IB 20 181 bijlage Actieplan Jeugd en Wmo.pdf

16/12/2020

Actieplan Jeugd en Wmo

Opgesteld door Gertjan Willems en Siem Bosma Business Control Sociaal Domein Gemeente Rijswijk

Gertjan Willems en Siem Bosma

Inhoud Inleiding ........................................................................................................................3 Hoofdstuk 1. Algemeen beeld op basis van benchmarking..........................................4 Demografie.......................................................................................................................................4 Maatschappelijke omstandigheden ..................................................................................................4 Benchmark pilot - Divosa .................................................................................................................5

Hoofdstuk 2. Rijswijk op wijkniveau..............................................................................6 De wijken van Rijswijk ......................................................................................................................6 Jongeren met jeugdzorg en jeugdbescherming per wijk ..................................................................7 Wmo cliënten per hoofdvorm ...........................................................................................................7 Huishoudens per wijk .......................................................................................................................8 Inkomensverdeling per wijk ..............................................................................................................8 Aantal huishoudens met zorg en ondersteuning per domein ...........................................................9 Personen met bijstandsuitkering ......................................................................................................9 Samenstelling bevolking.................................................................................................................10 Leeftijdsopbouw .............................................................................................................................10 Woningen naar eigendom

..............................................................................................................11

Hoofdstuk 3. Wettelijk kader.......................................................................................12 Wettelijk financieel kader................................................................................................................12 Wettelijk kader Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) ........................................................13 Wettelijk kader Jeugdzorg ..............................................................................................................14

Hoofdstuk 4. Soorten jeugdzorg .................................................................................16 Direct hulp ......................................................................................................................................16 Jeugdzorg aan huis ........................................................................................................................16 Jeugd-GGZ.....................................................................................................................................16 Verblijf in een jeugdinstelling..........................................................................................................16 Pleegzorg .......................................................................................................................................16 Gesloten jeugdzorg bij ernstige problemen....................................................................................16 Jeugdzorg voor jongeren met een beperking.................................................................................16 Zorg voor ernstig zieke kinderen ....................................................................................................17 Ondertoezichtstelling en voogdij ....................................................................................................17 Jeugdreclassering

..........................................................................................................................17

Hoofdstuk 5. Financiën...............................................................................................18 Rekening 2019 ...............................................................................................................................18 Begroting 2020 ...............................................................................................................................18 Financieel verloop 2015 - 2019 ......................................................................................................18 Financiële verwachting 2021 - 2024...............................................................................................19 Onderliggende maatschappelijke oorzaken stijging lasten jeugdzorg............................................20 Rust en voorspelbaarheid van de begroting...................................................................................21

Hoofdstuk 6. Specifiek beeld van de jeugdzorg in Rijswijk.........................................22 Producten en lasten jeugdzorg ingekocht in H10-verband.............................................................22 Algemeen beeld producten ............................................................................................................22

Actieplan Jeugd en Wmo

Pagina 1

Gertjan Willems en Siem Bosma Algemeen beeld kosten per wijk.....................................................................................................22 Kaders ............................................................................................................................................22 Top 10 Zorgaanbieders 2019 .........................................................................................................23 Afzonderlijke elementen Jeugdzorg ...............................................................................................23

Hoofdstuk 7. Actielijnen tot en met heden ..................................................................27 Lokale getroffen maatregelen.........................................................................................................27 Regionale maatregelen ..................................................................................................................28 Lobby landelijke politiek .................................................................................................................29 Dekkingsplan begroting 2020 - 2023..............................................................................................29

Hoofdstuk 8. Directe dekking......................................................................................30 Personeel .......................................................................................................................................30 BUIG...............................................................................................................................................30 Hugo-gelden 2023-2024.................................................................................................................30

Hoofdstuk 9. Transparant begroten............................................................................31 Update tabel transparant begroten.................................................................................................31

Hoofdstuk 10. Maatregelen in onderzoek en/of uitwerking.........................................34 Algemeen .......................................................................................................................................34 Randvoorwaarden uitvoeren maatregelen .....................................................................................34 Overzicht maatregelen in onderzoek..............................................................................................34

Hoofdstuk 11. Moties..................................................................................................43 Hoofdstuk 12. Financiële recapitulatie........................................................................44 Bijlagen:......................................................................................................................45 Bijlage 1: Algemeen beeld op basis van benchmarking.................................................................45

Pagina 2

Actieplan Jeugd en Wmo

Gertjan Willems en Siem Bosma

Inleiding Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de taken op grond van de Jeugdwet en de Wmo 2015. Bij de taken op grond van de Jeugdwet gaat het om taken voor preventie, jeugdzorg, jeugdbescherming en jeugdreclassering. De overheveling van deze taken ging gepaard met een landelijke korting op de middelen van structureel 450 miljoen euro. De uitgaven aan jeugdzorg zijn hoger dan de inkomsten vanuit het Rijk. De meeste gemeenten kampen daardoor inmiddels met een groot gat tussen hun begrote uitgaven en de daadwerkelijke uitgaven. De gemeente Rijswijk is hier geen uitzondering op. Naar aanleiding van de overbesteding op het beleidsterrein Jeugd is er over 2020 een tekort ontstaan op Programma 7 van de begroting. Dit tekort dekken we in 2020 uit de algemene reserves en nemen we in 2021 voor een bedrag van € 4.000.000 op in de risicoparagraaf. Het werkelijk te verwachten tekort in het jaar 2021 op basis van de gegevens bij het maken van de begroting is € 3.200.000 en is dus lager dan de genoemde € 4.000.000. Er zal daarom in eerste instantie dekking worden gezocht voor het verwachte bedrag, maar daarbij is de inzet om te voldoen aan de genoemde € 4.000.000 om ook rekening te houden met een nog verder oplopend tekort.

Voorwaarde voor de opname van het tekort in de risicoparagraaf is dat er een actieplan wordt opgesteld om dit bedrag maximaal naar beneden bij te stellen, zodat de gemeentelijke begroting beter in balans is. De opdracht is het opstellen van een actieplan kostenbeheersing Jeugd en Wmo met als resultaat een combinatie van mogelijke maatregelen binnen Programma 7 van de begroting om het bedrag van €4 mln., opgenomen in de risicoparagraaf, maximaal naar beneden bij te stellen. De achterliggende doelen van het actieplan kunnen worden uitgesplitst in korte termijn- en lange termijn doelen. Het doel voor de korte termijn is het beter in balans brengen van de budgetten voor Jeugd en Wmo en het opheffen van het ontstane financiële tekort. Voor de lange termijn is het doel financiële rust en voorspelbaarheid (‘begrootbaarheid’) van de inkomsten en uitgaven in de domeinen Jeugd en Wmo. In dit document treft u de invulling van het actieplan aan. Dit plan is een interne notitie opgesteld door business control sociaal. In dit plan benoemen we concrete dekkingsmaatregelen en mogelijke besparingsrichtingen die in onderzoek zijn. De mogelijkheden tot besparingen en efficiency die in onderzoek worden genomen zijn altijd onderhevig aan voortschrijdend inzicht en zullen in het jaar 2021 dan ook verder uitgebreid gaan worden. In dat opzicht is dit plan dus een groeidocument.

Actieplan Jeugd en Wmo

Pagina 3

Gertjan Willems en Siem Bosma

Hoofdstuk 1. Algemeen beeld op basis van benchmarking Door middel van systematische vergelijking van processen en-of resultaten (benchmarking) tussen gemeenten onderling is er binnen het Sociaal Domein een goed referentiekader en wordt er lering getrokken van uitstekende praktijken. Op basis van de diverse benchmarks (zie bijlage 1) voldoet Rijswijk aan het onderstaande beeld.

Demografie 

In 2019/2020 heeft de gemeente Rijswijk een bevolkingsomvang van 54.795 inwoners waarvan de gemiddelde leeftijd in Rijswijk (42,9 jr.) hoger ligt dan in de rest van Haaglanden (40,3 jr.) Ten opzichte van het jaar 2018 zal de bevolking tot het jaar 2050 naar verwachting stijgen met 38,9%. In Haaglanden ligt de verwachting van de groei op 29,2%. De bevolkingsgroei tot het jaar 2050 zal in de periode na het jaar 2020 sneller gaan dan de jaren voor 2020. Het verwachte aandeel 75-plussers zal in het jaar 2050 in Rijswijk op 15% liggen. In Haaglanden zal dit aandeel naar verwachting 13,1% zijn. In de bevolkingsopbouw van Rijswijk ligt het aandeel jongeren tot en met 14 jaar iets hoger dan in de Haaglanden het geval is. Ook het aandeel ouderen vanaf 65 is in Rijswijk hoger dan in Haaglanden.

   

Maatschappelijke omstandigheden Gezin- en leefomstandigheden      

Rijswijk heeft in 2020 0,7% meer eenouder huishoudens dan Haaglanden. Het percentage 4 tot 11-jarigen loopt in 2020 in Rijswijk in de pas met de rest van Haaglanden. In de periode 2016 – 2020 is in Haaglanden de bevolking van 0 tot en met 19 jaar afgenomen van 22,5% naar 22,4%. In Rijswijk is deze groep toegenomen van 19,1% naar 21,2%. In Rijswijk ligt in 2018 het percentage tienermoeders 0,02% hoger dan in Haaglanden. Het percentage kinderen in uitkeringsgezinnen ligt in 2018 in Rijswijk 1% lager dan in Haaglanden. Het percentage kinderen met een handicap ligt in 2015 in Rijswijk hoger dan in Haaglanden.

Onderwijs en arbeid   

Het absolute verzuim ligt in 2018 in Rijswijk hoger dan in Haaglanden. Het relatieve verzuim ligt in 2018 in Rijswijk fors hoger dan in Haaglanden. Het percentage werkloze jongeren in 2018 in Rijswijk ligt in lijn met het percentage in Haaglanden.

Jeugdzorg en Jeugdbescherming         

Het percentage jongeren met jeugdzorg ligt in het 2e halfjaar 2019 lager dan in Haaglanden. Het percentage jongeren met jeugdzorg zonder verblijf en het aantal jongeren met jeugdbescherming liggen in het 2e halfjaar 2019 lager dan in Haaglanden. Het percentage jongeren met jeugdzorg met verblijf ligt hoger dan in Haaglanden. In het 2e halfjaar 2019 worden er in Rijswijk verhoudingsgewijs meer trajecten voortijdig gesloten dan in Haaglanden. In het 2e halfjaar 2019 ligt het % jeugdzorg dat door het wijk-/buurtteam word uitgevoerd lager dan in Haaglanden terwijl het aandeel dat niet wordt uitgevoerd door een wijk-/buurtteam hoger ligt. Binnen de categorie zeer sterk stedelijk laat Rijswijk geen afwijkend percentage aan jongeren met jeugdzorg in natura zien. Binnen de categorie zeer sterk stedelijk heeft Rijswijk het laagste percentage jongeren met jeugdbescherming. Binnen de categorie zeer sterk stedelijk laat Rijswijk geen afwijkend percentage jongeren met jeugdreclassering zien. Het totaal % jongeren met jeugdzorg in natura laat in Rijswijk een continu stijgende trend zien. Dit is in lijn met de landelijke ontwikkeling, maar wijkt af van de regio.

Pagina 4

Actieplan Jeugd en Wmo

Gertjan Willems en Siem Bosma         

Het % jongeren met jeugdzorg in natura zonder verblijf is in het jaar 2018 op hetzelfde niveau gekomen als de rest van de Jeugdregio Haaglanden. Het % jongeren met jeugdzorg in natura met verblijf ligt structureel iets hoger dan regionaal het geval is. Het % jongeren met jeugdbescherming ligt enigszins lager dan het landelijke percentage en het regionale percentage. Het % jongeren met ondertoezichtstelling is in Rijswijk in lijn met de regio. Het regionale beeld is gunstiger dan het landelijke beeld. Het % jongeren met voogdij is in Rijswijk in lijn met de regio. Het regionale beeld is gunstiger dan het landelijke beeld. Het percentage jongeren met jeugdreclassering laat een dalende trend zien zoals die ook landelijke en regionaal te zien zijn. Het percentage trajecten dat eenzijdig door cliënten wordt beëindigd is in Rijswijk hoger dan regionaal en landelijk. In Rijswijk is het beïnvloedbare deel (verwijzingen middels de toegang en geen verwijzer) met 34 % een stuk lager is dan regionaal (44%) en landelijk (45%) het geval is. Dit verschil is sterk zichtbaar in de verwijzingen van huisartsen. In Rijswijk is er een hoger % verwijzingen via de toegang dan in de regio en landelijk het geval is. Daarentegen is het % verwijzingen via de huisarts lager.

Jeugdcriminaliteit  

Zowel in Rijswijk als in Haaglanden is er in de periode 2015 - 2019 een stijging te zien in het aantal verwijzingen naar Halt. Het aantal ligt in Rijswijk hoger dan in Haaglanden. Het percentage jongeren met jeugdreclassering ligt in het 2e halfjaar 2019 in Rijswijk lager dan in Haaglanden.

Benchmark pilot - Divosa Met een pilot voor een benchmark Sociaal Domein wil Divosa de cijfers van gemeenten op gebied van Wmo en Jeugd duiden, vergelijken en inzetten om te leren. Samen met BMC en Stimulansz heeft Divosa ruime ervaring met benchmarks voor gemeenten. De gemeente Rijswijk neemt deel aan deze pilot en ondersteunt Divosa bij de ontwikkeling van deze benchmark. Na de pilotfase zal de benchmark in 2021 worden doorontwikkeld, gericht op goede en betaalbare zorg.

Actieplan Jeugd en Wmo

Pagina 5

Gertjan Willems en Siem Bosma

Hoofdstuk 2. Rijswijk op wijkniveau De wijken van Rijswijk De gemeente hanteert sinds 2011 een indeling in 11 wijken (eerst 9), met daarin 32 buurten.

Pagina 6

Actieplan Jeugd en Wmo

Gertjan Willems en Siem Bosma

Jongeren met jeugdzorg en jeugdbescherming per wijk

Wijk 01 Wijk 02 Wijk 03 Wijk 04 Wijk 05 Wijk 06 Wijk 07 Wijk 08 Wijk 09 Wijk 10 Wijk 11 Rijswijk

Totaal aantal jongeren met Jeugdzorg

Jongeren met hulp Jeugdzorg

Jongeren met hulp - Jeugdzorg zonder verblijf

95 190

95 190

95 175

110 25 120 115 150 185 95 30 1.170

110 25 120 110 145 170 95 30 1.140

105 25 110 105 135 165 95 30 1.085

Jongeren met hulp Jeugdzorg met verblijf

Jeugdbescherming totaal

25

10

10 20 10 15 15

15 10 15 20

110

85

*Aantal jongeren (absoluut) met jeugdzorg en jeugdbescherming per wijk in gemeente Rijswijk, tweede halfjaar 2019.

Wmo cliënten per hoofdvorm

Wijk 01 Wijk 02 Wijk 03 Wijk 04 Wijk 05 Wijk 06 Wijk 07 Wijk 08 Wijk 09 Wijk 10 Wijk 11 Rijswijk

Ondersteuning thuis

Hulp bij het huishouden

65

Hulpmiddelen en diensten

Maatwerkarrangement Wmo

15 185

40 385

50 500

55

85

65 40 55 55

150 85 195 270 10 15 1.045

135 15 300 225 450 500 20 35 2.165

215 20 435 285 560 640 30 45 2.845

10 360

Verblijf en opvang

*Ontwikkeling van het aantal inwoners met individuele Wmo-voorzieningen (absoluut), uitgesplitst naar type voorziening en het totaal, per wijk in gemeente Rijswijk, tweede halfjaar 2019.

Actieplan Jeugd en Wmo

Pagina 7

Gertjan Willems en Siem Bosma

Huishoudens per wijk

Wijk 01 Wijk 02 Wijk 03 Wijk 04 Wijk 05 Wijk 06 Wijk 07 Wijk 08 Wijk 09 Wijk 10 Wijk 11 Rijswijk

aantal huishoudens

personen per huishouden

% eenpersoons

% meerpersoons met kinderen

% meerpersoons zonder kinderen

2.055 5.450 135 2.710 520 3.285 2.205 3.860 3.880 1.070 685 25.871

2,3 1,9 2,2 1,8 1,6 1,7 1,9 2,1 2,1 2,8 2,2 2,0

34 48 37 51 56 53 46 38 36 16 28 43

38 27 33 25 17 21 30 32 30 57 37 29

29 25 37 24 30 27 24 30 34 28 34 28

*Huishoudens naar samenstelling per wijk in gemeente Rijswijk, 2018.

Inkomensverdeling per wijk

Wijk 01 Wijk 02 Wijk 03 Wijk 04 Wijk 05 Wijk 06 Wijk 07 Wijk 08 Wijk 09 Wijk 10 Wijk 11 Rijswijk

% huishoudens met laag inkomen

% huishoudens met hoog inkomen

22 44 29 50 42 53 53 40 46 14 32 43

37 17 34 12 12 8 8 24 14 40 33 18

* Inkomensverdeling in percentages per wijk in gemeente Rijswijk, 2017.

Pagina 8

Actieplan Jeugd en Wmo

Gertjan Willems en Siem Bosma

Aantal huishoudens met zorg en ondersteuning per domein

Wijk 01 Wijk 02 Wijk 03 Wijk 04 Wijk 05 Wijk 06 Wijk 07 Wijk 08 Wijk 09 Wijk 10 Wijk 11 Rijswijk

alleen Jeugd

alleen P-wet

alleen Wmo

Jeugd en P-wet

80 155 0 70 10 75 55 115 125 80 25 790

20 255 0 155 10 190 210 185 235 0 35 1.315

50 440 10 175 20 380 215 515 515 25 35 2.375

0 15 20 0 20 30 15 30

130

Jeugd en Wmo 0 0 0 0 0 0 0 0 0 35

P-wet en Wmo 0 60 0 30 0 45 45 70 75 0 0 345

Jeugd, Pwet en Wmo 0 0 0 0 0 10 0 30

totaal 150 935 25 460 40 715 570 905 995 115 105 5.020

* Aantal huishoudens met sociale voorzieningen per domein (absoluut) in gemeente Rijswijk, tweede halfjaar 2019.

Personen met bijstandsuitkering

Wijk 01 Wijk 02 Wijk 03 Wijk 04 Wijk 05 Wijk 06 Wijk 07 Wijk 08 Wijk 09 Wijk 10 Wijk 11 Rijswijk

Bijstandsuitkeringen

Bijstand gerelateerde uitkeringen tot de AOW-leeftijd

Bijstand gerelateerd uitkeringen vanaf de AOW-leeftijd

20 300 0 200 10 250 310 260 410 10 40 1.810

20 270 0 180 10 220 280 230 350 10 40 1.590

0 30 0 20 0 30 30 30 70 0 0 220

Actieplan Jeugd en Wmo

Pagina 9

Gertjan Willems en Siem Bosma

Samenstelling bevolking

Wijk 01 Wijk 02 Wijk 03 Wijk 04 Wijk 05 Wijk 06 Wijk 07 Wijk 08 Wijk 09 Wijk 10 Wijk 11 Rijswijk

aantal inwoners

% niet-westerse allochtonen

% westerse allochtonen

4.700 10.345 295 4.950 1.165 5.625 4.190 8.275 8.135 2.975 1.530 52.208

10 14 12 20 55 23 33 17 25 13 13 20

19 16 17 18 15 17 15 14 12 10 12 15

Leeftijdsopbouw

Wijk 01 Wijk 02 Wijk 03 Wijk 04 Wijk 05 Wijk 06 Wijk 07 Wijk 08 Wijk 09 Wijk 10 Wijk 11 Rijswijk

Pagina 10

jonger dan 18 jaar

18 tot 23 jaar

23 tot 27 jaar

27 tot 50 jaar

50 tot 68 jaar

68 tot 75 jaar

75 jaar en ouder

23,1 17,6 21,3 17,6 18,1 13,9 19,4 16,2 19,1 31,8 17,7 19,0

4,9 4,2 4,9 4,7 6,0 3,4 5,0 5,1 4,4 2,6 6,0 4,4

3,2 5,1 1,6 5,0 13,8 5,2 4,3 3,4 3,2 2,9 3,7 4,3

33,7 34,1 31,1 33,7 38,4 30,8 30,0 24,0 23,0 47,4 26,8 31,0

23,4 23,0 23,0 22,0 15,5 21,8 21,6 29,2 24,2 11,3 33,1 23,1

7,1 6,9 8,2 7,4 5,2 10,0 8,2 8,8 10,9 2,3 7,4 8,0

4,6 9,1 9,8 9,7 3,0 14,8 11,6 13,3 15,1 1,6 5,4 10,3

Actieplan Jeugd en Wmo

Gertjan Willems en Siem Bosma

Woningen naar eigendom

Wijk 01 Wijk 02 Wijk 03 Wijk 04 Wijk 05 Wijk 06 Wijk 07 Wijk 08 Wijk 09 Wijk 10 Wijk 11 Rijswijk

% koopwoningen

% huurwoningen woningcorporaties

% huurwoningen overige verhuurders

% eigendom onbekend

84 51 74 48 37 33 25 48 35 83 68 48

0 27 0 36 42 34 54 35 60 2 28 34

16 19 26 16 5 33 21 18 5 14 4 17

0 3 0 0 15 0 0 0 0 0 0 1

Actieplan Jeugd en Wmo

Pagina 11

Gertjan Willems en Siem Bosma

Hoofdstuk 3. Wettelijk kader Wettelijk financieel kader Gemeenten zijn altijd zelf verantwoordelijk voor hun eigen financiële beheer. Maar ze zijn in dit kader wel verbonden aan bepaalde financiële wet- en regelgeving. Naast deze wet- en regelgeving is ook transparantie van financiële gegevens van belang. Niet alleen om het inzichtelijk voor iedereen te maken, maar ook om de gegevens met elkaar te kunnen vergelijken (ook wel benchmarken). BBV Het Besluit begroting en verantwoording gemeenten en provincies (BBV) geeft regels voor het opstellen van financiële rapporten van gemeenten en provincies. Dat zijn de begroting, de meerjarenraming, het jaarverslag en de jaarrekening. Deze moeten correct, begrijpelijk en volledig zijn. Daarom laten gemeenten en provincies de jaarrekening controleren door een accountant. Andere management en bestuurlijke rapportages worden niet in de BBV genoemd en kunnen door middel van de Financiële Verordening worden geformaliseerd. In het BBV is onder andere opgenomen dat:  De begroting structureel en reëel in evenwicht moet zijn;  Structurele lasten niet met incidentele baten gedekt mogen worden. (Hieruit volgt dat incidentele lasten door zowel incidentele als structurele baten gedekt mogen worden) Externe controle door accountant In de Gemeentewet art.

213 is geregeld dat de raad bij verordening regels vaststelt voor de inrichting van de financiële organisatie en de controle op het financiële beheer. Ook wijst de raad een accountant aan die belast is met de controle van de jaarrekening en daarbij een accountantsverklaring en rapport van bevindingen uitbrengt. De accountantscontrole bij decentrale overheden moet aan minimumeisen voldoen. De kaders voor de accountantscontrole zijn vastgelegd in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO). Er zijn verschillende notities waarin de interne beheersing en de accountantscontrole op Jeugdzorg en Wmo uitgewerkt worden:  

SDO-Notitie -Controle interne beheersing Jeugd en Wmo voor gemeenten en accountants (2019) Algemeen Accountantsprotocol financiële productieverantwoording Wmo en Jeugdwet 2020.

Extern toezicht provincie De provincie Zuid Holland houdt toezicht op de financiën van de gemeente en de gemeenschappelijke regelingen waar de gemeente in deelneemt. Het toezicht van de provincie betreft onder andere de volgende principes:  Middelen volgen beleid;  Structurele uitgaven worden gedekt met structurele middelen;  Bezuinigingen en taakstellingen moeten concreet zijn ingevuld;  Doorschuiven taakstelling zonder alternatieve bezuiniging is niet toegestaan; De huidige (en gewenste) toezicht vorm is repressief toezicht. Als naar het oordeel van de provincie de begroting niet structureel en reëel in evenwicht is, dan kan preventief toezicht worden ingesteld. Dat geldt ook als de jaarstukken of de begroting niet vóór respectievelijk 15 juli en 15 november zijn ingeleverd bij de Provincie. Vanaf de begroting 2020 gebruiken alle provincies een nieuw toezichtkader om de “huishoudboekjes” van gemeenten te beoordelen. De uitwerking van die afspraken staat in het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader 2020. Het toezichtkader is gebaseerd op de Gemeentewet en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten en andere financiële regelgeving (o.a.: Financiële Verhoudingswet, Wet HOF, wet FIDO c.a.).

Pagina 12

Actieplan Jeugd en Wmo

Gertjan Willems en Siem Bosma

Wettelijk kader Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Gemeenten moeten ervoor zorgen dat mensen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Op grond van de Wmo moeten burgers die onvoldoende zelfredzaam zijn of onvoldoende in staat zijn tot participatie een beroep kunnen doen op door de overheid georganiseerde ondersteuning. De Centrale Raad van Beroep heeft in een aantal uitspraken uiteengezet wat het college bij een melding van de burger dient vast te stellen: 1. Wat is de hulpvraag? 2. Welke problemen worden ondervonden bij de zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie, dan wel het zich kunnen handhaven in de samenleving? 3. Welke ondersteuning is naar aard en omvang nodig om een passende bijdrage te leveren? 4. In hoeverre worden de eigen mogelijkheden, gebruikelijke hulp, mantelzorg, ondersteuning door andere personen uit het sociale netwerk en algemene voorzieningen geboden? Maatwerkvoorziening Op grond artikel 2.3.5 lid 3 en 4 Wmo 2015 verstrekt het college alleen een maatwerkvoorziening wanneer de cliënt naar het oordeel van het college niet op eigen kracht, met gebruikelijke hulp, met mantelzorg of met hulp uit zijn sociale netwerk, dan wel met gebruikmaking van algemene voorzieningen, zelfredzaam zijn.

Het gaat bijvoorbeeld om:  begeleiding en dagbesteding;  ondersteuning om de mantelzorger tijdelijk te ontlasten;  een plaats in een beschermde woonomgeving voor mensen met een psychische stoornis;  opvang in geval van huiselijk geweld en mensen die dakloos zijn. De gemeente heeft de verantwoordelijkheid om te bevorderen dat burgers en hun omgeving hun eigen probleemoplossend vermogen benutten en versterken en daardoor niet, of zo min mogelijk, aangewezen zijn op maatschappelijke ondersteuning. Afstemming tot verwante wetten Een onderdeel van het onderzoek is dat het college moet onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om te komen tot een zo goed mogelijk afgestemde dienstverlening. De afstemming kan inhouden dat het college de cliënt verwijst naar voorzieningen uit verwante wetten. De cliëntondersteuning kan de cliënt eventueel ondersteunen. Een belangrijk verwante wet van de Wmo is de Wet langdurige zorg (Wlz). Toegang tot voorzieningen uit de Wlz is voorliggend op de Wmo en is alleen mogelijk als: 

zorg nodig is vanwege een lichamelijke ziekte of beperking, dementie, een verstandelijke beperking of een zintuiglijke beperking, en  het duidelijk is dat blijvend (= levenslang) zorg nodig is, en  permanent toezicht of 24 uur per dag zorg in de nabijheid nodig is. Het Centrum indicatiestelling zorg (CIZ) maakt de afweging of een inwoner een Wlz-indicatie krijgt. Voorbeeld afkadering Uit rechtspraak blijkt dat burgers gebruik moeten maken van gebruikelijke hulp, bijvoorbeeld bij huishoudelijke taken. Maar huishoudelijke hulp als algemene voorziening waarderen ligt niet voor de hand, gezien het hoge uurtarief dat door het grootste deel van de Wmo-doelgroep niet betaald kan worden. Het is de vraag het de rechterlijke toets kan doorstaan om huishoudelijke hulp als bijzondere bijstand vorm te geven. De Wmo is namelijk een passend en toereikende voorliggende voorziening gelden binnen de participatiewet. De Participatiewet geldt als laatste vangnet en niet de Wmo.

Actieplan Jeugd en Wmo

Pagina 13

Gertjan Willems en Siem Bosma

Wettelijk kader Jeugdzorg Taken gemeente De gemeente heeft de verantwoordelijkheid voor alle vormen van jeugdzorg en de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering. In de Jeugdwet zijn de taken van de gemeenten opgenomen die voortvloeien uit deze verantwoordelijkheid. 1. Kwalitatief en kwantitatief toereikend aanbod jeugdzorg Het college is er verantwoordelijk voor dat er een kwalitatief en kwantitatief toereikend aanbod is om de noodzakelijke jeugdzorg in te kunnen zetten. Met een kwantitatief toereikend aanbod wordt niet bedoeld dat de gemeente altijd een aanbod van alle mogelijke soorten jeugdzorg moet kunnen aanbieden. Dit betekent wel dat de gemeente, juist met die jeugdige en zijn ouders en de bij hen levende behoeften in het achterhoofd, ervoor moet zorgen dat als een jeugdige of zijn ouders een bepaalde vorm van jeugdzorg nodig hebben, zij die ook kunnen krijgen. 2. Herkenbare, laagdrempelige en toegankelijke toegang Het college is er verantwoordelijk voor dat er jeugdzorg op een laagdrempelige en herkenbare manier wordt aangeboden en te allen tijde bereikbaar en beschikbaar is in situaties waar onmiddellijke uitvoering van taken is geboden. De jeugdzorg moet verder altijd bereikbaar en beschikbaar zijn in acute situaties. Hierbij moet gedacht worden aan situaties waarbij er buiten kantooruren een regeling getroffen moet worden voor een jeugdige.

Maar ook kan het gaan om situaties waarbij het kind acute geestelijke gezondheidszorg nodig heeft bijvoorbeeld in verband met een psychose. Het gaat daarbij dus om spoedeisende zaken, waarvoor de gemeente 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar moet zijn en hulp moet kunnen verschaffen. 3. Consultatiefunctie Het college is er verantwoordelijk voor dat degenen die beroepsmatig met jeugdigen werken deskundig advies kunnen krijgen over vragen en problemen met betrekking tot opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen. Deze consultatiefunctie houdt in dat de gemeente verantwoordelijk is om advies te geven aan degene die beroepsmatig met jeugdigen werkt en die zich zorgen maakt om een minderjarige. Het gaat dan om leerkrachten, crècheleidsters en jeugdzorgverleners. Deze personen moeten weten waar zij met hun vragen heen kunnen en de gemeente is er verantwoordelijk voor dat de vragen op een adequate wijze worden beantwoord. Om deze consultatiefunctie goed te kunnen uitvoeren, moet de gemeente over deskundigheid beschikken. 4. Bestrijden van kindermishandeling Het college is er verantwoordelijk voor dat wordt voorzien in maatregelen om kindermishandeling te bestrijden. Kindermishandeling moet snel worden gesignaleerd en er moet op een passende wijze op worden gereageerd.

Mishandeling moet worden gestopt met behulp van jeugdzorg, jeugdbescherming, strafrecht of een combinatie daarvan. Wanneer een kind is mishandeld, volgt een diagnose en een behandeling om schade zoveel mogelijk te beperken. De gemeente is daarom ook verantwoordelijk voor organisatie van het Veilig Thuis. 5. Wettelijke verwijsbevoegdheid huisarts, medisch specialist en jeugdarts Het college is er verantwoordelijk voor dat jeugdzorg ook toegankelijk is na verwijzing door de huisarts, de medisch specialist en de jeugdarts. Zowel de huisarts, de medisch specialist als de jeugdarts hebben ieder vanuit hun specifieke expertise een verantwoordelijkheid om goede diagnoses te stellen en indien nodig de jeugdige door te geleiden naar de zorg die volgens de professionele standaard nodig is om in voorkomende gevallen zelf jeugdzorg te verlenen. Voor de gemeente betekent de wettelijke verwijsbevoegdheid dat zij een verwijzing door de huisarts, de medisch specialist en de jeugdarts zullen moeten accepteren als toegang tot jeugdzorg.

Pagina 14

Actieplan Jeugd en Wmo

Gertjan Willems en Siem Bosma 6. Preventie en vroegsignalering De gemeente is gehouden mede beleid te voeren op het gebied van preventie. De verantwoordelijkheid van de gemeente op grond van de Jeugdwet begint namelijk niet pas als de opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen zodanig zijn dat de inzet van jeugdzorg geboden is. Het is immers juist de bedoeling van de stelselwijziging dat er een omslag plaats vindt naar de voorkant. Jeugdigen en hun ouders moeten eerder ondersteuning krijgen, ernstige problemen moeten zoveel mogelijk voorkomen worden of in een vroeg stadium worden onderkend, om te voorkomen dat in een later stadium zware vormen van jeugdzorg nodig zijn. De gemeente heeft dus de regietaak als het gaat om vroegsignalering van kinderen (met een beperking). Dat betekent dat de gemeente moet zorgen dat de relevante organisaties goed met elkaar samenwerken. Een voorbeeld hiervan zijn de netwerken Integrale Vroeghulp. Deze netwerken zijn speciaal ingericht voor kinderen met meervoudige complexe vragen.

Actieplan Jeugd en Wmo

Pagina 15

Gertjan Willems en Siem Bosma

Hoofdstuk 4. Soorten jeugdzorg Er zijn verschillende vormen van jeugdzorg waar gemeenten verantwoordelijk voor zijn. Bijvoorbeeld hulp aan huis bij problemen in het gezin. Jeugdzorg is er voor jongeren tot 18 jaar, en in sommige gevallen tot 23 jaar.

Direct hulp Als de situatie bedreigend is en direct hulp nodig is, kunt u dat melden bij Veilig Thuis: 0800-2000. Melden kan anoniem. U kunt ook advies vragen aan de Kindertelefoon.

Jeugdzorg aan huis Bij ambulante jeugdzorg ontvangt u thuis hulp als er problemen zijn in het gezin. Bijvoorbeeld als er ruzie is tussen kinderen en ouders. Of als kinderen spijbelen of licht depressief zijn.

Jeugd-GGZ De jeugd-GGZ (geestelijke gezondheidszorg) biedt hulp aan kinderen en jongeren met psychische problemen, zoals angsten en piekeren. Voor hulp is een verwijzing nodig van:    

een deskundige in dienst van (of namens) de gemeente, zoals het lokale (wijk)team of het Centrum voor Jeugd en Gezin; de huisarts; de medisch specialist; de jeugdarts.

Verblijf in een jeugdinstelling Bij deze vorm van jeugdzorg verblijven jeugdigen op vrijwillige of gedwongen basis, (tijdelijk) in een jeugdinstelling. Het gaat om jeugdigen met uiteenlopende problemen.

Pleegzorg Bij pleegzorg nemen pleegouders (tijdelijk) de opvoeding en verzorging van een kind op zich. Eigen familie en bekenden kunnen een kind ook opvangen. Deze vrijwillige pleegzorg komt tot stand in overleg tussen ouders, het kind en hulpverleners. De gemeente moet goedkeuren.

Gesloten jeugdzorg bij ernstige problemen JeugdzorgPlus is hulp voor jongeren met ernstige (gedrags)problemen. Zij hebben bescherming nodig tegen zichzelf of tegen anderen. Voor verblijf in de JeugdzorgPlus is een 'machtiging gesloten jeugdzorg' nodig van de kinderrechter. Er zijn verschillende instellingen en locaties voor JeugdzorgPlus. Jongeren gaan zo veel mogelijk naar een instelling in hun eigen regio.

Jeugdzorg voor jongeren met een beperking De groep jeugd met een beperking is heel divers. Het gaat om kinderen en jongeren met een:     

(licht) verstandelijke beperking; lichamelijke beperking (ook niet-aangeboren hersenletsel, NAH); somatische aandoening, bijvoorbeeld een chronische ziekte; psychiatrische aandoening, bijvoorbeeld autisme. Jeugdzorg voor jongeren met ernstige beperkingen

De zorg voor kinderen en jongeren met ernstige verstandelijke, lichamelijke of meervoudige beperkingen valt onder de Wet langdurige zorg (Wlz). Het gaat om kinderen die blijvend de hele dag intensieve zorg en toezicht dichtbij nodig hebben. Ook de zorg voor sterk gedragsgestoorde licht verstandelijk beperkten (SVLVG) valt onder de Wlz. Voor deze zorg is een Wlz-indicatie nodig.

Pagina 16

Actieplan Jeugd en Wmo

Gertjan Willems en Siem Bosma

Zorg voor ernstig zieke kinderen Bij ernstig zieke kinderen zijn de problemen erg complex. Zij hebben een intensieve zorgvraag. Heeft u vragen over de intensieve verzorging van uw kind? Dan kunt u terecht bij het Juiste Loket. Deskundigen bieden maatwerk en beantwoorden vragen. Bijvoorbeeld of een indicatie vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) mogelijk is voor uw kind. Of als u wilt weten bij welke instanties u moet zijn.

Ondertoezichtstelling en voogdij Ondertoezichtstelling en voogdij zijn jeugdbeschermingsmaatregelen. Deze maatregelen zijn alleen mogelijk na een onderzoek van de Raad voor de Kinderbescherming en een beslissing van de kinderrechter. Een gecertificeerde instelling voert de maatregel uit.

Jeugdreclassering Jeugdreclassering is begeleiding voor jongeren die een proces-verbaal hebben gehad van de politie of leerplichtambtenaar. Zij krijgen een persoonlijk begeleidingsplan. Alleen kinderrechters, het openbaar ministerie, de Raad voor de Kinderbescherming en de justitiële jeugdinrichtingen kunnen jeugdreclassering opleggen. Gecertificeerde instellingen voeren de jeugdreclassering uit.

Actieplan Jeugd en Wmo

Pagina 17

Gertjan Willems en Siem Bosma

Hoofdstuk 5. Financiën Om zicht te krijgen op de financiële prestaties van het Sociaal Domein op de specifieke beleidsterreinen van Wmo en Jeugd is er nog geen benchmark voorhanden waardoor een goed financieel referentiekader ontbreekt. Aangezien de basisgedachte in Rijswijk is dat tekorten in een programma in eerste instantie in de eigen begroting opgevangen moeten worden is het relevant om te kijken hoe het Sociaal Domein als geheel financieel presteert. Voor dit hogere aggregatieniveau is de benchmark van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties beschikbaar. De benchmark begroting is een functionaliteit binnen deze databank voor financiën van decentrale overheden. Deze benchmark geeft de kosten van het sociaal domein per inwoner weer en geeft daarmee een realistisch beeld van de inkomsten en uitgaven van de gemeente Rijswijk ten opzichte van andere zeer sterk stedelijke gebieden.

Rekening 2019 Als we kijken naar de rekening 2019 dan zien we dat het Sociaal Domein in Rijswijk € 494 per inwoner goedkoper is dan de referentiegroep zeer sterk stedelijk. Dit komt doordat de uitgaven in Rijswijk aanzienlijk lager zijn. Rijswijk

Zeer sterk stedelijk

Baten (inkomsten) per inwoner

€

442

Lasten (uitgaven) per inwoner

€ 1.285

€ 2.006

Totale kosten per inwoner:

€

€ 1.337

843

€

669

Begroting 2020 De begroting voor het jaar 2020 laat eenzelfde beeld zien als de rekening 2019. In de begroting 2020 is het Sociaal Domein in Rijswijk € 552 goedkoper dan de referentiegroep.

Rijswijk

Zeer sterk stedelijk

Baten (inkomsten) per inwoner

€

430

Lasten (uitgaven) per inwoner

€ 1.219

€ 1.981

Totale kosten per inwoner:

€

€ 1.341

789

€

640

Financieel verloop 2015 - 2019 In onderstaande tabel zijn voor de jaren 2015 tot en met 2019 de rijksbijdragen voor de Wmo (oudeen nieuwe taken) en Jeugdtaken afgezet tegen de geboekte overige inkomsten en uitgaven. Er zijn boekingen die op voorgaande jaren betrekking hebben maar dit verandert niets aan het totaalbeeld. Zoals blijkt uit onderstaande tabel is er over de jaren 2015 tot en met 2017 sprake geweest van een voordeel dat voornamelijk is veroorzaakt door de budgetten voor de Wmo. In de jaren 2018 en 2019 zien we tekorten ontstaan die worden veroorzaakt door de steeds verder oplopende tekorten op Jeugd. Per saldo is er in totaal over de jaren 2015 tot en met 2019 sprake van een tekort van € 1.285.280.

Pagina 18

Actieplan Jeugd en Wmo

Gertjan Willems en Siem Bosma

2015

2016

2017

2018

2019

WMO

€ 10.154.662

€ 9.552.618

€ 9.456.259

€ 11.138.352

€ 11.271.477

Jeugd

€ 8.510.890

€ 9.153.251

€ 9.842.215

€ 12.793.737

€ 16.697.541

Totaal uitgaven:

€ 18.665.552

€ 18.705.869

€ 19.298.475

€ 23.932.089

€ 27.969.018

Budget WMO

€ 11.875.998

€ 11.095.132

€ 11.224.347

€ 11.577.807

€ 12.689.980

Budget Jeugd

€

€

8.684.522

€ 9.036.372

€

9.652.462

€ 12.303.460

Totaal inkomsten:

€ 21.021.641

€ 19.779.654

€ 20.260.719

€ 21.230.269

€ 24.993.440

Inkomsten uitgaven

€

€

€

€ -2.701.820

€ -2.975.578

Uitgaven

Inkomsten 9.145.643

2.356.089

1.073.785

962.244

Financiële verwachting 2021 - 2024 In de begroting 2021-2024 is in verband met de tekorten op jeugdzorg een bedrag van € 4.000.000 opgenomen in de risicoparagraaf omdat we rekening wilden houden met extra tegenvallers. Door de rijksbijdrage 2021-2024 op basis van de septembercirculaire 2020 af te zetten tegen de te verwachten lasten zoals die in de begroting zouden zijn opgenomen, als er niet gekozen zou zijn voor het opnemen van een risico in de risicoparagraaf, ontstaat onderstaand beeld. 2021

2022

2023

2024

Uitgaven WMO

12.655.600

12.764.060

12.775.060

12.775.060

Jeugd

18.366.380

17.363.132

17.363.132

17.363.132

31.021.980

30.127.192

30.138.192

30.138.192

Budget WMO

14.365.786

14.679.213

14.847.697

15.053.211

Budget Jeugd

13.450.941

13.671.916

12.995.483

13.278.201

27.816.727

28.351.130

27.843.179

28.331.412

-3.205.253

-1.776.062

-2.295.013

-1.806.780

Inkomsten

Inkomsten - uitgaven

Het werkelijk te verwachten tekort in het jaar 2021 op basis van de gegevens bij het maken van de begroting is € 3.200.000. De te verwachten kosten aan jeugdzorg zijn niet in de begroting aangepast, in afwachting van een actieplan om de trend van oplopende tekorten om te buigen.

Actieplan Jeugd en Wmo

Pagina 19

Gertjan Willems en Siem Bosma

Onderliggende maatschappelijke oorzaken stijging lasten jeugdzorg Maatschappelijke context jeugdzorg De jeugdzorg is de afgelopen jaren sterk gegroeid: 20 jaar geleden kreeg 1 op de 27 kinderen en jongeren jeugdzorg, nu is dat 1 op 8. De groei van aantal kinderen stijgt al vanaf 2000 gestaag, en is niet in paar jaar gekeerd. In onderstaande grafiek is deze landelijke trend zichtbaar:

Drie onderliggende factoren verklaren deze toename: 1. Maatschappelijke ontwikkelingen: Onderzoek levert geen duidelijk bewijs dat kinderen en jongeren steeds meer problemen hebben die het stijgende zorggebruik verklaren. Wel blijkt dat de ontwikkeling van jeugdigen de laatste jaren negatief wordt beinvloed door met name echtscheidingen, mediagebruik en prestatiedruk op scholen. Kortom, de psychosociale druk lijkt niet toe te nemen, de risico’s waaraan jeugdigen zijn blootgesteld wel. Hier komt bij dat de hoge geluksnorm maakt dat (moeite met) het omgaan met alledaagse problemen en ingrijpende gebeurtenissen steeds minder vanzelfsprekend is. De maatstaven waaraan kinderen en volwassenen in de samenleving moeten voldoen worden gemeten in (op jonge leeftijd) harde ‘momentopnamen’. Bij problemen in deze momentopnamen wordt gezocht naar oplossingen, zoals hulp en ondersteuning. De maatstaven zelf lijken worden veel minder ter discussie gesteld. Sociaal maatschappelijk hebben we te maken met een hoge verwachting op maakbaarheid van succes, ook in opgroeien en opvoeden. De verantwoordelijkheid voor dat succes wordt vooral neergelegd bij het kind en de opvoeder en veel minder bij de samenleving. Diagnoses en passende hulp komen dan goed van pas.

Voor sommige kinderen en gezinnen is die hulp onontbeerlijk, omdat ze ernstige problemen hebben waar ze zonder professionele hulp niet uit komen. Maar het gebruikmaken van hulp lijkt ook steeds meer onderdeel te vormen van het gewone leven, in de hoop dat die hulp de pijn en de stress verzacht die het opgroeien en opvoeden geregeld opleveren.

Pagina 20

Actieplan Jeugd en Wmo

Gertjan Willems en Siem Bosma 2. Het nieuwe stelsel: Merkten de gemeenten tot 2015 weinig van de toename van de vraag naar jeugdzorg, nu is dat voor hen een loodzwaar thema. Zij moeten een goed antwoord zien te vinden, met gebrekkige sturingsmogelijkheden, aandacht voor lokaal maatwerk en bovenlokale samenwerking, een transformatie én een forse korting. Dat stelt niet alleen hen, maar ook de betrokken zorgaanbieders voor een onmogelijke (financiële) opgave. Het paradoxale is dat deze situatie de investering in preventie, een sterke toegang en een goede samenwerking eerder bemoeilijkt dan bevordert, waardoor een verder groeiend zorggebruik op de loer ligt. Duidelijk is dat geld en extra structuurmaatregelen alleen niet genoeg zijn. Dat maakt het relevant om – naast verruiming van het budget en de extra maatregelen – te kijken naar de aanpak die nodig is om de jeugdzorg minder nodig te maken. 3. De hoge verwachtingen over en tegelijkertijd de beperkte stand van ontwikkeling van de preventie en de jeugdzorg: Professionals lijken veiligheidshalve vaak te kiezen voor de inzet van zorg, terwijl de resultaten van die zorg beperkt zijn. De kennisontwikkeling in de sector is namelijk nog relatief jong. Tegelijk wordt bestaande kennis te weinig gebruikt. Dat stuwt het aantal kinderen en jongeren dat in zorg zit omhoog. Bron: NJI, het groeiend jeugdzorggebruik, duiding en aanpak, 2019.

Rust en voorspelbaarheid van de begroting De begroting wordt gebaseerd op de financiële gegevens van het Servicebureau H10. Het Servicebureau H10 is sterk afhankelijk van de gegevens van de jeugdzorgaanbieders. Naarmate de aanbieders traag zijn met het aanleveren van de productieoverzichten zal de raming van het Servicebureau H10 minder betrouwbaar worden. Tot op heden is hierdoor altijd sprake van schommelingen in de verwachtingen gedurende het jaar. Er zal onderzocht gaan worden op welke manier deze schommelingen tot het minimale kunnen worden teruggebracht.

Actieplan Jeugd en Wmo

Pagina 21

Gertjan Willems en Siem Bosma

Hoofdstuk 6. Specifiek beeld van de jeugdzorg in Rijswijk Producten en lasten jeugdzorg ingekocht in H10-verband Zowel landelijk als regionaal is er sprake van een forse lastenstijging in de jeugdzorg. In deze paragraaf geven we weer wat de lastenontwikkeling is van de zorg die we in H10 verband inkopen en de landelijk ingekochte zorg.

Lasten jeugdzorg H10 - 2015 t/m 2019 € 300.000.000 € 200.000.000

€ 235.023.620 € 255.039.196 € 198.093.494 € 163.081.248 € 180.321.189

€ 100.000.000 €-

2015

2016

2017

2018

2019

Lasten jeugdzorg - 2015 t/m 2019 Rijswijk € 15.000.000 € 10.000.000

€ 6.658.985

€ 8.313.910

€ 9.370.758

€ 10.429.832

2016

2017

2018

€ 12.011.359

€ 5.000.000 €0

2015

2019

Algemeen beeld producten Er bestaan veel verschillende soorten jeugdzorg. Op dit moment vertegenwoordigen de 15 meest afgenomen producten over de periode januari 2020 tot en met juni 2020 een waarde van € 4.794.139 Deze top 15 producten is ieder jaar (sinds 2015) ongeveer hetzelfde en vertegenwoordigd een aandeel in de totale lasten van ongeveer 70%.

Algemeen beeld kosten per wijk De drie gebieden met het grootste aandeel in de lasten zijn:   

‘’Artiestenbuurt, Kleurenbuurt, Spoorzicht, Stationskwartier’’ (22% - 18%); ‘’Eikelenburg, Hoekpolder, Stervoorde’’ (13% - 13%); en de ‘’Bomenbuurt, Havenkwartier, Oud-Rijswijk, Rembrandtkwartier, Welgelegen’’ (12% - 12%)

Jeugdigen die volgens het woonplaatsbeginsel onder de wettelijke verantwoordelijkheid van Rijswijk vallen, maar hier niet ingeschreven staan, hebben een aandeel in de lasten van 18% in 2018 en 15% in 2019.

Kaders De kaders van de geleverde producten worden vastgesteld in de inkoopdocumenten. Ieder product kent zijn eigen kaders waaraan deze moet voldoen, deze kaders zijn vooral gericht op het opleidingsniveau of beroepseisen van behandelaars. Zo is bij het ene product een Ggz-psycholoog betrokken en bij een ander product een mix van WO-ers en HBO-ers vereist.

Pagina 22

Actieplan Jeugd en Wmo

Gertjan Willems en Siem Bosma

Top 10 Zorgaanbieders 2019 De volgende aanbieders hebben in 2019 de grootste omzet gemaakt en hebben een aandeel van ongeveer 65% in de totale lasten: Jeugdzorgaanbieders - Top 10 omzet 2019 Jeugdzorgaanbieders

Jaarrekening 2019

Aanbieder 1 Aanbieder 2 Aanbieder 3 Aanbieder 4 Aanbieder 5 Aanbieder 6 Aanbieder 7 Aanbieder 8 Aanbieder 9 Aanbieder 10

€ € € € € € € € € €

3.014.783 1.191.847 745.735 521.918 478.237 431.210 397.173 397.173 249.718 226.312

Totaal: € 7.654.106 *de namen van de ondernemingen zijn in verband met marktinformatie weggelaten     

Aanbieder 1 is in onze regio een grote systeemaanbieder en levert in Rijswijk voor 50% (in lasten) aan verblijf- en pleegzorg en 50% aan jeugd- en opvoedhulp. De aanbieders 2, 4 en 6 opereren in de GGZ zorg. Dit is zorgverlening aan jeugdigen met psychische problematiek en is daarmee niet bestempeld als lichte zorg. Aanbieder 2 heeft in vergelijking met de andere instellingen jeugdigen met zwaardere problematiek in behandeling. Aanbieder 3 is een Gecertificeerde instelling en verantwoordelijk voor de uitvoering van jeugbeschermings- en jeugdreclasseringsmaatregelen, opgelegd door de rechter. De aanbieders 8, 9 en 10 zijn zorginstellingen met een verblijfsfunctie en bijbehorende GGZhulp. Deze instellingen bieden verblijf aan jeugdigen die elders geen veilige woonplek hebben of die geoefend worden in zelfstandig wonen. Dit is intensieve en relatief dure zorg. De aanbieders 5 en 7 leveren jeugd- en opvoedhulp. Dit zijn vormen van begeleiding gericht op verbetering en voorkomen van grotere problematiek.

Afzonderlijke elementen Jeugdzorg In de verstrekking van voorzieningen aan jeugdigen zijn er verschillende elementen die kunnen veranderen en daarmee ook van invloed zijn op de kosten: Aantal cliënten: Intensiteit: Zorgduur: Tarief: Soort zorg:

alle cliënten waarvoor een declaratie is geweest in het kalenderjaar. het aantal eenheden dat gemiddeld is gedeclareerd per cliënt in de maanden waarbinnen een declaratie is geweest in het kalenderjaar. het gemiddelde aantal unieke maanden per cliënt waarin een declaratie is geweest in het kalenderjaar. het overeengekomen tarief voor ieder afzonderlijk product. het type voorziening dat geleverd is.

De mix van deze elementen kunnen vertaald worden naar kostenindicatoren.: Kosten per eenheid: Kosten per cliënt: Kosten per jaar:

het gemiddelde tarief per gedeclareerde eenheid. de gemiddelde som van alle declaraties per cliënt in het kalenderjaar. de som van de declaraties in het kalenderjaar.

Actieplan Jeugd en Wmo

Pagina 23

Gertjan Willems en Siem Bosma Van al deze elementen laten we zien hoe de ontwikkeling is geweest de afgelopen jaren. De ontwikkeling van de totale kosten hebben we al laten zien in de inleiding. De ontwikkeling van de soort voorzieningen hebben we deels laten zien in de paragraaf ‘’Algemeen beeld producten’’. Trends diepen we verder uit in de paragraaf ‘’Declaraties percelen’’.

1. Aantal jeugdigen Het aantal unieke jeugdigen dat per jaar in zorg is stijgt sinds 2015:

Wat we zien is een continue stijging. Ook in 2020 zet deze stijging door. Voor wat betreft de samenstelling op basis van leeftijd zijn er geen grote verschuivingen tussen de jaren. De middenmoot 5- tot 16-jarigen vertegenwoordigt sinds 2015 ongeveer 75% van de afgenomen zorg.

2. Intensiteit Zoals eerder toegelicht gaat de intensiteit over het aantal eenheden (bijvoorbeeld uren of dagen) binnen een bepaalde periode (bijvoorbeeld maand of jaar) dat er aan zorg is geleverd. Wat we in onderstaande grafiek zien is dat de gemiddelde intensiteit in Rijswijk is toegenomen ten opzichte van 2015.

Ten opzichte van de H10 (onderstaande grafiek) zien we dat de intensiteit in Rijswijk lager ligt.

3. Zorgduur De zorgduur binnen één kalenderjaar1 is ten opzichte van 2015 gedaald in zowel Rijswijk als H10breed. Qua zorgduur zitten we in Rijswijk onder het gemiddelde in de H10-regio.

Zorgduur - Rijswijk & H10 7,20

7,04

7,00 6,80

6,99

6,67 2015

2016

6,82

6,80 6,77

6,60 6,40

6,87

2017

6,65

6,82

H10-breed Rijswijk

6,67 2018

2019

1 Het kalenderjaar 2020 is nog niet voorbij, daarom is het niet mogelijk om deze indicator ook over

2020 te laten zien.

Pagina 24

Actieplan Jeugd en Wmo

Gertjan Willems en Siem Bosma

4. Kosten per eenheid De gemiddelde kosten per eenheid (gemiddelde van gedeclareerde minuten/ uren/ dagen) zijn sinds 2015 toegenomen. Het soort geleverde zorg, de zwaarte ervan en het tarief zijn van invloed op de gemiddelde kosten per eenheid.

5. Kosten per cliënt De kosten per cliënt zijn sinds 2015 fors gestegen. Dit is een logisch gevolg gezien de stijgende trend in de elementen intensiteit, zorgduur, tarief en soort zorg.

We zagen al dat het aantal jeugdigen in zorg ook stijgt en daarmee is te concluderen dat de stijgende kosten in de jeugdzorg zowel aan de stijgende kosten per cliënt als aan het stijgende aantal jeugdigen in zorg te wijten is.

Declaraties percelen Op een wat hoger aggregatieniveau is goed te zien wat de ontwikkeling is van de lasten per hoofdcategorie zorg. Zorggebruik jeugd per hoofdperceel - declaraties € € 8.000.000

1. Ambulante Jeugdhulp

€ 7.000.000 € 6.000.000

2. Jeugdhulp verblijf (inclusief en exclusief behandeling) 3. Jeugdhulp crisis

€ 5.000.000 € 4.000.000 € 3.000.000

4. Gertificeerde instellingen

€ 2.000.000 5. Jeugdzorg plus

€ 1.000.000 €0

2015

2016

2017

2018

2019

Uit deze grafiek is te concluderen dat de stijging in lasten voornamelijk uit de ambulante jeugdzorg komt. Binnen de ambulante jeugdzorg is een nadere specificering van zorgvormen te maken: - Jeugd en opvoedhulp Het kind ontvangt jeugdzorg gericht op problemen die zijn ontstaan door opvoedings-problematiek. Ook gezinsbegeleiding valt onder deze categorie en bestaat uit hulp in de thuissituatie die zowel aan ouder(s) als de jeugdige(n) wordt geboden. Ouder(s)/opvoeder(s) worden ondersteund bij het bieden van een goed en veilig opvoedklimaat voor de jeugdige.

Actieplan Jeugd en Wmo

Pagina 25

Gertjan Willems en Siem Bosma - Generalistische basis geestelijke gezondheidszorg De jeugdige wordt individueel behandeld op grond van (of het vermoeden van) een DSM5-benoemde stoornis. Ondersteuning door de huisarts of het lokale team biedt onvoldoende resultaat/perspectief, waardoor de inzet van Basis Jeugd-GGZ noodzakelijk is. - Reguliere geestelijke gezondheidszorg Binnen de categorie ambulante jeugdzorg gaat het over hulp bij dyslectie met een psychische oorzaak en hulp van kinderartsen. - Specialistische geestelijke gezondheidszorg De inzet van binnen deze categorie bestaat uit twee delen: diagnostiek en behandeling. Deze doelgroep kenmerkt zich door zeer ernstige, complexe problematiek die niet veelvoorkomend is. De behandeling is gericht op maatschappelijk herstel en op het verminderen of voorkomen van verergering van gedragsproblemen, waardoor een blijvende verbetering in het functioneren wordt gerealiseerd. Naast de verbetering op het vlak van de geestelijke gezondheidszorg richt de behandeling zich op een verbetering van het functioneren van de jeugdige in het gezin, in sociale relaties en op het vlak van aanpalende levensdomeinen (bijvoorbeeld onderwijs). - Zorg voor Licht verstandelijk beperkten Het bieden van activiteiten gericht op bevordering, behoud of compensatie van de zelfredzaamheid en die strekken tot voorkoming van opname in een instelling.

Het ondersteunen bij beperkingen op het vlak van zelfregie over het dagelijks leven, waaronder begeleiding bij tekortschietende vaardigheden in zelfregelend vermogen. Zorggebruik Ambulante jeugdhulp - per subperceel € € 3.500.000 Generalistische Basis GGZ

€ 3.000.000 € 2.500.000

Jeugd en Opvoedhulp

€ 2.000.000

Jeugd GGZ

€ 1.500.000

Jeugd LVB (Licht Verstandelijk Beperkten)

€ 1.000.000 € 500.000 €0

Specialistische GGZ 2015

2016

2017

2018

2019

In bovenstaande grafiek zien we dat: 1. Sinds 2015 de zorg voor licht verstandelijk beperkten het hardst is gestegen; 2. De meeste lasten naar de, ook fors gestegen, specialistische ggz gaan; 3. Jeugd en opvoedhulp sinds 2017 een forse stijging laat zien. We kunnen hier in ieder geval de conclusie trekken dat ongeveer 2/3 van deze zorg gaat naar jeugdigen met een licht verstandelijke beperking en jeugdigen met complexe psychische problematiek.

Pagina 26

Actieplan Jeugd en Wmo

Gertjan Willems en Siem Bosma

Hoofdstuk 7. Actielijnen tot en met heden Lokale getroffen maatregelen Preventie Een belangrijke doelstelling van de Jeugdwet is inzet op preventie. Door versterking van het opgroeien opvoedklimaat moeten problemen zoveel mogelijk worden voorkomen. Daarnaast moeten jeugdigen en hun ouders door vroegtijdige signalering en interveniëren tijdig ondersteuning krijgen. Dat betekent dat problemen zoveel mogelijk worden voorkomen of in een vroeg stadium worden onderkend. Daarmee zouden in een later stadium minder zware vormen van jeugdhulp nodig zijn. Preventieve taken vinden gemeentebreed plaats bijvoorbeeld in wijkteams, welzijnswerk, sport en gezondheidszorg. Specifiek in het jeugddomein is er sinds de decentralisatie in 2015 voortdurend ingezet op preventie en vroegsignalering. Voorbeelden van inzet op preventie in het jeugddomein zijn: 

Lokaal - Vanuit het CJG wordt er opvoedondersteuning geboden met het opvoed- en adviespunt en de gezinscoaches. - Het Jeugdteam biedt preventieve hulp door de ambulante begeleiding en ondersteuning (o.a. Jeugd-en Opvoedhulp, Geestelijke Gezondheidszorg, Licht Verstandelijk Beperking) van het 'team ondersteuning' en de dagelijkse inzet van de bureaudienst. Deze biedt consult en advies aan alle partners en inwoners die contact opnemen. Er wordt uitleg gegeven over aanbod en mogelijk te volgen routes en er wordt meegedacht in het volgen van de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. - Regie op preventie: dit project wordt uitgevoerd door de jeugdgezondheidszorg en zorgt voor een preventief aanbod op VO-scholen in Rijswijk.



Lokaal/Regionaal - Integrale vroeghulp (IVH): de lokale consulent en het regionaal multidisciplinair team zetten zich in ten behoeve van jonge kinderen (0-7 jaar) met (een vermoeden van) ontwikkelingsproblemen. Er kunnen zorgen zijn rondom de emotionele, verstandelijke en/of lichamelijke ontwikkeling. Maar ook met vragen over het gedrag van hun kind kunnen ouders terecht bij Integrale Vroeghulp. Integrale Vroeghulp voorziet zo in een behoefte van ouders om duidelijkheid te krijgen over een eventuele diagnose en/of waar ouders met hun kind terecht kunnen voor passende hulp. - Samen sterk bij scheiding en Kenniscentrum Kind en Scheiding: partners van deze werkgroep signaleren samen de behoefte aan preventief aanbod voor kinderen en ouders in scheidingssituatie. De partners stemmen af wat betreft benodigd aanbod. Een belangrijke partner hierin is het Kenniscentrum Kind en scheiding dat bovenlokaal opereert en die spreekuren voor ouders houdt op verschillende plekken in de regio. Ook wordt het preventief aanbod van Villa Pinedo (buddy’s voor kinderen in scheidingsituaties) in regionaal verband ingekocht.

Intensivering van het contractmanagement Op dit moment is het primaire doel van het lokale contractmanagement om eerder op de hoogte te zijn van (financiële) ontwikkelingen bij de zorgaanbieders, waar dit voorheen vaker als verrassing achteraf kwam. Daarnaast bevordert de escalatiemogelijkheid die je hebt met lokale en regionale contractmanagers ook de samenwerking tussen de toegang en de aanbieders, omdat sommige discussies niet meer op dat niveau gevoerd hoeven te worden.

Verdiepende analyses Inzicht in profielen zorggebruik en verbeteringsmogelijkheden in efficiënte inzet van hulp. Inzet op complexe cliënten is structureel onderdeel geworden van Beter Samenspel waarbij efficiënter werken ten aanzien van multiproblem gezinnen het doel is om langdurige intergenerationele problematiek te doorbreken.

Scherper verwijzen Lokaal is met onderwijs- en zorgpartners een dynamische werkagenda opgesteld om de samenwerking te bevorderen. Tussenopbrengsten zijn:

Actieplan Jeugd en Wmo

Pagina 27

Gertjan Willems en Siem Bosma alle scholen in Rijswijk hebben een jeugdteammaatje die samenwerkt met de School Maatschappelijk Werker (SMW-er) van die school. Het jeugdteammaatje is door de SMW-er en de school makkelijker te benaderen (vanwege het vaste gezicht) voor vragen, advies en snelle doorverwijzing naar het hulpaanbod (zwaar of licht) voor zover de school/de SMW-er daar zelf niet in kan voorzien. pilot op de Godfried Bomansschool waarbij naast het werken met een vaste contactpersoon van het jeugdteam, het jeugdteammaatje in een veel vroeger stadium betrokken wordt bij de ondersteuningsvraag van leerlingen en hun ouders. De pilot heeft stilgelegen in Corona-periode en wordt daarom verlengd tot de kerstvakantie 2020. Intentie is om aanpak bij goede evaluatie uit te rollen over meerdere scholen in Rijswijk. Er is een concept afwegingskader onderwijs/zorg opgesteld, Met die richtlijn kan het jeugdteam dat wat onderwijs heeft gedaan of kan doen voor een leerling versus wat er vanuit jeugdteam kan worden geboden scherper in haar werkwijze afwegen. Dit concept wordt in Q3 geïmplementeerd.