IB 21 137 A. Uitvoeringsagenda Maatschappelijke Participatie Meedoen Werkt 21.101025.pdf

Uitvoeringsagenda Maatschappelijke Participatie

Meedoen Werkt Deze uitvoeringsagenda komt voort uit de nieuwe beleidskaders: Maatschappelijke participatie 2021 van de gemeente Rijswijk. Onderliggend aan de beleidskaders en deze uitvoeringsagenda liggen de beleidsregels van de participatiewet en de re-integratie en participatie van de gemeente Rijswijk

1. INLEIDING In 2019 en 2020 is er door onderzoeksbureau Kwiz onderzoek gedaan naar de inwoners uit Rijswijk die zich op trede 1 en 2 van de participatieladder bevinden. Het betreft hier een diverse groep die op korte of langere termijn belemmeringen hebben. Het onderzoek is gedaan omdat wij wilde weten waar deze inwoners staan in het maatschappelijke proces, welke belemmeringen zij hebben om deel te nemen aan dit proces en of zij eventueel ondersteuning nodig hebben van de gemeente Rijswijk. In verband met de maatregelen vanwege het coronavirus en personele wisselingen hebben de prioriteiten in de afgelopen jaren vooral gelegen in het optuigen en uitvoeren van de regelingen voor de ondernemers. Daarom hebben de uitkomsten van de onderzoeken pas in juni 2021 geleid tot het vaststellen van de kadernota Maatschappelijke Participatie “Meedoen werkt”. In deze kadernota is vastgelegd dat er extra ingezet gaat worden op deze inwoners die zich op trede 1 en 2 van de participatieladder bevinden, door deze inzet wordt er

ingespeeld wordt op de visie in het Sociaal

recreatief en cultureel te participeren, door

Domein:

een cursus te volgen, door deel te nemen aan

‘Gemeente Rijswijk is een prettige woonplek voor iedereen, iedere inwoner doet, soms met (tijdelijke) hulp of op eigen kracht mee in een sociaal vellige en vitale samenleving’. Deze uitvoeringsagenda geeft de eerste concrete stappen die we in 2022 met onze partners willen gaan zetten om een selectie van de inwoners die zich op trede 1 en 2

het verenigingsleven, deel te nemen aan vrijwilligerswerk, actieve deelname aan buurtactiviteiten of mantelzorg te verrichten In samenhang met de kadernota Maatschappelijke participatie willen wij starten om uiteindelijk het volgende te bereiken: ➢ Als gemeente weer (beter) contact

bevinden mee te laten doen in de Rijswijkse

hebben met een deel van de groep

samenleving. Wij kiezen daarbij om te werken

inwoners die zich op trede 1 en 2 van

aan de belemmeringen die deze inwoners

de participatieladder bevinden;

hebben, het bevorderen van hun talenten en

➢ Deze inwoners mee kunnen laten doen

om de constructieve samenwerking met onze

en hen laten voelen dat ze er toe doen

partners te starten en te blijven zoeken.

en (ergere) problemen voorkomen;

De inzet is gericht op het stimuleren van deze inwoners om maatschappelijk te participeren of om te werken aan de mogelijkheden om de maatschappelijke participatie mogelijk te maken.

➢ Bijdragen aan de welzijnsdoelstellingen: eenzaamheid bestrijden, meer vrijwilligers in Rijswijk, meer ondersteuning mantelzorgers en een inclusieve samenleving stimuleren.

Onder maatschappelijke participatie verstaan wij het volgende: Inwoners doen mee aan het maatschappelijke leven door sociale contacten te onderhouden, 2

2. PARTICIPATIECONSULENT Om met de inwoners die zich in trede 1

De Participatieconsulent voert via een

Planning

en 2 van de Participatieladder bevinden

integrale aanpak de regie over de

De eerste consulent(en) zullen begin

aan de slag te gaan wordt er bij de

uitvoering en de samenwerking tussen

2022 starten.

gemeente Rijswijk een nieuwe functie

verschillende partijen wanneer het gaat

gecreëerd, namelijk die van

om maatschappelijke participatie. Deze

Participatieconsulent.

partijen zijn onder andere de welzijnsorganisaties, de organisaties waar

Omdat deze functie nog niet bestaat

de inwoner actief wordt, de afdeling

binnen de gemeente Rijswijk zal er in dit

inkomen en het werkgeverservicepunt

hoofdstuk ingegaan worden op de rol, de

(WSP).

taken en de verantwoordelijkheden van deze consulent.

Daarbij zal de consulent ook de verdere begeleiding van de inwoner op zich

De rol van de Participatieconsulent ligt

nemen met betrekking tot het verdere

voornamelijk in het activeren en het

traject van de inwoner die zich in trede 1

begeleiden van de inwoner die zich op

en 2 bevinden. De consulent bewaakt de

trede 1 en 2 van de participatieladder

gemaakte afspraken en komt met

bevindt. De Participatieconsulent doet dit

oplossingen als er (onverwachte)

door middel van een plan waarin samen

problemen in beeld komen.

met de inwoner ontwikkeldoelen bepaald worden. Insteek hierbij is dat er bekeken

De participatieconsulent krijgt daarbij de

wordt wat de interesses, vaardigheden

mogelijkheid om verschillende tools in te

en omstandigheden van deze inwoner

zetten om de inwoner te bewegen

zijn om te bekijken wat de mogelijkheden

richting maatschappelijke participatie.

zijn om maatschappelijk te kunnen

Iedere participatieconsulent zal per jaar

participeren.

zo’n 80 – 100 inwoners kunnen gaan spreken en begeleiden.

3

3. HUIDIGE VOORZIENINGEN Er lopen al verschillende projecten

met Welzijn Rijswijk gaan om te bekijken

jaar zo’n 20-25 vrijwilligers gaan

waarin de inwoners die zich in trede 1 en

hoeveel vrijwilligers er geplaatst kunnen

begeleiden.

2 van de participatieladder bevinden

worden en monitort dit.

actief zijn of actief benaderd worden door de gemeente Rijswijk. Zoals er in de kadernota ook al is aangegeven wordt er vooral ingezet op het huidige aanbod van voorzieningen en zullen de inwoners richting deze voorzieningen begeleid worden.

Vrijwilligerscoaches Welzijn Rijswijk heeft geconstateerd dat steeds meer vrijwilligers zich aanmelden maar dat deze extra ondersteuning nodig hebben. Deze vrijwilligers worden door

We overleggen actief met Welzijn Rijswijk over welke rol de Participatieconsulent kan hebben in deze aanpak en wij zien dit plan dan ook als een aanvulling op wat de participatieconsulent gaat doen.

Welzijn Rijswijk de bijzondere vrijwilligers

Pilot “doorstroom op de

genoemd.

Participatieladder”

Welzijn Rijswijk - Rijswijk Doet

Door de coronacrisis is er sinds maart

Op dit moment zijn er zo’n 450

Het zijn inwoners met een afstand tot de

2020 een grote groep inwoners

vrijwilligers actief via Welzijn Rijswijk in

arbeidsmarkt en degenen die een

ingestroomd in de bijstand.

verschillende organisaties. Deze

bijstandsuitkering ontvangen zijn te

Waaronder een deel die zich in trede 1 of

vrijwilligers worden bemiddeld door

scharen onder trede 1 en 2 van de

2 van de participatieladder bevinden.

Rijswijk Doet naar passend

participatieladder.

Voor de begeleiding van deze groep

vrijwilligerswerk. Dit gebeurt door

realiseren we de pilot ‘doorstroom op de

vrijwilligers en organisaties die

In 2022 gaat er bij Welzijn Rijswijk een

Participatieladder/ project werkervaring

vrijwilligers zoeken bij elkaar te brengen.

project lopen waarbij er ervaren

“light”.’

vrijwilligers opgeleid worden tot

Een groep van 60 inwoners wordt

vrijwilligerscoach.

daarom als eerste opgepakt waarbij er

Zij hebben daarbij het doel om het vrijwilligerswerk te stimuleren en toegankelijk te maken in Rijswijk.

een nieuwe diagnose-test vanuit De verwachting is dat er 10-15

Competensys wordt uitgevoerd.

vrijwilligerscoaches opgeleid gaan De participatieconsulent zal in gesprek

worden waardoor zij in de aankomende 2 4

3. HUIDIGE VOORZIENINGEN Mocht blijken dat er kandidaten in de

consulenten die zich bezig houden met

een groep inwoners die op deze manier

doelgroep zitten die naar verwachting

het bieden van advies en ondersteuning

een op maat gemaakte baan krijgen.

klaar zijn voor een werkervaringsplaats

aan deze inwoners.

‘light’ bij de Martinifabriek, dan wordt dit

Zij helpen de mantelzorgers met

in gezet. De verwachting is namelijk dat

praktische tips of door het bieden van

vooral in deze doelgroep mensen zitten

een luisterend oor. Ook bieden zij

die in eerste instantie in een crisissituatie

respijtzorgvrijwilligers1 aan.

zijn ingestroomd en waarbij er opnieuw

Taal Uit de onderzoeken die door Kwiz zijn uitgevoerd kwam naar voren dat taal als een van belemmeringen gezien wordt met betrekking tot het meedoen in de samenleving.

gekeken wordt naar hun positie op de

Vanuit de gemeente is er een

participatieladder. De verwachting is

mantelzorgwaardering, in 2021 is dit

namelijk dat deze groep wel de

eenmalig een bedrag van € 75,00 en een

mogelijkheden heeft om uit te stromen

vrijkaartje voor museum Rijswijk.

Nederland die als laaggeletterd kunnen worden aangemerkt. Het gaat hier zowel

Pilot basisbaan

om mensen die het Nederlands als eerste

In Rijswijk gaat er een pilot Basisbanen

of als tweede taal hebben.

en daarom behoefte heeft op dienstverlening gericht op arbeidsmarkttoeleiding.

Ook is er een grote groep mensen in

lopen, deze pilot houdt in dat er gestart

Deze pilot wordt begeleid door het

wordt met een groep inwoners voor wie

Om vast te stellen of er sprake is van

Werkgeverservicepunt (WSP), omdat het

regulier betaald werk geen optie is om

laaggeletterdheid kan er een taalmeter

gaat om toeleiding naar werk.

toch aan het werk te kunnen.

(online screeningsinstrument) ingezet

Er wordt op dit moment bekeken hoe we

worden. En wanneer er vastgesteld wordt

de basisbanen in kunnen zetten voor de

of iemand laaggeletterd is kan deze

inwoners die in trede 1 en 2 van de

verwezen worden naar het taalhuis

participatieladder zitten.

Rijswijk of naar het ROC Mondriaan.

Mantelzorg Op dit moment wordt er door de inwoners die zich in trede 1 en 2 bevinden veel mantelzorg verricht. Welzijn Rijswijk heeft mantelzorg

Wij verwachten dat we in het eerste of tweede kwartaal van 2022 starten met

Respijtzorgvrijwilligers: vrijwilligers die de mantelzorgers af en toe kunnen vervangen 1

5

3. HUIDIGE VOORZIENINGEN We willen bij de inwoners die in trede 1 en 2 zitten, kijken wie door laaggeletterdheid belemmerd wordt om mee te doen en welke trajecten hiervoor nodig zijn. Inburgering Met betrekking tot de verplichting tot inburgering hadden gemeenten over de periode 2013 tot en met 2021 geen regierol meer omdat deze rol bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) lag. Met ingang van 1 januari 2022 gaat de nieuwe wet inburgering van start waarbij de regie wel weer bij de gemeente ligt. Op dit moment werken we hard aan de implementatie van deze wetgeving waarbij er voor gekozen is om in eerste instantie taal boven werk te stellen. Daarbij zit er in het inburgeringstraject ook een participatiecomponent waarbij er vooral gekeken wordt naar een talende omgeving.

de ondertussen-groep genoemd. Met betrekking tot deze ondertussen groep loopt er een pilot lokale brugklas via de Martini fabriek en de Taalschool Rijswijk. Daarbij is het doel om een duidelijker beeld van deze inwoners te krijgen door een intensief traject van vier weken. Gezien taal een belemmering is en er in de ondertussen groep veel mensen zitten die in trede 1 en 2 vallen bestaat er een directe verbinding tussen deze werkwijze en de manier waarop er in de toekomst omgegaan wordt met de maatschappelijke participatie in trede 1 en 2. In samenspraak met inburgering en de inburgeringsconsulent bekijken we hoe de participatieconsulent en de inburgeringsconsulent elkaar kunnen gaan versterken.

De inwoners die inburgering plichtig zijn en die tot en met 2021 in Rijswijk zijn komen wonen worden op dit moment al wel zoveel mogelijk begeleid in Rijswijk door de consulent inburgering, dit wordt 6

4. Hoe gaan we het doen? Zoals er in de kadernota al is aangegeven zetten we vooral in op het huidige aanbod van voorzieningen om de inwoners in trede 1 en 2 te begeleiden. Aan de hand van de huidige projecten en aanbod gaan wij naast bovengenoemde ook inzetten op de volgende acties. Aannemen participatieconsulent en ondersteuning Zoals hierboven al is aangegeven gaan wij de participatieconsulenten werven waarbij de eerste begin 2022 zal starten. Ook onderzoeken wij de mogelijkheid om stagiaires inzetten in de begeleiding van de inwoners. Hierin werken we samen met de opleidingen die zich bezighouden met het sociale en maatschappelijke werk. Deze stagiaires zien we als extra inzet en zullen ook aan kunnen sluiten als vrijwilligerscoach. Met welke cliënten gaan we beginnen Er is voor gekozen om te gaan starten met een mix van de inwoners die in trede 1 en 2 zitten. Wij doen dit om dat we een zo verschillend mogelijke groep willen bereiken en omdat we niet alle inwoners gelijk kunnen spreken en de aan te

bieden voorzieningen beperkt zijn. Heronderzoek inkomen Iedere twee jaar voert de afdeling inkomen via de inkomensconsulent een rechtmatigheidsonderzoek uit. Dit doen we om te onderzoeken of de inwoner de uitkering rechtmatig ontvangt en of deze gebruik maakt van de voorzieningen en de minimaregelingen die er in Rijswijk zijn. Om tot uitvoering van de kadernota over te gaan is het voorstel om in het heronderzoek in te gaan op de daadwerkelijke dagbesteding van de inwoners en dit goed te gaan registreren. Het is daarbij aan de consulent Inkomen om de eerste selectie te maken van de inwoners in trede 1 en 2 die door de Participatieconsulent gesproken moeten worden. Zij melden de inwoners van wie zij denken dat ze klaar zijn voor de stap richting maatschappelijke participatie aan bij de participatieconsulent.

Belemmeringen wegnemen Uit het de onderzoeken komt naar voren dat er door de inwoners die in trede 1 en 2 zitten verschillende soorten belemmeringen worden aangegeven. Hoewel het doel van het activeren van de inwoners die in trede 1 en 2 zitten niet het uitstromen naar werk of scholing is kan er wel gesteld worden dat deze belemmeringen hen ook belemmeren om mee te kunnen doen in de samenleving. De Participatieconsulent zal gaan beoordelen of de inwoners die in trede 1 en 2 zitten de verplichting opgelegd krijgen om aan deze belemmeringen te gaan werken. Motiveren staat daarbij boven verplichten.

Deze aanpak zal begin 2022 ingezet worden.

7

4. Hoe gaan we het doen? Doel dienstverlening Uiteindelijk zal de dienstverlening drie paden op leveren: 1. 2. 3.

De inwoner gaat aan de slag als vrijwilliger of mantelzorger; De inwoner gaat aan de belemmeringen werken. De inwoner wordt overgedragen aan het Werkgeverservicepunt omdat er een vermoeden is dat de inwoner klaar is voor arbeid

Planning Wat gaan we doen

Start

Werving Participatie consulent(en) Basisbanen Vrijwilligerscoaches

Q1 2022 Q1 2022 Loopt reeds en wordt voortgezet in 2022 – Dit wordt uitgevoerd door Welzijn Rijswijk Q1 2022

Pilot Doorstroom op de Participatieladder Heronderzoeken (nieuwe wijze) Pilot lokale brugklas (inburgering) Evalueren effecten 2022 Uitvoeringsagenda 2023

Q1 2022 Loopt reeds en wordt voortgezet in het kader van de nieuwe wet inburgering in Q1 2022 Q 3 en 4 2022 Q 4 2022 8

5. FINANCIEN, EFFECTMETING en RISICOANALYSE Financien

Effectmeting

Naar aanleiding van de extra structurele inzet voor de extra participatieconsulenten worden de financien met betrekking tot de begeleiding van de inwoners die in trede 1 en 2 zitten aangepast.

Nadat de participatieconsulent is gestart gaan we bekijken hoe we de effectmeting gaan toepassen. We onderzoeken of de betreffende inwoners geholpen zijn bij de aanpak. Hierbij kijken we naar de ervaren eenzaamheid, geluk en gezondheid en overige maatschappelijke effecten. Ook kijken we of de belemmeringen minder zijn geworden. Aan de hand van de uitkomsten van deze effectmeting passen wij onze aanpak aan.

Actie Participatieconsulenten Effectmeting en incidentele overige kosten, zoals medische keuring, reiskosten, kleine trajecten, inzet door stagiairs. Totaal

Budget € 225.000 2 € 25.000

€ 250.000

Eind 2022 zal er een evaluatie plaatsvinden aangezien dit het eerste jaar is dat we met deze nieuwe aanpak aan de slag gaan.

Niet-willers Ook de inwoners die onder trede 1 of 2 vallen hebben de verplichtingen zoals de Participatiewet deze omschrijft. Dit betekent dat zij wel verplicht zijn om mee te werken aan de trajecten en om te werken aan hun belemmeringen. Het kan voorkomen dat een inwoner hier niet aan mee wil werken. Voor hem volgt dan een niet-willerstraject waarbij het niet gaat om te bestraffen maar om gedragsverandering teweeg te brengen. Op dit moment wordt het nietwillerstraject nog vormgegeven.

Voor 2023 wordt op basis van de uitkomsten van deze evaluatie de aanpak concretiseren in een nieuwe uitvoeringsagenda.

Dit bedrag is gebaseerd op 3 volledige consulenten 2

9

5. FINANCIEN, EFFECTMETING en RISICOANALYSE Risicoanalyse Financieel en operationeel

Strategisch en juridisch

In voorgaand hoofdstuk zijn de financiële kaders uiteengezet. Deze keuzes zijn met de grootste zorg gemaakt, maar er kan altijd sprake zijn van een financieel risico, bijvoorbeeld wanneer er uit de gesprekken met de inwoners die in trede 1 en 2 naar voren komt dat een groot aantal van hen klaar is om maatschappelijk te participeren en hier geen plekken voor beschikbaar zijn.

Deze nota is opgemaakt in overeenstemming met de huidige wettelijke kaders. Wanneer de wettelijke kaders veranderen, bijvoorbeeld door wijzigingen met betrekking tot de Participatiewet nieuwe wetgeving vanuit het Rijk kan het zijn dat de inhoud van deze nota niet meer bestuurlijk passend is. Daarnaast is een strategisch risico de veranderende maatschappelijke omstandigheden. Zoals de covid-19 crisis heeft uitgewezen, kan het maatschappelijke veld snel veranderen, waardoor de gestelde doelstellingen mogelijk minder goed aansluiten op de praktijk. Er is namelijk sprake van een grote groep kwetsbare werkzoekenden (ook van de nieuwe instromers) die dreigen achter te blijven. Deze inwoners hebben veelal belemmeringen en zullen dus meer inzet van dienstverlening vragen.

10

BIJLAGE 1: PARTICIPATIELADDER De klantgroepen die we onderscheiden met de participatieladder:

KLEINE AFSTAND TOT DE ARBEIDSMARKT TREDE 6 | NAZORG: klanten die betaald werk verrichten, waarvoor nazorg wordt geboden en/of toolbox instrumenten zijn ingezet. TREDE 5 | BEMIDDELING NAAR WERK: klanten die gemotiveerd zijn en die direct bemiddelbaar zijn naar werk. MIDDELGROTE AFSTAND TOT DE ARBEIDSMARKT TREDE 4 | ONTWIKKELING RICHTING WERK: klanten die nog niet direct bemiddelbaar zijn. De verwachting is dat zij met de juiste ondersteuning binnen een jaar ‘job-ready’ kunnen zijn. TREDE 3 | SPECIFIEKE DIAGNOSE: klanten die behoren tot een prioritaire doelgroep waarvoor een aanvullende diagnose wordt uitgevoerd. het gaat om jongeren, mensen met een arbeidsbeperking en alleenstaande ouders. GROTE AFSTAND TOT DE ARBEIDSMARKT TREDE 2 | SOCIALE ACTIVERING: klanten wiens arbeidspotentieel niet binnen een jaar te mobiliseren is, maar die wel mogelijkheden hebben om te participeren in de samenleving. TREDE 1 | ZORG: klanten die (tijdelijk) geen arbeidspotentieel hebben en geen of minimale mogelijkheid tot participatie.

11