RIB 22 029 A Rapportage beleidsmeting 2021 Rijswijk

Beleidsmetingen Rijswijk 2021

CONTACT

Postbus 3 | 2410 AA Bodegraven T 0172 631 720 info@cyber-adviseurs.nl www.cyber-adviseurs.nl Twitter: @CybAdv

In opdracht van gemeente Rijswijk, Beleidsmetingen 2021 | iFocus – Cyber groep| Datum: 19-11-2021

Beleidsmeting Inhoudsopgave 1. Inleiding ..................................... 3 1.1.

Doel ................................................................................... 3

1.2

Beeldsystematiek ................................................................. 4

1.3.

Meetmethode....................................................................... 5

1.4.

Interpretatie van de resultaten .............................................. 6

2. Resultaten ................................... 7 2.1.

Totaalresultaten 2021 ........................................................... 7

2.2.

Trend 2021 ....................................................................... 10

2.3.

Is de ambitie gehaald? ........................................................ 14

2.4.

Vergelijk 2020 en 2021 ....................................................... 15

3. Conclusies en aanbevelingen .........16 3.1.

Aanbevelingen voor Beheer-Inrichting-Gebruik ...................... 16

3.2.

Aanbevelingen voor Beleid-Organisatie-Middelen .................... 17

2 | Beleidsmetingen Rijswijk 2021 | 19 november 2021

1. Inleiding 1.1. Doel Deze rapportage beschrijft de resultaten, conclusies en aanbevelingen van de beleidsmetingen die in 2021 in de gemeente Rijswijk zijn uitgevoerd. De beleidsmetingen zijn uitgevoerd in de maanden maart, juni, september en november 2021. Het doel van een beleidsmeting is een objectief beeld te krijgen van de visuele beheerkwaliteit van de openbare ruimte. Met de meetinformatie kunnen het bestuur en de inwoners geïnformeerd worden. Tot slot kan de meetinformatie als input dienen voor de organisatie en het beleid. Het rapport geeft antwoord op de volgende vragen: • Zijn de afgesproken kwaliteitsambities uit het beleid gehaald? • Wat was de aangetroffen beheerkwaliteit van de openbare ruimte? • Wat is de ontwikkeling van de kwaliteit? • Welke acties zijn eventueel nodig om de ambities te halen of te verbeteren? Op https://rijswijk.apptimizeplatform.nl/ zijn de resultaten op detailniveau te raadplegen.

Beleidsmetingen Rijswijk 2021 | 19 november 2021 | 3

1.2 Beeldsystematiek Wat is beeldsystematiek en waarvoor is het ontwikkeld? Bij beeldgericht werken wordt gestuurd op de afgesproken norm met behulp van beelden/foto’s. Aan de hand hiervan zijn belanghebbenden binnen en buiten de organisatie goed te informeren over de doelstellingen en de resultaten van de verschillende beheermaatregelen. Het CROW heeft samen met diverse werkgroepen een kwaliteitscatalogus opgesteld met daarin ruim 200 schaalbalken. De schaalbalken zijn verdeeld in vijf kwaliteitsniveaus, variërend van zeer hoog (A+) tot zeer laag (D). Alle vijf de onderhoudsniveaus zijn in praktijk aan te treffen. Om het ambitieniveau te formuleren en eventueel voor te schrijven in een opdracht, worden alleen de niveaus A, B en C gebruikt. Niveau D kan geen ambitie/onderhoudseis zijn, dit niveau is alleen om aan te geven dat niveau C niet behaald is. Bij A+ spreken we vooral over opleveringskwaliteit, die moeilijk voor langere tijd vast te houden is. Per schaalbalk kan de gewenste kwaliteit – de ambitie – per gebied worden gekozen. De kwaliteitseisen kunnen worden opgenomen in beeldbestekken en beleidstukken. Rijswijk De gewenste kwaliteit van de buitenruimte is in Rijswijk vastgesteld op een B-niveau. Een vergelijking met de ambitie staat in Hoofdstuk 2.3.

4 | Beleidsmetingen Rijswijk 2021 | 19 november 2021

1.3. Meetmethode De beleidsmeting is door gecertificeerde schouwers van iFocus uitgevoerd op basis van de CROW systematiek. Er is gebruik gemaakt van het Apptimize platform. Op dit platform staan alle scores in tabellen met foto’s visueel, per locatie, weergegeven. De meting is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: • Meten van 175 willekeurige meetlocaties in de gemeente. • De meetlocaties zijn rasters van 100 x 100 meter (conform CROW). • De meting uitvoeren volgens de methodiek van een beleidsmeting richtlijn 2017. In elke meetlocatie is het meetvak, meetelement of meetstrook met de laagste kwaliteit beoordeeld. • Beeldmeetlatten uit de KOR 2018 meten. • De resultaten van de aangetroffen kwaliteit opnemen met een tablet, digitaal verwerkt en uitgelezen met de software van Apptimize. • De gemeente Rijswijk is opgedeeld in 8 functionele gebieden; Bedrijven, Centra, Hoofdroutes, Laat na-oorlogse woonwijken, Parkzones, Vroeg na-oorlogse woonwijken, Woonwijken Oud Rijswijk en Woonwijken Rijswijk Buiten. • Het aantal geschouwde CROW beeldmeetlatten is 54. Waarvan 21 technische en 33 verzorgende beeldmeetlatten. De technische beeldmeetlatten zijn alleen in de 2e meting beoordeeld, de verzorgende beeldmeetlatten zijn in alle 4 de metingen beoordeeld. • Van elk incident (score onder de ambitie) is een detailfoto gemaakt.

• Aan de hand van de gemeten scores wordt het kwaliteitsniveau berekend. Een uitleg van de berekeningsmethode vindt u in bijlage 1.

Meetlocaties Q4

Beleidsmetingen Rijswijk 2021 | 19 november 2021 | 5

1.4. Interpretatie van de resultaten Beheer, gebruik en inrichting Verschillende factoren bepalen het beeld van de leefomgeving. Inrichting, gebruik en beheer zijn bepalende factoren (zie figuur). De inrichting vormt een uitgangssituatie die met beheer in stand wordt gehouden. In stand houden betekent, kort gezegd: schoon, heel en veilig houden. Deze drie facetten worden beïnvloed door het gebruik van de leefomgeving. Voor de gebruikers is de visuele kwaliteit belangrijk; in welke mate is er sprake van vervuiling door onder andere weersinvloeden, onkruidgroei, zwerfvuil, graffiti en vernieling. De kwaliteit van de leefomgeving komt tot uiting in het binnenste van de cirkel. Als deze kwaliteit niet optimaal is, is de cirkel uit balans. Hierdoor ontstaat spanning op de lijnen van middelen, organisatie en beleid. Met andere woorden; een verstoord beeld van de leefomgeving is altijd (middels inrichting, beheer en/of gebruik) te herleiden tot beleid, organisatie en/of middelen. De verbindingsdriehoek hiernaast geeft de onderlinge verhoudingen weer. De resultaten van de beleidsmeting zijn daarom niet alleen interessant voor beheer, maar ook voor andere afdelingen binnen de gemeente.

6 | Beleidsmetingen Rijswijk 2021 | 19 november 2021

2. Resultaten Dit hoofdstuk gaat in op de meetresultaten. Paragraaf 1 licht de resultaten van heel 2021 toe, paragraaf 2 vergelijkt de verschillende meetrondes van 2021 en laat de trend over 2021 zien. Paragraaf 3 beantwoord de vraag of de ambitie is gehaald. Tot slot worden in paragraaf 4 de metingen uit 2020 en 2021 met elkaar vergeleken.

2.1. Totaalresultaten 2021 De kwaliteit over het geheel van alle 4 de metingen die zijn uitgevoerd in 2021 komt uit op een B-niveau en is als volgt opgebouwd; 29% A+scores, 49% A-Scores, 16% B-scores, 2% C-scores en 4% D-scores.

Per beeldmeetlat De grafiek hiernaast toont de kwaliteit per beheergroep over heel 2021. Kijken we naar de afzonderlijke groepen dan zien we dat 4 van de 6 groepen een B-niveau scoort. Groen-boom komt uit op een D-niveau en Kunstwerken komt uit op een A-niveau.

Beleidsmetingen Rijswijk 2021 | 19 november 2021 | 7

Per functioneel gebied De kwaliteit komt in alle 8 gebieden uit op een B-niveau. In Woonwijken Oud Rijswijk is het hoogste percentage C- en D-scores gemeten. Het laagste percentage C- en D-scores is in Hoofdroutes gemeten. We gaan steeds een niveau dieper om te laten zien hoe de scores zijn opgebouwd.

8 | Beleidsmetingen Rijswijk 2021 | 19 november 2021

Per beeldmeetlat Hiernaast ziet u een grafiek per beeldmeetlat voor alle metingen uit 2021 gezamenlijk. Deze grafiek is gesorteerd van het hoogste percentage incidenten naar het laagste percentage incidenten. Er zijn 11 beeldmeetlatten, die meer dan 10% scores onder ambitie laten zien, dit zijn: • • • • • • • • • • •

Groen-gras en kruidachtigen-grasveld-grashoogte Groen-beplanting-onkruid Verharding-onkruid rondom obstakels Groen-boom-waterlot Groen-gras en kruidachtigen-grashoogte rondom obstakels en bomen Groen-gras en kruidachtigen-overgroei randen beplanting Groen-beplanting-heesters-overgroei randen verharding of gras Groen-beplanting-bosplantsoen-overgroei randen verharding of gras Verharding-gesloten verharding-zichtbaarheid markering Verharding-open verharding-elementenverharding-onkruid Groen-boom-takvrije zone wegtype 6-7 (voet- en fietspad)

Beleidsmetingen Rijswijk 2021 | 19 november 2021 | 9

2.2. Trend 2021 Deze tabel toont hoe de resultaten van de verschillende metingen in 2021 zich tot elkaar verhouden. Omdat de technische beeldmeetlatten alleen in meting 2 zijn gemeten worden ze in deze grafieken niet meegenomen. Gedurende 2021 zien we redelijk stabiel beeld. In meting 2 en 3 zien we een toename van het percentage C- en Dscores. In meting 1 bedraagt dit nog 3,6%. In meting 2 is dit gestegen tot 8,7% en in meting 3 is dit gestegen naar 11,1%. In meting 4 is het weer afgenomen tot 2,8%. Op de volgende pagina wordt de trend per beheergroep bekeken.

10 | Beleidsmetingen Rijswijk 2021 | 19 november 2021

Groen-beplanting In deze groep is te zien dat de kwaliteit in Q2 het laagst is, met een D-niveau. In Q3 is het percentage D-scores afgenomen en komt de kwaliteit uit op een C-niveau. In Q4 verbetert de kwaliteit naar een B-niveau. Het hoogste percentage A+ en A-scores is in Q4 gemeten.

Groen-boom Groen-boom scoort in Q2 en Q3 laag. In beide metingen komt deze groep op een D-niveau uit. Dit is voornamelijk te wijten aan de beeldmeetlat Groen-boom-waterlot. In de laatste meting is de kwaliteit gestegen naar een A-niveau. Ook zien we hoge percentages A+-scores. Dit komt door de beeldmeetlat ‘takvrije zone’. Deze beeldmeetlat heeft praktisch gezien maar één criterium. Als hieraan voldaan wordt scoort de beeldmeetlat een A+, als hier niet aan voldaan wordt scoort de beeldmeetlat een D. Dit resulteert in het hoge percentages A+-scores.

Beleidsmetingen Rijswijk 2021 | 19 november 2021 | 11

Groen-gras Deze groep scoort gedurende het jaar een B-niveau. In Q2 en Q3 nemen de percentages C- en D-scores toe. Dit lijkt voornamelijk met grashoogte samen te hangen.

Kunstwerken Deze groep scoort in 3 metingen een A-niveau. Deze groep bestaat uit slechts één beeldmeetlat, beplakking en graffiti op (civiele) kunstwerken. Omdat deze beeldmeetlat per meting gemiddeld 18 keer is aangetroffen, betekent dit dat enkele lage scores al voor grote verschuivingen in de gemeten kwaliteit kunnen zorgen. In de 3e meting is een hoog percentage incidenten gemeten, waarbij op 4 van de 24 locaties een C- of D score is aangetroffen.

12 | Beleidsmetingen Rijswijk 2021 | 19 november 2021

Meubilair De kwaliteit in de groep Meubilair is stabiel. In allen metingen komt deze groep uit op een B-niveau. In Q3 is er een lichte toename van C- en D-scores te zien.

Verharding Het kwaliteitsniveau van Verharding laat een stabiel beeld zien. In alle metingen is een B-niveau gescoord. In Q2 en Q3 is een toename van het percentage C- en D-scores waargenomen.

Beleidsmetingen Rijswijk 2021 | 19 november 2021 | 13

2.3. Is de ambitie gehaald? Op hoofdlijnen is de ambitie net gehaald. Op gebiedsniveau voldoen de meeste gebieden aan de ambitie. Vroeg naoorlogse woonwijken en de Woonwijken in Oud Rijswijk voldoen niet aan de ambitie. In de tabel hiernaast zijn de meetresultaten getoetst aan de ambitie. De kleuren betekenen het volgende: • Blauw: de meting ligt hoger dan de ambitie • Rood: de meting ligt onder de ambitie Toetsen we de resultaten van de metingen in 2021 op beheergroep niveau aan de ambities van Rijswijk, dan valt op dat de meerderheid van combinaties van beheergroep en gebied op en boven ambitie liggen. Van de 48 combinaties van gebied en beheergroep komen slechts 7 onder de ambitie uit. In 3 gevallen is dit in de groep Groen-boom, 2 maal in de groep Kunstwerken, 1 maal in Groen-beplanting en 1 maal in Groen-gras. Bekeken vanuit de gebieden valt op dat in Bedrijven, en Centra alle groepen aan de ambitie voldoen en dat in Parkzones in 2 groepen niet aan de ambitie wordt voldaan.

14 | Beleidsmetingen Rijswijk 2021 | 19 november 2021

2.4. Vergelijking 2020 en 2021 Ten opzichte van 2020 is het percentage C- en D-scores in 2021 gedaald met 3%. Deze afname is het meest duidelijk in de groepen Groen-boom, Groen-gras en Kunstwerken (zie de grafiek rechtsonder; de bovenste balk betreft 2020 en de onderste 2021), maar ook in Groen-beplanting en Meubilair is een afname van het percentage C- en D-scores te zien. Ook bij de technische beeldmeetlatten is een afname van het percentage C- en D-scores te zien (grafiek hieronder). Dit resulteert echter niet in een wijziging van de totale kwaliteit, zowel in 2020 als in 2021 is dit een B-niveau.

2020

2021

Technische beeldmeetlatten 2020 (links) en 2021 (rechts) Beleidsmetingen Rijswijk 2021 | 19 november 2021 | 15

3. Conclusies en aanbevelingen Gemeten kwaliteit voldoet aan ambitie B-kwaliteit Op hoofdlijnen ligt de gemeten kwaliteit op de wenselijke ambitie, kwaliteit B. Het aantal C en D-scores ligt net onder de 10%. De huidige beheerkwaliteit verschilt per beheercategorie. De hoogste kwaliteiten zijn aangetroffen in categorieën Meubilair en Verharding. De laagste kwaliteiten is aangetroffen bij categorie Groen-boom. Er is een duidelijke toename van C- en D-scores te zien in het voorjaar en zomers in de groepen m.b.t. groen. Dit wordt waarschijnlijk veroorzaakt door weers- en seizoensinvloeden. Kwaliteitsontwikkeling redelijk stabiel in 2021 De kwaliteitsverschillen tussen de 4 metingen zijn beperkt. Alleen bij Groen-beplanting en Groen-boom varieert het niveau. In 3 metingen is over het totaal een B-niveau behaald, alleen de meting van het 3e kwartaal laat een ‘dip’ zien in de kwaliteit en komt totaal net een op C-niveau.

3.1. Aanbevelingen voor Beheer-Inrichting-Gebruik Bestrijd incidenten gerichter Bestrijd de incidenten. Dit zijn plaatsen waar nu niet is voldaan aan de ambitie en waar te veel C en D-kwaliteiten zijn aangetroffen. Zo voldoet gedurende het hele jaar de grashoogte niet aan de ambitie. Een extra maaironde is aan te bevelen. Speel in op weers- en seizoensinvloeden door extra rondes in te plannen voor het beheer van plantvakken, waar mogelijk in het groeiseizoen.

16 | Beleidsmetingen Rijswijk 2021 | 19 november 2021

3.2. Aanbevelingen voor Beleid-Organisatie-Middelen Ga na of sommige beheeraspecten anders kunnen in het kader van biodiversiteit Bij sommige incidenten kan de vraag worden gesteld ‘hoe erg is het eigenlijk’? Denk bijvoorbeeld aan de grashoogte. Sommige (brede)bermen/ taluds/oevers en grote grasvelden in wijken en parken worden nu als gazon gemaaid, maar hebben te hoog gras voor ‘gazon’. Overweeg ten gunste van de biodiversiteit om bepaalde grasvelden ecologisch te gaan maaien (bloemrijk gras). De grashoogte is dan minder van belang. Het advies is om dergelijke aspecten beleidsmatig op te pakken.

Beleidsmetingen Rijswijk 2021 | 19 november 2021 | 17

Bijlage 1: Wat houdt de 90% grens in? De gemeten kwaliteit die op basis van de beeldsystematiek wordt aangetroffen krijgt een score toegekend per beeldmeetlat per meetlocatie. Deze scores kunnen variëren van A+ (zeer goede kwaliteit) tot D (zeer lage kwaliteit). In de resultaten worden de scores per beeldmeetlat, beheergroep of gebied bij elkaar opgeteld. Elke score telt voor één, dat wil zeggen dat een schaalbalk die vaker wordt gescoord, zwaarder meetelt in het eindresultaat. Er wordt gemeten welk percentage van de scores een A+-score betreft, welk een A-score, welk een B-score, etc. Deze percentages worden bij elkaar opgeteld van zeer goede kwaliteit (A+) naar zeer lage kwaliteit (D). De score die hierbij 90% haalt of overschrijdt, geldt als de score voor de betreffende beeldmeetlat of beheergroep. Hieronder volgt een voorbeeld met tabel en grafiek:

Score Aantal gemeten Percentage

A+ 6 4,0%

A 96 64,0%

B 30 20,0%

C 15 10,0%

D 3 2,0%

Totaal 150 100,0%

Hierboven is te zien dat 6% van de scores een A+ betreft, 64% een A, 30% een B, 10% een C en 2% een D. Als we nu de 90% methodiek hanteren beginnen we met de 6% A+ scores, hierbij tellen we de 64% Ascores op (totaal 68%) hierna tellen we de 20% B-scores erbij op (totaal 88%). Als we nu het percentage C-scores (10%) hierbij optellen, wordt de 90% overschreden (we gaan van 88% naar 98% van het totaal). Dit wil zeggen dat de score voor deze bepaalde beeldmeetlat een C-score is. Deze score wordt vergeleken met het gewenste ambitieniveau voor de beeldmeetlat. Hieruit blijkt of deze beeldmeetlat de ambitie wel of niet haalt.

18 | Beleidsmetingen Rijswijk 2021 | 19 november 2021

De onderlinge weging tussen de schaalbalken is een directe resultante van de verhouding van het aantal metingen en schaalbalken. De methode van meten (samenstelling meetnetwerk, welke schaalbalken worden gemeten en met welke frequentie) bepaalt de onderliggende opbouw van het berekende kwaliteitsniveau. De methodiek kan worden toegepast op de volgende dimensies: Schaalbalken, Ambitiethema’s, Ruimtelijk (wijk, gemeente, buurt), Functiegebieden en Periodes. De rekenmethode sluit aan bij de meet- en verrekenmethode bij toezicht op beeldbestekken (meer dan 10% is afgekeurd, dat geeft een lager kwaliteitsniveau dan afgesproken).

Beleidsmetingen Rijswijk 2021 | 19 november 2021 | 19