn ook maatregelen opgenomen die nog nader moeten worden uitgewerkt en begroot, zoals bijvoorbeeld geluidwerende bronmaatregelen op een aantal wegen. In de tabel zijn ook de doelen c.q. uitgangspunten opgenomen en is per gewenste maatregel aangegeven in hoeverre deze bijdraagt aan het gewenste doel. Waar mogelijk en concreet genoeg zijn de maatregelen ook weergegeven op de maatregelenkaart.
Knelpunten Gewenste kortetermijnmaatregelen Ontwikkelpunten/verbeterpunten langere termijn Onderzoeksopgaven en gemeentelijke processen
De ontwikkelpunten/verbeterpunten voor de langere termijn zijn verwerkt in de ontwikkelkaart.
Voor elk van de 5 hoofdthema’s zijn de gewenste kortetermijnmaatregelen ondergebracht in subthema’s. Waar relevant is per subthema een nadere onderverdeling van type maatregelen geduid.
23
3.2
Aantrekkelijk en gezond Rijswijk
Knelpunten
Voor buitensportaccommodaties is er op dit moment geen capaciteitsprobleem. Bij de voetbalverenigingen is er deels een onderbezetting en de hockeyvereniging heeft afgelopen jaar een uitbreiding met een extra veld gekregen. Een groei van het aantal inwoners zal daarom voorlopig geen capaciteitsproblemen opleveren.
Zoals ook in hoofdstuk 2 is beschreven zijn voor het thema Aantrekkelijk en gezond Rijswijk de volgende doelen cq uitgangspunten gedefinieerd: • • • • • •
Er zijn knelpunten geconstateerd op het gebied van onderwijshuisvestingscapaciteit en op diverse plekken in Rijswijk dient de capaciteit te worden uitgebreid. In november 2021 zijn de leerlingenprognoses geactualiseerd. Vanaf de komende jaren tot 2040 zullen er bijna 5400 woningen worden gebouwd in de Plaspoelpolder. Die plannen zijn in die omvang nieuw. Twee jaar geleden werd hier nog uitgegaan van 3000 woningen. Omdat in de Plaspoelpolder op dit moment nog geen leerlingen wonen, is het onzeker over welke scholen de toekomstige leerlingen zich zullen verdelen. Vooralsnog is aangenomen dat de leerlingen uit de Plaspoelpolder zich in evenredige mate zich verdelen over De Melodie, De Piramide, Nicolaas Beets en de scholen in het Rembrandtkwartier (Daltonschool ’t Prisma, Godfried Bomansschool en de J.H. Snijdersschool). Deze genoemde scholen samen hadden op 1 oktober 2021 1.714 leerlingen. De leerlingenprognose geeft aan dat het aantal leerlingen voor deze scholen groeit tot 2.812 leerlingen in 2038. Een deel van deze leerlingen kan worden opgevangen door uitbreiding van de bestaande scholen, De Piramide, De Melodie. Inmiddels is ook begonnen met de voorbereidingen van de revitalisatie van het gebouw aan de Dan. Catterwijckstraat voor de piekopvang van de scholen in het Rembrandtkwartier.
Echter dat is onvoldoende om de groei van ruim 1.000 leerlingen op te vangen en maakt een nieuwe school in de Plaspoelpolder noodzakelijk. Deze voorzieningen zijn opgenomen in de eerste periode van 5 jaar in het door de Raad vastgestelde Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, maar nog niet voor alle voorzieningen is in de meerjarenbegroting budget beschikbaar gesteld.
Een breed pakket van sportactiviteiten Voldoende m2 onderwijshuisvesting Voldoende kwalitatieve en multifunctionele ruimte voor verblijf, (spontane) ontmoeting, beweging en meedoen. Voorzieningen zijn verspreid en op korte loop- en fietsafstanden in de wijken aanwezig. Verbetering luchtkwaliteit, vermindering geluidsoverlast, trillingen. Vermijden van veiligheidsrisico’s Openbare ruimte van hoge kwaliteit, op juiste plek en voor juiste doelgroep (incl. verbetering optimale inclusieve en sociaal veilige ruimtes)
In het in augustus 2018 opgeleverde rapport ‘Ruimte voor de Sport in Rijswijk’ wordt op basis van het demografisch verloop aangegeven dat er een tekort bestaat aan zaalruimte. Dit tekort zal de komende jaren toenemen op basis van de toename van het aantal inwoners. Het tekort is niet gelegen in het aantal sporthallen, daar zit Rijswijk met 3 sporthallen (de Schilp en twee sporthallen in de Altis) op de minimale behoefte, maar in het aantal sportzalen. Rijswijk heeft 0 sportzalen waar een minimum van 4 nodig is. Een sportzaal kent een minimale afmeting van 28 bij 22 meter ten opzichte van een sporthal, die 44 bij 22 meter is. Hiervan uitgaande lijkt het logisch en gerechtvaardigd dat er op termijn meer zaalruimte gerealiseerd wordt. Sportcomplex De Altis is recent op verzoek van de verenigingen aangepast, zodat er ook korfbalwedstrijden kunnen plaatsvinden, aansluitend bij de multifunctionaliteit van het sportcomplex. Hiermee wordt ook weer een potentieel zaaltekort opgelost.
24
Met betrekking tot de kinderopvang (kinderdagverblijf, peuteropvang en buitenschoolse opvang) geldt dat het bieden van kinderopvang aan de markt is overgelaten. Echter bestaat er (over het algemeen) ook een nauwe samenwerking met het onderwijs. Deze samenwerking treedt het meest op de voorgrond bij de peuteropvang en de buitenschoolse opvang. Deze 2 soorten liggen in het verlengde van en zijn (vaak) voorafgaand (bij peuteropvang)/aanvullend (bij buitenschoolse opvang) aan het basisonderwijs. Om de samenwerking optimaal te laten verlopen zijn vestigingsmogelijkheden in de directe nabijheid en/of in het schoolgebouw bijna een voorwaarde. Op dit moment zijn er geen knelpunten in het aantal beschikbare plaatsen, maar bij de groei van de gemeente en daarmee het aantal kinderen in de leeftijd van 0-12 jaar zal dit tekort wel gaan ontstaan. Daarbij heeft de regering aangekondigd om de kinderopvang bijna gratis te maken. Ook dit zal, naar verwachting een groei opleveren in de vraag naar het aantal opvangplekken. Vanwege die nauwe samenwerking tussen het onderwijs en de kinderopvang en de noodzaak om kinderopvang in de nabijheid van en/of het in onderwijsgebouw te huisvesten is het noodzakelijk om, bij het realiseren van m2 onderwijshuisvesting ook rekening te houden met m2 voor de kinderopvang.
huisvesting van huisartsen dient verder bij elk nieuwbouwproject de gemeente te zorgen voor voldoende praktijkruimte en daarover, bij aanvang van de bouw, in contact treden met de huisartsen. Verbinding met andere eerstelijnsvoorzieningen en gemeentelijke voorzieningen als welzijn, wmo en jeugdzorg zijn daarbij essentieel. Voor huisvesting van huisartsen wordt op dit moment door KPMG een regiobeeld gemaakt in opdracht van Hadoks. De uitkomsten hiervan kan de gemeente vertalen in haar beleid en ruimtelijke plannen. Het realiseren van voldoende ruimte voor kinderopvang en huisartsen valt buiten de scope van het Programma Stadsontwikkeling (omdat de gemeente geen opdrachtgever hiervoor is), maar het planologisch mogelijk maken van voldoende ruimte hangt nauw samen met de groei van de stad en zal meegenomen moeten worden bij gebiedsontwikkelingen en het opstellen van het omgevingsplan. Op het gebied van milieu (lucht, geluid, externe veiligheid) is de inzet bij de verstedelijkingsopgave om een toename van milieuhinder zoveel als mogelijk te voorkomen en waar nodig maatregelen te treffen om de milieukwaliteit te verbeteren. Op het gebied van externe veiligheid is de vuurwerkhal in het Havenkwartier een aandachtspunt. De grootschalige opslag van vuurwerk in een gemengd woonwerkgebied is niet wenselijk.
Op dit moment is de capaciteit van huisartsenzorg in Rijswijk nét toereikend. Voor elke 2000 inwoners is een voltijd huisartsenpraktijk nodig. Er zal dus moeten worden voorzien in uitbreiding van huisartsenzorg. Op dit moment zijn er al huisartsen die op zoek zijn naar grotere praktijkruimtes. De gemeente wil daarom huisartsen op korte termijn bijstaan in de zoektocht naar passende praktijkruimte in hun werkgebied. Belangrijk is verder aandacht te hebben voor speciale woonvoorzieningen voor kwetsbare ouderen, waar veel zorg wordt verwacht. Goede zorg is daar essentieel, en moet dus vooraf worden afgestemd met de zittende professionals. Voor de
Op het gebied van geluid zijn er een aantal knelpunten als gevolg van het wegverkeer. De geluidknelpunten staan in het Actieplan geluid en in de saneringsvoorraadlijst (zie losse bijlage). Knelpunten uit het Actieplan Geluid zijn geïdentificeerd op de Prinses Beatrixlaan, Lindelaan, Steenlaan, Sir Winston Churchilllaan oost, midden en west, Geestbrugweg en de Vrijenbanselaan/Broekmolenweg.
25
Gewenste korte termijn maatregelen
Op het gebied van luchtkwaliteit voldoet Rijswijk aan de Europese normen, maar dit betekent niet dat de lucht in Rijswijk schoon is. Sterker nog, Rijswijk behoort tot de gemeentes met de slechtste luchtkwaliteit van Nederland. Daarom heeft de gemeente een Actieplan luchtkwaliteit opgesteld met maatregelen die gaan bijdragen aan het verbeteren van de luchtkwaliteit. Het streven is te voldoen aan de WHO-normen voor luchtkwaliteit. Om dit te bereiken werkt de gemeente aan de uitvoering van de afspraken die zijn gemaakt in het Schone Lucht Akkoord. Naast het streven naar het realiseren van de WHO normen voor luchtkwaliteit is het doel om samen met andere overheden 50% gezondheidswinst te bereiken in 2030 ten opzichte van 2016.
In de tabel staan de gewenste korte termijn maatregelen opgesomd. Zoals uit de tabel blijkt is het de wens om op korte termijn 3 scholen uit te breiden en om een nieuwe school te realiseren in Plaspoelpolder. De totale kosten hiervan zijn begroot op circa 15 miljoen euro. Op gebied van sport houdt de gemeente bij nieuwbouw van gymzalen rekening met de behoefte vanuit het bewegingsonderwijs overdag en de behoefte aan avondgebruik door sportclubs. Bij voorkeur wordt in dit geval een sportzaal gerealiseerd. Concreet onderzoekt de gemeente op dit moment of een dergelijke sportzaal bij de nieuwbouw van de Basisschool Steenvoorde kan worden gerealiseerd. Ook de sportverenigingen worden hierbij betrokken, met name of een dergelijke sportzaal voorziet in een behoefte. Op gebied van sportcapaciteit wordt verder voor een eventueel nog te ontwikkelen school voor primair onderwijs in Rijswijk Buiten, gekeken naar een sportzaal in plaats van een gymzaal.
Een uitgangspunt binnen aantrekkelijk en gezond Rijswijk betreft ook het bieden van openbare ruimte van hoge kwaliteit, op juiste plek en voor juiste doelgroep (incl. verbetering optimale inclusieve en sociaalveilige ruimtes). Dit dient meer ingebed te worden in gebiedsontwikkelingen en (her)inrichting van de openbare ruimte. Vaak komen ontoegankelijkheden pas achteraf aan het licht - vaak door middel van een vervelend incident. Denk aan maatregelen als duidelijke gids- en geleidelijnen (voor slechtzienden), werkende rateltikkers bij stoplichten, voldoende brede en toegankelijke stoepen zonder obstakels, stalruimte voor scootmobielen en driewielers, positionering van gehandicaptenparkeerplaatsen, zitplekken met armsteunen, (semi) openbare (toegankelijke) toiletten.
De gemeente heeft een Actieplan Luchtkwaliteit opgesteld met maatregelen die gaan bijdragen aan het verbeteren van de luchtkwaliteit. Een van de maatregelen die een bijdrage levert aan de verbetering van de luchtkwaliteit is de uitbreiding van de huidige milieuzone en de invoering van een milieuzone voor de Prinses Beatrixlaan en een milieuzone brom- en snorfietsen. De mobiliteitstransitie (zie paragraaf 3.5) draagt hier ook aan bij.
Het laatste aandachtspunt binnen dit thema betreft het plaatsen van voldoende ondergrondse afvalcontainers. Het is belangrijk te onderzoeken waar al dan niet ondergrondse afvalcontainers moeten komen. Hierbij dient rekening te worden gehouden met o.a. aanrijroutes van Avalex en de infrastructuur van de wegen (niet te smal etc.). Dit dient meer ingebed te worden in gebiedsontwikkelingen en (her) inrichting van de openbare ruimte.
26
Er is een effectonderzoek gedaan naar deze maatregelen en er zal op korte termijn een besluit genomen worden over de invoering van milieuzones in Rijswijk. Naast deze maatregel wordt voor de korte termijn ook een voorstel uitgewerkt voor het meten van de luchtkwaliteit met sensoren. Het doel is inwoners in staat te stellen om met sensoren zelf de luchtkwaliteit in hun directe woonomgeving te meten en de meetdata op te nemen in het dataportaal van het RIVM. Het gaat hier niet om officiële meetgegevens maar de verkregen meetdata kan indien aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan nuttige inzichten opleveren.
saneringssubsidie verleend door het BSV. Voor de aanpak van de geluidknelpunten van het Actieplan geluid wordt jaarlijks in de begroting budget gereserveerd voor stille wegdekken. In de bijlage is een overzicht van de geluidknelpunten opgenomen. Binnen de Plaspoelpolder worden het Havenkwartier en het Kesslerpark getransformeerd van een industrieterrein naar een gebied met een gemengde woon- en werkomgeving. Functiemenging biedt kansen voor een aantrekkelijker leefomgeving. Daarbij moet een zorgvuldige afweging worden gemaakt van de belangen van de ondernemers die in dit gebied veelal in de logistieke- en diensten sector zitten en de belangen van de (toekomstige) bewoners. Het toekomstig gebruik van het Havenkwartier voor omwonenden wonen en werken stelt andere voorwaarden dan het huidige bedrijfsmatig gebruik van deze omgeving. Op het gebied van milieu is de transformatie van dit gebied een uitdaging. De aandachtspunten in dit gebied zijn geluid en externe veiligheid. Een grootschalige opslag van vuurwerk is niet langer wenselijk in een dergelijk gemengd gebied. De inzet is om het bedrijf te verplaatsen naar een locatie elders in Rijswijk. Bij die inzet worden, gelet op hun belang, ook de ontwikkelaars betrokken.
Op gebied van geluidshinder is het wegverkeer de geluidsbron die veruit de grootste geluidbelasting veroorzaakt in Rijswijk. In het vigerend Actieplan Geluid staan de wegen genoemd waar concrete maatregelen getroffen moeten worden (verlagen snelheid, aanleggen van stil asfalt). In het Actieplan worden de volgende wegen genoemd: Beatrixlaan, Lindelaan, Steenlaan, Sir Winston Churchilllaan oost en west, Geestbrugweg en de Vrijenbanselaan/Broekmolenweg. Het uitgangspunt is dat de geluidhinder bij voorkeur bij de bron wordt aangepakt. Daarom zijn de maatregelen voor het opheffen van de geluidknelpunten gekoppeld aan het grootonderhoud van de betreffende weg. Op de saneringsvoorraadlijst staan de woningen die geluidbelast zijn vanwege het wegverkeer. Voor de sanering van deze woningen is voorbereidend subsidie ontvangen van het Bureau Sanering Wegverkeerslawaai (BSV). Omdat de aanpak van de geluidknelpunten van de saneringsvoorraadlijst ook het programma voor grootonderhoud van wegen en wegvakken volgt is voor de weg of wegvakken van de Lindelaan en Steenlaan ook een
Voor een aantal uitgangspunten tenslotte (kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte en ondergrondse containers) zijn nog geen korte termijn maatregelen geformuleerd (zie ook ontwikkelpunten lange termijn en onderzoeksopgaven). Dergelijke uitgangspunten worden wel meegenomen in gebiedsontwikkelingen en herinrichting van openbare ruimte, maar er zijn geen op zichzelf staande projecten hiervoor benoemd.
27
Ontwikkelpunten/verbeterpunten langere termijn
Onderzoeksopgaven en gemeentelijk processen
De Prinses Beatrixlaan is een belangrijke wegverbinding van het plaatselijke en doorgaand verkeer. De toenemende verkeersintensiteiten op deze weg maakt dat er een langetermijnoplossing uitgewerkt moet worden voor de bereikbaarheid van Rijswijk en de leefbaarheid in het gebied. Een tunnel kan een oplossing zijn voor de geluidsproblematiek en mogelijk ook bijdragen aan schone lucht in de directe leefomgeving (afhankelijk van de uitvoering; volledige ondertunneling of een tunnelbak). De luchtkwaliteit bij de tunnelmonden is bij volledige ondertunneling wel een aandachtspunt. Verder kan een tunnel positieve verkeerskundige effecten teweeg brengen. De kosten van de aanleg van een tunnelbak met overkluizingen worden geschat op 240 miljoen euro.
Volgens recente informatie is mogelijk ook een nieuwe permanente school in PasgeldWest nodig. Dit wordt op het moment van schrijven nog verder onderzocht. Bij een toenemende vraag/behoefte aan binnensportvoorzieningen dient de gemeente te onderzoeken of er aan de zuidkant van de A4 (in of in de buurt van het gebied RijswijkBuiten/Pasgeld) een sporthal gerealiseerd kan worden. Op het gebied van de gewenste milieuzoneringen is als eerste stap een haalbaarheideffectonderzoek uitgevoerd naar het uitbreiden en instellen van milieuzones. Op basis van dit onderzoek wordt een invoeringsvoorstel voorgelegd aan het college/raad voor een besluit over de in te voeren milieuzonevariant(en) en de toekenning van een uitvoeringsbudget. De planning is het invoeringsvoorstel in het 2e kwartaal 2022 voor te leggen aan het college waarna de raad in juni daarover een besluit kan nemen.
Verder speelt op gebied van geluid dat de laatste jaren veel kantoren worden getransformeerd naar woningen. Deze kantoren zijn vaak gebouwd op geluidsbelaste locaties. De aanwezige gevelisolatie is vaak onvoldoende om te voldoen aan de geluidseisen die gelden ten aanzien van het binnenniveau voor nieuwbouw (33dB). Om toch een aanvaardbaar woon- en leefniveau te garanderen geldt als minimumeis dat het binnenniveau in een verblijfsruimte van een woning maximaal 38 dB mag bedragen. Deze binnenwaarde kan behaald worden door het saneren van hooggeluidsbelaste woningen in het kader van de saneringsregeling wegverkeerslawaai. Uitgangspunt hierbij is dat geluid bij de bron wordt aangepakt, maar indien dit niet mogelijk is of onvoldoende effect heeft, kunnen isolatiemaatregelen aan de gevel getroffen worden. Deze maatregel wordt ook op de korte termijn toegepast en zal op de lange termijn geborgd worden in het Omgevingsplan.
Als het gaat om geluidswerende bronmaatregelen is het doelmatig om deze maatregelen te koppelen aan het meerjarenprogramma onderhoud wegen. Het opstellen van dit meerjarenprogramma is echter vertraagd. In het Actieplan geluid wordt elke vijf jaar beoordeeld welke wegen in aanmerking komen voor een geluidsreducerende maatregel, zoals stil asfalt. De aanleg van stil asfalt loopt achter ten opzichte van het Actieplan Geluid. Door ook de mogelijkheden voor geluidsreducerend asfalt te onderzoeken bij klein onderhoud van de betreffende wegen, kan de geluidsbelasting in een hoger tempo verlaagd worden.
28
Verder is een onderzoeksopgave of soundscaping kan worden toegepast bij de inrichting van de fysieke leefomgeving. Deze nieuwe benadering focust niet op het aantal decibellen, maar op hoe mensen geluid beleven. In Nederland zijn er nog weinig voorbeelden van waar de soundscape is vertaald naar de ruimtelijke inrichting. Een goed voorbeeld is te vinden in het Engelse Sheffield voor het plein Sheaf Square welke grensde aan een drukke weg die voor veel geluidshinder zorgde door het geluid van voorbijrazende auto’s. De gemeente legde The Cutting Edge aan, een stalen geluidsmuur met een waterval. De geluidsmuur dempt het geluid van de auto’s en het vallende water heeft een rustgevend effect.
29
30
31
3.3
Groen en natuurlijk Rijswijk
Voor het thema Groen en natuurlijk Rijswijk zijn de volgende doelen c.q. uitgangspunten gedefinieerd:
ten behoeve van de stadsnatuur). Er is extra beheergeld nodig om deze toevoeging van vergroening na realisatie ook goed te kunnen onderhouden.
•
Rijswijk is partner en ondertekenaar van het Convenant Bouw Adaptief ZuidHolland. Dit convenant stelt ondermeer het ‘groen, tenzij’ principe als basis voor de nieuwbouwopgave. Dit betekent dat de keuze voor groene materialen altijd dient te prevaleren boven grijze – versteende oplossingen. Ook is een norm gedefinieerd voor het realiseren van maatregelen die de biodiversiteit versterken zoals, groen-blauwe daken, nestkastvoorzieningen in en aan de nieuwbouw en het versterken van de groenstructuren en migratiemogelijkheden.
• • • • •
Werken aan groene woonstad; aantrekkelijk groen (in wijken), waardevolle parken, soortkeuze en natuurbeleving, sterke boomstructuur Versterken recreatieve en landschapsstructuur. Groen als drager Versterken natuurstructuur Vergroten biodiversiteit, versterken doelsoorten en van de diversiteit van het groen (bomen, heesters, planten) in de stad Bij nieuwbouw het ‘groen, tenzij’ principe toepassen conform het Convenant Klimaatadaptief Bouwen (dit uitgangspunt geldt voor nieuwbouw en valt daarmee buiten scope van dit programma) Waterkwaliteit minimaal gelijk of beter
Op het gebied van waterkwaliteit spelen er ook weinig acute knelpunten. Dit betekent niet dat er niets te verbeteren valt. De komende twee jaar worden de riolering aan de Kollaan, Koopmansstraat, Van Benthemlaan en Lindelaan aangepakt. In alle projecten worden hemelwaterriolen gelegd en regenwater afgekoppeld. En op gebied van vervanging van beschoeiing wordt altijd gekeken of van de oever een natuurlijke oever gemaakt kan worden. Het komende jaar staat de beschoeiing langs de Strijpwetering op de planning. Vanwege het vaarverkeer en de naastgelegen weg is een natuurlijke oever niet mogelijk. In Rijswijk zijn ook drie zwemwateren aanwezig: De Put, waterspeeltuin Tubasingel en zwemvijver Wilhelminapark. Zwemwater De Put is particulier, dus daar is de gemeente niet verantwoordelijk voor het beheer. In waterspeeltuin Tubasingel wordt bijna elk jaar de bodem bijgewerkt en is de waterkwaliteit vaak goed. De waterkwaliteit in de Wilhelminaplas is niet altijd goed. Er is regelmatig blauwalg en een enkele keer ook een bacterie. Dit is een knelpunt dat dient te worden aangepakt.
Op het gebied van groen en natuur (bomen, structuur, soorten) is het lastig om echt te spreken van knelpunten in de zin van normen (zoals bij lucht of geluid) die worden overschreden. Wel zijn er ontbrekende schakels in het groenstructuur die als onwenselijk worden ervaren. Groen is een belangrijke kwaliteit voor de leefbaarheid van Rijswijk voor mens en natuur en onderdeel van de identiteit van Rijswijk. Nu steeds meer mensen thuis zijn gaan werken, is het ook belangrijker dat je in de directe omgeving van je huis een wandeling kan maken in een inspirerende groene omgeving zonder teveel langs autowegen/uitlaatgassen te lopen. Hoe inspirerender en vooral groener de omgeving is, des te meer nodigt deze uit tot bewegen. Ook het verbinden van alle groene gebieden aan elkaar is hier belangrijk zodat mensen ook langere wandelingen/hardlooprondjes kunnen maken direct vanuit huis.
Gewenste kortetermijnmaatregelen
De natuur maakt ook onderdeel uit van die stad, want dieren en planten hebben zich aangepast en voelen zich er thuis (stadsbiotoop). Het is dus belangrijk om de stad bij verdere verstedelijking ook te vergroenen. Dat vertaalt zich in het vergroenen van zowel gebouwen als buitenruimte, dus inrichten voor de mens en gelijktijdig ruimte bieden voor planten en dieren. Het is belangrijk om daarbij het principe van de 5-V’s toe te passen (zorgen voor verblijfplaatsen, voedsel, veiligheid, verbinding en variatie
In de tabel staan de gewenste kortetermijnmaatregelen. Voor deze maatregelen geldt dat die nog nader moeten worden uitgewerkt en begroot. Zoals in de tabel verder is te zien zijn ook de doelen c.q. uitgangspunten opgenomen en is per gewenste maatregel aangegeven in hoeverre deze bijdraagt aan het gewenste doel. 32
De eerste maatregel is het aanvullen en in stand houden van de boomstructuur van Rijswijk. Bomen zijn belangrijk voor de stad (leefklimaat, hittestress, wateroverlast). Het is belangrijk om die boomstructuur in stand te houden, want dat is nu geen vanzelfsprekendheid. Er is geen structureel geld om bomen die wegvallen te vervangen en om, indien nodig, aanvullende maatregelen te treffen (zoals standplaatsverbetering).
Binnen deze maatregelen is het belangrijk dat de openbare ruimte ook beweegvriendelijk wordt ingericht, zodat sporten en bewegen hier vanzelfsprekend is. In de natuurverbindingen is het belangrijk voldoende ruimte te bieden om het vrije buitenspelen te bevorderen, bijvoorbeeld door het openbaar toegankelijk maken van beweegvriendelijke plekken, voldoende kwalitatief goede en uitdagende speelen beweegplekken voor jong en oud in alle wijken en bij de inrichting rekening te houden met minder validen en het vrije buitenspelen wordt bevorderd. De benodigde financiering voor de drie verbindingszones is enkele tonnen euro’s.
Verder is de wens om primaire natuurverbindingen te realiseren. De natuurverbindingen (het netwerk door Rijswijk) zijn nodig voor de natuur/ biodiversiteit in de stad. De natuurverbindingen in Rijswijk zijn tot nu toe nog beperkt gerealiseerd (‘stukjes’ worden soms in project(en) meegenomen). Maar als geheel zijn de drie primaire natuurverbindingszones nog steeds niet af en daardoor kunnen ze niet als geheel gaan functioneren. Prioriteit heeft de realisering van de drie primaire natuurverbindingszones. De rangorde is dan als volgt:
Tot slot is de wens om het zwemwater in het Wilhelminapark structureel te verbeteren. Het hele Wilhelminapark wordt gereconstrueerd. Door de gemeente wordt o.a. maatregelen uitgewerkt om de ganzen van de zwemvijver weg te lokken. Delfland zal waarschijnlijk in 2023 de vijver een tijd droog zetten om de algen te laten sterven. Na al deze maatregelen wordt verwacht dat het zwemwater weer goed is de komende jaren.
1) Primaire natuurverbinding langs de Schaapweg en de Mgr. Bekkerslaan (verbinding vanaf De Voordes in de Landgoederzone naar de Hoekpolder in de Stadsparkzone) • Realisering van het tracé langs de Schaapweg; • Aanleg aanvullende elementen in het gehele tracé;
Ontwikkelpunten/verbeterpunten langere termijn Op langere termijn is de wens om andere delen van natuurstructuur te realiseren en verbeteren. Bijvoorbeeld als het gaat om de secundaire verbindingen, de Landgoederenzone fase 2, de wijkparken, wijkgroen en groen op bedrijventerreinen (groenkwaliteit op blokniveau). Voor de landgoederenzone speelt nog in bijzonder al lang de wens om een openingen in het hek te maken aan de Generaal Spoorlaan en het park vrij toegankelijk te maken. Het park is nu alleen tegen betaling te betreden en niet toegankelijk via de wijk Ter Werve.
2) Primaire natuurverbinding via ‘park de driesprong’ langs Sir W. Churchilllaan, via Burgemeester Elsenlaan, via Van Benthemlaan via Tinbergenstraat naar het Jaagpad (verbinding vanaf Te Werve in de Landgoederenzone naar het Elsenburgerbos in de Stadsparkzone). • •
Realisering van het tracé vanaf park de Driesprong langs de Sir W. Churchilllaan en een deel langs de Burgemeester Elsenlaan. Aanleg aanvullende elementen in het gehele tracé;
De verhouding ‘bomen -heesters - lage beplanting’ kan worden verbeterd. De ideale vegetatie-verhouding tussen bomen – struiken/heesters - gras/beplanting is 25 : 15 : 20. In Rijswijk is die verhouding (gemiddeld) 16 : 5 : 24. De juiste vegetatieverhouding is belangrijk voor verhogen van de biodiversiteit en het verbeteren van de leefkwaliteit van de stad (bron: GroeneStad Challange 2021).
3) Primaire natuurverbinding langs de Prinses Beatrixlaan (verbinding vanaf de Landgoederenzone via de Stadsparkzone naar Delft). • •
Realisering van het tracé langs de prinses Beatrixlaan door RijswijkBuiten; Aanleg aanvullende elementen in het gehele tracé; 33
Daarbij is er een inhaalslag nodig op het ecologisch- en groenbeheer in de stad. Er zijn beheerplannen nodig om kostenramingen te kunnen maken. Er zijn nooit groenbeheerplannen voor alle delen van Rijswijk geweest (op dat gebied moet er een inhaalslag worden gemaakt). Daardoor is het groenbeheer in bijvoorbeeld de grote parkgebieden (landgoederenzone en Stadsparkzone) al jaren op ad hoc basis met ad hoc middelen.
Tot slot is er een langetermijnopgave voor de recreatieve Zwethzone (van Nieuwe Waterweg tot Vliet) waar de oriëntatie een probleem is voor recreanten. Mensen verdwalen en/of begrijpen niet hoe ze moeten fietsen. Binnen het beleid (recreatieve) fietsroutes zal hier aandacht aan worden besteed. Ook het groen in deze zone kan nog een kwaliteitsimpuls gebruiken. Onderzoeksopgaven en gemeentelijk processen
Qua verbindingen gaat het om:
Voor diverse maatregelen geldt dat het begroten van maatregelen een stap concreter kan wanneer daarbij hulp van extern adviesbureau mag worden ingeschakeld. Het advies is om bij de maatregelen niet alleen te kijken naar groen maar ook naar kansen voor water (open water, natuurvriendelijke oevers etc.). Voor de langere termijn dient de opgave door de ecologisch adviseur nog nader te worden uitgewerkt.
a) secundaire verbindingen: • Generaal Spoorlaan (Van den Tempellaan) richting Schaapweg; • Minister van den Tempel-laan - Prinses Irenelaan - Prinses Margrietsingel - Van Mooklaan; • Wethouder Brederodelaan; • Admiraal Helfrichsingel – Klaroenstraat; • Talud A4 tussen Lange Kleiweg en Diepenhorstlaan; • Volmerlaan – Verrijn Stuartlaan – Diepenhorstlaan tot aan Churchilllaan; • Burgemeester Elsenlaan tussen Churchilllaan en Ravesteijnplein • Vrijenbaanselaan - Zwaluwsingel.
Voor het versterken van de bomenstructuur en bij herinrichting en vergroening van openbaar gebied moet nog onderzocht worden welke aanvullende maatregelen extra nodig zijn en dient te worden begroot en te worden bepaald hoeveel extra middelen daarvoor nodig zijn. Bij projecten/plannen in de toekomst is het noodzakelijk om ook direct het groenbeheer voor later goed te regelen.
b) verbindingen naar de regio: • verbinding vanaf de Schaapweimolen naar Reijnerwatering, • verbinding vanaf de landgoederenzone ter hoogte van De Voordes, spoorlijn en Den Burch naar Erasmus-/Laakzone, • verbinding vanaf Rijswijkse Golfclub via verbindingszone Oostpoort–/ Kruithuisweg naar Delftse Hout • vervolg verbindingszone Prinses Beatrixlaan langs Provinciale weg
Op gebied van wateroverlast en veiligheid zou de koppeling moeten worden gemaakt met klimaatadaptatie. De huidige rioleringen zijn ruim, maar de vraagt speelt of de riolen de toename aan regen wel aan kunnen samen met het toevoegen van nieuwe woningen. Dit zal verder moeten worden onderzocht.
34
35
3.4
Ondernemend en beleefbaar Rijswijk
Knelpunten
en werklocaties. Inzet is de economische structuur binnen de verschillende centra en werklocaties van Rijswijk vitaal te houden en daarmee te zorgen voor een toekomstbestendig en aantrekkelijk vestigingsklimaat en een sterke betrokken lokale economie in Rijswijk. Daarbij wordt ingezet op een toename, dan wel minimaal behoud van de werkgelegenheid.
Voor het thema Ondernemend en beleefbaar Rijswijk zijn de volgende doelen c.q. uitgangspunten gedefinieerd: • • • • •
Versterken werk- en winkelgebieden (economie) Ruimtelijke structuur en identiteit/-herkenbaarheid van Rijswijk versterken. Breed palet aan vrijetijds-bestedingsmogelijkheden. Vrijheid van creativiteit in de openbare ruimte. Clustering en samenhang van voorzieningen Aanbod voor jeugd en jongeren
Binnen de gebiedsontwikkelingen Havenkwartier, Kesslerpark en Bogaard Stadscentrum worden deze opgaven al opgepakt. Voor het middengebied van de Plaspoelpolder en de ruimte tussen de gebiedsontwikkelingen in zijn er nog diverse ontwikkelopgaven te benoemen, zoals het verbeteren van de kwaliteit en beheer van de openbare ruimte, het borgen van de bereikbaarheid en het verbeteren van de klimaatbestendigheid (waaronder het tegengaan van hittestress). Ook wil de gemeente in 2022 een toekomstbestendige hoofdstructuur met (her)positionering vaststellen van alle concentratiegebieden; historisch Oud Rijswijk, Stadscentrum Bogaard en de 5 buurtwinkelcentra. Hierin wordt versterking van het historisch karakter van Oud Rijswijk en verder beleid t.a.v. de overige kleinere meer dagelijkse boodschappen-wijkwinkelcentra opgenomen.