Raadsvoorstel RV 26 037 Bijlage A - Uitvoeringsstrategie maatschappelijke voorzieningen Rijswijk
Tekst van het document
Uitvoeringsstrategie maatschappelijke voorzieningen Rijswijk De weg naar voldoende maatschappelijke voorzieningen in een groeiend Rijswijk Definitieve versie | 13 oktober 2026 VOORWOORD Maatschappelijke voorzieningen zijn er voor mensen. Voor de plek waar kinderen naar school gaan, waar inwoners sporten, elkaar ontmoeten of ondersteuning krijgen als dat nodig is. Als wethouder Volkshuisvesting, Zorg en Maatschappelijk Vastgoed vind ik het daarom belangrijk dat we niet alleen kijken naar de gebouwen die we vandaag hebben, maar vooral naar wat inwoners van Rijswijk morgen nodig hebben. Rijswijk groeit. Er komen woningen en inwoners bij en daarmee groeit ook de behoefte aan zorg, ondersteuning, onderwijs, sport en plekken om elkaar te ontmoeten. Tegelijkertijd is de ruimte in onze gemeente schaars en zijn onze financiële middelen niet onbeperkt. We kunnen daarom niet alles overal blijven doen. We moeten keuzes maken. Die keuzes willen we zorgvuldig maken, met oog voor wat inwoners nodig hebben én voor de waarde die een voorziening heeft voor een wijk of buurt. Met deze uitvoeringsstrategie brengen we meer samenhang in die keuzes. We kijken niet alleen naar voldoende aanbod van de gebouwen zelf, maar ook naar hoe ze gebruikt worden en welke bijdrage ze leveren voor onze inwoners.
Zo willen we voorkomen dat we blijven investeren in gebouwen die niet meer passen bij de vraag, terwijl ergens anders juist behoefte is aan extra voorzieningen. Dat vraagt om een praktische en nuchtere aanpak. Waar voorzieningen goed functioneren, willen we ze waar mogelijk behouden en versterken. Waar samenwerking of het combineren van verschillende functies kansen biedt, willen we die benutten. En waar vernieuwing nodig is, kijken we vooruit. Soms kan één voorziening verschillende functies vervullen en daarmee voor meerdere groepen inwoners van waarde zijn. Ook financieel hebben we een verantwoordelijkheid. Maatschappelijk vastgoed moet niet alleen van waarde zijn voor inwoners, maar ook goed en verantwoord worden beheerd. Iedere euro die we investeren, willen we zo goed mogelijk laten bijdragen aan een sterke en leefbare stad. Dat betekent dat we soms ook moeilijke keuzes moeten maken. Voor mij staat daarbij één uitgangspunt centraal: we hebben geen voorzieningen voor de stenen, maar voor de mensen die er gebruik van maken. Met deze uitvoeringsstrategie zetten we een duidelijke koers uit voor de komende jaren. Een koers waarin voorzieningen niet op zichzelf staan, maar onderdeel zijn van een bredere aanpak voor wonen, zorg, welzijn en leefbaarheid.
Door slimmer te plannen, beter samen te werken en gericht te investeren, zorgen we ervoor dat Rijswijk ook in de toekomst beschikt over voorzieningen die passen bij onze stad en haar inwoners. Larissa Bentvelzen Wethouder Volkshuisvesting, Onderwijs, Sport, (maatschappelijk) Vastgoed, Zorg en WMO, Beschermd wonen/ Maatschappelijke opvang en Dierenwelzijn
INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 7 1.1 AANLEIDING: EEN GROEIEND RIJSWIJK 8 1.2 DOEL VAN UITVOERINGSSTRATEGIE: STUREN OP REALISATIE 8 1.3 METHODIEK 9 1.3.1 Processtappen 9 1.3.2 Gehanteerde fasering woningbouwontwikkeling 9 1.3.3 Afbakening maatschappelijke voorzieningen 10 1.3.4 Beleidsmatige uitgangspunten 11 2. WAT 12 2.1 BENODIGDE MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENING RICHTING 2040 13 2.1.1 Huisartsen 14 2.1.2 Tandartsen 15 2.1.3 Apotheken 16 2.1.4 Wijk- en ontmoetingscentra 17 2.1.5 Sportvoorzieningen 19 2.1.6 Speelvoorzieningen 21 2.1.7 Cultuur 22 2.1.8 Onderwijs 24 2.1.9 Kinderopvang 26 2.2 OVERZICHT: ‘WAT’ PER FASE 28 3. WAAR? 29 3.1 OVERZICHT KANSENLOCATIES 30 3.1.1 Overzicht gebiedsontwikkelingen 31 3.1.2 Overzicht overige kansrijke locaties 32 3.1.3 Overzicht kansrijke locaties Rijswijk Wonen 33 3.2 KANSENKAART PER TYPE MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENING 34 3.2.1 Eerstelijnsgezondheidszorg 34 3.2.2 Wijk- en ontmoetingscentra 36 3.2.3 Sportvoorzieningen en speelvoorzieningen 38 3.2.4 Culturele voorzieningen 39 3.2.5 Onderwijs 40 3.2.6 Kinderopvang 43 44 4.
HOE? 49 4.1 FINANCIËLE DOORKIJK 50 4.1.1 Toelichting bronnen financiële doorkijk 50 4.2 GEMEENTELIJKE ROL PER MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENING 52 4.2.1 Huisartsen 54 4.2.2 Apotheken en tandartsen 54 4.2.3 Wijk- en ontmoetingscentra 54 4.2.4 Sportvoorzieningen 55 4.2.5 Speelvoorzieningen 56 4.2.6 Culturele voorzieningen 56 4.2.7 Onderwijs 57 4.2.8 Kinderopvang 57 4.3 AANBEVELINGEN 58 4.3.1 Visie en beleid voor elke maatschappelijke voorziening 58 4.3.2 Integraal proces rondom ruimtelijke ontwikkelingen 59 4.3.3 Regie op maatschappelijke voorzieningen richting 2040 60 4.3.4 Multifunctioneel gebruik: stimuleren en faciliteren 61 4.3.5 Dataontwikkeling en -gebruik 62 4.3.6 Versterken netwerk externe partners en randgemeenten 63 4.3.7 Uitbreiding afbakening maatschappelijke voorzieningen 63 5. BIJLAGEN 64 5.1 BIJLAGE I: WONINGBOUWPLANNEN RIJSWIJK IN 3 TERMIJNEN 65 5.2 BIJLAGE II: OVERZICHT KANSENKAART MET VOORKEURSLOCATIES 67 5.3 BIJLAGE III: REGIE OP MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN 69 5.3.1 Positionering van de regierol 69 5.3.2 Takenpakket regisseur maatschappelijke voorzieningen 69 7 Hoofdstuk 1. Inleiding
1.1 Aanleiding: een groeiend Rijswijk | • | Het toetsen van | de referentienormen | uit het reeds | uitgevoerde Het inwonersaantal van de gemeente Rijswijk groeit de komende jaren sterk. Waar | behoefteonderzoek aan de Rijswijkse praktijk, om te komen tot een de stad in 2024 de grens van 60.000 inwoners passeerde, stijgt dit richting 2040 | aangescherpt en realistisch beeld van de benodigde maatschappelijke naar circa 80.000 inwoners. Om deze groei bij te benen worden er de komende | voorzieningen richting 2040. jaren ruim 10.000 woningen gerealiseerd, in verschillende delen van de stad. | • | Het beschrijven van de gewenste gemeentelijke rol bij de realisatie van Voor een leefbare stad waar mensen graag wonen, werken en verblijven, | deze voorzieningen. De gemeente kan verschillende rollen vervullen en is | het | essentieel | dat | inwoners | toegang | hebben | tot | maatschappelijke | verschillende instrumenten inzetten om voorzieningen te realiseren. Die voorzieningen: plekken die bijdragen aan ontwikkeling | en verbetering van de | kunnen verder reiken dan de | wettelijke taak | wanneer | de markt naar gezondheid, | en een | sociaal vangnet en ontspanning | bieden. Denk hierbij aan | verwachting niet zal voorzien in voldoende aanbod aan voorzieningen.
onderwijs, | kinderopvang, | sportvoorzieningen, | cultuur, | ontmoetingsplekken, | • | Het in kaart brengen van kansrijke locaties | voor het huisvesten of op speelvoorzieningen en eerstelijnsgezondheidszorg. (De precieze afbakening van | langere | termijn | ontwikkelen | van | de | benodigde | maatschappelijke de term maatschappelijke voorzieningen wordt beschreven in hoofdstuk 1.3.3.) | voorzieningen. Hierbij wordt rekening gehouden met kosten, beschikbare Het op peil brengen en houden van dit voorzieningenniveau, in combinatie met | ruimte, efficiënt gebruik en de voorgenomen gebiedsontwikkelingen in de sterke groei van de stad, vormt een grote uitdaging voor de gemeente. | de stad. Waar het aanbod van maatschappelijke voorzieningen eerder organisch | • | Het uitwerken van een aanpak om verantwoordelijkheden en taken meegroeide | met | de | ontwikkeling | van | de | stad | en | de | daarmee | gepaarde | binnen de organisatie op elkaar af te stemmen, zodat beleid en bevolkingsgroei, neemt het aantal inwoners de komende jaren zo snel toe dat een | uitvoering toekomstbestendig samenwerken en de realisatie van de meer proactieve benadering | nodig is. Daarmee ontstaat de behoefte aan een | benodigde voorzieningen daadwerkelijk tot stand kan komen. duidelijke strategie voor de realisatie van maatschappelijke voorzieningen richting 2040.
Een eerste stap richting een strategie voor maatschappelijke voorzieningen | Het overkoepelende doel van de uitvoeringsstrategie is het formuleren is gezet met het behoefteonderzoek dat in 2025 is afgerond en op 13 februari | van een aanpak voor de realisatie van maatschappelijke voorzieningen, passend 2025 aan de raad | is gepresenteerd. Hierin is het verwachte benodigde aantal | bij de groei van Rijswijk tot en met 2040. Deze strategie biedt inzicht in welke maatschappelijke | voorzieningen in kaart gebracht op basis van theoretische | voorzieningen wanneer nodig | zijn en doet voorstellen voor mogelijke locaties. referentienormen. Dit behoefteonderzoek vormt de basis voor verdere uitwerking | De daadwerkelijke realisatie en haalbaarheid van afzonderlijke voorzieningen en vervolgstappen zoals beschreven in deze uitvoeringsstrategie. | worden | in | het | vervolgproces | nader | beoordeeld. | Daarbij | spelen | naast locatiespecifieke uitdagingen ook externe factoren, zoals netcongestie, een 1.2 Doel van uitvoeringsstrategie: sturen op realisatie | bepalende rol in de vraag óf en wanneer | de voorzieningen gerealiseerd kunnen De uitvoeringsstrategie die voor u ligt kent de volgende processtappen: | worden. Hoewel voor een deel van de locaties de haalbaarheid nog nader moet worden onderzocht, is deze uitvoeringsstrategie niet vrijblijvend.
De gemeente zet 8 9 zich actief in om de maatschappelijke voorzieningen te realiseren op de locaties zoals in deze strategie beschreven. Wanneer realisatie op een specifieke locatie niet mogelijk blijkt, wordt bezien hoe de strategie hierop kan worden aangepast. Zo blijft de uitvoeringsstrategie actueel en vormt deze het centrale kader voor de integrale sturing op het voorzieningenniveau in Rijswijk. 1.3 Methodiek 1.3.1 Processtappen De uitvoeringsstrategie is opgebouwd uit drie inhoudelijke hoofdstukken, die samen de achterliggende processtappen representeren. Hieronder worden per hoofdstuk zowel de inhoud als de doorlopen processtappen toegelicht. WAT Een inventarisatie van de behoefte van het aantal maatschappelijke voorzieningen toegespitst op de verwachte groei van Rijswijk tussen nu (2026) en 2040. Processtappen: de capaciteitsbehoefte die volgde uit het eerder opgestelde behoefteonderzoek is getoetst aan de praktijk door middel van interviews met intern betrokken beleidsadviseurs en externe partners. Input op basis van kennis en praktijkervaring leidde tot verfijning van de capaciteitsvraag. In een interne werksessie met beleidsadviseurs zijn de cijfers die volgden uit de interviews nog eens gezamenlijk en integraal overzien en vervolgens bevestigd.
WAAR Een voorkeursscenario voor de inpassing van de benodigde maatschappelijke voorzieningen op kansrijke locaties, passend binnen bestaande en toekomstige ontwikkelingen in Rijswijk. Processtappen: Gedurende een interviewreeks maakten de projectleiders van de lopende gebiedsontwikkelingen, stedenbouwkundigen en planologen inzichtelijk op welke locaties in Rijswijk kansen liggen voor de huisvesting van maatschappelijke voorzieningen. Tijdens een interne werksessie waar projectleiders en beleidsadviseurs samenkwamen is dit aanbod van kansen vervolgens gekoppeld aan de vraag die was geïnventariseerd in de eerste procesfase. Hierop volgden verdiepende gesprekken met de betreffende beleidsadviseurs en projectleiders wat leidde tot verdere aanscherping van de geopperde kansen. Tenslotte vond een werksessie plaats met de betrokken stedenbouwkundigen en planologen waarin een concreet voorkeursscenario is ontwikkeld, bestaande uit een voorstel op welke (toekomstige) locaties maatschappelijke voorzieningen kunnen landen, rekening houdend met ruimte en tijd. HOE Een beschrijving van de wenselijke gemeentelijke rol per voorziening, aangevuld met een eerste aanzet voor werkafspraken tussen beleid en uitvoering om tot realisatie te komen. Processtappen: Om het hoe te beschrijven zijn individuele gesprekken met beleidsadviseurs gevoerd.
Ook is een aanvullende gezamenlijke werksessie, met zowel beleidsadviseurs als projectleiders georganiseerd. Per type voorziening is bekeken of de gemeente een grotere rol zou moeten nemen om tot het realiseren van voldoende voorzieningen te komen. Onderdeel hiervan is ook een advies over hoe deze aanpak toekomstbestendig geïmplementeerd kan worden in de organisatie. 1.3.2 Gehanteerde fasering woningbouwontwikkeling De ontwikkeling van 10.000 nieuwe woningen in Rijswijk vindt verspreid over tijd en ruimte plaats, zowel in het Rijswijk van nu als in het Rijswijk van 2040. Deze woningen krijgen een plek binnen verschillende grote gebiedsontwikkelingen, zoals RijswijkBuiten, het Havenkwartier, Bogaard stadscentrum, Te Werve Oost, Kessler Park en Kessler Park fase 2. Daarnaast zijn er door de hele stad diverse kleinere | herontwikkelingslocaties | waar | aanvullende | woningen | worden | verantwoordelijkheid | draagt | óf | wil | nemen. | Daarnaast | zijn | voorzieningen gerealiseerd. | meegenomen | waarvoor | de | behoefte | aan | huisvesting | groot | en | het In | deze | uitvoeringsstrategie | vormt | 2040 | het | gezamenlijke | maatschappelijk belang evident is.
Er zijn ook voorzieningen meegenomen waarbij toekomstperspectief | omdat, voor zover nu bekend, de sterkste groei van het | geldt | dat | de | realisatie | ervan | zonder | gemeentelijke | betrokkenheid | niet aantal | woningen | plaatsvindt | tot | 2040. | Om | de | aanpak | richting | 2040 | te | waarschijnlijk is. concretiseren, wordt gewerkt met drie termijnen: | Met deze uitvoeringsstrategie wordt niet gestuurd op commerciële • | de korte termijn (nu–2029) | voorzieningen zoals horeca, detailhandel of sportscholen. Deze worden primair • | de middellange termijn (2030–2033) | aan de markt overgelaten. | Er wordt echter een uitzondering gemaakt voor • | en de lange termijn (2034–2040). | bepaalde | eerstelijnszorgvoorzieningen, | namelijk | huisartsen, | apotheken | en Deze indeling sluit aan bij de fasering zoals opgenomen in het | Integraal | tandartsen. | Hoewel | deze | zorgaanbieders | commerciële | voorzieningen | zijn, Huisvestingsplan (IHP) en volgt de momenten waarop de grootste toevoegingen | beschouwt de gemeente ze als essentiële basisvoorzieningen voor inwoners. Dit aan de woningvoorraad worden verwacht. Het toevoegen van woningen betekent | geldt | in | het | bijzonder | voor | kwetsbare | doelgroepen | waarvoor | goede een toename van het aantal inwoners. Deze groei heeft directe gevolgen voor de | bereikbaarheid | en | toegankelijkheid | cruciaal | is.
| Daarom | worden | deze benodigde | maatschappelijke | voorzieningen. | De | vraag | naar | dergelijke | voorzieningen | wel expliciet in de uitvoeringsstrategie meegenomen. | Hetzelfde voorzieningen ontwikkelt zich dus gefaseerd richting 2040. De gekozen indeling | geldt voor kinderopvang. Ook dit is een commerciële voorziening, maar wordt in drie termijnen helpt om deze groei en de bijbehorende opgaven goed te | door de gemeente gezien als een essentiële schakel in een goed functionerende onderscheiden en tijdig te kunnen anticiperen op wat wanneer nodig is. | samenleving | en | daarom | opgenomen | in | de | uitvoeringsstrategie. Een visualisatie van de woningbouwprogrammering per termijn is te vinden | Fysiotherapiepraktijken | zijn | daarentegen | niet | opgenomen. | Voor | deze in bijlage I. Deze figuren tonen de opbouw van de plannen per termijn en geven | voorzieningen is de vraag- en aanboddynamiek op dit moment niet betrouwbaar inzicht in de verwachte fasering van de totale woningbouwopgave. De plannen op | in beeld te brengen op basis van actuele data, waardoor geen onderbouwde korte termijn liggen het meest vast, terwijl de plannen richting de middellange en | ruimtelijke behoefte kan worden vastgesteld. Tabel 1 geeft een overzicht van de lange termijn geleidelijk minder vastliggen. De woningbouwaantallen die worden | opgenomen voorzieningen.
toegekend aan de ontwikkelingen zijn dus aan verandering onderhevig. Tabel 1: overzicht van meegenomen maatschappelijke voorzieningen 1.3.3 Afbakening maatschappelijke voorzieningen | Type voorziening | Invulling Eerstelijnszorg | Apotheken, huisarts- tandartsenpraktijken De | maatschappelijke | voorzieningen | die | in | deze | uitvoeringsstrategie | zijn | Binnen- en buitensportaccommodaties, opgenomen bouwen voort op de selectie die eerder is gemaakt bij het opstellen | Sportaccommodaties | zwembaden van het behoefteonderzoek. Hierbij is gekozen voor | zeven typen | voorzieningen | Speelvoorzieningen | Buitenspeelplaatsen waarvoor de gemeente vanuit haar wettelijke taak | óf een duidelijke beleidsopgave | Wijk- en ontmoetingscentra | Plekken met welzijnsactiviteiten, zoals buurthuizen 10 11 Culturele voorzieningen Lokale culturele voorzieningen inclusief particuliere aanbieders zoals muzieklessen Onderwijs Primair en voortgezet onderwijs Kinderopvang Buitenschoolse opvang, kinderdagopvang en de peuterspeelzaal (voorschoolse educatie) 1.3.4 Beleidsmatige uitgangspunten De gemeente Rijswijk beschikt over verschillende visies die richting geven aan het ruimtelijk beleid in de stad en waartoe de keuzes in deze uitvoeringsstrategie zich verhouden.
Het overkoepelende kader voor dit ruimtelijk beleid is de Omgevingsvisie Rijswijk 2050, Gezonde buitenplaats in de metropool, vastgesteld in maart 2025. In deze visie schetst de gemeente hoe zij de inrichting van de fysieke leefomgeving tot 2050 voor zich ziet. De Omgevingsvisie fungeert daarmee als leidraad voor kwalitatieve ruimtelijke keuzes en als inspiratie- en afwegingskader voor initiatieven die van invloed zijn op de (uitstraling van de) gebouwde omgeving. In de visie wordt benadrukt dat de fysieke en sociale leefomgeving onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. De wijze waarop de gebouwde omgeving en de buitenruimte worden vormgegeven, heeft grote invloed op de sociale samenhang en de manier waarop inwoners met elkaar samenleven. Dit benadrukt het belang van het strategisch realiseren van maatschappelijke voorzieningen. Voortbouwend op de Omgevingsvisie worden voor locatieontwikkeling gebiedspaspoorten opgesteld, waarin op buurtniveau kaders worden vastgelegd voor thema’s als economie, klimaatadaptatie, gezonde leefomgeving en mobiliteit. Voor gebiedsontwikkelingen geldt dat een ontwikkelkader wordt opgesteld. Deze uitvoeringsstrategie levert onder meer input voor de gebiedspaspoorten en ontwikkelkaders die momenteel in ontwikkeling zijn.
Daarnaast hebben betrokken beleidsadviseurs per domein input geleverd over de actuele stand van zaken en te verwachten beleidsontwikkelingen en -kaders. Daarmee houdt deze uitvoeringsstrategie nadrukkelijk rekening met de wisselwerking tussen bestaand en toekomstig beleid en planvorming. 12 Hoofdstuk 2. Wat De benodigde maatschappelijke voorzieningen richting 2040.
13 2.1 Benodigde maatschappelijke voorziening richting 2040 In dit hoofdstuk wordt per maatschappelijke voorziening beschreven wat de behoefte is richting 2040. Per type voorziening wordt een kaartbeeld getoond met het huidige aanbod in Rijswijk, gevolgd door een tabel met de conclusies uit het eerder uitgevoerde behoefteonderzoek. Vervolgens wordt gereflecteerd op de gebruikte norm. We pleiten er in algemene zin voor om deze normen niet als harde kaders te hanteren, maar als richtinggevend hulpmiddel om de benodigde omvang van maatschappelijke voorzieningen te bepalen. De feitelijke verhouding tussen vraag en aanbod kan in de praktijk afwijken als gevolg van lokale omstandigheden en ontwikkelingen die vooraf niet volledig voorspelbaar zijn. Omdat normen primair dienen om toekomstige behoefte in te schatten, kan niet op voorhand worden vastgesteld in hoeverre deze één op één aansluiten op de praktijk. Bovendien kan de vraag in de loop van de tijd veranderen, ook bij een gelijkblijvend inwoneraantal, bijvoorbeeld als gevolg van vergrijzing of veranderend gedrag. Dit benadrukt het belang om de ontwikkeling van vraag en aanbod te blijven volgen en waar nodig bij te sturen. Naast de reflectie op de norm wordt in dit hoofdstuk de behoefte per voorziening verder geduid.
Hiervoor is gebruikgemaakt van zowel een interne toets, gebaseerd op gesprekken met betrokken beleidsmedewerkers, als een externe toets via gesprekken met partners uit het veld. Dit is gedaan om te beoordelen in hoeverre de uitkomsten van het behoefteonderzoek in de praktijk worden herkend. Deze toetsen hebben in sommige gevallen geleid tot een nuancering van de oorspronkelijke conclusies over de benodigde voorzieningen richting 2040. In een werksessie met de beleidsadviseurs is de behoefte daarna gespecificeerd in de tijd, zodat per fase (korte, middellange en lange termijn, zoals toegelicht in hoofdstuk 1.3.2) duidelijk is wat er nodig is. Waar relevant wordt ook aangegeven in welk deel van Rijswijk de voorziening nodig is. Bij het inventariseren van de behoeftevraag is gelet op de spreiding van de verwachte vraag in relatie tot de reeds aanwezige voorzieningen verdeeld over de gemeente. In andere woorden: er is passend bij de voorziening op wisselende schaal rekening gehouden met nabijheid en spreiding verdeeld over de stad. Hierbij dient opgemerkt te worden dat er grenzend aan Rijswijk in buurgemeenten Delft, Den Haag en Leidschendam-Voorburg ook maatschappelijke voorzieningen gevestigd zijn waar Rijswijkers gebruik van maken en vice versa. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het benutten van zwembadcapaciteit door bewoners van buurgemeenten.
Deze uitwisseling van gebruikers kan de behoeftevraag in Rijswijk beïnvloeden en valt buiten de afbakening van het eerdere behoefteonderzoek en deze uitvoeringsstrategie. Om de aanwezigheid en het gebruik van voorzieningen in randgemeenten in kaart te brengen en dit vervolgens te kunnen integreren in een maatschappelijke voorzieningen strategie toegespitst op Rijswijk, wordt overleg met deze grensgemeenten aanbevolen. Dit wordt nader beschreven in hoofdstuk 4.3.6. 14 2.1.1 Huisartsen Figuur 4: huidig aanbod huisartsenpraktijken in Rijswijk Tabel 1: Conclusies uit het behoefteonderzoek: huisartsen Referentienorm Huidige capaciteit Benodigd 2040 Tekort/overschot 2040 1 (fte) arts per 2095 inwoners 36,3 fte 40,01 fte -3,8fte Reflectie op norm De Nederlandse Zorgautoriteit hanteert een norm van 2095 patiënten per fulltime huisarts. Deze norm is landelijk gangbaar en is daarom ook voor Rijswijk aangehouden. Op basis van deze norm ontstaat er een tekort van in ieder geval 3,8 fte richting 2040. Duiding behoefte Het behoefteonderzoek laat zien dat Rijswijk op dit moment niet onder de landelijke norm voor huisartsencapaciteit zit. Toch bestaan er momenteel wachtlijsten bij een aantal Rijswijkse huisartsenpraktijken, mede door grensverkeer vanuit randgemeenten. Daarnaast wordt richting 2040 op basis van de prognoses een stijgend tekort aan huisartsencapaciteit verwacht.
Deze toenemende druk wordt door beleidsadviseurs herkend. Tegelijkertijd is er behoefte aan meer kwalitatieve informatie vanuit de praktijk om de knelpunten specifieker te duiden, aanvullend op de cijfermatige normen. Hoewel er regulier overleg plaatsvindt tussen de gemeente en Hadoks, de coöperatieve huisartsenorganisatie voor regio Haaglanden en spoedzorg, ontbreekt gedetailleerd overzicht van specifieke capaciteitstekorten, bijvoorbeeld vanwege een tekort aan praktijkondersteuners of beschikbare praktijkruimte. Daarnaast representeert Hadoks de meeste, maar niet alle Rijswijkse huisartsenpraktijken - waardoor mogelijk niet alle behoeften gesignaleerd worden. Qua spreiding is Rijswijk dusdanig compact dat huisartsen onafhankelijk van de locatie van hun praktijk in de gemeente binnen 15 minuten aanrijdtijd bij patiënten kunnen zijn. Dit voldoet aan de richtlijn van de Landelijke Huisartsen Vereniging. In de praktijk is passende geografische spreiding echter toch gewenst om alle inwoners goed te kunnen bedienen. In Oud-Rijswijk wordt geen knelpunt verwacht. In dit gebied liggen meerdere praktijken dicht bij elkaar en deze praktijken staan open voor nieuwe patiënten. Het tekort doet zich vooral voor in de overige gebieden van Rijswijk. In RijswijkBuiten, dat een duidelijke groeikern vormt, is een groot
gezondheidscentrum aanwezig. Toch wordt verwacht dat er op de middellange | 2.1.2 Tandartsen termijn | een | tekort | aan | capaciteit | zal | ontstaan. | Daarnaast | ontbreekt | een | Figuur 5: huidig aanbod tandartsen in Rijswijk huisartsenvoorziening in de omgeving Borderwijkzone | en Havenkwartier. Voor statushouders moet een huisarts beschikbaar zijn, onder meer als voorwaarde van de Hotel- | en Accommodatieregeling (HAR). Hierdoor is er op korte termijn behoefte aan extra huisartsencapaciteit in dit gebied. Veel praktijken in Rijswijk zijn | vaak langdurig gesloten voor nieuwe patiënten | vanwege | beperkte | capaciteit. | Bovendien | staan | de | huidige praktijkruimtes vaak geen uitbreiding toe. Er is daarom behoefte aan grotere of nieuwe praktijkruimtes om toekomstige groei van het aantal patiënten te kunnen opvangen. | Praktijk | Tombrock | in | de | Ministerbuurt | vormt | een | specifiek aandachtspunt. | Deze praktijk is gevestigd aan huis en de huisarts gaat binnen twee jaar met pensioen. Hoewel er wordt gezocht naar een opvolger, blijkt de huidige praktijkruimte | niet passend | voor overname: de ruimte is klein en gekoppeld aan een woonhuis. Het niet kunnen voortzetten van deze praktijk leidt tot verlies van huisartsencapaciteit in de wijk. Het is daarom noodzakelijk om tijdig naar een alternatieve praktijklocatie te zoeken in de Ministerbuurt of omgeving.
Tot slot wordt breed erkend dat de beweging naar geïntegreerde eerstelijnszorg doorzet. Praktijken aan huis sluiten steeds minder aan bij de gewenste zorgstructuur. De voorkeur gaat uit naar zorgcentra waar meerdere eerstelijnsdisciplines | samenkomen. | Deze | ontwikkeling | brengt | een | extra ruimtevraag met zich mee, waarmee in gebiedsontwikkelingen rekening moet worden gehouden. Tabel 3: Conclusies uit het behoefteonderzoek: tandartsen Tabel 2: behoefte huisartsen per fase | Referentienorm | Huidige capaciteit | Benodigd 2040 | Tekort/overschot 2040 Gewenste termijn | Behoefte (Wat) | 1 praktijk per 4616 | 13 praktijken | 18 praktijken | -5 praktijken • | Huisartsenpraktijk omgeving Ministerbuurt | inwoners Korte termijn (nu-2029) | • | Huisartsenpraktijk omgeving Borderwijkzone/Havenkwartier Middellange termijn (2030-2033) | • | Huisartsenpraktijk RijswijkBuiten Lange termijn (2034-2040) 15 16 Reflectie op norm De norm die in het behoefteonderzoek wordt gehanteerd, is berekend door het huidige aantal inwoners van Rijswijk te delen door het huidige aantal tandartspraktijken. Hierbij wordt verondersteld dat de huidige verhouding tussen vraag en aanbod in redelijke mate marktconform is, aangezien tandheelkundige zorg grotendeels binnen een systeem van marktwerking functioneert.
Op basis van deze norm wordt geconcludeerd dat, rekening houdend met de verwachte bevolkingsgroei, circa vijf extra praktijken nodig zijn. Deze benadering zegt echter niets over de feitelijke capaciteit van individuele tandartspraktijken. De norm fungeert daarmee als een benaderend gemiddelde en moet worden gezien als de best mogelijke inschatting op basis van huidige kennis. Duiding behoefte Een tandartspraktijk is een bovenwijkse voorziening. Dit betekent dat een praktijk niet noodzakelijk binnen een specifieke wijk hoeft te worden gevestigd om in de lokale behoefte te kunnen voorzien. De gemeente heeft momenteel geen structureel contact met tandartspraktijken in Rijswijk. Dit komt omdat de tandartsen zich niet als collectief georganiseerd hebben. Tijdens dit onderzoek is geprobeerd contact te leggen met tandartspraktijken in Rijswijk, maar hierop is beperkt gereageerd. Hierdoor is het lastig om de berekende norm in de praktijk te valideren en kon er geen eenduidige conclusie worden getrokken over de daadwerkelijke behoefte aan extra tandartsvoorzieningen. Omdat er geen signalen komen vanuit tandartsen dat er meer inzet van de gemeente nodig is, is er geen aanleiding om te veronderstellen dat de marktwerking hier onvoldoende functioneert. Naar verwachting zullen tandartsen zelf inspelen op kansen voor uitbreiding of nieuwvestiging wanneer daar behoefte aan ontstaat.
Om deze reden is in deze uitvoeringsstrategie niet verder gekeken naar mogelijke kansrijke locaties voor tandartspraktijken. Wel wordt aanbevolen om in de toekomst structureel contact op te bouwen met tandartsen in Rijswijk. Hiermee kan de gemeente ontwikkelingen in vraag en aanbod beter volgen en, indien nodig, tijdig signaleren of aanvullende gemeentelijke inzet gewenst is. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het reserveren van ruimte voor eerstelijnsgezondheidszorg in ontwikkelkaders 2.1.3 Apotheken Figuur 6: huidig aanbod apotheken in Rijswijk Tabel 4: Conclusies uit het behoefteonderzoek: apotheken Referentienorm Huidige capaciteit Benodigd 2040 Tekort/overschot 2040 1 apotheek per 8500 inwoners 7 apotheken 10 apotheken -3 apotheken
17 Reflectie op norm Ook voor apotheken is de norm bepaald door het huidige aantal inwoners van Rijswijk te delen door het aantal bestaande apotheken. Hierbij wordt verondersteld dat de huidige verhouding tussen vraag en aanbod in redelijke mate marktconform is, aangezien apotheekzorg grotendeels binnen een systeem van marktwerking functioneert. Op basis van deze verhouding en de verwachte bevolkingsgroei zouden er richting 2040 ongeveer drie extra apotheken nodig zijn. Deze benadering zegt echter niets over de feitelijke capaciteit van individuele apotheken. De norm fungeert daarmee als een benaderend gemiddelde en moet worden gezien als de best mogelijke inschatting op basis van huidige kennis. Duiding behoefte De gemeente heeft op dit moment geen structureel contact met apothekers in Rijswijk of met vertegenwoordigers uit de sector. Daardoor is het niet mogelijk de rekenkundige norm te toetsen aan praktijkinformatie of lokale ontwikkelingen. Tijdens dit onderzoek is geprobeerd contact te leggen met apotheken in Rijswijk, maar hierop is beperkt gereageerd. Hierdoor kon geen eenduidige conclusie worden getrokken over de daadwerkelijke behoefte aan extra apotheken.
Ondanks het ontbreken van de praktijktoets, is het verstandig om apotheekvoorzieningen mee te nemen in de overwegingen bij de ontwikkeling van gezondheidscentra, zodat flexibel kan worden ingespeeld op integrale zorgbehoeften. Omdat er geen signalen komen vanuit apotheken dat er meer inzet van de gemeente nodig is, is er geen aanleiding om te veronderstellen dat de marktwerking hier onvoldoende functioneert. Apotheken zullen naar verwachting zelf inspelen op kansen voor uitbreiding of nieuwvestiging wanneer daar daadwerkelijk behoefte ontstaat. Om deze reden is in deze uitvoeringsstrategie niet verder gekeken naar mogelijke kansrijke locaties voor apotheken. Wel raden we aan om structureel contact op te bouwen met apotheken in Rijswijk, zodat ontwikkelingen in vraag en aanbod beter kunnen worden gemonitord en de gemeente tijdig kan signaleren of aanvullende inzet nodig is. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het reserveren van ruimte voor eerstelijnsgezondheidszorg in ontwikkelkaders. 2.1.4 Wijk- en ontmoetingscentra Figuur 7: huidig aanbod wijk- en ontmoetingscentra in Rijswijk Tabel 5: Conclusies uit het behoefteonderzoek: wijk- en ontmoetingscentra Referentienorm Huidige capaciteit Benodigd 2040 Tekort/overschot 2040 63 m² per 1000 inwoners 3520,19 m² 5292 m² -1772 m²
Reflectie op norm | Duiding behoefte In het behoefteonderzoek is een norm voorgesteld van 63 m² per 1.000 inwoners, | Het in het behoefteonderzoek geschetste tekort aan wijk- en ontmoetingscentra gelijk aan de | door gemeente Amsterdam gehanteerde referentienorm | voor | wordt zowel intern als extern herkend. Tegelijkertijd ontbreekt het momenteel aan buurtvoorzieningen. Op basis van deze norm | is er - uitgaande van een kleine | eenduidige richtlijnen en onderbouwde inzichten vanuit het sociaal domein om 62.000 inwoners in 2026 - behoefte aan 3900 m² aan wijk- en ontmoetingscentra. | concreet | te | bepalen | waar, | wanneer | en | voor | wie | de | behoefte | aan Dit betekent dat er momenteel al een tekort is en dat dit tekort verder zal oplopen | ontmoetingsruimten ontstaat. De beschikbare informatie bestaat voornamelijk uit tot circa 1.772 m² richting 2040, wanneer er 5292 m² nodig is. | kwalitatieve signalen en gesprekken. Deze zijn waardevol, maar onvoldoende In het behoefteonderzoek is niet expliciet gedefinieerd wat onder wijk- en | samenhangend en dekkend om een fijnmazig en integraal behoeftebeeld op te ontmoetingscentra | wordt | verstaan, | noch | is | onderscheid | gemaakt | naar | stellen. | Hieronder | wordt | toegelicht | hoe, | gegeven | deze | beperkingen, | is verschillende | doelgroepen.
| Daardoor | blijft | onduidelijk | welke | typen | geredeneerd bij het opstellen van deze uitvoeringsstrategie. ontmoetingsruimten nodig zijn en voor wie. Verschillende doelgroepen, zoals | Uit de externe toets – waaronder een gesprek met Welzijn Rijswijk – blijkt dat jongeren en ouderen, vragen om uiteenlopende vormen van ontmoeting en | er breed behoefte is aan laagdrempelige ontmoetingsplekken, met name in wijken activiteiten, die niet één-op-één uit de gehanteerde norm zijn af te leiden. Zo | met een relatief sterke vergrijzing en een lagere sociaaleconomische positie. Ook ontvangt de Rijswijkse gemeenteraad signalen dat er een tekort is aan geschikte uit het lopende gemeentelijke onderzoek naar het versterken van de sociale basis ontmoetingsplekken specifiek voor jongeren, maar het is op basis van de komen | signalen | naar | voren | over | een | tekort | aan | ontmoetingsruimten. | In gehanteerde norm niet duidelijk of en in hoeverre dergelijke voorzieningen hierin | gesprekken | binnen | dit | onderzoek | en | tijdens | de | bijeenkomst | met zijn meegenomen.
Het is daarom aan te bevelen om in een vervolguitwerking | bewonersorganisaties (1 november 2025) zijn onder meer de Muziekbuurt, scherper | te | definiëren | welke | typen | voorzieningen | onder | wijk- | en | Cromvliet, | de | omgeving | van | Stervoorde, | Hoekpolder, | De | Strijp | en | het ontmoetingscentra vallen en om te verkennen of differentiatie in normen per Stationskwartier genoemd als gebieden waar op korte termijn behoefte bestaat. doelgroep daarbij passend en noodzakelijk is. | Deze signalen zijn richtinggevend, maar niet representatief voor alle wijken en Wat wel duidelijk is, is dat de wijk- | en ontmoetingscentra die in het | doelgroepen binnen de gemeente. Met name in nieuwere en nog te ontwikkelen behoefteonderzoek zijn meegenomen bij het vaststellen van het huidige aanbod, gebieden | ontbreekt vaak een georganiseerd bewonersnetwerk dat behoeften openbare en publiek toegankelijke plekken betreffen. Woningcorporaties, zoals | zichtbaar maakt, terwijl daar wel (toekomstige) vraag kan ontstaan. Op basis Rijswijk Wonen, beschikken daarnaast over ontmoetingsruimten binnen hun eigen | hiervan ligt het in de rede om ook in Plaspoelpolder – | waar ontwikkelingen gebouwen, maar deze zijn uitsluitend toegankelijk voor bewoners van deze plaatsvinden in het Havenkwartier, Kessler Park en Kessler Park fase 2 – op de complexen.
Deze afbakening wordt in dit document voortgezet. Tegelijkertijd is middellange termijn rekening | te houden met een groeiende behoefte aan verkend welke kansen er liggen in samenwerking met Rijswijk Wonen om | ontmoetingsruimten. dergelijke ruimten (waar mogelijk) ook publiek toegankelijk te maken en daarmee | Tot slot vraagt de concrete invulling van ontmoetingsruimten om nadere het aanbod aan wijk- en ontmoetingscentra in Rijswijk uit te breiden. Zie hiervoor | uitwerking per wijk en doelgroep, via een wijkgerichte aanpak. De praktijk laat zien hoofdstuk 3.1.3. | dat bestaande voorzieningen niet vanzelf alle doelgroepen bereiken. Zo wordt 18 wijkcentrum Stervoorde niet door iedereen als toegankelijk ervaren en blijkt het | 2.1.5 Sportvoorzieningen lastig | om | jongeren | duurzaam | aan | deze | locatie | te | binden, | ondanks | de | Figuur 9: huidig aanbod sportvoorzieningen in Rijswijk aanwezigheid van specifieke ruimten. Tabel 6: Behoefte wijk- en ontmoetingscentra per fase Gewenste termijn | Behoefte (Wat)* • | Ontmoetingsruimte Hoekpolder • | Ontmoetingsruimte Stervoorde Korte termijn (nu-2029) | • | Ontmoetingsruimte De Strijp • | Ontmoetingsruimte Muziekbuurt • | Ontmoetingsruimte Cromvliet • | Ontmoetingsruimte Stationskwartier Middellange termijn (2030-2033) | • | Ontmoetingsruimte Kessler Park e.o. • | Ontmoetingsruimte Havenkwartier e.o.
Lange termijn (2034-2040) *Behoefte deels op basis van kwalitatieve signalen Tabel 7: Conclusies uit het behoefteonderzoek: sportvoorzieningen Sportvoorziening | Referentienormen | Huidige | Benodigd | Tekort/ capaciteit | 2040 | overschot 2040 Binnen | Gymzaal | - | 136 m² -sport | binnensport | 13764 m² | 11.424 m² | +2340 m² Sportzaal | - | per 1000 | binnensport | binnensport | binnensport inwoners 1 per Sporthal | 10.000- | 2 sporthal | 4,8 | -2,8 sporthal 17.500 | sporthal inwoners Buitensport | 5000 m² 1000 woningen | 216.884 m² | 200.000 m² | +16.884 m² 19 meest logisch en toepasbaar is voor Rijswijk. | De gekozen norm van 5.000 m² Zwembad | 52 m² zwembad per 1000 | 2994 m² | 4368 m² | -1374 m² | buitensportruimte per 1.000 woningen is hier direct van afgeleid. Op basis van inwoners | deze norm blijkt dat het huidige aanbod aan buitensportruimte ruimschoots voldoende is, zowel nu als richting 2040. De verwachte | toename in het aantal Reflectie op norm | woningen leidt onder deze norm dus niet tot een tekort aan buitensportcapaciteit. Binnensport Voor binnensport worden in het behoefteonderzoek twee verschillende normen | Zwemcapaciteit gehanteerd. De eerste norm bedraagt 136 m² sportvloer per 1.000 inwoners, | In het behoefteonderzoek wordt een norm van 52 m² zwembadwater per 1.000 gebaseerd op de | norm die de gemeente Den Haag toepast.
| Op basis van | deze | inwoners gehanteerd, gebaseerd op de richtlijn die de gemeente Den Haag norm voldoet Rijswijk ruim aan de benodigde binnensport ruimte richting 2040. | toepast. Wanneer deze norm wordt toegepast op de huidige en toekomstige Daarnaast wordt voor sporthallen een aparte norm gebruikt, afkomstig | bevolkingsomvang, blijkt dat het bestaande zwembad De Schilp op dit moment al van het Mulier Instituut, dat voor stedelijke gebieden een bandbreedte tussen | onvoldoende capaciteit heeft. Richting 2040 loopt dit tekort op tot meer dan 1.300 10.000 en 17.500 inwoners per sporthal adviseert. | Wanneer uitgegaan wordt van | m² aan zwemwater, wat duidt op een aanzienlijk capaciteitsverschil ten opzichte de ruime kant van deze bandbreedte (17.500 inwoners per sporthal), komt Rijswijk | van de norm. Ter beeldvorming: dit tekort komt overeen met ongeveer de helft met sporthallen De Altis en De Schilp relatief laag uit. Richting 2040 ontstaat op | van de huidige zwembadcapaciteit van De Schilp. basis hiervan een theoretisch tekort van circa | 2,8 sporthal. Met de geplande nieuwbouw van de Marimbahal zou dit tekort afnemen tot 1,8 sporthal.
| Duiding behoefte Er is echter een belangrijke nuance: sommige grotere gemeenten | , zoals | Het behoefteonderzoek laat enerzijds zien dat Rijswijk richting 2040 voldoende Utrecht, Rotterdam en Groningen, | hanteren een minder strikte norm, oplopend | vierkante meters binnensportruimte heeft, maar dat er volgens de specifieke norm tot 25.000 inwoners per sporthal. Wanneer Rijswijk wordt vergeleken met deze | voor sporthallen op dit gebied wel een tekort bestaat. Zowel intern als in overleg grotere gemeenten, lijkt het huidige aanbod van sporthallen adequaat. Dit roept | met de Rijswijkse Sportraad is bevestigd dat de huidige en geplande capaciteit de vraag op of het toepassen van de scherpere norm pass | end is voor Rijswijk. Wij | voor binnensport toereikend is en dat het vooral om piekproblemen gaat. Er is concluderen | dat een meer realistische, gematigde norm beter aansluit bij het | geen behoefte uitgesproken aan extra sporthallen of sportzalen, met uitzondering stedelijke profiel en het daadwerkelijke gebruik | in Rijswijk. Bij het duiden van de | van de reeds geplande Marimbahal en de ontwikkeling van een sportzaal bij de behoefte wordt dit verder toegelicht. | nieuwe PO-school Natuurrijk in RijswijkBuiten. Het behoefteonderzoek laat verder zien dat er richting 2040 geen tekort Buitensport | wordt verwacht aan buitensportvoorzieningen.
Er zijn dus geen extra vierkante De | gemeente | Amsterdam | hanteert | een | bandbreedte | van | 2 | tot | 9 | m² | meters nodig aan de toekomstige vraag te blijven voldoen. buitensportruimte per woning, waarbij 5 m² per woning geldt als richt | lijn voor een | Wat betreft zwemcapaciteit wordt er wel een tekort verwacht. Rijswijk gemengde stadswijk. Het behoefteonderzoek concludeert dat deze norm het | beschikt momenteel over één | openbaar | zwembad: zwembad De Schilp. Dit 20 zwembad wordt naar verwachting in 2027 gerenoveerd. Capaciteitsuitbreiding is | Reflectie op referentienorm echter geen onderdeel van deze renovatie. Op dit moment is er al sprake van een | Het huidige beleid hanteert de 3%-norm van Jantje Beton: minimaal 3% van het wachtlijst van circa een jaar voor zwemles in de Schilp. Met de verwachte groei | woongebiedoppervlak (dus exclusief straten, groenstroken en parkeerplaatsen) van het aantal inwoners zal de druk op het zwembad alleen maar toenemen. Het | moet worden ingericht als speelplek. Rijswijk voldoet op dit moment aan deze tekort aan zwemcapaciteit vormt daarmee het grootste knelpunt binnen de | norm; circa 3,5% van het woongebiedoppervlak is ingericht als speelruimte. sportvoorzieningen. Zoals ook in het behoefteonderzoek is vastgesteld, | lijkt de | Deze norm kent echter belangrijke beperkingen.
Er wordt geen rekening realisatie van extra zwemcapaciteit in Rijswijk noodzakelijk om in de toekomstige | gehouden met het aantal inwoners en de verschillen in woningtypologie tussen behoefte te kunnen voorzien. Aangezien het zwembad een regiofunctie heeft, is | wijken. In wijken met hoogbouw wonen aanzienlijk meer mensen op dezelfde het aan te raden om dit op regionale schaal te bekijken en moet er regionaal naar | oppervlakte dan in laagbouwwijken, terwijl de 3%-norm in beide gevallen een oplossing worden gezocht om in de behoefte te kunnen voorzien. | hetzelfde blijft. Ook demografische factoren, zoals het aantal kinderen en | de leeftijdsopbouw, blijven buiten beschouwing. Hierdoor kan de speelruimte per Tabel 8: Behoefte sportvoorzieningen per fase | kind sterk variëren, ondanks dat een wijk formeel aan de norm voldoet. Dit maakt Gewenste termijn | Behoefte (Wat) | maatwerk per wijk noodzakelijk. Wegens de tekortkomingen van de huidige norm Korte termijn (nu-2029) | • | Sportzaal RijswijkBuiten | wordt deze in het nieuwe beleidsplan voor spelen naar verwachting aangepast. Middellange termijn (2030-2033) | • | Marimbahal | Wij adviseren om een norm te hanteren die rekening houdt met demografische Lange termijn (2034-2040) | • | 1300+ m² zwemcapaciteit gegevens per wijk, zoals leeftijdsopbouw en inwoneraantallen.
2.1.6 Speelvoorzieningen De speelvoorzieningen in Rijswijk zijn niet in kaart gebracht in het GIS-systeem van de gemeente | Rijswijk. Een overzicht kan online gevonden worden via | de | Duiding behoefte Buitenspeelkaart. | Daarnaast wordt gebruik gemaakt van | ABSweb.nu | voor de | Rijswijk heeft momenteel ongeveer 170 speelplekken en staat landelijk bekend als registratie en logboeken van alle individuele speeltoestellen. In deze strategie | een | speelvriendelijke | gemeente. | In | 2020 | is | per | woonwijk | de | hoeveelheid kijken we alleen naar de buitenspeelvoorzieningen in Rijswijk. | ingerichte speelruimte in kaart gebracht. Gemiddeld voldoet Rijswijk met 3,5% aan de landelijke speelnorm van 3%, maar er zijn duidelijke verschillen tussen wijken. Tabel 9: Conclusies uit het behoefteonderzoek: speelvoorzieningen | Vooral oudere, compact bebouwde wijken scoren onder de norm. In deze Referentienorm | Huidige capaciteit | Benodigd 2040 | Tekort/overschot 2040 | gebieden is de openbare ruimte schaars en moet deze ruimte worden gedeeld 3% | van | het | totale 3.5 % | 3% | +0.5% | met meerdere | functies, | waardoor | uitbreiding | van | speelruimte | vaak | weinig woongebiedoppervlakte | draagvlak heeft. In | nieuwbouwwijken, | zoals | RijswijkBuiten, | wordt | aan | de | speelnorm voldaan.
Naar de toekomst toe ontstaat echter een nieuwe uitdaging: de groei van het | inwonertal | vindt | vooral | plaats | door | binnenstedelijke | verdichting | en 21 hoogbouw, | zonder | dat | het | woongebiedoppervlak | evenredig | toeneemt. | Bij | 2.1.7 Cultuur transformaties van kantoren naar woningen stijgt het aantal inwoners soms | Figuur 10: huidig aanbod culturele voorzieningen in Rijswijk aanzienlijk, terwijl het beschikbare oppervlak gelijk blijft. Dit maakt toepassing van de speelnorm complex en vraagt om zorgvuldige afweging per wijk of gebied. Tijdens een gesprek met Speelplan BV, dat de gemeente ondersteunt bij ontwerp, participatie en aanbesteding van speelplekken, kwam vooral het belang van goed onderhoud en tijdige vervanging naar voren. | Speeltoestellen hebben een vervangingstermijn van 15–20 jaar. De komende vier jaar ontstaat een piek in vervangingsopgaven, en over 15–20 jaar wordt een nieuwe piek verwacht. Dit vormt een financiële uitdaging, waarbij moet worden voorkomen dat toestellen worden verwijderd zonder vervanging. | Dit zou zowel de naleving van de speelnorm als de speelkwaliteit onder druk zetten. Uit de interne toets kwam vanuit de beleidsadviseur Spelen één concrete behoefte naar voren: een sportspeelvoorziening in | de Treubstraat.
Hierbij kan worden | gedacht | aan | een | voetbal- | of | basketbalkooi, | aangevuld | met speeltoestellen zoals een pingpongtafel of klimrek. Deze behoefte hangt samen met de woningbouwontwikkelingen langs de randen van het gebied. Een centrale locatie zoals de Treubstraat | kan daarbij meerdere omliggende | woongebieden bedienen, waaronder het Havenkwartier e.o., Te Werve Oost en Kessler Park e.o. Tabel 10: Behoefte speelvoorzieningen per fase Gewenste termijn | Behoefte (Wat) Korte termijn (nu-2029) | • | Sportspeelvoorziening Treubstraat | Tabel 11: Conclusies uit het behoefteonderzoek: cultuur Middellange termijn (2030-2033) | Soort | Huidige | Benodigd | Tekort/ Lange termijn (2034-2040) | voorziening | Referentienorm | capaciteit | 2040 | overschot 2040 Culturele | 110 m² per 1000 | 5780 m² | 9240 m² | -3460 m² instellingen | inwoners VNG- | Voldoet | Voldoet | Voldoet ringenmodel Openbaar | 1 bibliotheek per | 1 bibliotheek | 1 bibliotheek | Voldoet bibliotheekwerk | gemeente 22 23 Reflectie op referentienorm Culturele instellingen In het behoefteonderzoek zijn twee referentienormen toegepast om het culturele voorzieningenaanbod in Rijswijk te beoordelen. De eerste is 110 m² per 100 inwoners. Deze norm is gebaseerd op de norm die gehanteerd wordt in gemeente Rotterdam.
Bij interne toetsing is echter twijfel ontstaan of gemeente Rotterdam een geschikte vergelijkingsgemeente is. De reden hiervoor is dat gemeente Rotterdam als G4-stad een centrumfunctie vervult, terwijl Rijswijk – in de nabijheid van G4-stad Den Haag - die functie niet heeft. Daarnaast vinden veel culturele activiteiten plaats op locaties van derden of door dubbelgebruik van ruimtes. Het is daarom lastig om het daadwerkelijke ruimtegebruik in vierkante meters te berekenen. De tweede norm is tijdens het opstellen van het behoefteonderzoek aangedragen door de beleidsadviseur cultuur en betreft het ringenmodel van de VNG. Dit model classificeert gemeenten naar schaalgrootte en koppelt hieraan richtlijnen voor het type en aantal culturele voorzieningen. Voor de categorie middelgrote gemeenten (30.000–90.000 inwoners) voldoet Rijswijk – ook richting 2040 – aan de eisen van het ringenmodel. Er wordt momenteel een nieuwe versie van het VNG-ringenmodel voor culturele infrastructuur ontwikkeld. Gezien de betere aansluiting van het ringenmodel op de lokale context en de beperkte toepasbaarheid van oppervlaktenormen voor culturele functies, adviseren wij om voor toekomstige behoefteonderzoeken het nieuwe VNG-ringenmodel als leidende norm te hanteren.
Openbaar bibliotheekwerk Tot slot geldt vanaf 2027 een landelijke wettelijke verplichting dat elke gemeente minimaal één volwaardige bibliotheekvoorziening moet hebben. Deze verplichting vormt een belangrijke basis voor het lokale beleid op het gebied van cultuur en educatie. Rijswijk voldoet hier met de bibliotheekvoorziening in het Huis van de stad aan. In het wetsvoorstel staat ook opgenomen dat het college zal moeten voorzien in een aanbod van bibliotheekvoorzieningen dat binnen redelijke afstand voor de inwoners toegankelijk is. Het begrip ‘redelijke afstand’ is echter (nog) niet nader gedefinieerd. Naast deze wettelijke minimumnorm hanteert de branchevereniging aanvullende streefnormen. Deze normen zijn ambitieuzer en richten zich op optimale spreiding en toegankelijkheid van bibliotheekvoorzieningen. Een veelgebruikte richtwaarde daarbij is één bibliotheek per 17.000 inwoners. Deze streefnormen zijn in het huidige behoefteonderzoek niet meegenomen, maar kunnen dienen als richtpunt voor het bepalen van een gewenst voorzieningenniveau. Duiding behoefte Rijswijk scoort over het algemeen goed op het gebied van cultureel aanbod. Er zijn nauwelijks wachtlijsten en met voorzieningen zoals de bibliotheek, de Rijswijkse Schouwburg, het museum en Trias Centrum voor de Kunsten ligt de toekomstige behoefte minder in het realiseren van grote nieuwe instellingen.
De vraag richt zich vooral op ruimte voor lokale initiatieven en particuliere aanbieders, zoals muziek- en dansscholen en andere culturele ondernemers. Een belangrijk aandachtspunt is het bereik van culturele voorzieningen. Toegang tot cultuur moet voor alle inwoners vanzelfsprekend zijn en voor kwetsbare doelgroepen is nabijheid daarbij cruciaal. De algemene indruk is dat het bereik op dit moment beter kan, met name door een betere spreiding van culturele functies over de stad. De verhuizing van de bibliotheek en Trias het Huis van de stad heeft gevolgen gehad voor de afstand tot voorzieningen voor bepaalde groepen. Uitdagingen doen zich vooral voor in het Stationsgebied, de Muziekbuurt en Stervoorde. Ook in RijswijkBuiten moet aandacht worden besteed aan de nabijheid van cultuur, gezien de groei van het inwonertal en het nog beperkte cultuuraanbod in de wijk. Er wordt hier vooral aan medegebruik van ruimtes gedacht. 24 Hoewel Rijswijk met één bibliotheekvoorziening voldoet aan de wettelijke minimumeis, ontstaat er bij een nadere invulling van het criterium ‘redelijke afstand’ mogelijk toch behoefte aan een extra locatie. Voor een deel van de inwoners ligt de huidige bibliotheek namelijk minder dichtbij dan wenselijk is, vooral wanneer gekeken wordt naar kwetsbare groepen voor wie nabijheid essentieel is.
Daarnaast voldoet Rijswijk niet aan de streefnorm van de brancheorganisatie, die ook inzet op een betere spreiding van bibliotheekvoorzieningen binnen de gemeente. Ook vanuit dit perspectief is nabijheid voor specifieke doelgroepen een belangrijk aandachtspunt. Op de langere termijn ligt het daarom voor de hand om een dependance te realiseren op een strategische plek in de stad, bijvoorbeeld in de omgeving van Stervoorde, het Bogaard stadscentrum of gesitueerd in het zuidwesten van Rijswijk. Een dergelijke locatie zou de bereikbaarheid vergroten en kwetsbare inwoners beter kunnen bedienen. Verbetering van het culturele bereik hoeft niet altijd via extra fysieke vestigingen. Wijkgerichte initiatieven en activiteiten buiten vaste locaties kunnen een belangrijke rol spelen, onder andere via onderwijsinstellingen. Bestaande culturele instellingen kunnen hieraan bijdragen, zoals de Rijswijkse Schouwburg die al wijkgerichte activiteiten organiseert. Voor het bibliotheekwerk zijn vergelijkbare kansen aanwezig: de aanwezigheid in buurten kan worden vergroot via initiatieven zoals Bibliotheek op School en Bieb aan Huis.
Tabel 12: Behoefte culturele voorzieningen per fase Gewenste termijn Behoefte (Wat) Korte termijn (nu-2029) Middellange termijn (2030-2033) • Ruimte voor nieuwe initiatieven RijswijkBuiten • Ruimte voor nieuwe initiatieven in omgeving Stationsgebied, de Muziekbuurt of Stervoorde Lange termijn (2034-2040) • Dependance bibliotheek in omgeving Stervoorde, Bogaard stadscentrum of het Stationsgebied. 2.1.8 Onderwijs Figuur 11: huidig aanbod onderwijs in Rijswijk Als het gaat om het primair onderwijs (PO) wordt in het behoefteonderzoek niet gewerkt met een vaste norm. In plaats daarvan wordt uitgegaan van de jaarlijkse leerlingprognoses, die zijn gebaseerd op woningbouwprogramma’s en bevolkingsgroei. Deze prognoses vormen het vertrekpunt voor het Integraal Huisvestingsplan (IHP) en geven richting aan de benodigde uitbreiding, vernieuwing of herverdeling van onderwijsruimtes.
Voor | het | voortgezet | onderwijs | (VO) | wordt | evenmin | een | lokale | het grootste deel van de opgave. In het herijkte IHP is hiervoor een realistischer referentienorm | gehanteerd. | Dit | komt | doordat | VO | -scholen | in | Rijswijk | een | tijdspad opgesteld, waarbij alle schoolgebouwen in een passende fasering zijn regionale functie hebben: leerlingen komen niet alleen uit Rijswijk, maar ook uit | ondergebracht. Anderzijds betreft dit de uitbreiding van capaciteit als gevolg van omliggende | gemeenten. | Door | deze | regionale | instroom | is | een | lokale | bevolkingsgroei en woningbouw. Dit deel ligt redelijk op schema, als bijvoorbeeld capaciteitsnorm niet representatief en wordt het voorzieningenbeleid gebaseerd | de nieuwe PO-school Natuurrijk in Pasgeld is gerealiseerd. Tegelijkertijd zijn nog op bredere regionale leerlingprognoses en afstemming met de schoolbesturen in | niet | voor | alle opgaven de | bijbehorende locatievraagstukken opgelost. | In de de regio. | onderstaande tabel zijn daarom de concrete huisvestingsbehoeften opgenomen waarvoor | nog | geen | definitieve | locatie | is | vastgesteld. | Uitbreidingen | en Duiding behoefte | vernieuwingsopgaven waarvoor geen locatievraagstuk aan de orde is, zijn niet in Voor het voortgezet onderwijs (VO) blijft de capaciteit stabiel.
Er is voldoende | dit document opgenomen, maar zijn volledig terug te vinden in het IHP. ruimte binnen de bestaande scholen en er wordt op dit moment geen tekort verwacht. De behoefte ligt daarom niet bij uitbreiding van het aantal VO-locaties. | Tabel 13: Behoefte onderwijshuisvesting per fase Wel vormen het imago van de scholen en de (sociale) veiligheid aandachtspunten | Gewenste termijn | Behoefte (Wat) die in gesprekken met onderwijs en beleid nadrukkelijk worden genoemd. Deze | • | Tijdelijke locatie onderwijs t.b.v. Korte termijn (nu-2029) | vernieuwing Nicolaas Beetsschool kwalitatieve factoren spelen een belangrijke rol in de aantrekkelijkheid en | • | Nieuwe locatie voor Stanislas Pro + toegankelijkheid van het Rijswijkse onderwijs, maar vragen een andere aanpak dan | beweeg (VMBO) fysieke capaciteitsuitbreiding. | • | Permanente locatie PO-school Freinet Het primair onderwijs (PO) laat een ander beeld zien. | In het Integraal | Parkrijk Middellange termijn (2030-2033) | • | Extra PO capaciteit omgeving Huisvestingsplan (IHP) | worden de benodigde huisvestingsingrepen opgenomen | Plaspoelpolder waarmee de gemeente invulling geeft | aan haar | wettelijke zorgplicht voor | • | Tweede wissellocatie (naast P. van onderwijshuisvesting.
Het IHP bevat een overzicht van alle projecten die op dit | Vlietlaan) voor fase 2/3 projecten IHP moment zijn voorzien op het gebied van onderwijshuisvesting. Hoewel het IHP | Lange termijn (2034-2040) | • | Eventueel samenvoegen SBO Elsenburg en Rehoboth. van 2021 deels is gerealiseerd, is er vertraging ontstaan in de uitvoering van | de projecten. Dit heeft geleid tot een achterstand ten opzichte van de opgave. Om deze reden is besloten het IHP te herijken en te voorzien van een nieuwe, meer realistische fasering. In | het | herijkte | IHP | (vastgesteld | op | 24 | februari | 2026) | is | scherper onderscheid | gemaakt | tussen | de | verschillende | onderdelen | van | de | opgave. Enerzijds betreft het de vernieuwing van bestaande schoolgebouwen. Dit vormt 25 26 2.1.9 Kinderopvang Figuur 12: huidig aanbod kinderopvang in Rijswijk Tabel 14: toelichting typen kinderopvang Type kinderopvang Doelgroep Kinderdagverblijf 0-4 jaar Peuteropvang 2-4 jaar – inclusief voorschoolse educatie Buitenschoolse opvang 4-12 jaar Gastouders 0-12 jaar In het behoefteonderzoek is er voor kinderopvang geen referentienorm gehanteerd. In het IHP is echter wel opgenomen dat bij uitbreidingen van schoollocaties of de nieuwbouw van basisscholen altijd wordt gekeken naar mogelijkheden om kinderopvang toe te voegen.
Dit gebeurt door in een vroeg stadium het gesprek met schoolbesturen te voeren, waarna zij dit oppakken met aanbieders van kinderopvangorganisaties in Rijswijk. Deze werkwijze functioneert op dit moment goed: scholen en kinderopvangaanbieders weten elkaar te vinden en samenwerking komt vrijwel altijd tot stand. Voorschoolse educatie vormt een belangrijke uitzondering. Hiervoor heeft de gemeente wél een wettelijke taak om voldoende plekken te realiseren. Voorschoolse educatie wordt aangeboden binnen de peuteropvang. In het gemeentelijk beleid is vastgelegd dat in elke wijk ten minste één peuterspeelvoorziening aanwezig moet zijn. Dit betekent niet dat elk kind per se in de eigen wijk terecht moet kunnen; wanneer in een andere wijk voldoende capaciteit beschikbaar is, wordt dat op basis van het huidige beleid als afdoende beschouwd. Duiding behoefte Door bevolkingsgroei en veranderende wet- en regelgeving - zoals het mogelijk bijna gratis worden van kinderopvang – kan de vraag naar kinderopvang en peuteropvang toenemen. Tegelijkertijd blijft het lastig te voorspellen waar en wanneer knelpunten zullen ontstaan. Volgens de betrokken beleidsadviseur is de capaciteit van kinderopvang in Rijswijk op dit moment nagenoeg voldoende. Al zijn er op bepaalde dagen piekproblemen, vaak op dinsdag en donderdag. Maar de precieze omvang van deze piekproblemen zijn niet bekend.
Hier doet de gemeente geen onderzoek naar. Uit de interne toets blijkt dat het onzeker is of de vraag naar kinderopvang in de toekomst fors zal stijgen. De overheid heeft de afgelopen twee jaar de
27 ouderbijdragen voor met name midden- en hogere inkomens aanzienlijk verlaagd, maar dit heeft vooralsnog niet geleid tot een duidelijke toename in gebruik in Rijswijk. Wat betreft peuteropvang is er vraag naar uitbreiding van capaciteit in de Muziekbuurt. In de haalbaarheidsstudie voor de uitbreiding van PO-school De Melodie wordt al rekening gehouden met het toevoegen van één extra groep peuteropvang. De vraag is echter of deze geplande uitbreiding voldoende zal zijn om de behoefte in die buurt volledig te dekken. Er is daarom vraag naar een aanvullende, logisch gelegen locatie in de Muziekbuurt. Verder is het belangrijk om de ontwikkeling van de vraag naar (alle typen) kinderopvang komende jaren nauwlettend te monitoren en tijdig te anticiperen op eventuele tekorten. Daarnaast blijft het noodzakelijk om bij iedere schoolontwikkeling zorgvuldig af te wegen of extra kinderopvangruimte moet worden toegevoegd, zodat onderwijs en opvang ook in de toekomst goed op elkaar blijven aansluiten. Dit speelt bijvoorbeeld bij de nieuwe locatie van PO- school Freinet Parkrijk. En in het kader van de vernieuwing van de Nicolaas Beetsschool moet ook voor de kinderopvang op korte termijn tijdelijke huisvesting worden gefaciliteerd. Tabel 15: behoefte kinderopvang per fase Gewenste termijn Behoefte (Wat) Korte termijn (nu-2029) • Peuteropvang Muziekbuurt (incl.
Voorschoolse educatie (VE)) • Peuteropvang (incl. VE) en BSO bij tijdelijke locatie Nicolaas Beetsschool Middellange termijn (2030-2033) • Peuteropvang (incl. VE), kinderopvang en BSO bij nieuwe locatie PO Freinet Parkrijk Lange termijn (2034-2040) 28 2.2 Overzicht: ‘wat’ per fase Tabel 16: overzicht ‘wat’ per fase Gewenste termijn Maatschappelijke voorziening Behoefte (Wat) Korte termijn (nu-2029) Huisartsen • Huisartsenpraktijk omgeving Ministerbuurt • Huisartsenpraktijk omgeving Borderwijkzone/Havenkwartier Wijk- en ontmoetingscentra • Ontmoetingsruimte Hoekpolder • Ontmoetingsruimte Stervoorde • Ontmoetingsruimte De Strijp • Ontmoetingsruimte Muziekbuurt • Ontmoetingsruimte Cromvliet • Ontmoetingsruimte Stationskwartier Sportvoorzieningen • Sportzaal RijswijkBuiten Speelvoorzieningen • Sportspeelvoorziening Treubstraat Culturele voorzieningen - Onderwijshuisvesting • Tijdelijke locatie onderwijs t.b.v. vernieuwing Nicolaas Beetsschool • Locatie voor Stanislas Pro + beweeg (VMBO) Kinderopvang • Peuteropvang Muziekbuurt (incl. Voorschoolse educatie (VE)) • Peuteropvang (incl. VE) en BSO bij tijdelijke locatie Nicolaas Beetsschool Middellange termijn (2030-2033) Huisartsen • Huisartsenpraktijk RijswijkBuiten Wijk- en ontmoetingscentra • Ontmoetingsruimte Kesslerpark e.o. • Ontmoetingsruimte Havenkwartier e.o.