Jaarstukken 2023

Onderwijs 45

bijeenkomsten worden onder andere georganiseerd vanuit het educatiecentrum in de Natuurtuin, de kinderboerderij en het kindertuinencomplex. De energietransitie is een vast onderdeel in het programma van Helden van de Natuur. We hebben sinds 2023 een leerlijn energietransitie die op de scholen gepromoot wordt. De scholen kunnen de hele leerlijn of onderdelen ervan in hun lesprogramma opnemen. Ook komt de energietransitie terug in andere programma’s, zoals in dat van de Ontdekkers. Tussen Team Brede Impuls, De Ontdekkers, Expeditie Rijswijk en Helden van de Natuur bestaat een nauwe samenwerking. Al deze programma’s zijn gericht op kennismaking, verdieping, toeleiding naar bestaande activiteiten en verenigingen en borging. Jeugdparticipatie Bij het ontwikkelen van gemeentelijk beleid en de uitvoering daarvan, betrokken we ook in 2023 de jeugdigen; zij zijn tenslotte de volwassenen van de toekomst. Met de kinderrechtenambassadeurs van de basisscholen hebben we blijvende aandacht voor participatie en de rechten van kinderen. Het doel is om betrokkenheid van kinderen in maatschappelijke vraagstukken te creëren door hen gevraagd, maar ook ongevraagd advies te laten leveren aan het gemeentebestuur. De oudere jeugd betrekken we op beleidsthema’s en onderwerpen die hen aanspreken, maar ook waar we als gemeente graag over willen praten.

Het streven is om vanuit jongerenpanels de jeugdigen advies te vragen. De panels kunnen variëren qua samenstelling afhankelijk van de adviesvraag. Speaking Minds Methodiek Bij de Speaking Minds methodiek betrekken we (praktisch) opgeleide jeugdigen meer bij het gemeentelijk beleid. Zij adviseren vanuit hun rol en perspectief de gemeente over een specifieke beleidsvraag. De jeugdigen presenteren vervolgens hun ideeën aan de wethouder. Om deze jeugdigen hierin te begeleiden hebben we twee coaches opgeleid met de SpeakingMinds methodiek. Deze coaches gebruiken hun opgedane kennis om ook andere thema’s via deze methodiek samen met de jeugdigen uit te werken. Maatschappelijke Diensttijd (MDT) MDT is een programma voor jeugdigen van 14 tot en met 27 jaar. Het is een kans om hun talenten te ontdekken, van betekenis te zijn, nieuwe mensen te ontmoeten en keuzes te maken voor de toekomst. Binnen dit programma staat maatschappelijke impact voorop en daarbij zijn drie kernbegrippen van belang: iets doen voor een ander en/of de samenleving, talentontwikkeling en elkaar ontmoeten. In Rijswijk doen we mee aan twee MDT projecten; “The Real Social” en “Follow Your Dreams”. The Real Social The Real Social: is een project voor alle jeugdigen in Rijswijk tussen de 14 en 27 jaar. Jeugdigen voeren, op basis van hun interesses en talenten, uiteenlopende activiteiten van maatschappelijke waarde uit.

Zo helpen ze bijvoorbeeld bij het uitvoeren van sportieve en culturele activiteiten voor kinderen, jongeren en senioren in de buurt. De jeugdigen worden gekoppeld aan een teamcoach. Samen bekijken zij wat de jeugdige graag wil doen en met welke activiteiten zij willen meelopen. De teamcoach begeleidt de jeugdigen en biedt workshops gericht op talentenontwikkeling aan. Deelname duurt zes maanden (totaal 100 uur). Na afloop ontvangt de jeugdige een certificaat van deelname. Follow Your Dreams

Onderwijs 46

De doelgroep van Follow Your Dreams zijn jeugdigen tussen de 18 en 30 jaar zonder werk en/of startkwalificatie. Deelname aan het project duurt 20 weken (320 uur). De jeugdige wordt intensief begeleidt en gaat 16 uur per week aan de slag met een gevarieerd programma. Het programma bestaat uit deelname aan maatschappelijke activiteiten en werkervaringsplekken. Het doel is om 70% van de deelnemers naar werk of een opleiding te begeleiden. Na afloop krijgen de deelnemers een MDT-certificaat.

Wat heeft het gekost? Exploitatie (bedragen x € 1.000) Onderwijs 4010 Huisvesting scholen Saldo 4030 Lokaal onderwijsbeleid Saldo 6500 Kinderopvang Saldo Programmatotalen

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Saldo

Realisatie 2022

Primitief 2023

3.623 103 -3.520 4.459 2.660 -1.799 351 9 -342 8.432 2.772 -5.660

3.950 45 -3.905 2.331 256 -2.075 774 -774 7.054 300 -6.754

Gewijzigde Afwijking Realisatie raming (+ = 2023 2023 voordeel) 4.124 3.795 328 90 35 -55 -4.033 -3.760 274 2.379 4.976 -2.597 256 2.791 2.535 -2.123 -2.185 -62 524 394 129 -524 7.026 346 -6.680

-394 9.165 2.826 -6.339

129 -2.139 2.480 341

Het verschil tussen de begroting (na wijziging) en het werkelijke saldo van baten en lasten is € 341.000 voordelig. De belangrijkste afwijkingen zijn de volgende: 4010 Huisvesting scholen Lasten voordeel € 328.000 De geraamde kapitaallasten voor de nieuwbouw van een schoolgebouw zijn lager gerealiseerd doordat in eerste instantie de nieuwbouw gepland stond in 2023. Deze investering is nog niet opgeleverd in het boekjaar waardoor het kapitaliseren door zal schuiven en dit een voordeel oplevert in het boekjaar. 4030 Lokaal onderwijsbeleid Lasten nadeel € 2.597.000 Baten voordeel € 2.535.000 Voorheen kon het onderscheid tussen jeugd -en leerlingenvervoer niet goed worden gemaakt doordat vervoerders kinderen zowel vervoeren naar school als naar jeugdzorginstellingen. In de loop van 2023 hebben we het factureren en boeken van vervoerskosten geprofessionaliseerd, de splitsing tussen deze twee categorieën vervoer is nu goed te maken. De raming in de begroting was nog gemaakt vanuit de vervuilde informatie. De kosten voor het leerlingen vervoer zijn daarmee ten opzichte van de begroting hoger. Hiernaast zien we in het schooljaar 2023/2024 dat het aantal leerlingen met leerlingenvervoer is opgelopen. Deze stijging was bij het opmaken van het 2e halfjaarrapportage, rond de start van het nieuwe schooljaar, nog niet inzichtelijk.

De post onderwijsachterstandbeleid verloopt altijd budgettair neutraal; aan eind van jaar worden de daadwerkelijke uitgaven ook als inkomsten opgenomen (vanuit Spec. rijksuitkering onderwijsachterstandenbeleid waar de jaarlijkse inkomsten staan en eventueel aangevuld vanuit de voorziening onderwijsachterstanden beleid).

Onderwijs 47

De post NPO-gelden verloopt altijd budgettair neutraal; aan eind van jaar worden de daadwerkelijke uitgaven ook als inkomsten opgenomen (vanuit NPO-gelden waar de jaarlijkse inkomsten staan en eventueel aangevuld vanuit de voorziening NPO-gelden). 6500 Kinderopvang Lasten voordeel € 129.000 De kosten peuteropvang betreft een open-einde-regeling. Het begrote bedrag is mede daardoor ruim. De afgelopen jaren is wel al te zien dat de kosten omhoog gaan. Dat heeft te maken het feit dat de leeftijdsgrens waarop gebruik kan worden gemaakt van de peuteropvang verlaagd is van 2 ½ naar 2 jaar en dat er meer peuters die in aanmerking komen voor de tegemoetkoming peuteropvang, de peuteropvang bezoeken. De kinderopvang op basis van sociaal-medische indicatie betreft een open-einde-regeling. Het begrote bedrag is mede daardoor ruim. Investeringen

Investering (bedrag x € 1.000) Haalbaarh.onderz. nieuwbouw/renovatie de akker/GSR Haalbaarheidsonderz. nieuwe school Plaspoelpolder Haalbaarheidsonderz.disloc.de Piramide in Pasgeld Haalbaarheidsonderzoek uitbreiding de Melodie Herbouw 4 lokalen Steenvoordeschool na brand Meerkosten ENG de Akker Meerkosten ENG Steenvoordeschool Nieuwbouw school Pasgeld

Begr.Lasten Werk.Lasten 25

25

25

25

25

25

25

25

786 286 228

379

8.592 Permanente huisvesting basissch.Kronenburgh Revitalisatie voormalige J.H. Snijdersschool Tijdelijke huisvesting Kindcentrum Buitenrijck Uitbr. 1e inrichting olp/meubilair IKC Buitenrijck Uitbr. 1e inrichting olp/ meubilair Rehobothschool Uitbr.1e inr.olp/ meubilair Montessorisch.Parkrijk Uitbreiding basisschool de Melodie Uitbreiding basisschool de Piramide Verv.nieuwbouw de Akker en GSR (incl.gym.lok.) Vervangende nieuwbouw Steenvoordesch(incl.gym.lok) Eindtotaal

Saldo lasten Begr.Baten Werk.Baten

407 286 228 8.592

82

83

1.470

1.472

-1

380

1

379

26

26

161

13

161 1.247 1.452

10.627

10.627 678 2.677

178

178

178

147

161 1.247 1.452

13.840 39.437

178

13.162 36.761

Onderwijs 48

Saldo baten

Sport, Cultuur en Recreatie Wat wilden we bereiken? Visie op het programma Cultuur Het gemeentelijk cultuurbeleid is opgenomen in de Cultuurvisie 2016-2030 ‘Rijswijk vrij gedacht’. Cultuur heeft waarde voor Rijswijk en haar inwoners. Het maken of beleven verruimt het gezichtsveld en draagt bij aan ontwikkeling. Wij hechten waarde aan een breed cultureel aanbod in onze gemeente. Naast de waarde van cultuur op zich, gaat het juist ook om de bijdrage van cultuur aan de Rijswijkse samenleving. De ambitie is om kunst en cultuur als een verbindende kracht in te zetten voor de samenleving en economie van Rijswijk. Cultuur biedt inwoners de gelegenheid tot ontmoeting en meedoen. En het zorgt voor binding met de omgeving en elkaar. Omdat het bijdraagt aan het welbevinden willen wij graag dat meer inwoners gebruik (kunnen) maken van culturele voorzieningen. Wij hechten aan een laagdrempelig en toegankelijk aanbod. Ten aanzien van cultuur zijn er ook een aantal wetten voor de gemeente van belang. Die hebben verband met het bibliotheekwerk, de lokale omroep en behoud en beheer van cultureel erfgoed. Sport Sport heeft van oudsher een sociaal maatschappelijke functie. Sport brengt niet alleen plezier en gezondheid, het brengt ook mensen bij elkaar, helpt talenten ontwikkelen, zorgt voor sociale cohesie, biedt een platform voor vrijwilligerswerk en zorgt voor veiligheid in buurten.

Deze maatschappelijke functies maken dat sport gewild én kansrijk is voor het realiseren van maatschappelijk verantwoord beleid. De afgelopen jaren zijn de rollen en verantwoordelijkheden van de gemeente in de maatschappelijke ondersteuning, de zorg voor jeugd en de participatie van kwetsbare inwoners, sterk veranderd. De gemeente zet met een continuering van de nota Sport en Bewegen, het lokaal sport- en preventieakkoord en de uitvoeringsagenda Gezondheid – Sport – Preventie in op het vergroten van de deelname van kwetsbare mensen aan de samenleving en de bestrijding van eenzaamheid. We leggen hierbij de nadruk op eigen verantwoordelijkheid, het gebruikmaken van het sociale netwerk, op preventie en op zoveel mogelijk voorkomen in plaats van genezen. De uitvoeringsagenda Gezondheid – Sport – Preventie vormt de basis om de doelstellingen te bereiken. Sport wordt niet gezien als een doel op zich, maar als een middel om maatschappelijke doelen zoals sociale cohesie en een gezonde leefstijl te bereiken. Bijzondere aandacht krijgt de duurzaamheid bij de vervanging van sportvelden en onderhoud en pragmatische invulling van de binnensport accommodaties.

Doelstellingen Cultuur De Cultuurvisie gaat uit van de volgende zes beleidspijlers, die samen met onze partners verder worden ingevuld met acties: • Clustering en samenhang: Door het stimuleren van afstemming en samenwerking worden krachten meer gebundeld en samenhang gecreëerd. Ook het clusteren van activiteiten en voorzieningen draagt naast een betere benutting bij aan zichtbaarheid. • Creatieve vrijheid in de openbare ruimte en ruimte voor cultuurbeoefening: Het bieden van ruimte aan nieuwe en tijdelijke initiatieven.

Sport, Cultuur en Recreatie 49

• Aanbod voor jeugd en jongeren: Het aansluiten van het aanbod op de behoeften van jeugd en jongeren. • Cultuureducatie: Het stimuleren van kunst- en cultuureducatie, met name voor jeugd en jongeren, om bij te dragen aan hun brede vorming en de creativiteit van de samenleving. Het gaat zowel om binnenschools cultuuronderwijs als een toegankelijk aanbod in de vrije tijd. • Ouderen en cultuur: Het benutten van het potentieel van vitale ouderen en het bereiken van kwetsbare ouderen om bij te dragen aan hun betrokkenheid bij en in de samenleving. • Cultureel en historisch erfgoed en architectuur: Het bekend en meer zichtbaar maken van het lokale erfgoed bij de inwoners van de gemeente en de regio. Sport Het stimuleren van de Rijswijkse bevolking tot deelname aan sport, door het in standhouden van een breed aanbod. Hierdoor willen we een brede ontwikkeling bevorderen, sociale cohesie versterken, onderling respect vergroten en een gezonde leefstijl stimuleren. Er wordt met name ingezet op de breedtesport. De verbinding tussen gezondheid, sport en preventie wordt door de verschillende akkoorden (sport- en preventieakkoord) verder geïntensiveerd en geoptimaliseerd. De verschillende uitgangspunten zijn, in samenwerking met partners uit Rijswijk op het terrein van sport en gezondheid, vertaald in een gezamenlijke uitvoeringsagenda Gezondheid – Sport –Preventie (2020-2023).

De belangrijkste thema’s hierbij zijn: 1. Iedereen mag meedoen - inclusief sporten en bewegen; 2. bewegen in de buitenruimte; 3. vitale aanbieders - maatschappelijke verenigingen toekomstbestendig; 4. positieve sportcultuur - leuk, veilig, eerlijk en zorgeloos sporten en bewegen; 5. van jongs af aan vaardig in bewegen – jeugd meer laten bewegen en sporten; 6. rookvrije generatie; 7. gezond gedrag.

Wat hebben we er voor gedaan? Cultuur Samen met onze partners hebben we uitvoering gegeven aan de gemeentelijke cultuurvisie. Door culturele voorzieningen te ondersteunen met subsidies hebben onze inwoners het hele jaar door van een veelzijdig kunst- en cultuuraanbod kunnen genieten. In 2023 ontvingen - op grond van de Algemene subsidieverordening Rijswijk 2020 (Asv)- in totaal 17 culturele instellingen structurele subsidiëring. Het gaat hier om zowel professionele als amateurkunstorganisaties. Daarnaast hebben we 23 incidentele subsidies verleend, hier ging het in 17 gevallen om een tegemoetkoming in de stijgende kosten waar culturele organisaties, net als anderen, het afgelopen jaar veel last van hadden. Met de inzet van de bestemmingsreserve cultuur konden we hier een bescheiden tegemoetkoming in bieden. Deze reserve is vervolgens komen te vervallen. Om de kwaliteit van cultuureducatie in het onderwijs verder te versterken, is de landelijke regeling Cultuureducatie met Kwaliteit opgesteld. Zo werkten Trias Centrum voor de Kunsten en de Bibliotheek aan de Vliet in 2023 samen met 16 deelnemende Rijswijkse basisscholen. Half juli opende de Bibliotheek aan de Vliet haar vestiging in het Huis van de stad. Deze werd in het najaar volledig operationeel. De nieuwe locatie werd meteen goed bezocht. De bibliotheek geeft ook uitvoering aan het Informatiepunt Digitale Overheid.

Met ingang van 2023 nam de gemeente de financieringsrol en regie van de Koninklijke Bibliotheek over. Wij vroegen een eenmalige specifieke uitkering lokale bibliotheekvoorzieningen aan. Hiermee konden we de bemande openingstijden van de bibliotheekvestiging tot en met 2025 met 10 uren per week verruimen. Deze uitkering werd in september toegekend. Met het innovatiebudget kunst en cultuur, waar de raad in juli mee instemde, konden we een nieuwe activiteit ondersteunen: TheaterCinema. Dit is een samenwerking van de Rijswijkse Schouwburg, de Bibliotheek aan de Vliet en Theater Ludens uit Voorburg. Met ingang van het seizoen

Sport, Cultuur en Recreatie 50

2023-2024 maken zij onder één naam een breed filmprogramma, met hierop aansluitende activiteiten. Toegankelijk voor onze inwoners en die van de buurgemeente. In 2023 deden we voor het eerst sinds een aantal jaar weer mee aan de Open Monumentendag. Dit om het lokale erfgoed bekender te maken bij de inwoners van Rijswijk, Ook de erfgoedtentoonstellingen, zoals van de Hoornbrug, van Museum Rijswijk en de open dagen van Museum Bescherming Bevolking droegen bij aan dit doel. In afwachting van mogelijke aanwijzing tot rijksmonument, hebben we voor Museum Bescherming Bevolking in 2023 voorbereidingen getroffen voor het geplande groot onderhoud. Het Cultuurcafé, een netwerkmogelijkheid voor het culturele veld, hebben we in 2023 nieuw leven in geblazen. Het Cultuurcafé is twee keer georganiseerd door de partners van de Kracht van Rijswijk. Dit kwam voort uit ons halfjaarlijks overleg voor het stimuleren van samenwerking. Voor kunst in de openbare ruimte stelde de raad begin 2023 de wijzigingsverordening Percentageregeling 2008 vast. Naast nieuwe kunstopdrachten werd hiermee ook de herplaatsing van bestaande kunstwerken financieel mogelijk met de bestemmingsreserve ‘Realisatie kunst in de openbare ruimte’. Ook zijn er voorbereidingen getroffen voor het realiseren van een kunstwerk bij het IKC Montessori Parkrijk.

Evenementen In maart 2023 werd de Kadernota voor evenementen in de openbare ruimte vastgesteld. Hiermee konden wij verder invulling gaan geven aan het evenementenbeleid. In dit beleid hebben we vastgelegd dat we ondersteunen en faciliteren en een uitgestoken hand bieden aan organisatoren. Voor stadsbrede evenementen hebben we aanvullende subsidievoorwaarden opgesteld. Zo wordt het mogelijk om grotere evenementen met een lokaal karakter te subsidiëren en deze evenementen aan te laten sluiten bij de waardes van de stad. De Stichting Strandwalfestival heeft gebruik gemaakt van een stadsbrede subsidie en een groot meerdaags festival georganiseerd. Hier kregen verenigingen alle ruimte om zich op diverse wijze te profileren. Van een strandwalmarkt tot diverse podia, waaronder een cultuurpodium in samenwerking met de Kracht van Rijswijk, en een lampionnenoptocht werd iedereen in Rijswijk betrokken. Na enkele jaren van afwezigheid is er in 2023 ook weer een avondvierdaagse georganiseerd rondom diverse parels in Rijswijk. Veel mensen hebben genoten van dit vierdaagse wandelevenement voor jong en oud. Na een motie van de raad heeft de gemeente zelf de Sinterklaasintocht georganiseerd. Een groot feest door heel Rijswijk, vanaf de haven tot in de Bogaard. Met op verschillende podia in de stad een mooi programma en – ondanks het slechte weer- veel kinderen langs de route in afwachting van de Sint.

In 2023 is de UITagenda gelanceerd. Deze agenda toont zoveel mogelijk evenementen in Rijswijk, om actief aan deel te nemen of te beleven. Op de agenda staan evenementen op het gebied van cultuur, recreatie en ontspanning en sport en bewegen. Ook werden vanuit de stad veel wijkgebonden festiviteiten georganiseerd. Zo zijn er door heel Rijswijk veel Halloweenfestiviteiten gehouden. Ook Koningsdag werd door de hele stad georganiseerd, de gemeente heeft met subsidies bijgedragen. Sport en recreatie In 2023 hebben we de uitvoeringsagenda gezondheid-sport-preventie verder uitgevoerd. Daarnaast nemen wij sinds februari 2023 actief deel aan de Brede SPUK-regeling (specifieke uitkering). Deze Brede SPUK-regeling is een regeling die gemeenten in de periode 2023-2026 kunnen inzetten voor het bevorderen van gezondheid, sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis. Deze specifieke uitkering wordt verstrekt aan activiteiten voor de ambities en doelen uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Hoofdlijnen Sportakkoord II.

Sport, Cultuur en Recreatie 51

De SPUK richt zich op drie thema’s: 1. Sport, Bewegen en Cultuur; 2. Gezondheid en Sociale Basis; 3. Ondersteunende Middelen. Voor Rijswijk betekent dit een verdere verdieping en verbinding tussen gezondheid, preventie en sport. Het ge-herijkte Sportakkoord II is een belangrijk onderdeel van de Brede SPUK. Dit nieuwe sportakkoord heeft een achttal (verplichte) thema’s: 1. Iedereen kan/mag meedoen/ inclusie en diversiteit; 2. Bewegen in de buitenruimte; 3. Vitale sportaanbieders; 4. Positieve sportcultuur/ sociaal veilige sport; 5. Van jongs af aan in beweging/ vaardig in bewegen; 6. Fundament op orde (nieuw); 7. Een groter bereik (nieuw); 8. Meer zichtbare betekenis (nieuw). In 2023 hebben we het volgende voor de Rijswijkse sport uit kunnen voeren: Iedereen kan/mag meedoen/inclusie en diversiteit De beweegmakelaar staat klaar voor alle inwoners van Rijswijk met een verstandelijke, lichamelijke, zintuigelijke beperking, autisme of een chronische aandoening. De rol van de beweegmakelaar is in 2023 uitgebreid naar de doelgroepen senioren, inwoners met een lage sociaal-economische status en inwoners met overgewicht. De beweegmakelaar heeft in 2023 in totaal 90 inwoners geholpen bij het vinden van passende sport- en beweegactiviteiten.

Naast de kerntaken heeft de beweegmakelaar ook aanvullende taken uitgevoerd en onder ander een bijdrage geleverd aan de Parkinson Games, de regionale G-sportdag in Den Haag, Impulsproject Autisport en een promotiestand op het Strandwalfestival waar 5 nieuwe sportvragen uit voortgekomen zijn. Het programma Klas op Wielen is in 2023 op totaal 15 scholen uitgerold. Tijdens deze combi-les sporten leerlingen in een rolstoel en gaan zij in gesprek met een ervaren rolstoelgebruiker over leven en vooral sporten met een rolstoel. Bewegen in de buitenruimte De wandel- en hardlooproutes en de QR-fit paaltjes zijn verder gepromoot. Daarnaast is in april 2023 de nieuwe skatebaan aan de Treubstraat geopend. Deze wordt veelvuldig gebruikt en is een groot succes. In RijswijkBuiten is in mei 2023 een Krajicek Playground met de naam ’t Krijntje geopend. Dit is een multifunctioneel sportveld met een tennis- en voetbalbelijning. Er zijn twee grote en vier kleine voetbaldoelen. Op het naastgelegen basketbalveld kan 3x3 basketbal worden gespeeld. De basket is in hoogte verstelbaar, zodat het basketbalveld toegankelijk is voor jong én oud, klein en groot. Ook mensen in een rolstoel kunnen meespelen. Al vanaf de start is ’t Krijnte heel succesvol en voorziet het duidelijk in een behoefte. In de tweede helft van 2023 zijn hier 36 activiteiten georganiseerd met in totaal 642 deelnemende kinderen.

Herstructurering Sportpark Elsenburg Zaterdag 30 september 2023 was de officiële opening van het vernieuwde Sportpark Elsenburg. Op dit sportpark zijn een extra hockeyveld, een nieuwe wielrenbaan, een nieuwe MTB-baan en een nieuwe BMX-baan aangelegd. Hiermee is fase 1 afgerond en huisvest het vernieuwde sportpark vier Olympische sporten: hockey, mountainbike, BMX en wielrennen. In april 2023 heeft de raad een krediet beschikbaar gesteld voor het realiseren van een Multi Functionele Accommodatie op Sportpark Elsenburg. Naast de drie sportverenigingen worden ook een kinderdagopvang, buitenschoolse opvang, fysiotherapeut en podoloog gehuisvest.

Sport, Cultuur en Recreatie 52

Vitale sportaanbieders Met de inzet van extra verenigingsondersteuning hebben we in 2023 een flink aantal verenigingen begeleid. Onze inzet zat met name op strategisch beleid, het werven van vrijwilligers, leden en sponsors en het rookvrij maken van sportparken.Naast deze verenigingsondersteuning hebben we ook actief ingezet op clubkadercoaching, om het sportieve kader te versterken dan wel uit te breiden. Van jongs af aan vaardig in bewegen We hebben actief sportactiviteiten aangeboden om een gezondere leefstijl van de jeugd te bevorderen: 1. Cruyff Court: 2 middagen per week. In totaal 80 activiteiten en 1280 deelnemende kinderen; 2. Sportmix: 3x per week in BS Muziekbuurt en De Altis In totaal 117 activiteiten en 2223 deelnemende kinderen; 3. Sport in de Wijk: 2 avonden per week in gymzaal ’t Kristal. In totaal 77 activiteiten en 750 deelnemende jongeren 18+. Gezond gedrag Met Happy Fit motiveren, inspireren en activeren wij alle Rijswijkse inwoners naar een gezonde(re) lleefstijl in een zo optimaal sociale, prettige en veilige omgeving. Samen met de verschillende partners hebben we activiteiten ontwikkeld, zoals:boksen, tennis, bootcamp, yoga, surfen, superchef, pump, aquavaria, mindfulness, hardlopen, zumba, wandelen, Tai Chi May en spinning. Zo konden alle Rijswijkers deelnemen aan een gevarieerd aanbod en er een gezondere leefstijl op nahouden.

Groei Rijswijk en meer behoefte aan maatschappelijke (sport)voorzieningen De Rijswijkse bevolking groeit en dat vraagt ook om meer faciliteiten. Om hier invulling aan te geven realiseren we onder andere een sportzaal bij de nieuwbouw van de Steenvoordeschool. Daarnaast is bij voetbalvereniging Semper Altius een tweede kunstgrasveld aangelegd en is het hoofdveld van KRSV Vredenburch optimaal gerenoveerd. In het najaar van 2023 zijn wij ook gestart met een onderzoek naar de ruimte voor buitensport.

Wat heeft het gekost? Exploitatie (bedragen x € 1.000) Sport, Cultuur en Recreatie 5100 Openbaar bibliotheekwerk Saldo 5300 Sport Saldo 5400 Kunst en cultuur Saldo 5410 Cultureel erfgoed Saldo 5800 Speeltuinwerk Saldo Programmatotalen

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Saldo

Gewijzigde Afwijking Realisatie raming (+ = 2023 2023 voordeel) 1.561 1.486 75 113 54 -59 -1.448 -1.432 16 4.950 4.818 132 2.385 2.361 -24 -2.565 -2.457 108 2.947 2.525 423

Realisatie 2022

Primitief 2023

1.448

1.488

-1.448 3.711 1.715 -1.996 2.635

-1.488 4.352 1.491 -2.861 2.848

-2.635 1.035 27 -1.007 622

-2.848 1.086 18 -1.068 715

-2.947 1.637 18 -1.619 674

-2.525 1.647 -1.647 592

423 -10 -18 -28 81

-622 9.450 1.742 -7.708

-715 10.488 1.509 -8.979

-674 11.769 2.516 -9.253

-592 11.068 2.415 -8.653

81 701 -101 600

Sport, Cultuur en Recreatie 53

Het verschil tussen de begroting (na wijziging) en het werkelijke saldo van baten en lasten is € 600.000 voordelig. De belangrijkste afwijkingen zijn de volgende: 5300 Sport Lasten voordeel € 132.000 Tijdens het samenstellen van de begroting 2023 wordt op basis van de verwachte salarislasten de doorbelasting berekend voor de directe salarislasten vanuit de overhead naar de beleidsproducten. In de realisatie is de doorbelasting voor dit beleidsproduct lager dan geraamd. Hierdoor wordt een lasten voordeel veroorzaakt op het betreffende beleidsproduct. 5400 Kunst en Cultuur Lasten voordeel € 423.000 Dit is grotendeels te verklaren door het in 2023, op basis van de Algemene subsidieverordening Rijswijk 2020 (Asv), lager vaststellen van subsidies aan de Rijswijkse Schouwburg. Hierdoor was sprake van het gedeeltelijk terugvorderen van verleende subsidies. In het bijzonder gaat het om de vaststelling van de subsidie voor het seizoen 2021-2022 en de incidentele subsidie overbruggingssteun coronacrisis 2021-2022. In dat seizoen heeft de schouwburg namelijk ook veel steun ontvangen uit de landelijke NOW en TVL regelingen in het kader van de coronacrisis.

Sport, Cultuur en Recreatie 54

Investeringen

Investering (bedrag x € 1.000) Div. investeringen voortvl. MJOP sportparken 2023 Herstructurering sportpark Elsenburg Lichte toplaagrenovatie veld 110 Multifunctionele accommodatie Sportpark Elsenburg Ombouw veld 302 Hoekpolder naar kunstgras Overlagen asfaltverharding Sportpark Irene Ren./verv.terreinafrastering sportpark Hoekpolder Renovatie beachveld Vredenburch Renovatie terrein en beachveld 405 Sp.Vredenburch Renovatie toplaag veld 111 Sp.Irene+ballenvangers Restauratie tuinderschoorsteen Hof van Sion Sportcomplex Burgemeester Elsenlaan Toplaagrenocatie veld 106 Prinses Irene Toplaagrenovatie veld 107 Prinses Irene Toplaagrenovatie veld 114 sportpark Prinses Irene Toplaagrenovatie veld 303 Hoekpolder Toplaagrenovatie veld 306 Hoekpolder Toplaagrenovatie veld 401 Sportpark Vredenburch Toplaagrenovatie veld 403 Vredenburch Toplaagrenovatie veld 404 Vredenburch Toplaagrenovaties sportvelden sportpark Pr.Irene Verv. en herstr.elementenverhard. sportp.Elsenb. Verv.en renov.asfalt Sportpark Hoekpolder Verv.en renov.asfalt Sportpark Prinses Irene Verv.en renov.asfalt Sportpark Vredenburch Vervanging toplaag veld 306 Sportpark Hoekpolder Vervanging verharding wielerbaan de Spartaan Eindtotaal

Begr.Lasten Werk.Lasten

Saldo lasten Begr.Baten Werk.Baten

67 978 25

5 527

62 450 25

13.066

225

12.841

745

650

95

97

97

16 39

16 39

51

51

25

25

60 2.361 101 79

57

41 73 36

Saldo baten

60 2.304 101 79 41 73 36

739 75 100

50 2

689 72 100

16

16

44

44

195

195

197

197

111

111

40

2

38

29 19.401

26 1.544

3 17.857

Sport, Cultuur en Recreatie 55

Sociaal Domein Wat wilden we bereiken? Visie op het programma De gemeente Rijswijk is een prettige woonplek waar iedereen mee kan doen in en aan een veilige en vitale samenleving. Onze ambitie is dat de inwoners van Rijswijk zo lang mogelijk op eigen kracht mee kunnen doen. Ze hebben de regie in eigen hand en bepalen zoveel mogelijk zelf wat goed voor hen is. Voor wie dat (nog) niet mogelijk is, bieden we ondersteuning. Er zijn diverse beleidsstukken die bijdragen aan deze ambitie. Denk aan de Uitvoeringsagenda Armoede, de Uitvoeringsagenda Gezondheid, Sport en Preventie en de Uitvoeringsagenda Welzijn. Er wordt goed gekeken welke verbindingen gelegd kunnen worden tussen deze agenda’s en hoe bepaalde zaken gezamenlijk opgepakt kunnen worden. De wereld heeft momenteel te maken met diverse uitdagingen die van grote invloed (kunnen) zijn op het dagelijks leven van onze inwoners. De uitbraak van het corona virus heeft in 2023 nog gevolgen in de samenleving en ook de stijgende inflatie bijvoorbeeld. Dit kan tot gevolg hebben dat het voor sommige inwoners lastiger wordt om volledig op eigen kracht mee te kunnen doen. Voor het gevoel van eigenwaarde en zelfvertrouwen is het echter wel belangrijk dat inwoners zo lang en zo veel mogelijk naar eigen vermogen zo zelfstandig mogelijk mee kunnen doen aan het dagelijks leven.

Preventie is daarom een belangrijk uitgangspunt evenals een integrale benadering waarbij we actief samenwerken met onze partners. De gemeente neemt daarom bijvoorbeeld een regierol bij het (preventief en integraal) tegengaan van armoede, huiselijk geweld, schulden en eenzaamheid. Ook geven we via het welzijnsbeleid aandacht aan mantelzorg en andere vormen van informele thuiszorg. Dit draagt bij aan het zo lang mogelijk in de eigen buurt en woning te kunnen blijven wonen. Daarnaast blijft inclusie een belangrijk onderwerp. We staan voor een samenleving waarin ruimte is voor iedereen en iedereen gelijk is en waar iedereen welkom is. Waar inwoners dus de kans krijgen om mee te doen naar vermogen en naar elkaar om kijken. Mochten inwoners op een moment ondersteuning nodig hebben om deel te nemen aan het dagelijks leven dan ligt de verantwoordelijkheid voor het organiseren van deze ondersteuning in eerste instantie bij de inwoners zelf. Deze ondersteuning kan zelfstandig gezocht worden in het eigen sociale netwerk of door gebruik te maken van algemene voorzieningen binnen de gemeente. Dit is echter niet voor iedereen (meer) mogelijk en haalbaar. Mocht dit niet lukken en/of niet toereikend zijn, dan is er ondersteuning mogelijk vanuit de gemeente en haar netwerkpartners.

Vanuit de gemeente bieden we een persoonlijke, snelle en effectieve dienstverlening met als doel een passende ondersteuning te bieden die meedoen (weer) mogelijk maakt. Daarbij werken we vanuit drie leidende kaders: 1. Goed geregelde dienstverlening die aansluit op het eigen netwerk en initiatieven in de stad en regio; 2. laagdrempelige toegang tot de juiste informatie en goed georganiseerde maatschappelijke voorzieningen, zodat iedereen kan blijven meedoen. Hierbij staat het voorkomen van (grotere) problemen voorop. Ook meten we de effecten van ons beleid door middel van concrete doelstellingen en indicatoren; 3. kwalitatief goede dienstverlening leveren op een kostenbewuste manier, zowel binnen onze eigen organisatie als bij onze samenwerkingspartners. Doelstellingen Binnen het programma Sociaal Domein werken we onze visie uit binnen drie thema’s met bijbehorende ambities en acties:

Sociaal Domein 56

Het leiden van een zelfstandig leven Inwoners kunnen langer zelfstandig wonen, waarbij we uitgaan van de eigen kracht van de inwoners. De eigen kracht van de inwoner (zelfredzaamheid) en de kracht van de samenleving (samenredzaamheid) staan voorop bij het oplossen van problemen. De gemeente zorgt voor passende ondersteuning waar dat nodig is. We kijken hierbij vanuit een integrale benadering ofwel we kijken breed naar de problematiek en de ondersteuningsbehoefte van de inwoner. Ons aanbod van verschillende vormen ondersteuning is op elkaar afgestemd. De ondersteuning is efficiënt en doeltreffend. Het bereiken van het doel staat voorop. Uitgangspunt hierbij is dat niet elke kwetsbaarheid of moeilijkheid hoeft te worden geproblematiseerd of gelabeld. Wij gaan er van uit dat inwoners veel zelf kunnen. Samen met mensen in hun omgeving vinden ze oplossingen voor alledaagse problemen. Verwijzers en andere professionals werken vanuit deze gedachte. Bij het verlenen van hulp doen we dat wat nodig is. Dat wat we doen, doen we goed. Inwoners houden daarbij zoveel mogelijk zelf de regie. Het resultaat van de ondersteuning moet zijn dat inwoners hierdoor mee blijven doen aan de samenleving. We richten ons binnen het thema zelfstandig leven met name op de gebieden: Wmo, werk, participatie, armoede en schulden.

De thema’s worden onderling zoveel mogelijk met elkaar verbonden om de integrale benadering te realiseren. Naast deze thema’s blijven we ons inzetten voor een inclusieve samenleving. In een inclusieve samenleving zijn er geen speciale voorzieningen voor inwoners met een beperking. We streven naar voorzieningen die voor iedereen toegankelijk zijn en waar inwoners zelfstandig gebruik van kunnen maken. Om dit te realiseren is er blijvende aandacht nodig. De belangrijkste (beoogde) opbrengst van inclusieve beleidsvorming is betere participatie en het vergroten van de zelfredzaamheid van kwetsbare inwoners. Maar zelfredzaamheid is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Die inwoners bieden we ondersteuning op het gebied van wmo, werk, inkomen, participatie, armoede en schulden. We kijken vanuit een integrale aanpak naar de ondersteuningsvraag van de inwoner. De hulpvraag van de inwoner staat centraal, niet de systemen waarmee we werken. Dit betekent dat we maatwerk leveren waar dat nodig is, zodat de ondersteuning de inwoner daadwerkelijk verder helpt. Preventie kan zwaardere dienstverlening voorkomen of uitstellen. We willen inwoners zo vroeg mogelijk hulp bieden, zodat problemen niet groter worden en het bestaande probleem vroegtijdig kan worden aangepakt. Inwoners kunnen daarom al met eenvoudige vragen bij ons terecht.

Ook zetten we in op ondersteuning die geboden kan worden in het voorliggend veld. Het gaat hier om voorzieningen waar inwoners gebruik van kunnen maken binnen hun eigen omgeving en netwerk. Professionals en vrijwilligers werken hierin samen, zodat ondersteuning vanuit het voorliggend veld en eventuele zwaardere zorg (maatwerkvoorzieningen) elkaar aanvullen. In onze dienstverlening is aandacht voor de stress die inwoners kunnen ervaren. Het is voor hen niet altijd gemakkelijk om hulp te vragen. We staan open voor de inwoner, luisteren en gaan samen met hem op zoek naar een oplossing. Door dienstverlening te bieden waarbij we naast de inwoner gaan staan en in onze dienstverlening rekening te houden met de spanningen of stress van inwoner, sluiten we beter aan op bij leefwereld van de inwoner en wordt hij beter geholpen om zelf de regie (weer) te nemen. Opgroeien in een veilige omgeving Rijswijkse kinderen en jongeren groeien gezond, veilig en kansrijk op - thuis, bij hun eigen ouders waarbij ze zich ontwikkelen tot veerkrachtige (jong)volwassenen die naar vermogen actief meedoen in de samenleving. Ouders zijn daarvoor verantwoordelijk. Als de ontwikkeling van jeugdigen hobbels kent of zelfs vastloopt, bieden wij met onze partners vanuit het Centrum voor Jeugd en Gezin een vangnet.

Wij maken daarbij onderscheid tussen laagdrempelige ondersteuning bij het gewone opvoeden en opgroeien en de (hoog)specialistische jeugdhulp. We sluiten met onze dienstverlening aan op de regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026. We hebben aandacht voor de kwetsbare omstandigheden waar ouders en jeugdigen zich in kunnen

Sociaal Domein 57

bevinden en werken daarbij met de menselijke maat en vanuit ons hart. Wij en onze partners nemen daarbij als uitgangspunt dat het opgroeien altijd gepaard gaat met vallen en opstaan. Dat is normaal. In plaats van onnodig problematiseren, diagnosticeren en medicaliseren, richten we ons op het versterken van de beschermende factoren. De ondersteuning die we bieden sluit zo goed mogelijk aan bij het eigen netwerk en eigen leefwereld van ouders en kinderen (in de wijk, op school of bij de kinderopvang). Ouders hebben de regie in eigen hand (zolang dit niet in strijd is met kinderrechten of een zwaarwegend maatschappelijk belang). Samen met hen besluiten we wat hun problemen zijn en hoe ze deze het beste met onze ondersteuning kunnen oplossen (shared decision making). We maken onderscheid tussen specialistische jeugdhulp en ondersteuning bij uitdagingen die horen bij het opvoeden en opgroeien. Als er meerdere problemen spelen bij jeugdigen of in een gezin helpen we hen om overzicht en regie te houden door één aanspreekpunt te bieden namens verschillende betrokken organisaties (procesregie). Als kinderen in een onveilige situatie opgroeien, staat in eerste instantie (het herstellen van) hun veiligheid voorop. Hierover gaan we altijd in gesprek met de ouders en/of andere betrokkenen. We kiezen zoveel mogelijk voor snelle en duurzaam effectieve interventies.

We zijn daarbij scherp op de balans tussen baten en kosten en willen dat met de inzet van jeugdhulp resultaten worden geboekt. Het gaat daarbij nadrukkelijk niet alleen om de regionaal ingekochte specialistische jeugdhulp. Ook lokaal werken we doelgericht, kostenbewust en onderzoeken we de resultaten van ons ondersteuningsaanbod. Meedoen in een gezonde samenleving Inwoners doen naar vermogen mee, kijken naar elkaar om en helpen elkaar waar nodig. We willen dat Rijswijk een stad is waar inwoners zich veilig en thuis voelen. Een inclusieve samenleving, waar we voor elkaar zorgen, waar plek is voor iedereen, met gelijke kansen voor iedereen en waar gelijke behandeling de norm is. Meedoen aan de samenleving en je er veilig thuis voelen is van groot belang voor het welbevinden van inwoners. Daarom zetten we in op (betaald) werk. Werk is immers het beste medicijn om zelfredzaam te zijn. Voor inwoners voor wie de stap naar een betaalde baan in een keer te groot is, zoeken we op maat naar kansen en mogelijkheden om maatschappelijk te participeren. We zorgen ook voor de inburgeraars van Rijswijk. Met goede ondersteuning bij inburgeren, kunnen zij zo snel mogelijk een zelfstandig leven opbouwen. Ook zetten we in op een nauwe samenwerking tussen volksgezondheid, zorg, welzijn, onderwijs & cultuur en sport om het welzijn van inwoners te vergroten.

We informeren en activeren onze inwoners op een positieve manier over een gezonde leefstijl. Een gezonde leefstijl draagt immers bij aan langer zelfstandig en plezierig kunnen leven. In 2023 gaan we verder met de uitvoering van de Brede Welzijnsnota. Dit doen we met een nieuwe uitvoeringsagenda 2023-2025. Samen met maatschappelijke partners werken we aan het bestrijden van eenzaamheid, ondersteunen van vrijwilligers en mantelzorgers en het stimuleren van een inclusieve samenleving. We blijven ons welzijnsbeleid op deze vier thema’s door ontwikkelen met de coalities, Hierbij signaleren we wat er in de samenleving gebeurt en werken we samen om onze doelen te halen. Indicatoren Hieronder zijn voor Rijswijk de verplichte indicatoren Besluit Begroting en Verantwoording weergegeven:

Sociaal Domein 58

Indicator

>

Realisatie 2023 890,3

Realisatie obv peiljaar 2022

2021

<

1%

2022

8%

2021

<

7%

2022

69,6

2022

>

69,6

2022

Werkloze jongeren

1%

2021

<

1%

2022

Personen met een bijstands-uitkering

499,4

2021

<

395,5

2023

Lopende reintegratievoorzieningen

330,7

2022

>

330,7

2022

Jongeren met jeugdhulp

13,30%

2022

<

13,30%

2022

Jongeren met jeugdbescherming

0,9%%

2022

<

0,9%

2022

Jongeren met jeugdreclassering

0,5%

2022

<

0,5%

2022

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

640

2022

<

640

2022

Banen

Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie

Begroting 2023 890,3

Begroting obv peiljaar 2022

Streven

1%

eenheid

Bron

Aantal per Diverse 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar % 12 t/m 21 CBS Jeugd jarigen % kinderen CBS Jeugd tot 18 jaar % vd CBS werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking % 16 t/m 22 CBS Jeugd jarigen Aantal per CBS 10.000 inwoners 18 jr. eo Aantal per CBS 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar % van alle CBS Jeugd jongeren tot 18 jaar % van alle CBS Jeugd jongeren tot 18 jaar % van alle CBS Jeugd jongeren van 12 tot 23 jaar Aantal per CBS, MSD, 10.000 WMO inwoners

Wat hebben we er voor gedaan? Zelfstandig leven Inkomen en maatschappelijke participatie • We zijn in 2023 doorgegaan met het bevorderen van de maatschappelijke participatie van inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. In totaal zijn tot en met eind 2023 circa 400 inwoners in dit kader gesproken. Hiervan zijn 39 uitgestroomd naar een individueel participatietraject, 12 naar een vorm van dagbesteding en 60 naar vrijwilligerswerk. • In 2023 hebben we binnen het sociaal domein de integrale samenwerking voor de gemeentelijke dienstverlening aan inwoners met een bijstandsuitkering geïntensiveerd door vanuit één locatie te werken. • We hebben in 2023 de pilot basisbanen geëvalueerd en op basis daarvan besloten om de pilot niet voort te zetten. Werk • Conform toezegging in de Kadernota Werk hebben we in 2023 het uitvoeringsprogramma RijswijkWerkwijs geactualiseerd en uitgevoerd.

Sociaal Domein 59

• De gemeente Rijswijk speelt middels doorlopende regionale samenwerking in op de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. De concrete actie die we hebben genomen, is dat we vanaf 2023 het reintegratie instrument ‘loonkostensubsidie’ breder gaan inzetten. Om te bepalen welk instrument het best past bij een inwoner, zijn wij sinds 2023 tevens gestart met het doen van een bredere uitvraag naar de ondersteuningsbehoeften op verschillende leefgebieden. • In 2023 hebben wij ons hard gemaakt om niet-willerstrajecten aan te bieden aan inwoners die zich niet of onvoldoende inzetten voor toetreding tot de arbeidsmarkt. In 2023 leidde dat tot 28 cliënten in traject waarvan er inmiddels drie zijn uitgestroomd. Ondersteuning vanuit de Wmo • In 2023 zijn de nieuwe overeenkomsten met de (nieuwe) zorgaanbieders van immateriële diensten van start gegaan. In 2023 is de kwaliteit van de dienstverlening gemonitord. Belangrijkste uitkomsten hiervan zijn: de tevredenheid bij begeleiding is hoog, de inwoners zijn tevreden over de kwaliteit van de schoonmaakwerkzaamheden en de medewerkers bij ondersteuning huishouden, maar het contact tussen de inwoner en de zorgaanbieder is een punt van aandacht. • We hebben de implementatie van het Uitvoeringsprogramma Woonzorgvisie voortgezet.

Er is een verdiepend onderzoek gedaan naar de woonwensen van Rijswijkse senioren, er is een 'doorstroomteam' aangesteld en er is een kwartiermaker gestart betreffende 'Wonen met een Plus’. Daarnaast zijn er 35 wooneenheden voor de doelgroep ‘mensen met een verstandelijke beperking’ opgeleverd. • De wet ‘woonplaatsbeginsel voor beschermd wonen’ is na de val van het kabinet controversieel verklaard, daardoor is de doordecentralisatie van Beschermd Wonen uitgesteld. Vooruitlopend op de mogelijke doordecentralisatie hebben we in 2023 afgesproken om meer samen te werken met de Toegang voor Beschermd Wonen. Deze is momenteel belegd bij centrumgemeente Den Haag. Zo blijven Rijswijkers die Beschermd Wonen nodig hebben, bij ons in beeld. Armoede- en schulden • Om meer maatwerk te leveren, hebben we in 2023 samen met stichting Kei een start gemaakt met de evaluatie van de kind regelingen. Deze evaluatie houdt concreet in dat we de gebruikscijfers analyseren en de gebruikservaringen van ouders ophalen om vervolgens de kind regelingen beter te laten aansluiten bij de behoefte. • In 2023 is de RUB (Regeling Uitstroom Bijstandsgerechtigden) opgenomen in het reguliere werkproces van vroegsignalering en zijn we een nieuwe samenwerking aangegaan met zorgverzekeraar DSW. De RUB is bedoeld voor inwoners die achterstand hebben op hun zorgverzekeringspremie.

• In 2023 is het Actieplan Armoedebestrijding+ vastgesteld en zijn wij begonnen met het uitvoeren van de hieruit voortvloeiende acties, zoals het vormen van een bestaanszekerheidsklankbordgroep waarmee samen met ervaringsdeskundigen innovatieve pilots worden ontwikkeld en uitgevoerd. Ook hebben we een start gemaakt met een communicatiecampagne waarmee we het bereik van onze minimaregelingen willen verhogen en zijn we gestart met een inventarisatie gericht op de aard, omvang en wensen van middeninkomens. • In 2023 hebben we onze aanpak 'vernieuwing financiële dienstverlening' geëvalueerd. Op basis hiervan zijn verschillende verbeteringen doorgevoerd. Zo is een doorstart gemaakt met de aanpak vroegsignalering. Inburgering • We hebben in 2023 op het terrein van inburgering een integrale manier van werken toegepast. Zo hebben we bij het vaststellen van het Persoonlijke Plan Inburgering en Participatie (PIP) een uitvraag gedaan naar alle leefgebieden en waar nodig hebben we de verbinding gelegd met andere beleidsterreinen zoals Inkomen, Jeugd, Armoede, WMO en Schuldhulpverlening. • In 2023 hebben we de achterstand op de taakstelling inburgering ingelopen door de inzet van maatschappelijke partners en de consulenten inburgering én door inwoners (tijdelijk) in een flexwoonlocatie te plaatsen. Deze inwoners doen mee aan een taaltraject en worden begeleid en gemonitord.

• Daarnaast zijn we gestart met de pilot ‘Statushouders aan het werk’. Deze pilot wordt integraal vanuit de beleidsvelden ‘inburgering’ en ‘werk’ uitgevoerd en brengt al aan het begin van ieder

Sociaal Domein 60

inburgeringsproces de arbeidsmogelijkheden voor de statushouders in kaart. Vervolgens helpen wij hen, naargelang de mogelijkheden, aan een baan. Opgroeien in een veilige omgeving Preventie • De zichtbaarheid van het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) is ook in 2023 toegenomen onder onze partners. De ervaringen van opvoeders en jeugdigen, zijn opgenomen in het Actieplan Preventief Jeugdbeleid. • In 2023 is de Rijswijkse visie op Normaliseren (minder medicaliseren en doorverwijzen) en de Reikwijdte van de Jeugdhulp vastgesteld en is een criterium voor subsidieverstrekking aan onze partners bij opvoed- en opgroeipreventie. Uit een evaluatie van de pilot Consulent in de School blijkt dat dit tot minder toewijzingen van specialistische jeugdhulp leidt. • De partners van het CJG bieden hun preventieve ondersteuning dichtbij scholen en in de wijken aan. 1. De CJG-coördinator verbindt vraag met aanbod. 2. In 2023 zijn stappen gezet in de doorontwikkeling van het (huidige) Voorliggend Veld Overleg. 3. Vanuit Kwadraad is gestart met thuisbegeleiding voor gezinnen. 4. De proeftuin van Buurtgezinnen hebben we in 2023 voortgezet. 5. In samenwerking met het basisonderwijs zijn op locaties in Rijswijk diverse groepstrainingen voor kinderen aangeboden. • We hebben ingezet op het bevorderen en borgen van de gezonde en veilige ontwikkeling van jeugdigen.

Rijswijk kent nu bijvoorbeeld een ondersteuningsaanbod voor ouders en jeugdigen die te maken krijgen met echtscheidingsproblematiek. Lokale ontwikkelingen jeugdhulp • De deskundigheid van consulenten en T-medewerker is vergroot door o.a.gesprekken met ouders en jeugdhulpaanbieders over de resultaten van de hulp. Dit heeft een positieve weerslag op het resultaatgericht werken van het Jeugdteam. • We zijn in 2023 uitgegaan van de integrale visie op dienstverlening aan Rijswijkse Jongereen conform de Big Five (geformuleerd door Jong doet mee!): 1. de samenwerking met partners in jongerenhuisvesting is verstevigd 2. een pilot is ingericht om de meest kwetsbare 17-jarigen in beeld te brengen 3. het preventieve aanbod voor jongeren is via communicatie toegankelijk gemaakt 4. over schulden hebben we ‘Prettig in de +’ gelanceerd 5. voor jongeren die 18 jaar worden geven we met ‘Regel je shit’ alle belangrijke informatie • Het project Elkaar Versterken was gericht op een betere samenwerking tussen de partners in het basisonderwijs. Dit is in 2023 afgerond, geëvalueerd en geborgd. Dat is inclusief de pilot Consulent in de School. • De samenwerking tussen het jeugdteam en huisartsen is versterkt (Zorg Dichtbij). De uren van de praktijkondersteuner Jeugd zijn in 2023 uitgebreid. De huisartsen zijn positief, zo blijkt uit periodieke monitoring en evaluaties.

Inkoop Specialistische Jeugdhulp 2020-2024 • In 2023 hebben we ingezet op een duurzame samenwerking waarbij monitoring en ontwikkeling centraal stond. Om meer inzicht te krijgen in de effectiviteit van het beleid (data) is begin 2023 een monitor met dashboard geïntroduceerd. • Resultaatsturing en het houden aan de afspraken door alle betrokkenen. Dit betekende o.a. een doorontwikkeling van de werkprocessen, documenten, training en oefening. De afspraken uit het regionale handboek hebben we in de werkprocessen van ons lokale jeugdteam verwerkt. Essentieel onderdeel is het toepassen van het richtinggevend kader (RGK).

Sociaal Domein 61

Regionale samenwerking en andere transformatieopgaven • Inzet op duurzaam verbeteren van de huidige voorzieningen en het leefklimaat binnen de Jeugdhulp Plus (JHP) en de open residentiële jeugdhulp (H10). Er is in 2023 een plan van aanpak opgesteld om alternatieven voor JHP te ontwikkelen. De focus ligt op het voorkomen van instroom o.a. door het versterken van de open residentiële jeugdhulp en het investeren in kleinschaligheid, hybride groepen en passende uitstroomvoorzieningen. Gestart is met het invoeren van kleinschaligheid in de 3 milieus-voorzieningen (verblijf, behandeling en onderwijs). • De verbeteracties uit het Verbeterplan Gecertificeerde Instellingen (o.b.v. het Inspectierapport ''Kwetsbare Kinderen Onvoldoende Beschermd'') zijn in 2023 structureel geborgd. Het JT en SWT werken samen met de jeugdbeschermers (Gecertificeerde Instellingen) conform Beter Samenspel. Mede door casuïstiekbesprekingen die plaatsvonden op het CJG. Ook zijn in 2023 alle consulenten geschoold in Signs of Safety, is er een uniform veiligheidsplan voor de consulenten gemaakt en is meer inzicht in welke andere trajecten ingezet kunnen worden als het om (on)veiligheid gaat en duidelijkheid over de rol- en taakverdeling. • Ter voorbereiding op het landelijk toekomstscenario 'nieuwstelsel kind- en gezinsbescherming’ is in 2023 de Haaglandse proeftuin van start gegaan.

• In de Regiovisie Jeugdzorg is aandacht voor het verbeteren van de aansluiting op het onderwijs en het voorkomen van thuiszitters. Samen met de gemeenten Leidschendam-Voorburg en Den Haag (H3) en de betrokken samenwerkingsverbanden zijn we hier al langere tijd mee bezig. In 2023 zijn deze ambities geëvalueerd en zijn nieuwe (samenwerkings)afspraken en doelen vastgesteld. • Om de opgaven vanuit de actielijnen Vakmanschap Professionals en Kinderen Zo Thuis Mogelijk Opgroeien (Transformatiefonds) verder te borgen, is in 2023 de dienst Zorglogistiek als structurele functie toegevoegd aan het Expertiseteam Complexe Zorg. Regiovisie Huiselijk Geweld en (Kinder)mishandeling Vanuit de Regiovisie Aanpak Huiselijk Geweld werken het Jeugd- en Sociaalwijkteam samen met de ketenpartners aan het voorkomen van huiselijk geweld en het zo snel mogelijk stoppen ervan. In 2023 hebben we vanuit het lokale plan van aanpak ''Samenwerken aan een veilig thuis voor iedereen'' de volgende resultaten behaald: • Het Rijswijkse protocol van de meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling is opgesteld, • Gemeentelijke aandachtsfunctionarissen HGKM zijn gestart • Vanuit Cluster Veilig Opgroeien is actief bijgedragen aan de besloten raadsbijeenkomst over het thema Huiselijk Geweld (zie OOV).

Op regionale schaal hebben de centrumgemeenten Den Haag en Delft zich samen met de regiogemeenten ingezet voor de ontwikkeling, borging en daar waar mogelijk structurele implementatie van de ingezette trajecten en projecten uit de Regiovisie Aanpak Huiselijk Geweld. Ter verbinding met de regiovisie Jeugdzorg is de Routekaart naar Veiligheid in 2023 opgeleverd. Meedoen in een gezonde samenleving Welzijn Met de uitvoeringsagenda 2023-2025 hebben we uitvoering gegeven aan de Brede Welzijnsnota. Dit deden we in coalities: samenwerkingsverbanden tussen gemeente en (maatschappelijke) partners die zich inzetten op de thema's eenzaamheid, inclusie, mantelzorg en vrijwilligers. • Eén van de succesvolle activiteiten uit de uitvoeringsagenda is de inzet van de flatcoaches. Zij werken eenzaamheid tegen en zorgen voor een fijn samenlevingsklimaat in de flats waarin zij actief zijn. In 2023 is de inzet van de flatcoaches uitgebreid. • Rond de Dag van de Mantelzorg is de mantelzorgglossy 2023 huis aan huis verspreid. Hierdoor hebben meer mantelzorgers zich laten registeren bij Welzijn Rijswijk. • Het plan van aanpak Dementievriendelijke Gemeente Rijswijk is vastgesteld.

Sociaal Domein 62

Vrijwilligers en mantelzorgers • Rijswijk Doet was in 2023 in gesprek met vrijwilligers in Rijswijk. Op basis van signalen hebben we de vrijwilligerswaardering aangepast. In 2023 hebben we ongeveer 4.500 vrijwilligers een VVVdankjewelbon gegeven. • We hebben de vrijwilligersverzekering gefaciliteerd. In 2023 hebben we een aantal keer vragen van vrijwilligers(organisaties) beantwoord bijv. door de polisvoorwaarden toe te sturen. • Het voltallige college deed mee aan NL Doet. Daarnaast is de ambtelijke organisatie aangemoedigd om mee te doen. • We bieden mantelzorgers een parkeervergunning voor mantelzorgers en een mantelzorgwaardering. In 2023 hebben we ruim 1500 mantelzorgers deze blijk van waardering gegeven. Inclusie • Vanuit de Brede Welzijnsnota hebben we voorlichtingen gegeven op scholen. • Om bewustwording te bevorderen, hebben we media-/communicatiemomenten georganiseerd rond 21 maart (Dag tegen Racisme en Discriminatie), 17 mei (IDAHOT), Strandwalfestival, 11 oktober (Coming Out Dag), Paarse Vrijdag (actiedag voor LHBTIQ+ scholieren) en 10 december (Dag van de Rechten van de Mens). • We hebben de regenboogvlag gehesen op 17 mei en 11 oktober met daaromheen communicatie. • In 2023 was de eerste bijeenkomst van de klankbordgroep Toegankelijk Rijswijk. • Er was intern aandacht voor inclusie.

Gezondheid • Voldoende beweging, gezond eten, niet roken en een matig gebruik van alcohol zijn zoveel mogelijk gestimuleerd door middel van preventieve activiteiten. Er is intern samengewerkt tussen volksgezondheid, zorg, welzijn, armoede en schulden, onderwijs & cultuur en sport & bewegen om mensen naar gezonder gedrag te begeleiden • In 2023 zijn we verdergegaan met de integrale aanpak vanuit de Uitvoeringsagenda Gezondheid, Sport en Preventie. • De uitvoeringsagenda Gezondheid, Sport en Preventie is in 2023 geëvalueerd. De lessen zijn meegenomen in de aanpakken SPUK Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorg Akkoord (IZA). In 2023 hebben we een begin gemaakt met het opstellen van ketenaanpakken voor Valpreventie, Kansrijke Start en Aanpak Overgewicht & Obesitas vanuit de SPUK GALA. Ook hebben we het Regiobeeld Haaglansen ontwikkeld vanuit IZA. Daaruit voortvloeiend is in 2023 ingezet op onder andere de pilot praktijkondersteuner bij de huisarts (POH), MEE integrale vroeghulp, Consulent in de school en Kwardraad thuisbegeleiding bij gezinnen.

Wat heeft het gekost? Exploitatie (bedragen x € 1.000) Realisatie 2022

Sociaal Domein 1400 Dierenwelzijn Saldo 6100 Inkomen Saldo 6110 Arbeidsmarkt overig Saldo 6140 Gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid Saldo 6204 Inburgering 6204 Inburgering Saldo

Lasten Baten

136

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Gewijzigde Afwijking Realisatie raming (+ = 2023 2023 voordeel) 118 118 119 -1

Primitief 2023

-136 24.380 21.431 -2.949 2.574

-118 24.092 21.837 -2.255 2.316

-118 27.542 23.231 -4.311 2.643

-119 27.179 23.471 -3.708 2.679

-1 363 240 603 -36

-2.574 9.719 108 -9.612 494 104 -390

-2.316 5.186 221 -4.965 1.374 741 -634

-2.643 11.054 221 -10.833 1.451 741 -710

-2.679 10.447 213 -10.235 852 412 -440

-36 607 -8 599 599 -329 270

Sociaal Domein 63

Exploitatie (bedragen x € 1.000)

6230 Re-integratie- en participatievoorzieningen Participatiewet Saldo 6610 Maatwerkvoorzieningen materieel Wmo Saldo 6620 Maatwerkvoorzieningen immaterieel Wmo Saldo 6700 Algemene voorzieningen Wmo en Jeugd Saldo 6710 Eerstelijnsloket Wmo en Jeugd Saldo 6820 Individuele voorzieningen natura Jeugd Saldo 6830 Veiligheid, jeugdreclassering en opvang Jeugd Saldo 7100 Volksgezondheid Saldo 7240 Lijkbezorging Saldo 9650 Oekraine

Programmatotalen

Gewijzigde Afwijking Realisatie raming (+ = 2023 2023 voordeel)

Realisatie 2022

Primitief 2023

Lasten

2.716

3.505

3.348

Baten

921 -1.795 3.201

71 -3.433 3.786

-3.348 3.812

-3.200 12.709 557 -12.152 8.908 1.900 -7.007 1.224 2 -1.222 16.507 339 -16.168

-3.786 13.680 398 -13.282 9.043 1.804 -7.239 1.444

-3.812 13.732 398 -13.334 9.729 2.171 -7.558 1.240

-1.444 17.111

-1.240 19.659

-17.111

Lasten

2.048

Baten

12 -2.036 1.004 71 -933 14 143 128 8.392 9.295 903 94.026 34.884 -59.142

Sociaal Domein

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Saldo

3.498

-150

-19.659

100 -3.399 4.209 7 -4.202 14.240 617 -13.623 9.186 2.102 -7.083 1.367 85 -1.282 21.034 276 -20.758

100 -50 -397 7 -390 -508 219 -289 543 -68 475 -127 85 -42 -1.375 276 -1.099

2.292

1.908

1.961

-53

-2.292 1.005 40 -965 36 134 98

-1.908 1.393 428 -965 36 134 98 7.500 7.500

84.987 25.246 -59.742

105.164 34.823 -70.341

-1.961 1.252 289 -963 37 193 155 7.965 8.113 148 106.027 35.877 -70.150

-53 141 -139 2 -1 58 57 -465 613 148 -862 1.053 191

Het verschil tussen de begroting (na wijziging) en het werkelijke saldo van baten en lasten is € 191.000 voordelig. De belangrijkste afwijkingen zijn de volgende: 6100 Inkomen Lasten voordeel € 363.000 Baten voordeel € 240.000 In de 2e halfjaarrapportage 2023 is een verwacht tekort van € 1 mln. in de begroting verwerkt. Via de Raadsinformatiebrief Kostenstijging BUIG 2023 (RIB 23 07925) is de Raad hierover op 19-9-2023 geïnformeerd en is tijdens het Forum Samenleving van 28-11-2023 nader besproken. Het rekeningresultaat op het product Inkomen is ongeveer € 7 ton positief. In het afgelopen half jaar is de situatie in de kosten- en batenkant omgeslagen. Het grootste deel van dit voordeel is op advies van de accountant naar aanleiding van de nieuw vastgestelde financiële verordening ontstaan door een nieuwe opzet voor de bepaling van de voorziening dubieuze debiteuren. Dit geeft een incidenteel voordeel € 837.000 in 2023. Daarnaast heeft een positieve bijstelling van de Rijksbijdrage geleid tot een stijging van de baten. Ondanks de incidentele meevaller is er sprake van een tekorten op het BUIG-budget over de jaren 2021, 2022 en 2023. Dit maakt dat we aanspraak kunnen maken op een Vangnet uitkering vanuit het

Sociaal Domein 64

Rijk van € 330.000. De hogere uitkeringslasten zijn met name het resultaat van de hogere uitgaven loonkostensubsidies, als gevolg van de aanpassing van het woonplaatsbeginsel per 1 juli 2023. Hierdoor is sprake geweest van een toename van het aantal cliënten die onder de verantwoording van Rijswijk vallen. 6140 Gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid Lasten voordeel € 607.000 Op 21 maart 2023 is het Actieplan armoedebestrijding + (Corsanummer 23.003575) vastgesteld door de Raad en heeft de Raad middelen beschikbaar gesteld voor de jaren 2023 en 2024. Voor 2023 is er in totaal een bedrag beschikbaar gesteld van € 310.230. Een deel van deze middelen is in 2023 niet besteed, omdat het oprichten van een klankbordgroep in de samenwerking met verschillende stakeholders vertraging opliep. De klankbordgroep bestaat inmiddels, en daarom stellen we voor de kosten van € 100.000 over te hevelen naar 2024 zodat de dekking conform vastgesteld actieplan beschikbaar is. In 2023 is de Raad middels een RIB geïnformeerd over Programma vernieuwing financiële dienstverlening (Corsanummer 22.079614). De benodigde middelen zijn uiteindelijke voor een deel (€107.000) gedekt door diverse specifieke Rijksmiddelen, waardoor we geen aanspraak hoefden te maken op de begrote budgetten op dit beleidsproduct. Dat leidt tot een voordeel. In 2023 is er aan 1.085 huishoudens automatisch kwijtschelding verleend.

Dit is iets hoger dan het aantal automatische kwijtscheldingen in 2022 (1.018). Het aantal ingediende kwijtscheldingsverzoeken lag in 2023 met 1118 wel een stuk lager dan in 2022 (1.397). Ook werd in 2023 procentueel iets minder toegekend dan in 2022 (61% - 65%). Hierdoor blijft het gerealiseerde bedrag achter bij de begroting. Dit heeft geresulteerd in een lasten voordeel van circa 125.000 euro. Tijdens het samenstellen van de begroting 2023 wordt op basis van de verwachte salarislasten de doorbelasting berekend voor de directe salarislasten vanuit de overhead naar de beleidsproducten. In de realisatie is de doorbelasting hoger dan geraamd. 6204 Inburgering Lasten voordeel € 599.000 Baten nadeel € 329.000 Per 2021 is de nieuwe wet Inburgering van kracht waarin het Rijk de directe kosten financiert voor deze inburgeraars via Specifieke Uitkeringen (SPUK). Het budget krijgen we zodra een inburgeraar wordt gehuisvest, echter volgen de kosten voor inburgeringstrajecten e.d. pas later. De begroting van de SPUK is gebaseerd op het verwacht aantal inburgeraars dat in een jaar wordt gehuisvest. We mogen de Rijksbijdrage doorschuiven naar volgende jaren wanneer de kosten daadwerkelijk worden gemaakt. Hierdoor vallen de werkelijke lasten en baten voor de SPUK lager uit dan de begroting. Verder krijgen we vanuit het Gemeentefonds middelen om de uitvoeringskosten te dekken.