Niet-vastgesteld verslag Raadsvergadering 12 10 2021.pdf

VERSLAG RAADSVERGADERING 12 OKTOBER 2021 _______________________________________________________________________________________

Verslag, ter vaststelling op 21 december 2021 AANWEZIG Voorzitter: De heer G.A.A. Verkerk Raadsleden: Mevrouw M. Alberts (GL) Mevrouw F. van Amerongen (GBR) De heer A. van den Berg (BVR) De heer T. van den Bosch (GL) (19.35 uur) De heer E.G.T. Braam (BVR) De heer D.R. Cupedo (BVR) De heer C.P.I.M. Dolmans (D66) De heer M.J. van Enk (CDA De heer M.A.J. Ezinga (VVD) Mevrouw P.G. Kames Mevrouw C.J. Kistemaker (GL) Mevrouw A. Koegler-Böhm (RB) (19.15 uur) Mevrouw H.L. van de Kooij Mevrouw M.E. Koopman (D66) De heer G. Kruger (BVR) De heer R. Krumeich (Fractie Krumeich) Mevrouw R.F. de Man (OR) Mevrouw C.F.J. Mauer (Wij. Rijswijk) De heer R.A.J. van der Meij (GBR) Mevrouw C.J.T. de Mooij (VVD) Mevrouw W.A.A.M. van Nunen (PvdA)

De heer C.J. Paredes Sanches (BVR) Mevrouw J. Schröter-Haas (CDA) De heer C.G. Sleddering (VVD) De heer Q.L.A. Veerman (D66) De heer R.J. de Vries (GL) De heer M.V. Weterings (RB) De heer M. Wit (GL) Mevrouw E. Woudstra (D66) Portefeuillehouders: Wethouder, mevrouw J.N. Besteman Wethouder, mevrouw L.I. Bentvelzen Wethouder, de heer J. Keus Wethouder, de heer B.D. Lugthart Wethouder, de heer A. van de Laar Griffier: De heer J.A. Massaar, bpa Verslag: Mevrouw P.E. van Santen

AFWEZIG Raadsleden: De heer M. El Majjaoui (CDA) De heer U. Oelen (VVD)

1. Opening en mededelingen De voorzitter: Goedenavond dames en heren. Hartelijk welkom bij de openbare raadsvergadering van de gemeente Rijswijk. Het is vandaag 12 oktober en we hebben een grote agenda. Daarom zijn we een uurtje eerder begonnen. We hebben voor het eerst weer een live publiek in de zaal. En de oude raadsopstelling is ook weer terug gekomen. Dat is voor iedereen even wennen. Even wennen op welke plek je zit. Even wennen of de schermen werken. Kan het niet helemaal goed overzien. Dus het is even wennen. Dus houdt u daar een beetje rekening mee. Ik hoop de raadsleden zich bewust zijn dat er een grote agenda is die we dan toch proberen vanavond af te krijgen. Dus wilt u bondig formuleren en u concentreren op het besluit en de eventuele amendementen. Tegen de publieke tribune zeg ik dat u het debat niet mag verstoren. Dus u moet het een beetje rustig houden achterin. En volgens het reglement van orde mogen er ook geen emoties betoond worden. Ik begrijp dat het moeilijk is voor u. Maar we willen geen geluiden en ook geen geklap. Daar ben ik heel streng op. Want anders verstoort u de orde. Ik kan het nog een keer laten passeren. Bij de tweede keer wordt de tribune ontruimd. Dus ik hoop dat

VERSLAG RAADSVERGADERING 12 OKTOBER 2021 _______________________________________________________________________________________

u daar begrip voor heeft. Er valt genoeg te horen, te kijken en te genieten van het politieke debat. Maakt u geen zorgen. Ik ga beginnen met de mededelingen. Ik wou als eerste het woord geven aan wethouder Keus vanwege het terugnemen van het raadsvoorstel bestemmingsplan 't Haantje. Meneer Keus. Wethouder Keus: Ja gistermiddag heeft het college een per mail naar de griffie het verzoek gedaan aan uw raad om het raadsvoorstel voor bestemmingsplan H13C beter bekend als de Buitenpoort om die van de agenda af te voeren. Zodoende het college de tijd te geven om op een aantal onderdelen nog naar het voorstel te kijken. En dit naar aanleiding van de bespreking in het forum eerder en de opmerkingen, signalen en vragen die daaruit voortgekomen zijn. Dus daartoe het verzoek aan uw raad om het voorstel van de agenda af te halen. De voorzitter: Oh ja. Dan gaan we verder met de mededelingen. Bericht van verhindering ontvangen van de heer Oelen en de heer Majjaoui, mevrouw Koegler komt later. Dan krijgen we de trekking van het stemmingsnummer. Dus uit deze koperen pot trek ik een nummer en dat is dan een raadslid die als eerste zal beginnen als er mondeling gestemd moet worden. Dat is raadslid ingeschreven nummer 23. En wie is dat? Goed, op dit nummer was niemand ingeschreven. Dan gaan we naar nummer 11. Mevrouw Kames, waar zit u? Ja ik zie het. Jeetje wat een afstand zeg.

Nou gaan proberen daar netjes mee om te gaan. Dan gaan we naar de leden van het bureau van stemopneming. Griffier heeft gedacht dat meneer Sleddering aan de beurt is en hij is voorzitter. En als leden mevrouw Schröter en de heer Paredes. Aanvaart u deze benoeming. Het moet toch, het moet toch. Zo besloten. 1. Spreekrecht burgers De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 2. Spreekrecht van burgers. Ik neem aan dat de insprekers achterin de zaal zitten. We hebben meneer Melle de Vries over een integraal huisvestingsplan. De heer Rob Dijkshoorn over de hoofdplanstructuur Pasgeld. Kik Kraan over de hoofdplanstructuur Pasgeld, Elly Koole ook over de hoofdplanstructuur Pasgeld. In die volgorde graag. Dan beginnen we met Melle de Vries. U heeft vijf minuten. De heer De Vries: Ik ben Melle de Vries. Ik ben bestuurder van de GSR, een school voor christelijk voortgezet onderwijs in Rotterdam en in Rijswijk. En ik sta hier om enige toelichting te geven bij het integraal huisvestingsplan wat als ik me niet vergis pas bij agendapunt 12 aan de orde komt dus ik hoop dat u een goed geheugen heeft. Ik wil een paar punten aanstippen. En dan begin ik met de complimenten voor wethouder Besteman, voor de ambtenaren en voor de begeleiders bij het proces.

Want ik denk dat u hier een document heeft liggen, het integraal huisvestingsplan wat zeer zorgvuldig tot stand is gekomen met deskundige inbreng, maar ook met een heel goed proces. En dan denk ik ook aan alle sessies die er zijn geweest ook in coronatijd via Teams. Waarbij nadrukkelijk de afweging is gemaakt wat zijn de grote knelpunten, wat is onze visie, wat zijn de bouwstenen, hoe kijken we naar de financiële aspecten? En zodoende is er volgens mij een zeer zorgvuldig en doorwrocht document ontstaan wat desalniettemin toch heel goed leesbaar is. Dus daar wil ik mijn complimenten voor geven. En ook als betrokken bestuurder

VERSLAG RAADSVERGADERING 12 OKTOBER 2021 _______________________________________________________________________________________

aangeven dat ik mij zeer gehoord voel in dit proces. En ook vind dat er dus een heel goed evenwichtig plan ligt. Dat als eerste. Een tweede punt wat ik graag onder de aandacht wil brengen is dat de coronacrisis als eerste maar ook de klimaatcrisis die natuurlijk op allerlei manieren in het nieuws tot ons komt wel hebben onderstreept hoe belangrijk onderwijshuisvesting is. Als ik denk aan de coronacrisis denk ik aan al die leerlingen die diverse perioden thuis hebben moeten zitten, online hebben moeten aanhaken. En dat wel duidelijk geworden is dat het belang van bij elkaar op school zijn in een fysieke setting ook voor de sociaalemotionele ontwikkeling cruciaal is. En als ik het dan heb over de klimaatcrisis dat denk ik ook aan allerlei aspecten van duurzame schoolgebouwen, frisse scholen, energieneutraal. Dat zijn uitdagingen die niet mals zijn en die in ieder geval voor een schoolbestuur niet mogelijk zijn als dat niet vanuit de gemeente gezamenlijk integraal wordt opgepakt. Dus ik ben ook heel blij dat dat elementen zijn die in dit integraal huisvestingsplan op een hele goede manier onder de aandacht zijn gebracht en waarmee ook blijk wordt gegeven aan de maatschappelijke verantwoordelijkheid om bij te dragen aan de uitdagingen waar we allemaal voor staan als samenleving. En ook als scholen. Dus dat wil ik ook graag als tweede punt benadrukken.

En het derde wat ik graag wil benadrukken en dat kan ik illustreren met een klein voorbeeld, de school waar ik zelf verantwoordelijk voor ben die staat in de Trompetstraat, dat is een gebouw uit de jaren '60. Dat was nog de tijd waarin je kon zeggen van we hebben zoveel klaslokalen nodig, we hebben een ruimte nodig voor de bovenmeester om het maar even zo te zeggen. En dan zijn we er. En als we dan kijken wat er in de afgelopen decennia aan veranderingen zijn geweest op onderwijskundig gebied maar ook in de samenleving wat weer gevolgen heeft voor de scholen welke extra opdrachten er eigenlijk op de scholen zijn komen te rusten. Ook als zin van de scholen zijn toch de plekken waar onze jongeren de mensen van de toekomst, de burgers van de toekomst opgeleid, gevormd worden. You need a village to raise a child. Dan denk ik dat het heel belangrijk is om juist ook in dit tijdperk goed na te denken over hoe we tot eigentijdse flexibele duurzame schoolgebouwen komen. En dat het dan belangrijk is om daar ook vanuit een integraal perspectief naar te kijken. Scholen zijn de bouwplaats voor de samenleving van de toekomst. Ik hoop van harte dat u het huisvestingsplan tot u heb kunnen nemen. En dat u als raad daar ook mee kunt instemmen.

Want het was voor ons als schoolbestuur en wethouder Besteman en de ambtenaren heel makkelijk om in een op overeenstemming gericht overleg wat we volgens mij op 2 september hadden dacht ik om daar unaniem mee in te stemmen. Omdat wij ervan overtuigd zijn van de noodzaak van wat hier voor u ligt. Ik wens u daarbij heel veel wijsheid. Dank u wel. De voorzitter: Dank u. Dan gaan we verder met meneer Dijkshoorn. Mevrouw Koopman, u had een vraag. Dat kan. Mevrouw Koopman (D66): Ja volgens mij mogen wij altijd nog een aanvullende vraag stellen aan de . Ik wilde graag nog een vraag aan u stellen. Als u het plan zo ziet denkt u dat dit plan in de komende vijftien jaar de groeiende aantallen in het PO kwalitatief goede huisvesting kan bieden? Want ik heb gekeken ... het lijkt er namelijk op of er een tekort is. En ik wilde aan u vragen of u

VERSLAG RAADSVERGADERING 12 OKTOBER 2021 _______________________________________________________________________________________

denkt dat dat inderdaad dat alle leerlingen in Rijswijk die een school zoeken ook daadwerkelijk op basis van dit plan een plek kunnen krijgen? De heer De Vries: Ik weet in ieder geval dat in het proces er heel zorgvuldig naar gekeken is ook naar de groeiprognoses. Ook naar de ontwikkeling op stedenbouwkundig gebied. Ook vanuit de diversiteit in schoolbesturen die er zijn vanuit verschillende signatuur. PO, VO, kinderopvang. En de manier waarop we dus vanuit verschillende invalshoeken naar gekeken hebben ben ik ervan overtuigd dat hier een hele goede basis ligt. Staat ook terecht in het eindhoofdstuk wel van op basis van alle ontwikkelingen die er ook nog komen, misschien ook als het gaat om wetgeving, als het gaat om financiën. Toekenning van het gemeentefonds. Zal steeds weer bekeken moeten worden van moeten er misschien wijzigingen plaatsvinden. Dus ik zie dit ook als een startpunt van een proces waarin we op grond van goede business cases steeds de goede afweging maken waarin gefaseerd gebouwd kan worden aan de samenleving van de toekomst. Mevrouw Koopman (D66): Oké dank u wel. De voorzitter: Goed dank u wel. Dan gaan we door met meneer Dijkshoorn. De heer Dijkshoorn: Het is toch wel anders als de zaal vol is als de zaal leeg is. Voorzitter, ik was laatst op mijn bank om een bespreking te voeren over een hypotheek.

En nou hoor ik u denken, wat heeft een hypotheek in hemelsnaam te maken met het raadsvoorstel hoofdplanstructuur Pasgeld? Nou daar kom ik op terug zo meteen. Ik was dus bij mijn bank om een bespreking te voeren over een hypotheek. En hoe ik ook mijn best deed de bankmedewerkers te overtuigen van mijn goede intenties, de vooruitzichten in mijn carrière, hoe kort ik nog maar hoefde te wachten op die promotie naar directeur die er echt aan zit te komen. Wat ik ook zei, de bankmedewerker zei tegen mij, cijfermatige onderbouwing, inkomen en vermogenspositie. En waarom begin ik hier nu specifiek mee? Met het voorliggend raadsvoorstel hoofdplanstructuur Pasgeld neemt het college ook een hypotheek. Neemt een hypotheek op leefbaarheid, klimaat en mobiliteit. En ondanks de mooie woorden van het college tijdens het forum stad, onlangs de glanzende brochures, het schetsboek in potlood, zal ook deze hypotheek eens afgelost moeten worden. De vraag is op welke termijn en op welke wijze. Zal de hypotheek afgelost worden met toegenomen luchtvervuiling? Torenhoge verkeersdruk? Een totaal vastgelopen stad? Een wijk die bebouwd op de meter is. Waar verder geen groen te vinden is. Een in feite onleefbaar Rijswijk. Of zal de hypotheek afgelost worden met een groen, schoon, open, natuur inclusief klimaat adaptief en bereikbaar Rijswijk? Het woord dat mij te binnen schiet is rentmeesterschap.

En dat woord kent meerdere definities. Zorg en belangstelling, vaak vanuit een christelijke achtergrond voor milieu, godsschepping en bijgevolg ook voor de mens. Een bijzondere band met de grond en de natuur, dat is een definitie. Maar ook financieel en zakelijk beheer voeren over onroerende goederen van iemand anders. En die iemand anders dat zijn de huidige en toekomstige bewoners van Pasgeld. Van RijswijkBuiten, van dit deel van de Randstad. Onze kinderen, kleinkinderen, en wellicht achterkleinkinderen. Dat zijn 4000 personen. Potentiële kiezers die hun handtekening gezet hebben onder onze petitie u recent aangeboden. Het is nu aan u de raad als bankmedewerker om het college scherp te houden. Het is aan de raad om het college ter

VERSLAG RAADSVERGADERING 12 OKTOBER 2021 _______________________________________________________________________________________

verantwoording te roepen. De vinger aan de pols te houden, controlemoment in te bouwen. De meest toekomstvaste oplossing zou zijn, eerst waterhuishouding en mobiliteit uitwerken. Dan pas aantallen woningen vastleggen. U kunt vanavond nog het raadsvoorstel amenderen. Eerst uitwerken, daarna vaststellen. Alleen dan zult u de toekomstige generaties niet met een onbetaalbare hypotheek opzadelen. De voorzitter: Goed. Dan gaan we verder met Kik Kraan. Hetzelfde onderwerp. De heer Kraan: Goede avond dames en heren. Ik sta hier nu voor de derde keer. En vandaag wil ik het graag in het kader van Pasgeld over de financiële risico's hebben. Als we gaan kijken naar het integrale financiële vraagstuk eigenlijk wat er bij Pasgeld hoort dan denkt u waarschijnlijk ja jullie hebben een participatieproject traject gehad. Alleen in dat participatietraject werd het vrij snel afgekaderd. Dus we mochten niet integraal naar heel Rijswijk kijken of in ieder geval een groot gedeelte van Rijswijk. Maar dan werden echt hele duidelijke grenzen gesteld. Ja dat hebben we toen geaccepteerd omdat we niet anders konden. Maar ik vind eigenlijk dat die uitkomst daar kan je niet alles mee doen wat je eigenlijk zou willen. En als we dan over die financiële risico's praten dan praten we bijvoorbeeld over luchtkwaliteit. Nou u weet allemaal we zijn nummertje twee in Nederland. Daar zijn we niet trots op.

Daar willen we wat aan doen. Alleen op het moment dat we groen gaan verruilen voor huizen dan vraag ik me af of we niet nummertje één van Nederland gaan worden. Want dat betekent automatisch voor de mobiliteit er komen ongeveer 1700 auto's bij. Dat is een file vanaf Pasgeld naar het gemeentehuis en van het gemeentehuis weer terug naar Pasgeld. Zoveel auto's komen erbij. En dan is eigenlijk de vraag met die luchtkwaliteit hoe neemt de gemeente haar verantwoordelijkheid? Maar vooral financieel. Wat voor consequenties kan het financieel voor de gemeente hebben? Als we gaan kijken naar die mobiliteit wat zou dat betekenen? Hoeveel geld gaat dat weer kosten? Als we dan nog vervolgens het hele participatietraject erbij pakken, het schetsboek en potlood. Daar staan ook een aantal PN-posten in. Als je die allemaal eens bij elkaar optelt over hoeveel geld praten we dan? En dan hebben we het nog niet eens gehad over het water. Als het goed is heeft u van de week allemaal van Natuurlijk Delfland een cijfer gekregen. Daar stonden wat fotootjes in van mensen die in RijswijkBuiten wonen. Die hele natte voeten al hebben. Misschien dat u het weet dat bij de kinderboerderij wordt ondertussen drainage aangelegd. En er staan wat mooie berekeningen in ook in dat stuk.

En wat we eigenlijk zien is en dat is trouwens een van de vragen van de CDA van het CDA geweest, meneer Van Enk geloof ik, er is een vraag gesteld hoe de gemeente de gronden klaar maakt. En als we dan kijken dan staat er in het antwoord daar staat wonen met tuin. Op dat niveau wordt maakt de gemeente de gronden klaar voordat ze verkocht worden. Maar dat betekent dat op het moment dat je tuin onderloopt dan ga je niet daar de projectontwikkelaar om planschade te halen. Maar dan ga je naar de gemeente om planschade te halen. Want die projectontwikkelaar is niet thuis. Hebben we met die financiële risico's met zijn allen rekening gehouden? Kunt u zich voorstellen? 1000 huishoudens die hun tuintje moeten ophogen om de twee jaar? Wat zou dat kosten? 20, 30.000 euro? Hoeveel kosten brengt dat met zich mee? Dat is eigenlijk het punt waar ik heel graag bij wil stilstaan. En ik kan nog heel veel andere dingen erbij pakken. De biodiversiteit, de doelgroep van de huizen. Dat is allemaal 4 ton

VERSLAG RAADSVERGADERING 12 OKTOBER 2021 _______________________________________________________________________________________

plus. De openbaarheid van het contract vinden we nog steeds jammer dat we niet mogen meekijken. De leegstand in Pasgeld natuurlijk. Of in de Plaspoelpolder. En het alternatief het landschapspark wat we hebben aangeboden eigenlijk. En wat heel goed uit die MKBA-analyse komt. Maar laten we niet negatief doen. Laten we ook eventjes proberen om te denken. En het positieve te pakken. En toen kwamen we eigenlijk als je het financieel gaat bekijken wat zou het de gemeente opleveren als we gewoon wachten met bouwen? De huizen worden allemaal duurder. De grond wordt allemaal duurder. Het tekort zal niet verder oplopen verwacht ik. En in hoeverre kan dat elkaar in de toekomst en ik weet niet wanneer die toekomst is en hoe die toekomst eruit ziet, hoe zou dat kunnen compenseren? En mijn vraag aan u is eigenlijk, en samen met die 4400 mensen die ook hun handtekening hebben gezet, kunt u als raad die vragen beantwoorden aan ons? Als die PM-posten, al die andere kosten, heeft u dat inzichtelijk? Wat gaat het de gemeente uiteindelijk straks kosten en niet alleen opleveren? We willen graag dat u integraal naar het hele verhaal kijkt. En een laatste afsluitend is eigenlijk de bestuurswettelijke normen. Wat ik me heb laten vertellen en ik ben geen jurist, maar is dat schijnbaar in Rijswijk de verkeerde volgorde aanhouden voor een aantal aspecten.

Maar dan weet u waarschijnlijk meer van dan ik hoop ik in ieder geval. Zo is een voorontwerp bestemmingsplan dat is er voor oost nog niet. Dus dan kan je er eigenlijk nog niet eens over stemmen. Dus deze dingen wil ik graag meegeven aan u. En ik hoop dat u straks als u moet stemmen vooral nadenkt over die financiële risico's in het kader van mobiliteit, in het kader van water, en in het kader van de luchtkwaliteit en al die andere factoren die we naar voren hebben gebracht. Dank u wel. De voorzitter: Exact vijf minuten. Wat een timing, heel goed. We gaan door met mevrouw Koole. Mevrouw Koole: Geachte voorzitter en raadsleden. Vandaag kunt u beslissen over het raadsvoorstel van B&W over de bouw van 1100 woningen in Pasgeld. Ik wil u dringend verzoeken besluit hierover uit te stellen totdat alle onbeantwoord vragen zijn beantwoord en de gevolgen van uw beslissing volledig duidelijk zijn. Wanneer u het voorstel namelijk aanneemt dan stem u in met een vergaande verstedelijking en ongekende verdichting van een nu nog open en groen gebied. Dan neemt u die beslissing zonder dat duidelijk is hoeveel in Rijswijk al gebouwd is en wordt.

Want weet u hoeveel huizen er sowieso al sinds het verschijnen van de stadsvisie 230 in Rijswijk zijn gebouwd? Weet u precies hoeveel woningen er nu al gepland zijn er waarover nu al gesproken wordt ook bijvoorbeeld in de structureel leegstaande Plaspoelpolder? En weet u in welke mate al aan de in de stadsvisie genoemde groeidoelstelling wordt voldaan? Stemt u voor het raadsvoorstel dan doet u bewust afstand van de groendoelstelling uit de stadsvisie 2030 waarin naar u nadrukkelijk is afgesproken dat Rijswijk haar groene parken lees haar identiteit niet zal aantasten. In tegendeel, er zal meer groen bijkomen. Maar weet u hoeveel hectare er sowieso al is en wordt versteend naar aanleiding van het bouwen van huizen? Bijvoorbeeld Parkrijk. Het verdubbelen van de spoorlijn en de A4? Weet u hoeveel hectare groen er verloren gaat bij de geplande bebouwing van Pasgeld? Weet u per bouwproject wat de groencompensatie is en hoe die bijdraagt aan de groendoelstelling van Rijswijk? Bent u op de hoogte van de status van het Rijswijks groen? Van zowel de kwantiteit als de kwaliteit en het verschil sinds het verschijnen van de stadsvisie en de groenbeleidsnota? Weet u exact hoe groen-rood-balans zich

VERSLAG RAADSVERGADERING 12 OKTOBER 2021 _______________________________________________________________________________________

ontwikkelt? Als u het voorstel aanneemt dan negeert u de aanbevelingen van bureau TAUW over de hoge natuurwaardepotentie van Pasgeld. U neemt bewust grote risico's ten aanzien van sterke afname van oorspronkelijke biodiversiteit. En ten aanzien van klimaat- en wateradaptie. Daarbij neemt u verantwoordelijkheid voor mogelijk zeer hoge kosten voor Rijswijk in de toekomst. Want wat is integrale visie over wateradaptie in Rijswijk op basis waarvan u uw besluit nu al kunt nemen? Kunt u garanderen dat dit laagst gelegen deel van Rijswijk ondanks de bouw van zeer veel huizen geen problemen gaat krijgen met wateropvang en -afvoer? Kunt u garanderen dat er in de toekomst geen kosten gemaakt hoeven te worden voor klimaat adaptieve maatregelen ten gevolgen van de nu geplande woningbouw en garandeert u ons dat er dan niet alsnog grote delen van het groen moeten worden afgegraven? Bent u bewust van het feit dat er geen integrale mobiliteitsvisie voor Rijswijk ligt? Dat er geen samenhang is tussen de bouwprojecten? Dat er geen structuurvisie is? En dat er in de toekomst dus mogelijk zeer dure infrastructurele aanpassingen moeten gebeuren? Als u voor dit bouwvolume stemt dan verwerpt u het planalternatief landschapspark Pasgeld. Een plan dat u nog niet hebt kunnen bespreken en beoordelen. Maar dat daadwerkelijk rekening houdt met alle bovengenoemde effecten.

Dat bovendien ook ruimte laat voor woningen met een positieve MKBA. En de meest kleine milieuimpact. Zie de oplegger MKBA. Gedoceerd en passend in en bij dit unieke gebied. Een plan wat niet de enorme risico's en kosten op de lange termijn voor de inwoners van Rijswijk met zich meebrengt. Hoge kosten die nu simpelweg vooruit geschoven worden. Leden van de raad, de vele niet beantwoorde vragen tonen aan dat een beslissing voor 1100 woningen in Pasgeld nu niet te verantwoorden is. De risico's zijn eenvoudigweg te groot, het behoud van groen is te belangrijk. Wij vragen u de Rijswijkse groendoelstelling niet te negeren maar juist serieus te nemen. Dat mogen wij als inwoners van Rijswijk van u verwachten. We willen dringend verzoeken om het raadsvoorstel niet aan te nemen of in ieder geval de beslissing hierover uit te stellen totdat de gevolgen volledig duidelijk zijn. Hartelijk dank namens natuurorganisaties, inwoners van Rijswijk, werkgroep Pasgeld en de vele duizenden die zich enorm zorgen maken over het verdwijnen van het open groen in Rijswijk. De voorzitter: Dank u wel. Zijn er vragen vanuit de raad aan de insprekers? Zie ik niet. Dan is dit agendapunt afgerond. 2. Vaststelling agenda De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 3, de vaststelling van de agenda. Als eerste zou ik willen voorstellen om het raadsvoorstel AZC toe te voegen aan de agenda als punt 10 na Pasgeld.

Vindt u dat goed? Dan gaan we dat zo doen. En het raadsvoorstel bestemmingsplan 't Haantje op verzoek van het college af te voeren. Bent u het daarmee eens? Dan houden we die te goed. Wethouder, met december of zo? Goed we proberen dat in december te doen dit jaar nog. Als u dan met de rest van de concepten instemt gaan we het zo doen. Is dat akkoord? Dan is dat de agenda.

VERSLAG RAADSVERGADERING 12 OKTOBER 2021 _______________________________________________________________________________________

3. Vragen van de raad De voorzitter: Dan zijn er vragen vanuit de raad. De voorzitter: De heer Cupedo wilde een vraag stellen inzake blauwe bouwhekken. De heer Cupedo (BVR): Enkele maanden geleden heeft Beter Voor Rijswijk na klachten van omwonenden gevraagd of de opdrachtgever van de renovatie in de muziekbuurt erop toeziet dat de blauwe hekken worden afgesloten om de veiligheid voor met name kinderen te verbeteren. Ze staan echter nog steeds open. De vraag is, wat heeft de wethouder gedaan om een eind te maken aan deze misstanden. En als u niets gedaan heeft waarom. Bent u bereid de opdrachtgever direct te wijzen op haar verantwoordelijkheden en dit te laten controleren door bouw- en woningtoezicht en handhaving? Zo niet, waarom niet? Dank u. De voorzitter: Oké kan de wethouder van dienst hier antwoord op geven? Mevrouw Besteman is dat. Wethouder Besteman: Ja voorzitter dat doe ik vanavond even. Dank voor de vragen aan Beter Voor Rijswijk. Kort na de start van het groot onderhoud is contact geweest met de uitvoerder van Rijswijk Wonen. Want over dat project hebben we het. En de afspraak is gemaakt dat buiten werktijden die hekken worden afgesloten. Onder werktijd is dat natuurlijk niet te doen. Dat zult u begrijpen. Naar aanleiding van de vragen die u had ingestuurd hebben we nog eens met Rijswijk Wonen contact gehad en ook die afspraken zijn opnieuw bevestigd.

Rijswijk Wonen vraagt ook aan inwoners om signalen van openstaande hekken te melden. Dus dat wil ik er graag even over zeggen vanavond voorzitter. De voorzitter: Meneer Cupedo, dit is het antwoord. De heer Cupedo (BVR): En we gaan het de komende periode even in de gaten houden. De voorzitter: Oké dan kunnen wij weer rustig verder. Ik sluit dit agendapunt af. 4. Raadsvoorstel Verordening Wet maatschappelijke ondersteuning Rijswijk 2022 (21 053) De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 5. Raadsvoorstel verordening wet maatschappelijke ondersteuning in Rijswijk. Wij dachten dat dit een hamerstuk was. Wenst iemand stemming of een stemverklaring? Niet. Dan is aldus besloten. 5. Raadsvoorstel zienswijze op het startdocument evaluatie GR GGD en Veilig Thuis Haaglanden 2021 (21-052) De voorzitter: Agendapunt 6, raadsvoorstel zienswijze op het startdocument evaluatie gemeenschappelijke regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden. Dat is een hele mond vol. Een

VERSLAG RAADSVERGADERING 12 OKTOBER 2021 _______________________________________________________________________________________

belangrijke gebeurtenis. Maar volgens mij breed gedeeld in de raad. Wil iemand stemverklaring of stemming? Niet? Dan is aldus besloten. 6. Raadsvoorstel Vaststellen bestemmingsplan Karel Doormanlaan 155-157 (21 056) De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 7, vaststellen bestemmingsplan Karel Doormanlaan. Is er behoefte aan een stemverklaring, stemming? Ja meneer Weterings. De heer Weterings (RB): Voorzitter geen stemming maar een hele korte vraag aan de wethouder als het mag. Een hele korte. In het forum was door mevrouw Niesen gevraagd omdat het terrein nu werd bezocht door ongenodigde gasten, kan de wethouder ons vertellen of die al inmiddels zijn vertrokken? De voorzitter: Het college. Wethouder Van de Laar: Naar aanleiding van de vragen is er contact opgenomen met de zowel de projectontwikkelaar als de politie die gekeken hebben naar wat is daar de situatie. En er zijn afspraken gemaakt dat er beter wordt dichtgemaakt daar waar het mogelijk toegankelijk is. En er wordt ook overwogen de brandweer maakt zo nu en dan gebruik van het pand om oefeningen te houden. Daar is ook van afgesproken dat zij het dicht achterlaten. En er wordt overwogen of er nog een Mobeye in het pand wordt geplaatst waardoor er opgemerkt wordt als er mensen het pand betreden. Bijvoorbeeld middenin de nacht. En dan kan er op af gegaan worden. Maar dat is nog niet.

Het is geen uitnodiging om nu massaal naar het pand te gaan. Maar en ik weet of er op dit moment mensen zijn voorzitter. De voorzitter: Meneer Weterings, u heeft een antwoord. Is dat voldoende? Dank u wel. Dank aan de wethouder voor zijn parate kennis. Mag ik voorstellen het raadsvoorstel unaniem aan te nemen? Ja dan is aldus besloten. 7. Vaststelling verslagen van 14 en 21 september 2021 De voorzitter: Gaan we naar agendapunt 8. De vaststelling van de verslagen van 14 en 21 september. Ik zie geen emoties in de raad. Kunnen we die conform vaststellen? Aldus besloten. 8. Raadsvoorstel Hoofdplanstructuur Pasgeld (21 061) De voorzitter: Dan gaan we nu naar het raadsvoorstel Pasgeld. Er zijn vast wel mensen die het woord willen voeren. De griffier heeft het even netjes in kaart gebracht. En komt tot de volgende volgorde in woordvoering. De heer Paredes, de heer Sleddering, de heer Weterings, de heer Veerman, de heer Van Enk, de heer Van der Meij, de heer Wit, mevrouw Mauer, mevrouw Van Nunen. Mevrouw De Man wilt u ook nog het woord? Dan voeg ik u toe. Zijn we compleet zo? Dan gaan we in deze volgorde dit dossier behandelen. Meneer Paredes, u bent de eerste.

VERSLAG RAADSVERGADERING 12 OKTOBER 2021 _______________________________________________________________________________________

De heer Paredes (BVR): Ja dank u wel voorzitter voor het woord. Het is ondertussen alweer vijftien jaar geleden dat de plannen zijn gemaakt voor RijswijkBuiten. Het lag in de planning om op de Pasgeldstrook fors te gaan bouwen. Langs De Vliet bijna 300 woningen en langs 't Haantje maar liefst 1100 woningen. Beter Voor Rijswijk is blij met de inbreng van de bewoners die ook vanavond weer van zich hebben laten horen. En de 4000 reacties op de petities. Mede daardoor en de inbreng vanuit de klankbordgroep is het plan behoorlijk veranderd. Een forse reductie van het aantal te bouwen woningen, veel groen blijft behouden en de door ons aangekaarte aanpassingen in de waterberging ten behoeve van de A4 zorgt voor het behoud van het slagenlandschap. Als je alles goed bekijkt dan vooral gebouwd op plekken waar vroeger kassen en bedrijfswoningen hebben gestaan. Die kassen werden vaak als stalling gebruikt en zagen er dus niet uit. Dus de combinatie groen dat wordt versterkt door de aanwezigheid van bestaande en nieuwe bebouwing. Veelal op de plek van de oude kassen. Ja daar kan Beter Voor Rijswijk zich goed in vinden. En sluit ook aan bij de vele aspecten die zijn benoemd in het plan van de bewoners die is vastgelegd in de planvariant. Het landschapspark Pasgeld. Dan nog even over de motie van D66. Beter Voor Rijswijk kan zich in principe wel vinden maar in een belangrijk deel.

Zeker als het gaat om de verbetering in het verkeer. Het lijkt ons wel logisch dat je bij de bouw altijd rekening houdt met de buren. Dus geen overlast. De fractie van Beter Voor Rijswijk zal dan D66 ook mee willen geven om de laatste zin zowel oost als west te benoemen. We horen graag van het college wat zij van deze motie vinden en dit is dan de inbreng in eerste termijn van Beter Voor Rijswijk. De heer Sleddering (VVD). Ja we hebben inderdaad na vijftien jaar zijn we nu toch een hele grote stap verder op weg naar het mooi maken van een gebied in Rijswijk waar woningen komen. En inderdaad veel minder dan we oorspronkelijk hadden gedacht. Maar we hebben wel een probleem in dit land. Ik wil het even iets hoger tillen dan het Rijswijkse niveau. Landelijk roepen we er moet gebouwd worden. 1 miljoen woningen moeten erbij komen. En we moeten bouwen, bouwen en nog eens bouwen. Kom je een bestuurslaag lager bij de provincies, dan zegt men ook jullie moeten meer bouwen. Jullie moeten meer bouwen. Maar de eerste beperkingen op het gebied komen al in zicht. Vervolgens ga je nog een niveau lager en kom je op de lokale omgeving. En dan begint de ellende pas goed. Want het algemeen belang voor mensen een goede woning bezorgen komt steeds verder weg te liggen. En hoe zwaarder de stem weegt van de gevestigde belangen op lokaal niveau, daar overheersen die belangen echt.

Overheersen de belangen van de bestaande bewoners. En die tellen zwaarder dan de belangen van toekomstige bewoners in dit land. Via actiegroepen, objectieve onderzoeken wordt met behulp van propaganda de publieke lokale opinie beïnvloed. En sommige partijen springen daar graag op in. Ook al hebben ze eerder ingestemd met de plannen. En we zien dat helaas in Rijswijk ook. Zeer tendentieuze berichten. Actieborden op plekken waar niet gebouwd zal worden met de leuzen erbij, hier wordt het alles volgebouwd. We zien foto's bij bepaalde programma's van het Wilhelminapark. Rijswijk verliest het groen. Het Wilhelminapark is helemaal geen issue hierin. Kortom, misleiding is nog een net woord. En na al deze ellende waarbij we participatie hebben gezien in werkelijk de slechtste vorm die je kunt voorstellen, waarin de participatie echt uit de hand gelopen is en dreigt te ontstaan naar het faciliteren van het nee. En daar zijn wij als VVD enorm tegen. Maar goed, we

VERSLAG RAADSVERGADERING 12 OKTOBER 2021 _______________________________________________________________________________________

hebben nu een plan. En een voorstel. En er is een MKBA, een maatschappelijke kostenbatenanalyse gedaan. Nou als we dan de beste uitslag nemen dan zouden we meer woningen gaan bouwen dan wat we nu voorstellen. Dat was ook de variant waarvoor de VVD zou kiezen als je naar MKBA ... Wie komt er het beste voor de gemeente uit? Dan kies je die variant. Het college kiest echter voor een variant met minder woningen. En we begrijpen dat ook wel. Bovendien is er een plan gemaakt wat onze waardering heeft. En die waardering wil ik ook zeker uitspreken naar de wethouder. Er is een prachtig plan gemaakt. Samen met de ambtenaren en samen met het bureau onder leiding van de heer Brugman is voortreffelijk werk gedaan. En men is bereid met heeft bereidheid gevonden bij de ontwikkelaar om zijn financieel rendement enorm terug te draaien. Dus kortom, iedereen heeft zijn uiterste best gedaan om tot een aantrekkelijk en verantwoord plan te komen. Dus de steun van de VVD heeft u voor dit plan. We hebben nog wel twee vragen. Ik wil het graag nog een keer van u zelf horen. Waarom kiest u nou eigenlijk niet voor de beste variant? Is dat een geste naar de insprekers? Oké, maar zeg dat dan. Maar het is eigenlijk de op één na beste oplossing. En natuurlijk een vraag die u van de VVD kunt verwachten. Hoe denkt het college het nu optredende verlies op de Grex te compenseren. We vragen daar steeds naar.

Wij gaan ervan uit dat de grondexploitatie van RijswijkBuiten op nul eindigt. En wij moeten hier helaas met dit plan wat op inleveren. En wij horen graag van het college hoe u dat gaat compenseren. De heer Weterings (RB): Ja Pasgeld, een bijzonder gebied. En ook heel bijzonder dat daar zoveel draagvlak is van de bewoners en omwonenden om het gebied zo te bouwen zoals het is. Het vervelende blijft toch dat twee derde van de grond is niet eens onze grond. Dat is gewoon verkocht. Heeft een ontwikkelaar Synchroon heeft dat gebied al jarenlang in zijn bezit. Jarenlang al ja de boot afgehouden vanwege de plofcirkel die daar was. En eigenlijk heel veel geduld gehad met de gemeente Rijswijk en ook heel niet er is ook niet vervelend geweest met rechtszaken of met schadeclaims. Ik begrijp wel dat natuurlijk het bouwen van natuur is ontzettend belangrijk, natuurparken, bossen. Het is ook een prachtig gebied. Daar heeft de ontwikkelaar zelf al een ja behoorlijke aanpassing in het plan zelf gedaan. Het college heeft een prachtige aanpassing gedaan in het plan voor minder huizen, meer groen. En wij hebben daarop Rijswijks Belang heeft daarop gelijk gevraagd van nou goed het gebied verder kan het ook ontwikkeld worden. En dan is niet onze intentie geweest om daar direct met woningbouw te komen. Maar wel de vraag van kunnen daar misschien parken worden uitgebreid, mooie bossen, mooie parken.

Diervriendelijk gebied. Ecologisch versterken waar kan. Dus er liggen daar ook heel veel kansen. Dus vandaar ook dat er een notitie is toegevoegd aan het hele proces. Waar ook het hele gebied van TNO ontwikkeld kan gaan worden. Want TNO staat op het punt om te vertrekken over een paar jaar. En laten daar wel met de intentie ingaan om het dan wel groen te behouden en daar ook weer geen huizen neer te zetten. De heer Veerman (D66): Ook wij zijn heel blij dat het plan is aangepast, ook door mede de inzet van participatie van burgers van Rijswijk. Die daar een aantal goede signalen hebben afgegeven om daar iets mee te doen. Als we kijken in hoeverre kunnen we de hoofdplanstructuur voor het hele gebied zo omschrijven dat het duidelijk is hoe dat wordt aangepast. Dat is toch wel een van

VERSLAG RAADSVERGADERING 12 OKTOBER 2021 _______________________________________________________________________________________

de dingen waar we mee zitten en die we ook tot uiting laten komen in deze motie die voorligt. Hoe kunnen we voor de rest de natuurwaardes van de biodiversiteit die geschetst wordt vanuit de rapportage van Tauw ook hierin meenemen. Hoe weten we dat na afloop van de bouw ook die maatregelen voor het behoud en verbeteren van de diversiteitswaardes zijn uitgevoerd en dat ze behouden blijven. In het voorstel wordt ook gesproken over een tunnel onder het spoor en over een brug over De Vliet heen om voor fietsers en wandelaars een duidelijke route te creëren in de parkloper. En eventueel ook zelfs een verbinding te maken met een mobihub zodat ook mensen met het openbaar vervoer makkelijk vanuit het gebied naar andere gebieden toe kunnen reizen. Dat zou natuurlijk mooi zijn. Zou dat een optie zijn in de fase en ook ingedacht kunnen worden in de hoofdplanstructuur? In het kader van de mobiliteit wordt gesproken over de Lange Kleiweg. We hebben dat ook de bewoners al hebben horen noemen en dat blijft toch wel een probleem. Hoe kunnen we die meer verkeersluw maken? En daarbij misschien de mogelijkheid verder te ontwikkelen van het hele gebied. Wat moeten we nu al doen om deze weg niet in de gedragingen terecht te laten komen van een snelle doorgangsroute. Waardoor iedereen daar zo 50 of harder gaat rijden.

Kunnen we de snelheid tijdens de bouw zo omlaag brengen dat mensen al wennen aan de 30-kilometerzone bijvoorbeeld? Of hoe kunnen we bij de eerdere ontwikkeling van Parkwijk stimuleren dat mensen gebruik gaan maken van Prinses Beatrixlaan en niet de Lange Kleiweg gaan gebruiken om naar het centrum van Rijswijk te gaan. Dat zijn nog enkele vragen die wij hebben. En de motie al ingediend. De heer Van Enk (CDA): Voorzitter ik kan me aansluiten bij veel wat door vorige sprekers is gezegd. Over de totstandkoming van het plan daar wil ik nog wel wat meer over zeggen. Het is denk ik heel erg bijzonder dat er zo lang bijna een jaar volgens mij een proces is gelopen in samenspraak met omwonenden en andere belanghebbenden en belangstellenden. Waar hier ook over gesproken is. En dat heeft de nodige tijd gekost. Het heeft natuurlijk ook het nodige geld gekost. Ik denk dat in deze omvang het ook nog niet eerder in Rijswijk heeft plaatsgevonden schat ik zo in. En ik vind dat een enorme goede poging van het college om wat we hierover beslissen met zoveel mogelijk draagvlak te laten gebeuren. Ik denk wel dat we hier kritisch ook naar terug moeten kijken of we het zo de volgende keer weer kunnen doen. Goede elementen vind ik dat we aan het begin van het proces duidelijk kaders hebben zien stellen door het college. En dat werd ook door een van de insprekers ja eigenlijk in negatieve zin genoemd.

Die zei ja het participatieproces werd al heel snel ingekaderd. We konden het niet overal over hebben. Er waren leden van de werkgroep of insprekers die graag ja over half Rijswijk hadden gesproken en over de totale effecten op het hele gebied. Maar dat is nou juist denk ik een voorwaarde geweest om vooraf helder te maken waarover wel inspraak mogelijk is en waarover niet. Juist om teleurstellingen achteraf te voorkomen. Ik ben het heel erg eens met de heel Sleddering als hij zijn bespiegeling heeft over het landelijke beleid om zoveel mogelijk huizen te bouwen. En hoe dat in de bestuurslagen naar beneden steeds lastiger wordt. Hij noemde naar het probleem van de belangen van bestaande bewoners en die van de anonieme woningzoekenden. Het is grappig dat dat onlangs in een artikel in De Correspondent uitgebreid ook beschreven is. En De Correspondent noem ik hier bewust omdat dat een onafhankelijk blad is wat links en rechts maar zeker ook links veelvuldig gelezen wordt. En deze schrijver noemt niet alleen dit probleem

VERSLAG RAADSVERGADERING 12 OKTOBER 2021 _______________________________________________________________________________________

waarvan hij zegt dat bestuurders dat wel degelijk moeten oplossen om de woningcrisis te lijf te gaan, hij zegt ook bijvoorbeeld dat vrije sector om daarin te bouwen dat dat de meeste kans op doorstroming heeft en dus ook per saldo veel meer mensen aan een woning helpt. Dat is hier ook een belangrijke constatering want als wij hier kiezen voor minder woningen als resultaat van de inspraak dan kan ik daar van harte mee instemmen namens mijn partij. Maar dan weten we ook dat dat die mindere woningen dat dat dure woningen moeten worden. Mooie dure woningen die al in die zin passen in het gebied. Maar laten we ons niet verkijken op de woningeffecten die dit kan opleveren door die doorstroming. Dat kan een heel rijtje van verhuizingen teweegbrengen. Ik citeer daarin dus de heer Jesse Frederik uit De Correspondent. Er is ook gesproken over inspraak en soms wat misleidende acties. Dat moet mij van het hart voorzitter. Er heeft meer dan een jaar lang een heel groot bord gestaan langs het slagenlandschap wat wij het slagenlandschap noemen, even voorbij herberg de Vlietzigt of boerderij Vlietzigt. En daar heb ik me ook aan gestoord. Als je daar op dat bord zet hier mag niet gebouwd worden terwijl dat ook nooit de bedoeling is geweest, ja dan vind ik dat het resultaat van 4000 handtekeningen daar wel behoorlijk onbetrouwbaar door wordt. Dus dat vind ik jammer.

En ik maak er alleen een kanttekening over. Over het besluit zelf wat we nu nemen kan ik alleen maar me aansluiten bij de waardering die al is uitgesproken over de wethouder. De voorzitter: Even een interruptie of niet. Nee u (griffie: een inspreker) krijgt van mij niet het woord. Ik dacht even een raadslid te zien op het eind. Maar dat is niet het geval. Meneer Van Enk ga verder. De heer Van Enk (CDA): De inspraak is nog niet afgelopen begrijp ik voorzitter. Ik wilde net zeggen dat ik me graag aansluit bij de waarderende woorden voor dit plan voor de wethouder die dit proces bestuurlijk heeft geleid. En het CDA zal van harte instemmen met dit resultaat. De heer Van der Meij (GBR): Voor ons ligt het raadsvoorstel hoofdplanstructuur Pasgeld wat deels en zo zie ik het dan maar een actualisatie inhoudt van het bestaande masterplan Rijswijk Zuid voor wat betreft het onderdeel Pasgeld West. En ik sluit aan bij eerdere sprekers die zeggen dat daar reeds eerder al toe besloten is om die locatie te ontwikkelen tot woningbouw. Daarvoor zijn ook destijds via de wet voorkeursrecht gemeente gronden verworven van de toenmalige tuinders in dat gebied. Met het oog om daar aan de woningbehoefte in dit deel van de regio invulling te kunnen geven. Wat niet tot het masterplan Rijswijk Zuid behoorde was de ontwikkeling van Pasgeld Oost.

Dat was ja tot voor kort een op zichzelf staande ontwikkeling. Deels gebaseerd op nog een de heer Weterings citeerde er ook naar een bestaande grondpositie van een vastgoedeigenaar die eind jaren '90 in aanloop naar de ontwikkeling van een stukje aan het Jaagpad daar gronden had verworven van de toenmalige kassenbouwer. GemeenteBelangen Rijswijk heeft gevraagd om ten aanzien van Pasgeld Oost integrale visie op te gaan stellen in samenspraak met de bewoners voor wat betreft een heel Pasgeld met een doorkijk naar de TNOlocatie. Omdat wij ook gemerkt hebben dat alleen maar discussiëren over Pasgeld Oost een tekort zal doen aan ja de ontwikkelpotentie en de kansen laat ik het positief formuleren die in dat gebied lagen. Mede ook ingegeven door het feit en dat laat ik ook maar even benoemd dat

VERSLAG RAADSVERGADERING 12 OKTOBER 2021 _______________________________________________________________________________________

onder leiding van toenmalige collegepartij GroenLinks er reeds een ontwikkelovereenkomst was afgesloten begin 2019, eind 2018 om in Pasgeld Oost 190 woningen te realiseren. Dat lag er dus al door het college voorbereid om door het nieuwe college verder uit te voeren. En ik wil toch ja wethouder Keus van GemeenteBelangen Rijswijk bedanken dat die namens de gemeente Rijswijk de handschoen heeft opgepakt om een participatietraject op te starten met heel veel geduld, met heel veel inspanning. Andere partijen citeerde er ook naar. Nog nooit vertoond in Rijswijk om het op deze manier aan te pakken. En ik ja ik kan alleen maar waardering uitspreken naar de wethouder en naar het college die hem daarin ondersteunde om zo'n zorgvuldig traject met elkaar te doorlopen. Voorzitter, het resultaat wat er nu ligt voor de ontwikkeling voor Pasgeld is in onze optiek een evenwichtig resultaat. Waarbij goed en evenwichtig belangen zijn afgewogen die in dat gebied gerealiseerd moeten worden. Ten aanzien van Pasgeld Oost edoch is dit pas een eerste stap. Want we hebben nog een heel publiekrechtelijk traject te doorlopen als het gaat om te komen tot een bestemmingsplan en tot uiteindelijk ook de nodige planuitwerking om te komen tot de omgevingsvergunningen.

En in dat verband wil ik graag het college meegeven om rekenschap te houden met het feit deels staat het ook verwoord in de motie van D66, elementen die naar voren zijn gekomen in de structuurvisie om die ook daadwerkelijk ja ruim in aanloop naar het bestemmingsplan ook ja goed uit te werken. Denk daarbij aan thema's als mobiliteit en de waterberging. Ik ben het met de insprekers eens dat in aanloop naar het bestemmingsplan van Pasgeld Oost duidelijk moet zijn hoe de waterbergingsopgave en de mobiliteitsopgave in dat deel van Rijswijk ingevuld gaat worden. We moeten werk maken van de automobiliteit en in dit verbad de automobiliteit beheersen in dat deel van Rijswijk. Maak werk actief werk van nieuwe mobiliteitsconcepten in dat deel van Rijswijk. De waterberging die nu nog gewaardeerd staat op een risico van vijftig procent eventjes in techniek moet naar nul procent teruggebracht worden in mijn optiek op het moment dat we daar gaan beginnen met de bouwontwikkeling van Pasgeld Oost. Die kennis is er, die tijd is er om het als zodanig ook uit te gaan werken. En ik vraag het college ook om dat ook als zodanig op te pakken. Al met al kunnen wij instemmen met het voorstel wat nu voorligt. Rekenschap houdend dat we nog een aantal publiekrechtelijke stappen hebben te nemen ten aanzien van Pasgeld Oost.

De heer Wit (GL): Voorzitter, het uitgangspunt van hoofdplanstructuur Pasgeld is huizen bouwen. Huizen bouwen in Pasgeld West en huizen bouwen in Pasgeld Oost. Net zoals de uitgangspunt bij nagenoeg alle ruimtelijke ontwikkeling in Rijswijk de afgelopen jaren. Havenkwartier, stadscentrum Bogaard. Maakt eigenlijk niet uit over welk gebiedsplan we het hebben gehad in deze raad. Het gaat altijd om het toevoegen van grote hoeveelheden woningen. En dat doet wat met je stad. Dat maakt dat we de groene ruimte nog meer zullen moeten koesteren. Vanavond besluiten we over al dan niet bouwen van woningen in een schaars groen gebied dat zich kenmerkt door een moerasachtig landschap. In de aanloop ernaartoe heeft niet alleen de politiek zich geroerd, er is ook een brede discussie ontstaan over het als maar verder blijven uitbreiden van de bebouwde omgeving. Want is het niet zo dat al die bewoners die de komende jaren in hun nieuwe huizen trekken zoeken naar een mogelijkheid om in de buurt van hun huis even het groen in te gaan? Als er iets duidelijk is geworden de afgelopen anderhalf jaar met de coronamaatregelen is dat we dit heel hard nodig hebben. En dan zou je verwachten dat wanneer

VERSLAG RAADSVERGADERING 12 OKTOBER 2021 _______________________________________________________________________________________

de gemeente opdracht geeft om te onderzoeken wat de baten maar zeker ook wat de lasten van al dit bouwen zijn dat je daarmee een gewogen afweging kan maken. Maar dat is helaas niet het geval. De baten ten aanzien van comfortabel wonen in het groen geeft een achterstand die je met groenvoorziening niet meer inloopt. En als je al die mensen vanuit andere wijken gebruik maken van dit groen niet meeneemt in de afweging, en de verkeersveiligheid, de luchtkwaliteit onder druk komen zonder effect te hebben op de uitkomst dan constateren wij dat dit plan nog niet volwassen is. Dat heeft te maken met het ontbrekende punt in de MKBA maar ook met de molensteen die Grex heeft. En waardoor Pasgeld Oost moet worden opgeofferd als buffer. En daar gaat het naar onze mening scheef. En daarom hebben wij samen met de Partij van de Arbeid een amendement ingediend waarin we verzoeken om Pasgeld Oost uit de besluitvorming te halen. In de komende maanden kan nog gekomen worden tot een beter uitgewerkt plan en een MKBA die een echte afweging maakt tussen alle maatschappelijke baten en lasten. Voor Pasgeld West blijft GroenLinks bij het standpunt dat een vorm van woningbouw daar kan. En de vraag is in welke vorm. En zoals we in het forum ook al hebben aangegeven de groene en blauwe uitgangspunten van deze wijk zullen zeer belangrijk zijn. Daar mogen geen concessies aan worden gedaan.

Natuurwaarden mogen er niet op achteruit gaan. De beeldkwaliteit zoals gepresenteerd dient te worden gehaald zodat de wijk ook echt een prettige wordt om te wonen. Voorzitter, Pasgeld en de inwoners van Rijswijk verdienen het om een blik op de toekomst te kunnen hebben. Een toekomst waarin groen in een sterk verstedelijkte omgeving steeds belangrijker zal worden. Waar een veilig plaats voor flora en fauna van cruciaal belang zijn. En dat is een geluid dat breed wordt gedragen. Buiten de werkgroep Pasgeld hebben ook natuurlijk Delfland, De Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging afdeling Den Haag en vierduizend ondertekenaars van de petitie zich hier hard voor gemaakt. Dat is een sterk geluid. Dat we de afgelopen op welk dossier dan ook hebben gehoord. Dat zou je niet moeten negeren. Als je met respect met je eigen inwoners om wil gaan. Wat GroenLinks betreft is het tijd om te luisteren en niet om door te drukken. Wij roepen het college daarom nu op om verder te denken dat korte termijn financiële belangen en te luisteren met de oren van de toekomstige generatie. Mevrouw Mauer (Wij): Rijswijk staat voor samen koers en richting geven aan een duurzame toekomst van onze stad. Op deze manier zorgen we ervoor dat het wonen in Rijswijk iets is om trots op te zijn en te blijven.

Veel Rijswijkers gaven bij ons aan dat zij de vele groenvoorzieningen die ons stad kent ontzettend op prijs stellen. Maar juist deze groenvoorzieningen staan onder druk. Wij. vindt dat we de groengebieden moeten behouden en we slim om moeten gaan met de bestaande bebouwde omgeving. En dat we de ruimte die daar is goed moeten benutten. Daarom is het van belang dat nieuwe woonvormen zoals collectief en creatief wonen meer moeten worden toegepast. Op deze manier wordt er anders omgegaan met de bestaande woonruimtes. Wij. Rijswijk heeft er eerder op aangedrongen dat er zowel een MKBA-analyse als een participatietraject zal plaatsvinden. En na veel discussie in de raad is het gelukt dit traject met bewoners, grondeigenaren en ontwikkelaars te doorlopen. We vinden het dan ook mooi om te zien dat de betrokkenheid bij dit project enorm groot is. We vinden het ook positief om te zien dat het gemeentebestuur eindelijk waarde lijkt te hechten aan participatietrajecten. Maar tegelijkertijd zien we ook dat er veel verbetering nodig is. We zijn dan ook van mening dat deze

VERSLAG RAADSVERGADERING 12 OKTOBER 2021 _______________________________________________________________________________________

trajecten ook in de toekomst plaats moeten vinden en dat we daarin de leringen van Pasgeld Oost moeten meenemen. We vinden het echter wel jammer dat het blijkbaar niet is gelukt om de betrokkenen dichter tot elkaar te brengen als het gaat om de uitkomst van het participatietraject. Wat Wij. betreft is het wel belangrijk om in het vervolgtraject de inbreng van de bewoners goed mee te nemen. Van een aantal participanten begrepen wij namelijk dat zij zich slechts oppervlakkig betrokken voelden. Waarbij hun inbreng weinig invloed leek te hebben. En onze vragen aan de wethouder zijn dan ook of de wethouder kan aangeven wat er nog ondernomen wordt om de inwoners te laten zien dat hun inbreng op waarde is gewogen en meegenomen wordt in de hoofdplanstructuur? En daarna zou ik ook graag van de wethouder willen weten hoe we omgaan met de inbreng van de participanten in het participatietraject. Want hoe voorkomen we dat we participeren om het participeren? Hoe geven we deze mensen een stem? Tot slot zijn wij benieuwd naar het vervolg van het Pasgeldtraject. De visie die voorligt bevat op de hoofdlijnen een aantal uitgangspunten zoals de blauwgroenzones. Historische en culturele waarden. En de vraag is hoe we dit concreet gaan maken.

Wat is het plan van de wethouder om deze waarde mee te nemen in de uitvoeringsplannen? En wanneer kunnen we deze plannen verwachten en kan de wethouder dan ook toezeggen dat de hiervoor genoemde plannen daadwerkelijk in de uitwerking van de beleidsstukken komen? Dit was mijn eerste termijn dank u wel. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Vooropgesteld de Partij van de Arbeid heeft veel waardering voor alle inzet. Ambtelijk met bijdragen van deskundigen, met betrokken inwoners en instanties. Om de verschillende invalshoeken aandacht te geven in het participatieproces. Maar ook voor alle duidelijkheid de Partij van de Arbeid is nooit voor het verbinden van dit gebied geweest aan de exploitatie, de opbrengst dus van RijswijkBuiten. Want dan gaan al gauw financiële motieven de hoofdrol spelen. En daar is dit gebied te uniek en ook te kwetsbaar voor. Met name Pasgeld Oost is eens stukje openbaar groen dat ingeklemd is tussen de bouwontwikkelingen in RijswijkBuiten, Parkrijk, het Havenkwartier en iets verderop de transformatie van de Bogaard. Voorzitter, er ligt nu een voorstel van het college dat voorziet in honderd vrijesectorwoningen en eigen grond in Pasgeld Oost. En ongeveer duizend woningen in het gebied tussen de Lange Kleiweg en het spoor. De Partij van de Arbeid neemt uiteraard ook verantwoordelijkheid voor de woningbouwopgave die ook Rijswijk heeft. Als onderdeel van de Randstad.

We zijn dan ook van mening dat Pasgeld West tussen Kleiweg en het spoor nogmaals daar een bijdrage aan kan leveren. Maar zoals ik in het forum ook zei, het onbebouwd laten van Oost Pasgeld Oost kan als ze een woonopgave oppakken in Pasgeld West en vooral als we ook de politieke wil hebben om het groen en de waterstructuur in Pasgeld Oost op waarde te taxeren nog anders uitpakken dan in het raadsvoorstel wordt voorgesteld in de verschillende varianten. De wethouder verwierp deze suggestie, een nieuwe variant dus in het forum. Voorzitter, de honderd vrijesectorwoningen in Pasgeld Oost zijn weliswaar opgenomen in een hoofdplanstructuur met nog veel hier naar verder in te vullen, maar we leggen toch al het aantal woningen hiermee al vast. En dat betekent ook dat er al een behoorlijke aantasting van het groenblauwe structuur van het gebied accepteren. Sociale woningbouw dus betaalbare bouw is weggedrukt in een onaantrekkelijke variant van meer woningen in het gebied. Integraal de integrale mobiliteitsvisie op Pasgeld en

VERSLAG RAADSVERGADERING 12 OKTOBER 2021 _______________________________________________________________________________________

omringende gebieden ontbreekt. D66 vraagt hier nu in een motie aandacht voor. Maar Partij van de Arbeid had dit graag samen in de hoofdplanstructuur uitgewerkt gezien. En dat is niet gebeurd. Een van de insprekers vroeg daar in het forum ook aandacht voor. Aan de voorkant dus van het proces. Zoals de heer Wit ook al zei van GroenLinks, Partij van de Arbeid vindt samen met voorgenoemde partij dat de MKBA niet zorgvuldig genoeg is uitgevoerd. Er blijven in de analyse te veel posten blanco. Niet ingevuld dus. Waardoor we geen goede eindbalans kunnen opmaken. Daarom dienen we dus ook met GroenLinks een amendement in om de beslissing over al dan niet bebouwen van dit gebied uit te stellen tot meer langetermijneffecten in kaart zijn gebracht. Ook in samenhang met de bouwplannen in aangrenzende wijken. Voorzitter, wat te denken van de inhoud van stukken als van Natuurlijk Delfland? Sommige vorige collega's spraken daar ook al over. Wat is de reactie van de wethouder op uitspraken dat dit voorstel over aantallen woningen zonder voorontwerp bestemmingsplan nu aan de gemeenteraad voorgelegd wordt? En wat te denken van de notitie over de huidige TNO-locatie? Niemand heeft het er nog gehad. Die waarschijnlijk in 2025 vrijkomt. Dit gebied is van minder grote natuurlijke waarde omdat er nu al gebouwen op staan.

Waarom heeft het college deze locatie binnen afzienbare tijd vrijkomt niet meegenomen in het raadsvoorstel? En dan uiteraard ook een opmerking nog over de petities. vierduizend petities die zijn ingediend, ingeleverd aan het college. Welke waarde hecht het college hieraan? Aan vierduizend ruim vierduizend begreep ik net petities die zijn ingediend. Mevrouw De Man (OR): Ja dank u wel voorzitter. Onafhankelijk Rijswijk zit een beetje tussen alle argumenten in. Aan de ene kant onderschrijven we de zorgen die de insprekers uitdrukken en nood voor behoud van groen. En we zeggen ook al heel erg vaak als we zo doorgaan wordt Rijswijk het nieuwe New York van Nederland en dat willen we niet. Tegelijkertijd zien we ook dat er flink is geminderd in het aantal woningen ten opzichte van de eerste plannen. En zien we ook de woningnood die niet alleen heerst in Rijswijk maar in heel Nederland. Echter, ik vrees dat we met deze plannen de woningnood in Rijswijk in ieder geval niet op gaan lossen. Simpelweg door het soort woningen wat er bijna zeker gaan komen. Het werd net al genoemd, minder woningen betekent een duurder segment woningen. Want anders kom je gewoon niet uit.

Is dat nu wel verstandig? En als we al gaan bouwen moeten we dan niet vol inzetten op woningen die de doorstroom op onze woningmarkt bevorderen? En ik vraag u nogmaals, waarom is er niet voor gekozen? Een ander belangrijk punt wat ons betreft is de doorstroom van het verkeer. Het college schittert in het gebrek aan integraal plannen kunnen maken als het aankomt op dergelijke dossiers. We bouwen hier eerst alles vol en gaan daarna eens nadenken over hoe het steeds groter wordende parkeerprobleem eens gaan aanpakken. Als we dat al doen want tot nu toe maken we alles alleen nog maar erger door autoluwe straten te introduceren, banen te verminderen op verschillende wegen, parkeerplekken te korten, eventuele OV-verbindingen niet mee te nemen in plannen en verder ook niet goed na te denken over andere alternatieven anders dan als we een auto hebben moeilijk maken komt er niemand wonen met een auto. Dit is een issue. Een groot issue. En dat levert ons nu al problemen op en dat zal ons nog meer problemen opleveren, niet alleen in Pasgeld maar in de gehele omgeving en eigenlijk in heel Rijswijk. Ik ben verdeeld over dit voorstel en ben erg benieuwd naar de reactie van de wethouder

VERSLAG RAADSVERGADERING 12 OKTOBER 2021 _______________________________________________________________________________________

op alle vragen en aangedragen punten. Wellicht kan de wethouder deze verdeeldheid dit keer wel wegnemen. De voorzitter: Goed, zijn er nog anderen die het woord willen voeren in deze eerste termijn? Dat is niet geval. Dan gaat het woord naar het college. Wethouder Keus. Wethouder Keus: En dank ook aan uw raad voor de inbreng in eerste termijn. Ik het doet me heel goed dat en ik had ook niet anders verwacht dat het gebied Pasgeld u een ieder zeer aan het hart gaat. En dat geldt natuurlijk voor mij en het college natuurlijk net zo. En dat brengt ook een hele grote verantwoordelijkheid met zich mee om de juiste keuzes te maken om Pasgeld ook een mooi gebied te laten zijn maar vooral ook klaar te maken ook voor de toekomst. En de afsluitende vraag vanuit de fractie van OR om de verdeeldheid om ja om daar wat aan te doen nou die uitdaging die neem ik aan. En ik hoop dat u na mijn eerste termijn inderdaad overtuigd bent om net als velen van uw andere collega's waar ik ook heel blij mee ben om steun te geven aan dit voorstel. Ik zal u ook vertellen hoe we tot dit voorstel zijn gekomen. Ja voorzitter, er zijn veel nou er zijn wat vragen er zijn veel vragen in het forum al gesteld. En ook beantwoord. En ik vind ook dat hier de goede discussie in dat opzicht zich ontwikkeld. Want het gaat inderdaad om al die grote opgaves die benoemd zijn, die herkend ook worden.