Programmabegroting 2025-2028

Gemeente Rijswijk

Begroting 2025 – 2028

Inleiding Begroting 2025 sluitend, maar maatregelen zijn nodig voor de financiële gezondheid Voor u ligt de begroting 2025. Deze begroting sluit met een positief saldo van € 0,5 mln. Keuzes zijn nodig om inkomsten en uitgaven in evenwicht te brengen. Het meerjarenbeeld laat zien dat de financiële gezondheid van de gemeente fors onder druk staat. Dat komt door lagere inkomsten vanuit het rijk en hogere uitgaven voor onderhoud en investeringen in de stad. Keuzes in de begroting 2025 Vanuit de vastgestelde kadernota zijn in deze begroting verschillende maatregelen verwerkt zodat inkomsten en uitgaven in evenwicht zijn. Uitgangspunt bij de keuze is om de uitvoering en dienstverlening zoveel mogelijk te ontzien. Allereerst is een aantal aanpassingen met een financieel technisch karakter doorgevoerd. De jaarlijkse opbrengsten van het woonfonds, dividend Stedin en het resultaat van de parkeerexploitatie worden ten gunste van de algemene middelen gebracht, in plaats van een storting in de bestemmingsreserves. Daarnaast is van een aantal bezittingen van de gemeente de economische levensduur aangepast, zodat de jaarlijkse afschrijvingslasten lager uitvallen. Een aantal taken van de gemeente worden versoberd.

Dit betreft onder andere beleid en accountmanagement voor economie, het anders organiseren van gebiedsregie, het versoberen van het beleid voor welzijn en het preventief jeugdbeleid, een aantal maatregelen in het onderhoud van de buitenruimte en het schrappen van de regeling meerkosten zorg. In deze begroting wordt ook rekening gehouden met meer opbrengsten. De OZB stijgt in 2025 en de reclamebelasting wordt verhoogd en uitgebreid. De tijdvakken voor betaald parkeren worden langer en de tarieven voor straatparkeren worden verhoogd. De gemaakte keuzes en doorgevoerde maatregelen worden verder toegelicht bij de cijfers nieuwe ontwikkelingen. Investeren in gezonde groei Binnen de financiële kaders investeren we volop in de stad en in de mensen. Rijswijk groeit. In 2024 passeerden we de grens van 60.000 inwoners. Een grote mijlpaal, maar om gezond te kunnen groeien en onze stad schoon, heel en veilig te houden, vraagt dit flinke investeringen in gebiedsontwikkeling, de energietransitie en veiligheid. Om onze inwoners een plek te bieden waar zij zich thuis voelen. Om te wonen, te werken of te ontspannen. Gezonde groei vraagt om voldoende woningen. Samen met corporaties en ontwikkelaars bouwen we aan een gevarieerd woningaanbod. We ondersteunen het isoleren van bestaande woningen en zetten in op het ontwikkelen van een warmtenet.

Groen in de stad is belangrijk voor een gezonde leefomgeving en nodigt uit tot ontmoeting en ontspanning. Verder werken we aan het vergroten van de veiligheid in Rijswijk. We verhogen de verkeersveiligheid door het aanpakken van verkeersonveilige plekken, het verlagen van de snelheid tot 30 km per uur en het verbeteren van onze fietspaden. We blijven ons inspannen om te voorkomen dat jongeren op vroege leeftijd in aanraking komen met (drugs)criminaliteit. In het kader van het voorkomen en bestrijden van ondermijning vergroten we de kennis over en de meldingsbereidheid van ondermijning. Met de pandbrigade zetten we vol in op de aanpak van malafide pandeigenaren en andere misstanden in de Rijswijkse woonmarkt. Voor gezonde groei is het belangrijk dat iedereen kan meedoen. We gaan daarom aan de slag met jongerenparticipatie, zodat jongeren in Rijswijk kunnen meepraten over onderwerpen die zij belangrijk vinden. We bieden jongeren ondersteuning bij de overgang van school naar werk, en blijven inzetten op een goede samenwerking tussen onderwijs en het bedrijfsleven. Gezonde groei betekent ook dat minder Rijswijkers te maken hebben met armoede en schulden, hiervoor worden extra middelen beschikbaar gesteld. We zetten in op laagdrempelige hulp bij de aanpak van schulden en stimuleren inwoners om aan het werk te gaan. Als dat nodig is, begeleiden we inwoners in het vinden van een baan die bij hen past.

2

Lokale lasten De lokale lasten stijgen meer dan de gemiddelde inflatieverwachting. Het OZB-tarief stijgt extra zodat een inhaalslag gemaakt wordt in inflatiecorrectie die in de afgelopen jaren niet is doorgevoerd. Voor de afvalstofheffing geldt een maximaal kostendekkend tarief. Omdat onze afvalverwerker te maken heeft met kostenstijgingen gaat de afvalstoffenheffing omhoog. De tijdvakken voor betaald parkeren worden langer en de tarieven voor straatparkeren worden verhoogd, zodat de gemiddelde prijs voor parkeren op straat meer in lijn ligt met andere gemeenten in het MRDH-gebied. Financiën onder druk voor gezonde groei Door lagere inkomsten vanuit het rijk en stijgende uitgaven voor de groeiende stad zijn keuzes onvermijdelijk. Deze begroting 2025 geeft een werkbaar en realistisch beeld, maar voor de jaren erna zijn aanvullende bezuinigingen nodig. We blijven de inkomsten vanuit het rijk goed monitoren. Het college komt in de kadernota 2026 met voorstellen en maatregelen om de financiële gezondheid op orde te houden. We staan voor een uitdagende periode en moeten zeer zorgvuldig omgaan met ons geld. Gelet op de risico's en onzekerheden blijft de koers voor Rijswijk gericht op een financieel neutraal profiel. De focus blijft liggen op de uitvoering van de bestaande plannen en ambities, conform onder andere het coalitieakkoord ‘Gezonde Groei’.

We nemen daarbij als gemeente Rijswijk de verantwoordelijkheid om onze financiën op orde te houden voor gezonde groei. College van burgemeester en wethouders

3

Toelichting en cijfers nieuwe ontwikkelingen In deze paragraaf worden de nieuwe ontwikkelingen en cijfers toegelicht. Dit betreft vooral het maatregelenpakket om inkomsten en uitgaven in evenwicht te brengen. Er zijn ook nieuwe investeringsvoorstellen, die zijn terug te vinden in het Investeringsplan in deze begroting. Het begrotingsbeeld inclusief alle maatregelen ziet er als volgt uit: Bedrag x € 1.000,Primitieve begroting 2024 e.v. (nov. '23) Amendementen begrotingsraad Budgetoverhevelingen 2023 naar 2024 1e Halfjaarrapportage incl meicirculaire Subtotaal Mutaties 2e halfjaarrapportage (incl. kadernota maatregelen) (1) Kapitaallasten Saldo 2e halfjaarrapportage Mutaties begroting (2) Mutaties kadernota (3) Saldo begroting Totaal begroting

2024 1.976

2025 2.235

2026 -6.166

2027 -1.621

-1.458 -2.220 -1.702

-5.463 -3.229

-3.766 -9.932

-9.223 -10.844

-10.544

1.696

-239

1.068

1.717

2.355

598 2.294

1.976 1.737 -423 2.462 2.039 547

195 1.263 663 3.772 4.434 -4.235

-7 1.710 1.669 4.288 5.957 -3.177

-282 2.073 2.201 4.288 6.489 -1.982

592

2028

Hieronder wordt op hoofdlijnen een toelichtingen gegeven op de belangrijkste ontwikkelingen. Financiële maatregelen In de Kadernota is een aantal aanpassingen in het financieel beleid voorgesteld. Dit betreft jaarlijkse baten die niet meer aan bestemmingsreserves worden toegevoegd, maar ten gunste van de algemene middelen worden gebracht. Daarnaast biedt de nieuwe Financiële Verordening (vastgesteld door de raad op 21 december 2023) meer mogelijkheden de economische levensduur van vaste activa realistischer te verwerken. Deze financiële maatregelen zijn verwerkt in de 2e Halfjaarrapportage 2024 en in de begroting 2025. Het betreft: Financiele maatregelen - Verwerkt in 2e halfjaarrapportage 2024 Kadernota K 4.19 Saldo parkeeropbrengst naar Algemene middelen Kadernota Baten woonfonds t.g.v. algemene middelen Kadernota Opbrengst cumprefs Stedin ten gunste van Algemene middelen Aanpassing economische levensduur Activa en actualisatie kapitaallasten Totaal

2025 -449 117 329 1976 1974

2026 -449 117 329 195 193

2027 86 117 329 -7 525

Versoberen/stoppen beleid Voor het versoberen en stoppen met beleid zijn de volgende specifieke keuzes gemaakt:

4

2028 86 117 329 -282 250

Versoberen/stoppen beleid Kadernota RAAK K 1.2 Groenblauwe schoolpleinen Kadernota RAAK K 1.3 Handelen bij calamiteit Kadernota Versoberen en anders organiseren gebiedsregie Beleidsontwikkeling retail / bedrijventerreinen Accountmanagement EZ Maaien Sierbeplanting Kauwgom verwijderen Markering Preventief Jeugdbeleid Regeling meerkosten zorg (€100) Welzijnsbeleid Onderzoek en data Verkeersveiligheid Palenpot kleine problemen Extensief maaien Vegen Inzet Boa's verminderen Mantelzorgwaardering Totaal

2025 40 20 183 124 52 137 100 35 30 128 194 100 20 10 10 100 35 130 70 1.518

2026 40 20 183 124 52 137 100 35 30 250 194 300 20 10 10 100 35 130

2027 40 20 183 124 52 137 100 35 30 400 194 300 20 10 10 100 35 130

2028 40 20 183 124 52 137 100 35 30 400 194 300 20 10 10 100 35 130

1.770

1.920

1.920

Extra opbrengsten In de begroting zijn verschillende maatregelen verwerkt die leiden tot hogere opbrengsten. Het grootste effect zit in de parkeeropbrengsten en het verhogen van de OZB. Voor een verdere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Lokale Heffingen. Extra opbrengsten K 4.5 Gereguleerd parkeren bij gebiedsontwikkelingen K 4.7 Uitbreiden reguleringstijden K 4.8 Verhogen tarief straatparkeren K 4.20 Extra scanauto K 14.4 OZB verhoging K 7.1 Inkomsten buitenreclame onderzoeken K 14.2 Reclamebelasting verhogen K 7.15 Belasten Lozingen grondwater WKO’s Huuropbrengst Hof van Elsenburg Totaal

2025 38 178 820 570 1.000

2026 200 896 820 570 1.000

300 2.905

150 22 300 3.958

2027 210 920 820 570 1.000 150 150 22 300 4.142

2028 210 920 820 570 1.000 150 150 22 300 4.142

Herprioriteren/uitstellen Het herprioriteren van bepaalde activiteiten en doelstellingen leidt tot een verschuiving van uitgaven in de tijd. In de 2e Halfjaarrapportage 2024 en deze Begroting 2025 zijn de volgende maatregelen financieel verwerkt: Temporiseren/uitstellen Dekking SPUK Kadernota K 2.1 Isolatieprogramma Betaling lasten Orchard Onttrekking reserve t.b.v. Kadernota K 2.1 Isolatieprogramma Kadernota K 6.1 Actieplan Armoedebestrijding Terugdraaien lasten Orchard Kadernota K 2.1 Isolatieprogramma Totaal

2025 142

535 704 1.381

Efficiency maatregelen In de begroting is daarnaast een aantal efficiency maatregelen verwerkt:

5

2026 800 -1.871 1.219 -95 535 -2.019 -1.431

2027 872

2028

465

316

-1.037 300

-514 -198

Efficiencymaatregelen Verwerkt in Begroting Team MEP parkeerloket inhuur naar eigen personeel Toerekening aan het investeringsprogramma Taakstelling (nieuw) beleid personeel Bewaakte fietsstallingen Minder parkeerautomaten Ondersteuning efficienter maken Totaal

2025 50 200 500

2026 70 200 500

-5 175 920

19 175 964

2027 70 200 500 20 17 175 982

2028 70 200 500 20 17 175 982

Intensiveringen en nieuw beleid De volgende intensiveringen en nieuwe beleidsmaatregelen zijn verwerkt in de begroting 2025: Intesiveringen en nieuw beleid A 8.5 Openbaar vervoer A 8.18 Herinrichting voormalige tunnel Haagweg K 7.18 Groenbeheerplan K 7.19 Beheerplan Wegen, A 12.6 Speeltuinenbeleid A 13.1 Verduurzaming zwembad de Schilp A 13.6 Slopen Marimbahal A 12.5 t Akkertje Armoedeproblematiek A 4.1 Stationsgebied Totaal

2025 -50 -60 -1000 -99 -22 -165 -17 -100 -65 -1.578

2026 -30 -15 -1000 -99 -22 -250 -165 -17 -300 -40 -1.938

2027 -30 -15 -1000 -99 -22 -250

2028 -30 -15 -1000 -99 -22 -250

-17 -300 -40 -1.773

-17 -300 -40 -1.773

Daarnaast worden extra investeringen voorgesteld in het Investeringsplan. Dit betreft onder andere verkeersveiligheid (van 50 km naar 30 km), de renovatie van de Voorde, een kunstgrasveld voor Vredenburg en extra middelen voor vervanging van bomen in de stad. Een totaaloverzicht van alle geplande investeringen voor 2025 en verder is opgenomen in het Investeringsplan.

6

7

8

Inhoudsopgave

INLEIDING. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2

Programma's Bestuur en Ondersteuning . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 Veiligheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 Verkeer, Vervoer en Waterstaat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 Economie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 Onderwijs . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 Sport, Cultuur en Recreatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 Sociaal Domein . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 Volksgezondheid en Milieu. . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 Algemene middelen en overig . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 Overhead . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98

Paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .101 Onderhoud kapitaalgoederen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 Bedrijfsvoering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .113 Verbonden partijen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .122 Grondbeleid. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .132 Lokale heffingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .137 Financiering. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .145 RijswijkBuiten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .153 Subsidies . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .158 Lange termijn investeringsplan. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .161

Financiële begroting Meerjarenraming 2025-2028 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .171 Toelichting op de meerjarenraming 2025-2028. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .173 Begrotingsverschil . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .175 Leeswijzer investeringsplan 2025-2028 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .176 Investeringsplan 2025-2028 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .177 Toelichting investeringsplan 2025-2028 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .179 EMU-saldo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .184 Overzicht incidentele baten en lasten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . .185 Verloop van de reserves . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .188 Verloop van de voorzieningen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .192 Overzicht taakvelden. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .194 Aanpassing indeling programma’s en beleidsproducten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .196 Verwerking kadernotamaatregelen en- intensiveringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200

9

Inhoudsopgave

Besluiten Begroting voor het jaar 2025 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .203 Meerjarenraming 2026-2028 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .204 De in de jaarschijf 2025 van het investeringsplan 2025-2028 geraamde investeringen . . . . . . . . . . . . . .205

10

Programma's

11

Bestuur en Ondersteuning Ambitie Visie De gemeente Rijswijk is een toegankelijke en dienstverlenende organisatie die de wensen en behoeften van al haar inwoners, bedrijven en instellingen centraal stelt. We sluiten als gemeente tijdig aan op de snel veranderende omgeving. Daarnaast streven we naar mensgerichte dienstverlening: digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet. In onze communicatie is participatie met inwoners en ondernemers het vertrekpunt. We communiceren daarom niet alleen voorafgaand of na projecten, maar juist ook tijdens de uitvoeringsfase. We blijven daarbij gebruikmaken van traditionele media als de website en huis-aanhuisbladen. Maar ook leggen we meer nadruk op de inzet van social media als Facebook, WhatsApp, YouTube en Instagram. Samenvatting Communicatie In 2024 is de Rijswijkse visie op communicatie vastgesteld door het college. Onze visie op communicatie is simpel: we stellen maatschappelijke vraagstukken en inwoners centraal. Met communicatie dragen we eraan bij dat iedereen in Rijswijk mee kan doen. Met onze communicatie (o.a. via LinkedIn) willen wij aansluiten bij situaties en belanghebbenden in onze stad. We luisteren en zijn nieuwsgierig om te weten wat er speelt. Ons werk doen we daarom niet alleen vanuit het Huis van de stad. We zorgen voor verbinding tussen stadhuis en inwoner en vice versa.

We staan in contact met onze inwoners en halen actief op waar mensen mee bezig zijn. Zo zijn we op de hoogte van wat leeft in Rijswijk en kunnen we inspelen op de belangrijke (sociaal)maatschappelijke opgaven. Dit maakt onze communicatie herkenbaar en relevant voor onze doelgroep(en). We kiezen voor een rechtstreekse benadering als een situatie daarom vraagt, of wanneer dat het contact met inwoners ten goede komt. Onze communicatie is inclusief. We maken gebruik van verschillende kanalen, middelen en talen om iedereen te bereiken en te betrekken. Samen bouwen we aan een inclusieve en transparante gemeenschap, waar communicatie tweerichtingsverkeer is, gebaseerd op begrip, luisteren en samenwerken aan het algemeen belang. Tegelijkertijd communiceren we ook helder en zijn we duidelijk over waar we voor staan als gemeente. Deze visie betekent dat wij ervoor zorgen dat inwoners weten wat zij moeten weten en vinden wat zij zoeken. Wij spreken heldere taal; onze communicatie is Direct Duidelijk. Samenvattend: onze communicatie is open, relevant, helder en inclusief. Participatie We voeren het participatiebeleid uit dat in 2024 is vastgesteld door de raad. Het participatiebeleid geeft handvatten bij participatieprocessen. Aan het gemeentebestuur, medewerkers van de gemeente, en ook raadsleden. Voor inwoners en initiatiefnemers maakt het duidelijk wat zij van de gemeente mogen verwachten.

Zo helpt het beleid om participatie zorgvuldig te doen vanuit het perspectief van de Rijswijkers, zodat iedereen mee kan doen. En zodat we van elkaar blijven leren. Met participatie kunnen we inwoners aan elkaar verbinden, nieuwe inwoners kennis laten maken met de stad en hen eigenaar laten voelen van hun eigen nieuwe leefomgeving. Met participatie leren we standpunten en belangen van een ander kennen en kunnen we op zoek gaan naar onze overeenkomsten. Iedereen heeft wel een eigen, individueel belang. In participatie onderzoeken we

Bestuur en Ondersteuning 12

samen hoe dat belang zich verhoudt tot het algemeen belang: een beter Rijswijk voor iedereen. In dialoog vormen we een sterke gemeenschap en een sterke stad. Samen maken we Rijswijk. Dat is het doel dat wij in Rijswijk nastreven met participatie. Indicatoren Indicatoren Gemiddelde wachttijd in minuten Tevredenheid algemene dienstverlening Gemeente Rijswijk

Realisatie 2023 1,38 6,9

Streefwaarde 2024 2,5 7,5

2025 2,5 7,5

2026 2,5 7,5

2027 2,5 7,5

2028 2,5 7,5

Toelichting indicator 1: Betreft de gemiddelde tijd dat een inkomend gesprek in de wachtrij staat bij het Rijswijks Contactcentrum (RCC). Toelichting indicator 2: Betreft tevredenheidscijfer over de gehele dienstverlening van de gemeente Rijswijk uit de gemeentepeiling ‘waar staat je gemeente’ uit 2022. Peiling wordt tweejaarlijks uitgevoerd. Uitkomsten van de peiling over 2024 in najaar van 2024 bekend. Cijfers online participatie Wat Totaal aantal deelnemers Samen.rijswijk Waarvan totaal aantal geregistreerde gebruikers *2 Aantal nieuwe registraties Wijk met meeste deelnemers Top 3 deelnemers naar leeftijden

2024 2948

Doelstelling 2025 3.500

2142

2.600

215*3 (tot 1 augustus) Sion: 329 deelnemers

Circa 500 Gerichter per wijk laten participeren

30-39 jaar: 395 deelnemers 40-49 jaar: 381 deelnemers

Totaal aantal projecten Waarvan gearchiveerd

50-59 jaar: 310 deelnemers 58 43

70

je kunt als initiatiefnemer kiezen of mensen zich moeten registreren om op een project te kunnen reageren.

*2

in 2024 zijn er minder nieuwe registraties dan in 2023. Ter vergelijking: in 2023 waren er 522 nieuwe registraties.

*3

Top 5 onderwerpen op samen.rijswijk met de meeste bijdragen: Een bijdrage is een soort sub-project dat een deelnemer zelf kan toevoegen. 1. Veiligheid 2. Mobiliteit 3. Wonen 4. Natuur en biodiversiteit 5. Openbare ruimtes en gebouwen

Bestuur en Ondersteuning 13

Top 5 onderwerpen op samen.rijswijk met de meeste reacties: Een reactie is een ‘idee’ op een project 1. Sport en spelen 2. Cultuur, sport en evenementen 3. Veiligheid 4. Mobiliteit 5. Ontwikkeling gemeenschap

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Bestuur en ondersteuning 0.1 Bestuur 0.1 Bestuur Saldo 0.2 Burgerzaken 0.2 Burgerzaken Saldo 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Saldo 0.63 Parkeerbelasting 0.63 Parkeerbelasting Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Bestuur en ondersteuning

Jr.rek.

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

2023 2.760 99 -2.661 5.289 845 -4.444 3.965 1.416 -2.549 434 3.998 3.564 12.448 6.359 -6.089

Raming na wijziging 2024 3.522

2025 4.170

2026 4.176

2027 4.185

2028 4.185

-3.522 4.611 1.242 -3.369 4.513 1.100 -3.413 1.477 5.155 3.677 14.124 7.497 -6.627

-4.170 3.042 1.398 -1.645 2.655 1.400 -1.255 98 6.910 6.812 9.965 9.708 -257

-4.176 3.287 1.470 -1.817 2.668 1.400 -1.268 98 7.661 7.563 10.229 10.531 302

-4.185 3.214 1.325 -1.888 2.446 1.400 -1.046 98 7.695 7.597 9.943 10.420 478

-4.185 3.213 1.325 -1.888 2.428 1.400 -1.028 98 7.695 7.597 9.924 10.420 496

Bestuur en Ondersteuning 14

Toelichting op de afwijkingen Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000) Bestuur en ondersteuning 0.1 Bestuur (beleidsproduct) Door extra controlewerkzaamheden in verband met een forse stijging van het aantal SISA regelingen zijn de controlekosten over boekjaar 2023 in 2024 incidenteel met euro 100K verhoogd in de 2e halfjaarsrapportage 2024. Als gevolg dat gemeente Rijswijk tot een 60.000+ gemeente gaat toetreden, nemen ook de salarislasten van het college en de raad toe. Door een toename van de taken van de gemeente en de toename van de complexiteit is de formatie van Griffie uitgebreid met een Raadsadviseur en Informatiebeheerder. 0.2 Burgerzaken In 2024 staat er budget geraamd voor het organiseren van de Europese Parlementsverkiezingen. Vooralsnog staat er geen budget geraamd voor het organiseren van verkiezingen in 2025. Met de val van het kabinet Rutte IV zijn de tweede kamerverkiezingen naar voren gehaald (2023 i.p.v. 2025). Vanwege de paspoortpiek is het de verwachting dat de baten en lasten voor reisdocumenten in 2025 en 2026 hoger zullen uitvallen. 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Het Huis van de stad is inmiddels opgeleverd en volledig in gebruik genomen. In 2024 is het project overgegaan van de projectfase naar de beheerfase. Deze overgangsfase heeft zich nog gekenmerkt door verschillende overlopende zaken, waarvoor diverse incidentele kosten zijn gemaakt.

Deze kosten zijn met de 1ste halfjaarrapportage '24 uit de bestemmingsreserve Huis van de Stad onttrokken. 0.61 OZB woningen Raadsbesluit Kadernota om de tarieven OZB naast de reguliere indexatie te verhogen met 8% vanwege een te lage inflatiecorrectie over de periode 2021-2024 0.62 OZB niet-woningen Raadsbesluit Kadernota om de tarieven OZB naast de reguliere indexatie te verhogen met 8% vanwege een te lage inflatiecorrectie over de periode 2021-2024

Baten 1.674

Lasten -1.606 -100

447 168

-208

119

-1.913

816

739

Beleidsproduct 0.1 Bestuur Wat willen we bereiken? Communicatie 1. Laagdrempelige toegang tot de juiste informatie. Inwoners hebben recht op contact met de overheid. Zij kunnen bijvoorbeeld informatie vragen, hun mening geven of een klacht uiten. 2. Relevante communicatie, waarbij de maatschappelijke opgave centraal staat. Inhoud en communicatie gaan hand in hand. Door te laten zien aan welke opgaven wij werken, sluiten we aan bij de leefwereld van de mensen in onze stad. En, kunnen we laten zien welke waarde wij als gemeente toevoegen en ook welke mogelijkheden er voor Rijswijkers zijn om zelf bij te dragen. 3. Uniform en proactief communiceren. Goede communicatie vraagt ook om een goede en proactieve samenwerking binnen de gemeentelijk organisatie. We bewegen weg van de waan van de dag door een planmatige werkwijze. Participatie 1. Betere kwaliteit. We kunnen de kennis en ervaringen benutten van diegenen voor wie een initiatief of beleid bedoeld is. Inwoners zijn immers expert in hun eigen wijk. Zo worden onze diensten en projecten beter. 2. Meer grip. Participatie geeft Rijswijkers grip op hun leefomgeving. Zij kunnen zelf invloed hebben op het beleid of het project dat voor hen belangrijk is. Zo draagt participatie bij aan een gevoel van eigenaarschap van Rijswijkers voor de eigen fysieke leefomgeving. Vanuit het motto ‘niet over ons, zonder ons’ zetten wij in Rijswijk participatie in. 3.

Bevorderen van het gemeenschapsgevoel. Rijswijk streeft naar een hechte sociale structuur en een rijk verenigingsleven. Die willen we behouden en versterken en dat vraagt extra aandacht, omdat onze stad de komende jaren sterk groeit en er steeds meer verschillende mensen komen

Bestuur en Ondersteuning 15

wonen. Door de verbinding te blijven opzoeken, draagt participatie bij aan wederzijds begrip. Alleen met begrip voor het standpunt van een ander kunnen we op zoek gaan naar overeenkomsten tussen elkaar. Zo komt ook het algemeen belang duidelijker in beeld. Wat gaan we daarvoor doen? Communicatie 1. We werken van buiten naar binnen: we weten wat er speelt in Rijswijk, de omgeving en de maatschappij en haken daarop in met onze communicatie. We luisteren naar onze inwoners en andere belanghebbenden en zijn nieuwsgierig naar hun perspectief en belang. Dat doen we door rechtstreeks contact, inhoudelijk relevante communicatie, themagericht werken en een open en nieuwsgierige benadering. 2. We bouwen aan vertrouwen. We communiceren eerlijk en betrouwbaar. We vertellen een duidelijk verhaal over hoe het werkelijk zit en vertellen waar we als gemeente voor staan. We doen wat we zeggen en zeggen wat we doen. We laten – naast resultaten – onze inspanningen zien. Juist als het soms lang duurt of lastig is. Dit krijgt in onze werkpraktijk invulling doordat wij als afzender herkenbaar zijn, onze communicatie is gericht op ons werk voor het algemeen belang, we transparant communiceren over wat we doen, waarom we dat doen en hoe. 3. We willen dat iedereen mee kan doen. We zetten ons in om verschillende doelgroepen zo goed mogelijk te bereiken met heldere taal, beeld en middelen.

We zetten de communicatiemiddelen in die passen bij onze doelgroepen. We benutten de kansen van (moderne) technologieën zoals op digitaal gebied. Deze maken informatie toegankelijker en helpen om de drempel tussen inwoner en gemeente te verlagen. We houden daarbij oog voor mensen die minder digitaal-vaardig zijn en blijven scherp op de risico’s van digitalisering. Ons uitgangspunt is (gelijk aan de strategie voor Publieke Dienstverlening): “Digitaal waar het kan en persoonlijk waar het moet”. 4. We communiceren doelgericht. Team Communicatie en Participatie helpt de organisatie communicatiever te maken en zorgt er ook voor dat onze communicatie voldoet aan kwaliteitsaspecten en doelen: toegankelijk, begrijpelijk, betrouwbaar, transparant en herkenbaar waarbij de Rijswijker centraal staat. Het team heeft hiertoe de benodigde expertise en specialismen in huis. Deze expertise stelt in staat om te adviseren hoe een boodschap kan landen in de samenleving, in te schatten wat het effect is van de communicatie en of dit bijdraagt aan wat we beogen (doel). Participatie 1. We zijn deskundig en gedreven om het telkens beter te doen. Daarom blijven we leren van goede en slechte ervaringen. Dat doen we door elk participatietraject te evalueren. Daarbij is ook de ervaring van deelnemers uit onze stad van belang.

Ook zullen we formats en instrumenten beschikbaar stellen en meer kennis en expertise uitwisselen. 2. We zetten in op inclusieve participatie. Dat betekent dat we participatie zo organiseren, dat Rijswijkers mee kunnen doen op wie het plan of beleid impact heeft. Dat doen we door een slimme mix van online en offline participatiemiddelen in te zetten, zodat belanghebbenden betrokken kunnen zijn op een manier die hen past en aansluit bij de voorliggende vraag. Vooraf brengen we in kaart welke belanghebbenden we met welk doel willen betrekken. Het participatiedoel bepaalt ook mede de representativiteit. Willen we bepaalde kennis ophalen? Dan is de kwaliteit van de reacties belangrijker dan de hoeveelheid. Willen we draagvlak creëren of meten? Dan gaan we vooraf bepalen wat we aan bereik willen halen. Als gaandeweg blijkt dat we dit doel niet halen dan kunnen we tussentijds bijsturen zodat de uitkomst alsnog representatief voor het doel is. 3. We zijn toegewijd en hebben oog voor elkaars belang. We willen de verschillende belangen op tafel krijgen en zetten ons in om een breed beeld te krijgen van de meningen, vragen en ideeën. Uiteindelijk weegt het gemeentebestuur alle belangen af in het algemeen belang. 4. We zijn eerlijk en duidelijk.

Aan belanghebbenden geven we duidelijk aan wat het doel is van de participatie, hoe het proces eruitziet, wat de ruimte is voor inbreng van deelnemers, wat er met die inbreng gebeurt en ook met welke inbreng niets gebeurt en waarom. De communicatie over de participatie is laagdrempelig en vindt plaats op verschillende kanalen. Zo willen we ook ‘het stille midden’, de groep inwoners die zich niet vaak of snel uitspreekt, beter bereiken. 5. We zijn betrouwbaar en doen wat we zeggen. Dat vraagt van ons dat we realistisch zijn in onze plannen en in de toezeggingen die we doen. Tegelijkertijd is participatie niet in beton gegoten. Als

Bestuur en Ondersteuning 16

tijdens het participatieproces blijkt dat er iets anders nodig is, dan kunnen we bijsturen. Natuurlijk laten we dat dan ook duidelijk weten aan deelnemers. 6. We investeren in bereik en representativiteit. We gaan samen.rijswijk verder verfijnen onder andere door meer in te zetten op wijkgerichte participatie over zaken die voor specifieke wijk- of buurtbewoners van belang kunnen zijn. Uit de in 2023 gehouden peiling blijkt dat inwoners graag willen meedenken op momenten dat het hen uitkomt over onderwerpen die hen aangaan. Juist met online participatie bereik je dit ‘stille midden’. 7. We gaan verder met het verder uitwerken en uitvoeren van vormen van jeugdparticipatie. Ook gaan we aan de slag met het ontwikkelen van andere participatievormen en het verder uitwerken van hoe we overheidsparticipatie kunnen stimuleren waarbij het initiatief vanuit inwonersgroepen komt.

Beleidsproduct 0.2 Burgerzaken Wat willen we bereiken? De gemeente Rijswijk wil aan alle inwoners, ondernemers en instellingen een goede dienstverlening bieden, die toegankelijk, zorgvuldig, transparant en betrouwbaar is. Dit doel staat beschreven in de strategie publieke dienstverlening Rijswijk 2022-2025. De gemeente wil dat de tevredenheid van haar dienstverlening minimaal wordt gewaardeerd op een 7,5. Een belangrijk middel om dit te bereiken is het verder digitaliseren van onze diensten. Belangrijk aandachtspunt hierbij is de toegankelijkheid tot gemeentelijke diensten voor minder digitaal vaardige inwoners. De inwoners en ondernemers die wel persoonlijk naar het Huis van de stad komen helpen we op een gastvrije wijze. Bij voorkeur ontvangen wij inwoners en ondernemers op afspraak, maar op gezette tijden is inloop zonder afspraak mogelijk voor inwoners die een paspoort, identiteitskaart of rijbewijs willen aanvragen. Voor alle overige producten en/of diensten kan men op afspraak terecht, dit geldt uiteraard ook voor het aanvragen van een paspoort, identiteitskaart en rijbewijs. Wat gaan we daarvoor doen? In 2025 gaan we verder met het uitvoeren van de strategie dienstverlening. Hiervoor zijn twee uitvoeringsprogramma’s opgesteld. • Uitvoeringsprogramma Dienstverlening DNA.

We leggen de nadruk op het verder verbeteren van de (interne) telefonische bereikbaarheid via ons nieuwe contactsysteem voor ondernemers en inwoners; • Het verkorten van afhandelingstermijnen door inwoners en ondernemers naar de juiste balie of het juiste digitale kanaal te leiden; • Kwaliteit: verbeteren van onze dienstverlening op basis van feedback via bewoners- en ondernemers tevredenheidsonderzoeken; • Gedrag en cultuur: het aanbieden van trainingen en workshops aan medewerkers op het gebied van gastgerichtheid. Uitvoeringsprogramma Digitalisering dienstverlening en informatie. We leggen de nadruk op: • Verdere digitalisering aanvraagprocessen van onder andere Inkomen & Participatie, Maatschappelijk ondersteuning en jeugd, Burgerzaken en Vergunningen; • Uitbreiding van de digitale communicatie via de landelijke berichtenbox Mijn Overheid; • Verbeteren van de vindbaarheid van digitale producten en diensten op de website; • Doorontwikkelen van de persoonlijke pagina op mijnrijswijk.nl. Naast de uitvoeringsplannen Dienstverlening en de standaard werkzaamheden besteden we in 2025 extra aandacht aan: • Paspoortpiek: In 2014 zijn paspoort en ID-kaart 10 jaar geldig geworden. De in 2024 gestarte paspoortpiek heeft tot 2028 invloed op de dienstverlening. We zetten meer medewerkers in om de paspoortpiek op te vangen.

• Rijswijks contactcentrum: Het Rijswijks contactcentrum (RCC) handelt zelf zoveel mogelijk vragen van inwoners en ondernemers direct af of zorgt dat de vraag bij de juiste afdeling terecht komt. Om meer vragen direct bij het eerste contact af te handelen gaat het RCC in 2025 de samenwerking

Bestuur en Ondersteuning 17

met de vak-afdelingen versterken om de kennis bij de RCC-medewerkers uit te breiden. De servicenorm voor de telefonische bereikbaarheid van het RCC voldoet in 2025 aan de gestelde servicenorm van maximaal 2:30 minuten wachttijd. • Adres- en fraudeteam: In 2025 breiden we de samenwerking met de pandbrigade uit en besteden we (nog) meer aandacht aan het voorkomen van leegstand en illegale migratie. • Sociaal raadsvrouw: De gemeente biedt ook in 2025 haar inwoners hulp bij lastige vragen op sociaal, juridisch en financieel gebied. Om inwoners te helpen biedt de gemeente gratis en vertrouwelijk ondersteuning aan via de Sociaal Raadsvrouw. Om inwoners bewust te maken van deze ondersteuning zoeken we nog nadrukkelijker de samenwerking met andere hulpverlenende instanties binnen het sociaal domein. Budgettair staan de kosten van het programma digitale dienstverlening grotendeels opgenomen als overhead. Waar van toepassing staan de kosten gemaakt met betrekking tot taakspecifieke applicaties begroot op de desbetreffende beleidsproducten.

Beleidsproduct 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Wat willen we bereiken? Het taakveld heeft betrekking op onroerend goed dat niet in exploitatie is en niet aan een specifiek beleidsveld is toe te delen. Beheer, verhuur, instandhouding van gebouwen, gronden en landerijen die de gemeente (al of niet tijdelijk) in bezit heeft en niet in exploitatie neemt. In dit geval gaat het om een panden die in de verkoop gaan of staan bij grondzaken (zie ook Paragraaf grondbeleid). Wat gaan we daarvoor doen? Trias locatie Buziaulaan Door een verhuizing is de Trias-locatie aan de Buziaulaan vrijgekomen. Dit biedt mogelijkheden voor herontwikkeling. De gemeente onderzoekt of deze locatie kan worden getransformeerd tot een woonlocatie voor senioren ('hofjeswonen’), in samenwerking met een van de lokale corporaties. Beheers handelingen blijven in stand zolang het pand in bezit is van de gemeente. Marimbahal, Van Zweedenzaal Met de bouw van sportcomplex De Altis zijn de sportvoorzieningen Marimbahal en Van Zweedenzaal niet langer direct nodig. Momenteel kijkt de gemeente naar mogelijke alternatieve invullingen voor deze locaties. Voor de Marimbahal en de omgeving blijft het behoud van de sport(zaal)functie het uitgangspunt. Op verzoek van de gemeenteraad onderzoekt de gemeente momenteel of nieuwbouw van een sportzaal, in combinatie met woningbouwontwikkeling, op deze locatie mogelijk is.

De Van Zweedenzaal is inmiddels gesloopt en de gemeente neemt deze locatie mee in de herontwikkeling van de Oude Brandweerkazerne. Beheers handelingen blijven in stand zolang het pand in bezit is van de gemeente. Het oude Raadhuis (Hofrust) De gemeente wil het oude Raadhuis, na de nodige voorbereidingen, in 2024 in de verkoop te brengen. De verwachte opbrengst zal in 2025 worden ontvangen. Voorafgaand aan de verkoop moet nog besluitvorming plaatsvinden over de verkoopvoorwaarden voor het onroerend goed. Een belangrijk uitgangspunt hierbij is dat het park Hofrust toegankelijk blijft voor het publiek en niet wordt verkocht. Beheers handelingen voor het onroerend goed blijft in stand totdat het pand is geleverd.

Bestuur en Ondersteuning 18

Beleidsproduct 0.63 Parkeerbelastingen Wat willen we bereiken? Er wordt in Rijswijk parkeerbelasting geheven om parkeren te reguleren. Parkeerbelasting wordt geheven voor het parkeren op een aangewezen plaats en tijdstip of voor een verleende parkeervergunning. Met het oog op leefbaarheid, bereikbaarheid en economische vitaliteit van de stad is het parkeerbeleid geformuleerd. Parkeerruimte in de stad is schaars, terwijl de vraag naar parkeerruimte, zonder strikt parkeerbeleid, toeneemt. Uitgangspunt is de juiste parkeerder op de juiste plaats (op het juiste tijdstip). In 2024 is gestart met het opstellen van een nieuwe kadernota parkeren. De opbrengsten uit parkeerbelasting vallen vanaf 2025 onder de algemene middelen en komen daarmee ten goede aan het voorzieningenniveau van de gemeente. Wat gaan we daarvoor doen? In de tarieventabel parkeren 2025 is in de prijs van de parkeervergunningen een indexatie van 2,8% (afgerond naar ronde en logische (maand)bedragen) verwerkt. Voor bewoners betekent dit dat de vergunning € 0,15 per maand duurder wordt. In verband met de financiële positie van de gemeente Rijswijk en de wens om de schaarse ruimte eerlijker te verdelen worden de tarieven voor straatparkeren (automaat en belparkeren) verhoogd. Daarbij is gekeken naar de parkeertarieven in de MRDH-gemeenten met betaald parkeren.

De tarieven voor het gebied rond Bogaard stadscentrum zijn verhoogd van € 2,35 naar € 3,30 per uur. Bij de exploitant van de commerciële garages van Bogaard Stadscentrum (Q-park) is een verzoek gedaan om de prijs niet te laten stijgen. Daarmee ontstaat een groter verschil tussen het tarief voor straatparkeren en het tarief voor Bogaard stadscentrum. Hiermee wordt beoogd om parkeren op straat en daarmee overlast voor omwonenden te verminderen. Het tarief voor de andere gebieden in Rijswijk stijgt van € 1,60 naar € 2,55 per uur. Door het ophogen van de tarieven voor straatparkeren worden de lasten voor vergunninghouders en hun bezoekers niet verder opgehoogd. Voor bezoekers van de andere winkelcentra blijft, na aanmelding van het kenteken, het eerste uur € 0,00, daarna (of wanneer niet wordt aangemeld) geldt het tarief van € 2,55 per uur. Voor de meeste bezoekers van de (buurt)winkelcentra is 1 uur ruim voldoende. Het maximumtarief voor een naheffingsaanslag parkeerbelastingen is landelijk vastgesteld op € 76,70. Op basis van de kostentoerekening en de raming van het aantal naheffingen (45.000) is de kostprijs van een naheffingsaanslag in de gemeente Rijswijk op begrotingsbasis € 65,83. Het tarief voor een naheffingsaanslag is vastgesteld op € 64,50 vermeerderd met het voor de betreffende parkeerplaats geldende tarief van de parkeerbelasting voor het eerste uur.

Bestuur en Ondersteuning 19

Veiligheid Ambitie Visie Ons doel is het behouden en voortdurend verbeteren van Rijswijk als een prettige, leefbare en veilige gemeente om in te wonen en te werken. Aangezien veiligheid een gedeelde verantwoordelijkheid is, vraagt dit om inspanning van de gemeente, de professionele partners, én van de bewoners en bedrijven in Rijswijk. Uitgangspunten daarbij zijn een brede kijk op veiligheid met een integrale aanpak, een goede samenwerking met alle betrokken partijen op lokaal en regionaal niveau en een regierol voor de gemeente. Samenvatting De meeste thema’s die in ons veiligheidsbeleid zijn opgenomen, lopen ook door in 2025. Dit volgt uit onze wettelijke taken maar ook omdat deze thema’s altijd een onderdeel vormen van de brede aanpak in veiligheid. De basis voor onze inzet en aanpak is neergelegd in het Strategisch Veiligheidsbeleid 2022-2025 van de gemeente Rijswijk. De uitgangspunten die daarin zijn opgenomen, zijn leidend voor alle activiteiten die de gemeente onderneemt in het brede veiligheidsdomein. 1. Brede kijk op veiligheid • Veiligheid is een maatschappij brede opgave die de grenzen van de openbare orde overstijgt. Rijswijk werkt aan een integrale aanpak en integrale organisatie van veiligheidsopgaven. Tegelijkertijd is er ruimte voor maatwerk en een menselijke aanpak. Verschil mag er zijn tussen wijken, bewoners, instellingen en bedrijven.

• Maatschappelijke ontwikkelingen kunnen om snel en flexibel handelen vragen, waardoor eerder vastgestelde prioriteiten moeten kunnen wijken. Niet het aanbod, maar de maatschappelijke vraag is leidend. Voorbeeld is de inzet die er wordt gepleegd ter voorkoming van huiselijk geweld en maatregelen ter voorkoming van vrouwenmoord. 2. Samenwerken aan veiligheid • Veiligheid is ieders verantwoordelijkheid. Bewoners, bedrijven, maatschappelijke instellingen en de overheid, iedereen is medeverantwoordelijk om Rijswijk vertrouwd en veilig te houden en draagt hieraan bij naar eigen kennis, kunde en draagkracht. • Eigen verantwoordelijkheid betekent ruimte voor eigen initiatieven. Daarbij wordt het algemeen belang altijd goed afgewogen. Uitgangspunt voor de gemeente is dat alle belanghebbenden een vergelijkbare plek en rol krijgen. • We onderkennen het belang van samenwerking om de vraagstukken en de maatschappelijke opgaven van de toekomst de baas te zijn. De gemeente Rijswijk is een toegankelijke, betrouwbare partner om mee samen te werken. Voor de strategische partners in het veiligheidsdomein, maar net zo goed voor de bewoners die met eigen initiatieven komen. • Als betrouwbare samenwerkingspartner geeft Rijswijk zelf het goede voorbeeld, onder meer door zorgvuldige vergunningverlening, door toezicht te houden en regels te handhaven.

Daarbij zijn handhaving en inspectie geen doel op zich, maar een middel om maatschappelijke effecten te bereiken. 3. Regie op veiligheid • De gemeente Rijswijk heeft de regierol in het veiligheidsdomein. De burgemeester coördineert deze vanuit haar wettelijke taken op het gebied van Openbare Orde en Veiligheid. • Rijswijk brengt partijen samen, faciliteert en ondersteunt samenwerking in het veiligheidsdomein. Ook als de gemeente zelf geen partner is in het samenwerkingsverband.

Veiligheid 20

Op dit programma worden lasten verantwoord die te maken hebben met criminaliteit en de preventie daarvan in de gemeente. Ook de kosten van de veiligheidsregio (inclusief brandweer) vallen onder dit taakveld, net zoals bijvoorbeeld het tegengaan van ondermijning. De kosten van handhaving van bijzondere wetten en de pandbrigade behoren ook tot dit programma. Indicatoren Indicatoren 1. Verwijzingen naar HALT 2 Winkeldiefstallen 3. Geweldsmisdrijven 4. Diefstal/inbraak uit woning 5. Vernieling en beschadiging Uitleg van de tabel Indicator 1 Verwijzing naar HALT

Realisatie 2023 7 2,7 4,1 2,4 3,8

Eenheid Per 1.000 inwoners van 12 t/m 17 jaar

Streefwaarde 2024 31 2,5 4,0 1,4 4,7

Bron Waar staat je gemeente.nl

2025 30 2,4 3,9 1,3 4,6

2026 29 2,4 3,8 1,3 4,5

2027 28 2,3 3,8 1,2 4,4

2028 27 2,3 3,8 1,2 4,3

Bijzonderheden Meer investeren in preventie, waardoor verwijzingen kunnen afnemen. Jongeren van 12 t/m 17 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een Halt-straf.

2 Winkeldiefstallen

3 Geweldsmisdrijven

4 Diefstal/inbraak uit woning 5 Vernieling en beschadiging

Aantal geregistreerd per 100.000 inwoners1 Aantal geregistreerd per 100.000 inwoners1 Aantal geregistreerd per 100.000 inwoners1 Aantal geregistreerd per 100.000 inwoners1

Waarstaatjegemeente.nl

Waarstaatjegemeente.nl Geweldsmisdrijven worden niet dusdanig geregistreerd. Onder geweldsmisdrijven wordt verstaan; openlijk geweld, bedreiging en mishandeling. Waarstaatjegemeente.nl

Waarstaatjegemeente.nl

Tot op heden gebruikten wij eenheden per 100.000 inwoners omdat deze eenheden aanvankelijk ook door waarstaatjegemeente.nl werden gebruikt. Dit is sinds een paar jaar gewijzigd naar: per 10.000 inwoners. De indicatoren in bovenstaand overzicht zijn nog weergegeven per 100.000 inwoners, zodat de realisatie 2023 overeenkomt met de streefwaarden over 2024, e.v. omdat deze waarden eerder zijn vastgesteld.

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Veiligheid 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Saldo 1.2 Openbare orde en veiligheid 1.2 Openbare orde en veiligheid Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Veiligheid

Jr.rek.

Lasten Baten Lasten Baten

2023 6.265 20 -6.245 2.988 -2.988 9.253 20 -9.233

Raming na wijziging 2024 5.765

2025 6.406

2026 6.406

2027 6.406

2028 6.406

-5.765 3.652 474 -3.178 9.417 474 -8.943

-6.406 4.889 500 -4.389 11.295 500 -10.795

-6.406 4.751 413 -4.338 11.157 413 -10.744

-6.406 4.572 207 -4.365 10.978 207 -10.771

-6.406 4.365

Veiligheid 21

-4.365 10.771 -10.771

Toelichting op de afwijkingen Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000) Veiligheid 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Net zoals de overige deelnemende gemeentes, betaald de gemeente Rijswijk een inwonerbijdrage aan de Veiligheidsregio Haaglanden (VRH). Daarbovenop betaald de gemeente Rijswijk een vergoeding voor het Functioneel Leefstijds Ontslag (FLO) aan de VRH. Vanwege inflatie, een groeiend aantal inwoners en nieuwe prognoses m.b.t. de FLO zal de gemeentelijke bijdrage volgend jaar toenemen. 1.2 Openbare orde en veiligheid Rijswijk wil de kans benutten om de komende drie jaar haar aanpak jeugdcriminaliteit te versterken Met het landelijk programma Preventie met Gezag willen we gaan inzetten op een integrale aanpak waarbij bewezen preventieve interventies worden ingezet voor een meer structurele aanpak die geïmplementeerd en geborgd wordt en na 2027 voortgezet kan worden. Hiervoor is voor 3 jaar (juli 2024 t/m juni 2027) subsidie toegekend vanuit het Ministerie Justitie en Veiligheid. In 2024 maken we een verdiepende analyse voor beter zicht op de actuele situatie voor (jonge) kinderen en beter zicht op specifieke doelgroepen zoals jonge aanwas en doorgroeiers. Vanaf eind 2024/begin 2025 komt dit samen in een uitvoeringsprogramma en zal het uitvoeringsprogramma van start gaan. Dit resulteert in een hogere raming van zowel de baten als de lasten.

De investering in de veiligheid van het stationsgebied overeenkomstig met het besluit Kadernota 9 juli 2024, resulteert in deze lasten toename. Het bedrag dat gedurende een jaar aan last onder dwangsom wordt opgelegd en geïnd valt heel lastig te voorspellen en kan hooguit via een halfjaarrapportage als begrotingswijziging worden voorgelegd. De lasten onder dwangsom opgelegd in 2024 en verwerkt via de halfjaarrapportage, zien we om die reden niet terug in de begroting '25.

Baten 26

Lasten 927 482

380

380

65 -354

Beleidsproduct 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Wat willen we bereiken? • Een crisisorganisatie met goed opgeleide en getrainde medewerkers. • Een crisisorganisatie die gebruik kan maken van de juiste middelen zoals werkkleding en functionele apps; • Een crisisorganisatie die aansluit op de behoefte van de gemeente, het district en de regio. Het gaat dan bijvoorbeeld om de inzet van communicatie bij een crisis of ramp. Het is dan belangrijk dat inwoners goed op de hoogte gehouden worden; • Goede samenwerking met de andere gemeenten in de regio. Dit doen we onder andere door de medewerkers van de gemeente Rijswijk ook in te zetten voor de crisisorganisatie in de regio. • Een goed werkende Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) die de samenwerking op het gebied van brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening en rampenbestrijding regelt. De gemeente Rijswijk is één van de negen gemeenten die onder de VRH valt. Wat gaan we daarvoor doen? • We dragen als één van de negen gemeenten van de VRH financieel bij aan de gemeenschappelijke regeling van de VRH; • Samen met de andere gemeenten in de regio Haaglanden houden we de ontwikkelingen op het gebied van crisisbeheersing bij en ondernemen actie hierop voor de gemeente Rijswijk. Het gaat dan bijvoorbeeld om het gebruik van apps en het samen opstellen van werkinstructies.

• De medewerkers van de gemeente die een rol hebben in de crisisorganisatie van de gemeente Rijswijk en/of het district en /of de regio leiden we op, trainen we en we houden oefeningen. • We regelen middelen (bijvoorbeeld speciale kleding en uitrusting) voor de medewerkers van de gemeente die op straat worden ingezet bij een crisis en/of incident, bijvoorbeeld bij een brand. • We werven en selecteren medewerkers voor de nieuwe crisisorganisatie van de gemeente.

Veiligheid 22

• We houden bij of de nieuwe crisisorganisatie van de gemeente Rijswijk goed werkt en passen deze zo nodig aan.

Beleidsproduct 1.2 Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? Aanpak Ondermijning De aanpak van diverse vormen van (georganiseerde) misdaad met als aandachtspunt voor Rijswijk (en de regio Den Haag) de aanpak van drugscriminaliteit en mensenhandel/ arbeidsuitbuiting. Dit doen we door het in de gaten houden van: • Vermogen, witwassen, ‘follow the money’ en vastgoed (zowel in de stad als in het buitengebied); • Logistieke knooppunten (zoals bedrijventerreinen); • Kwetsbare branches, zoals horeca en land- en (glas) tuinbouw Doelen van de aanpak zijn: • het proberen te verminderen van de aantrekkingskracht van criminelen op jongeren en te voorkomen dat jongeren in de drugscriminaliteit terechtkomen. • Terugdringen van de invloed van criminele netwerken in de bovenwereld; • zichtbaarheid als één overheid en het vergroten van het vertrouwen in de overheid; • vergroten van het bewustzijn van de gevolgen van ondermijnende criminaliteit. Project Dealbrekers (initiatief RIEC) • • • •

Zicht krijgen op jongeren op en rond scholen die zich bezighouden met (drugs)criminaliteit; Aantrekkingskracht van criminelen op jongeren verminderen; Jongeren weerbaar maken tegen de verleidingen van de georganiseerde drugscriminaliteit; Bewustzijn van professionals in Rijswijk vergroten met betrekking tot de gevolgen van ondermijnende criminaliteit op nieuwe jonge mensen die zich bezighouden met (drugs)criminaliteit en de professionals vragen om signalen door te geven.

Wijkveiligheid • Terugdringen van de zogenoemde High Impact Crimes (zoals woninginbraken, overvallen, straatroven en geweldsmisdrijven), veel voorkomende criminaliteit en andere vormen van overlast in de openbare ruimte. • Vergroten van de leefbaarheid en het verhogen van het veiligheidsgevoel in de wijken. Aandachtslocatie stationsgebied (inclusief overige aandachtslocaties) Een schoon, heel en veilig stationsgebied, waar de toezichthouders van de gemeente, NS, HTM, ProRail, EBS en de politie zichtbaar en aanspreekbaar zijn voor inwoners en ondernemers en op één locatie kunnen samenwerken. Preventie met Gezag (PmG) Voorkomen dat kinderen, jongeren en jongvolwassenen in de leeftijd van 8 tot en met 27 jaar in de (jeugd)criminaliteit terecht komen of daar verder in afglijden. Bijvoorbeeld jongeren die betrokken raken bij drugshandel. Aanpak cybercriminaliteit Een brede aanpak van het digitaal plegen van strafbare feiten, ook wel cybercriminaliteit. Voorbeelden van cybercriminaliteit zijn diefstal en afpersing van burgers en bedrijven, het platleggen van websites en bedrijfsspionage. De aanpak heeft tot doel: • het voorkomen dat inwoners en ondernemers van Rijswijk slachtoffer worden van cybercrime

Veiligheid 23

• het opsporen en vervolgen van deze vormen van criminaliteit • het voorkomen dat daders opnieuw online criminaliteit plegen (recidive) Pandbrigade De Rijswijkse Pandbrigade (hierna: RPB) werkt aan het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in Rijswijk. De gemeentelijke Pandbrigade heeft als doel: • het opsporen, voorkomen en bestrijden van overtredingen op het bestemmingsplan bij bestaande woningen en panden zoals illegale verkamering, onderverhuur en/of splitsing en samentrekkingen; • het bestrijden van hoarding en de gevolgen daarvan; • het aanpakken van (woon)overlast dat meestal gepaard gaat met het oneigenlijke gebruik van woningen en panden; • het aanpakken van achterstallig onderhoud. Handhaving openbaar gebied en toezicht parkeren We hebben een professioneel handhavings- en toezichtteam met een duidelijke taak en goede (actieve) samenwerking met in- en externe veiligheidspartners, met name de politie. We dragen bij aan een veilige leefbare omgeving en reageren actief op (plaatselijke) ontwikkelingen in criminaliteitsen leefbaarheidsproblemen en verlenen hulp aan hen die hulp behoeven. Team Inspectie Bijzondere wetten/ APV De gemeente houdt toezicht en treedt handhavend op om ervoor te zorgen dat activiteiten die worden uitgevoerd in orde zijn in het kader van onder andere (omgevings)veiligheid en gezondheid.

Daarnaast vindt toezicht en handhaving plaats om het naleefgedrag van regels door inwoners en bedrijven te verbeteren en daarmee het nemen van eigen verantwoordelijkheid aan te moedigen. Wet Bibob De wet Bibob toepassen conform vastgesteld beleid waarbij de volledige reikwijdte van de wet in beleid en uitvoering wordt benut. Concreet betekent dat het centraliseren van de Bibob-functie, met toevoeging van één medewerker, en het verbreden naar thema’s als vastgoed en zorg(fraude). Wat gaan we daarvoor doen? Aanpak Ondermijning • We onderzoeken signalen van ondermijnende criminaliteit; • We werken samen met onze partners zoals het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum (RIEC), het Haags Economisch Interventie Team (HEIT), het Regionaal Samenwerkingsverband Integrale Veiligheid (RSIV), het Platform Veilig Ondernemen (PVO) en de politie; • We stellen adviezen op en nemen bestuurlijke maatregelen om de orde en rust weer te laten terugkeren. Project Dealbrekers (initiatief RIEC) • We ontwikkelen een gerichte aanpak met partners; • We bevorderen de samenwerking tussen Rijswijkse scholen en belangrijke partners organisaties, zodat zij snel signalen herkennen en zo nodig snel maatregelen kunnen nemen; • We wisselen kennis en ervaringen uit met onze partners die in het veiligheidsgebied werkzaam zijn.

Wijkveiligheid • Samen met de partners op veiligheidsgebied (politie, Welzijn Rijswijk, jongerenwerkers, BOA’s en buurtpreventieteams) beoordelen we (signalen van) misstanden en nemen we maatregelen als dit nodig is. Dan gaat het bijvoorbeeld om het aanpakken van overlast van jongeren en het geven van voorlichting aan de inwoners van Rijswijk, om hen te informeren wat zij zelf aanvullend kunnen

Veiligheid 24

doen om geen slachtoffer te worden van bijvoorbeeld inbraken, overvallen, straatroven en (online) oplichting (cybercrime). Aandachtslocatie stationsgebied (inclusief overige aandachtslocaties) • We richten een fysieke ruimte in op het station waar de toezichthouders van NS, de politie en gemeente kunnen afstemmen over inzet en samenwerking; • De toezichthouders van de gemeente, NS, HTM, ProRail, EBS en de politie surveilleren op en rond het stationsgebied; • We gaan door met het cameratoezicht op en rond het stationsgebied en we breiden het cameratoezicht uit met de inzet van 2 extra flexibele camera's, in te zetten op evt. andere aandachtslocaties; • We zijn voorzitter van de (veiligheids)overleggen van de betrokken partijen. In deze overleggen maken we afspraken over de gezamenlijke inzet en acties op en rond het stationsgebied. Preventie met Gezag (PmG) Het opzetten van een brede, structurele aanpak Preventie met Gezag voor Rijswijk gericht op: 1. Voorkomen dat kinderen/jongeren in de criminaliteit belanden. Het gaat dan om tijdig(er) herkennen (ook online), het vergroten van de weerbaarheid van jongeren en ouders en extra aandacht voor risicofactoren, o.a. 18-/18+ en jongeren met schulden; 2.

Voorkomen van recidive (herhaling van strafbaar gedrag): grenzen stellen aan ‘nieuwe jonge mensen’ of ‘doorgroeiers’ en het inzetten van een persoonsgerichte aanpak voor deze jongeren/ kinderen; 3. Verbeteren van de aanpak van jeugdcriminaliteit over de grenzen van de gemeente heen. Samen met de gemeenten Den Haag en Delft gaan we na welke ontwikkelingen er zijn die in iedere gemeente spelen en welke aanpak we hier het beste op kunnen inzetten. We doen dit in samenwerking met justitiële en zorgpartners. Ook gaan we meer samenwerken met de scholen in Rijswijk en omgeving. Aanpak cybercriminaliteit • Het geven van voorlichting aan jongeren, senioren en ondernemers van Rijswijk • Het geven van voorlichting aan medewerkers van de gemeente Rijswijk Deze voorlichtingsbijeenkomsten gaan over de risico’s van online fraude en cybercriminaliteit. Het gaat hierbij om voorlichting over wat inwoners, ondernemers en medewerkers van de gemeente Rijswijk zelf kunnen doen om te voorkomen dat zij slachtoffer worden van cybercriminaliteit. Ook geven we voorlichting over waar zij terecht kunnen als zij toch slachtoffer zijn geworden van cybercriminaliteit. Pandbrigade De Rijswijkse Pandbrigade controleert de veiligheid van panden en woningen in de stad. Zij onderzoekt ook of eigenaren, huurders en verhuurders van panden en woningen zich houden aan de regels voor bouwen en wonen.