Concept verslag Forum Stad en Samenleving 12 november 2024

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 12 november 2024

Aanwezig Voorzitter: De heer T. Kaffa Raadsleden: De heer M. El Majjaoui Mevrouw W. van Nunen De heer E. van der Veer Mevrouw E. Woudstra Mevrouw W. van der Weij Mevrouw I. Jansen-Dirkx De heer D. van Dam De heer A. Zoghbi Mevrouw S. van Maarseveen Mevrouw A. Oude Alink De heer W. Smith De heer D. Cupedo Mevrouw A. Prenger

Vervolg aanwezige raadsleden: De heer R. Nunnikhoven De heer E. Braam De heer G. Kruger De heer U. Oelen De heer J. Loof Mevrouw M. Harmsen De heer J. Stam Mevrouw H. van Schie Mevrouw M. ten Brummelaar Mevrouw B. Niesen De heer M. Weterings Mevrouw N. Kames

Aanwezige portefeuillehouders: Burgemeester H. Sahin Wethouder L. Bentvelzen Wethouder S. van de Waart Wethouder M. Wit Wethouder W. van Damme Wethouder G. van Malsen

Griffie: Griffier: De heer J. Hoefnagel Mevrouw M.M.A. Tittse Mevrouw F.S. Habiboellah (verslag)

1. Opening De voorzitter: Welkom op 11 november 2024, het gezamenlijk Forum Stad en Samenleving. Twaalf? Ik werk in Brabant, dus 11 zit helemaal in mijn geheugen gegrift. Iedereen is helemaal wild van de 11e, maar goed de 12e. Ik heb nog nooit voor zo'n groot publiek opgetreden. Dus we gaan eens kijken hoe dat vandaag gaat lopen. Welkom ook kijkers thuis, mensen op de tribune.

2. Algemeen inspreekrecht De voorzitter: Wij beginnen deze vergadering met het algemeen spreekrecht van de inwoners. We hebben een drietal insprekers. En ik zou als eerste graag mevrouw Koole naar voren willen roepen. En die wil graag inspreken over Pasgeld-West. Gezien het niet uw eerste keer is dat u inspreekt, weet u dat u 5 minuten heeft. En zodra u begint met spreken, dan gaat uw tijd in. Ga uw gang. Mevrouw Koole: Dank u wel, voorzitter. Goedenavond Forum. Hier sta ik weer eens een keer. En dit keer over het beeld vormen stuk Living Plots. Ik noem het een Mindfuck-stuk. Ik weet niet of jullie Victor Mids kennen met zijn mooie Mindfuck-trucjes waarmee iedereen op één lijn krijgt of dingen kan laten doen die ze normaal niet zouden doen. Dit stuk heeft in totaal 9 pagina's, die alleen maar helemaal blauw zijn. Bij blauw denk ik aan water. Voor de rest … Het telt 45 pagina's, waarvan 34 Pagina 1 van 59

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 12 november 2024

pagina's geen of half tekst hebben. En waar 102 tweemaal het woord groen in voorkomt. Dit is toch ietwat, een klein stukje beïnvloeding van mensen, denk ik. Dan heb ik gelezen op bladzijde 15 over een robuust groenblauw raamwerk. Deze twee lopers, de bos- en de parkloper knopen alle bestaande waardevolle groene plekken tot één samenhangend groenblauw raamwerk voor Pasgeld. En verbinden Pasgeld bovendien met belangrijke groene en stedelijke plekken in de omgeving. Er wordt dus al van uitgegaan dat bos- en parklopen er komen en dit robuuste stukje groen wordt dus leidend van waaruit Pasgeld-West wordt opgezet. Nu hoor ik nog bij Rijswijk Buiten de meanderende groene vingers van het Wilhelminapark die door en de wijk omsluiten. Er staat ook dat Laan van het Haantje een stevige bomenlaan is. Ik weet niet wie van jullie daar pas nog overheen is gereden, maar stevige bomen zie ik daar niet. Dan vraag ik me af, wie en hoe gaat het openbaar groen beheerd worden in Pasgeld-Wes? Als de gemeente dat moet gaan doen, die nu al geen geld hebben voor het onderhoud van het groen. Kijk naar het Elsenburgerbos, dat een grote woestenij is, dan is PasgeldWest binnen de kortst mogelijke keren een woestenij met brandnetels en braamstruiken. Dan heb ik gezien op bladzijde 19 over de auto. Inzet is om Pasgeld-West voor auto een bestemming te maken. Ja, logisch.

Als je daar gaat wonen, dan is dat ook een bestemming waar je naartoe gaat. Dit wordt gedaan door de Lange Kleiweg te transformeren tot een rustige woonstraat. De Lange Kleiweg is op dit moment een sluiproute voor heel veel verkeer. Dus van een rustige woonstraat, vraag ik me af wat u daarmee bedoelt. Over de Lange Kleiweg, Laan van ’t Haantje en langs het spoor moet dan die wijk ontsloten worden. De bezoekers hebben geen parkeerplek in Pasgeld-West, maar die gaan parkeren langs de Lange Kleiweg, Laan van ’t Haantje en het spoor, waar dan ook deelauto's staan. Hoe in godsnaam kun je parkeren op de Lange Kleiweg? Er zullen bomen gesneuveld moeten worden. Er zullen parkeerhavens gemaakt moeten worden. Gaat allemaal ten koste van het groen, want anders zie ik niet hoe je langs de Lange Kleiweg je auto kan parkeren. Kijk zaterdags en zondags maar naar het hockeyveld, waar ze al in het gras staan. Wordt het Forum weer verblind door groengekleurde plaatjes of denken jullie zoals ik eens een keer realistisch? Leuk bedacht, maar het gaat hem niet worden. Ik hoop dat jullie morgen nog eens een keer naar dit stuk kijken en dan bedenken van is het nou echt wat ik hier lees en wat ik hier zie? Word ik nu echt gemanipuleerd? Ik hoop dat jullie dat eens een keer meenemen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Koole. Als ervaringsdeskundige prachtig binnen de tijd. Dat is heel mooi.

Dan wil ik graag mijnheer Hoyer naar voren roepen en die wil graag inspreken over biodiversiteit. Voor hetzelfde, als u begint met spreken, gaat uw tijd in. Ga uw gang. De heer Hoyer: Dank u wel, voorzitter. Geachte de leden van de raad, geacht college. Ik spreek al ongeveer vijf jaar in en de rode draad in mijn betoog is toch echt een van de belangrijkste maatschappelijke thema's die er zijn en dat is biodiversiteit. En tot mijn grote ontstentenis, als ik terugkijk in Rijswijk, is daar geen flikker mee gedaan. En hoe ik het ook zeg, met een handreiking. En ik spreek overigens namens een hele grote groep buurtgenoten, die groen een warm hart toedragen en veel meer dan groen, biodiversiteit als maatschappelijk ongelooflijk belangrijk thema zien. Wij krijgen nul op het rekest of je nou de dialoog aangaat, of je nou het keihard stelt, of je de keiharde vragen zegt om iets te kwantificeren, we horen nooit wat. De enkeling daargelaten in de raad, moet ik toegeven. Maar ik vraag u dus ook vandaag interrumpeer mij nou eens. Zeg eens: mijnheer Hoyer, wat u zegt over die monitoring van dat groenbeleid dat is onzin. Dat doen wij doen. Dat doen wij zo en op die manier en nu is het zo en straks is het beter. Doe dat eens. Interrumpeer mij eens. Of zeg, als ik het weer eens heb over het één boom per inwoner beleid, het beleid wat nog steeds fungeert. Mijnheer Hoyer, u vergist zich.

Dat hebben wij gewoon drie jaar geleden al verworpen. In de raad hebben wij gezegd: dit kunnen wij niet meer, wij gaan over op andere kentallen. Wij gaan over op weet ik wat. En dat leggen wij vast. Dat hebben wij zo gesteld. Nooit hoor ik dat jullie. En met name het college is een teflon laag. Het druipt van jullie af. Het spijt me te moeten zeggen, maar het lijkt Pagina 2 van 59

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 12 november 2024

alsof het jullie geen moer interesseert. Biodiversiteit, aan mijn laars. Gebouwd moeten worden. En gebouwd in harmonie of in gezonde groei, maar wat dat inhoudt. Bouwen. En wat het oplevert straks, verkeersdrukte, biodiversiteitsverlies. Het maakt jullie niets uit. Interrumpeer me alsjeblieft, want ik zeg dingen die jullie niet graag willen horen. Kom een keertje echt langs om dat beleid te vertalen. Vertel me nou eens echt wat jullie biodiversiteitprogramma is, als jullie al een beleid hebben, maar dat hebben jullie niet of wel? De voorzitter: Mijnheer Hoyer, het is hier in de raad niet gebruikelijk om u te interrumperen tijdens het inspreken. De heer Hoyer: Oké, dan houd ik mij daar ook aan natuurlijk. Dan vraag ik ook niet om interruptie, maar wat ik wel vraag, is van kom nou eens een keertje echt praten. Kom eens een keer vertellen wat dat beleid nu is als het andere niet meer is. Zeg dat jullie dat hele groenbeleid plan verre van jullie werpen en dat het vol onzin staat. Dat de groennormen, dat de huizen per boomnormen dat dat allemaal achterhaald is. Dat jullie allang iets nieuws hebben. Kom het vertellen. Kom vertellen dat jullie allang aan het monitoren zijn. Kom mij vertellen, kom ons vertellen, desnoods met de pers erbij en zet mij totaal in de zeik, dat ik het verkeerd heb.

Maar doe het, kom eens een keertje langs en vertel het en blijf niet zoals een Tefal laag het van je af laten druipen, totdat straks over een jaar het volgende college er is. En let op, in dit college zitten groene lui, maar dat horen ze niet. En die paar raadsleden die daarmee zitten wel en er zijn genoeg mogelijkheden om te zeggen van: dit plan over bijvoorbeeld Pasgeld-West kan niet doorgaan, want er zit geen enkele geldelijke budgettering, hoe noem je dat? Borging van het onderhoud. Niemand vertelt ons dat er straks een echte doorgang vindt tussen Wilhelminapark en Pasgeld, want daar hebben we de centen gewoon niet voor. Nee, het wordt wel aangenomen door de raad. Jullie krijgen, net als Elly Koole net zei, een worst voorgeschoteld met prachtige blauwgroene plaatjes. En niemand weet in die raad en het college zou het moeten weten, weet te vertellen wat de echte, exacte normen zijn exacte waarden waarop de biodiversiteit achteruitgaat. Hoe groenblauw beleid is. Hoeveel blauw we terugkrijgen, omdat er blauw gegraven moet worden, omdat het anders helemaal overloopt. Men kan het niet vertellen. Dus ik nodig jullie uit, niet om te interrumperen, maar wel om, potverdorie, voor het einde van het volgende jaar eigenlijk hè, is een keer een beleid op poten te zetten. Waar jullie echt zichtbaar zijn.

Zodat we straks kunnen kiezen op een aantal partijen die werkelijk hart voor de zaken hebben en het niet ook laten lopen. Want het zijn toch maar van die rare figuren die hier komen vertellen. Het glijdt toch langs af. Wie dan leeft, die dan zorgt. In Den Haag is op dit moment iemand die de gevolgen ziet van hoe duur het allemaal niet is als je het zo laat. De voorzitter: Mijnheer Hoyer, uw … De heer Hoyer: Bij deze rond ik af. Ik denk: ik kan nog uren doorgaan, maar dat doe ik graag op een ander moment. De voorzitter: U voelde hem goed aan. Dank u. De heer Hoyer: Dank u. De voorzitter: Mevrouw Van Nunen, als alle insprekers zijn geweest, wil ik graag ruimte geven voor vragen. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van der Horst en die wil heel graag inspreken over de ponyweide. Zodra u begint met spreken, gaat uw tijd in. Ga uw gang. Mevrouw Van der Horst: Goedenavond, leden van de raad en ik zie ook enkele wethouders. Ik vind het heel erg leuk om hier te staan. Ik ben voor een heleboel geen vreemde, maar ik kom vragen of jullie mijn laatste werkstuk als raadslid af willen maken. Het is de stichting Ponyweide. Dat is zo mooi Pagina 3 van 59

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 12 november 2024

geworden. Veel mooier als dat we ooit hadden gedacht toen we daaraan begonnen. En nu is er nog één ding wat zo belangrijk is en dat is de sloot en de walkant. En dat is echt iets van de gemeente, want dat weet ik nog wel van vroeger. Dat hoeven die mensen niet zelf te doen, maar ze zijn al een meter grond kwijt van het afkalven. En nu wil ik vragen, dat was mijn laatste werkstuk als raadslid, willen jullie even goed met elkaar overleggen op dat ene stukje wat het laatste Finishing Touch is van de ponyweide. Want het is zo geweldig. De buurt leeft erin mee, er is een stichting. De mensen zijn er zo gelukkig mee. En dan denk ik … Ook van het huis waar ik zelf nu woon, mogen ze regelmatig ze langskomen, met de beesten. Het is een verrijking voor Rijswijk en het is ook een voorbeeld. En het is groen, waar de vorige spreker het over had. Nou, laat mij dat laatste stukje groen krijgen. Ik hoop dat jullie daarnaar willen kijken en dat er een gunstig antwoord komt voor de mensen die zo hard werken voor de stichting de Ponyweide. Ik dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Van der Horst, dank u wel voor uw warme betoog. Dan zou ik graag even rond willen kijken of er vragen zijn aan de insprekers. Sowieso mevrouw Van Nunen volgens mij. Ik weet niet of dat nog steeds het geval is. Zijn er nog meer mensen die vragen hadden? Mevrouw Van Schie. Dan wil ik graag beginnen met mevrouw Van Nunen.

Ga uw gang. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, dank. Ik heb een vraag aan de heer Hoyer, omdat u eigenlijk ons al tijdens uw inspreektekst prikkelde om, wat niet kan, te interrumperen. Ik wil een simpele vraag aan de heer Hoyer stellen. Heeft u het begrotingsdebat gevolgd? En ook de inbreng van diverse partijen, zowel in eerste als tweede termijn, rond het thema waar u nu aandacht voor vraagt en waar wij de wethouder, het college, ook kritisch op hebben bevraagd? Dat is mijn vraag. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. De heer Hoyer: Ik heb het begrotingsdebat niet gevolgd. Ik duik nu even in de afgelopen vijf jaar. Ik weet wel dat de begroting voor beheer was alleen voor dit jaar vastgesteld. Nu nog enigszins van vorig jaar . Ik weet ook dat er met de begroting weer bezuinigd wordt, maar het gaat mij niet om beheer en het gaat niet mij niet om de begroting. Het gaat mij om beleid en invulling daarvan. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Hoyer. Mevrouw Van Schie, u had ook nog een vraag voor dezelfde inspreker toevallig of een ... Mevrouw Van Schie: Nee, ik heb een vraag voor mevrouw Van der Horst. De voorzitter: Ga uw gang. Mevrouw Van der Horst: Ik ben slechthorend. Mevrouw Van Schie: Mevrouw Van der Horst, waar is de ponyweide? Mevrouw Van der Horst: Op de hoek van de Kennedylaan en de Generaal Spoorlaan. Ik zou u aanraden daar beslist een keer te gaan kijken.

Mevrouw Van Schie: Dank u wel. Mevrouw Van der Horst: Het is een stukje trots van Rijswijk. De voorzitter: Dank u wel. Verder nog vragen voor de insprekers? Nee. Dan is dit agendapunt wat mij betreft gesloten. Dank u allen.

Pagina 4 van 59

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 12 november 2024

3. Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening De voorzitter: Dan gaan wij door naar agendapunt 3. De lijst van ingekomen stukken. Is het Forum De voorzitter: Dan gaan we naar de lijst van ingekomen stukken. Er zijn een viertal verzoeken binnengekomen. Even kijken. Om te gaan agenderen voor het Forum van 3 december. Het eerste verzoek is van de fractie Rijswijks Belang over het Regioplan Asielopvang. Mag ik daarvan de motivatie horen, waarom die geagendeerd mag/ moet worden? Mevrouw Ten Brummelaar: Dank u wel, voorzitter. De motivatie is dat we graag inhoudelijk in willen gaan op het stuk en daar nog wat vragen over willen stellen tijdens een goed debat. De voorzitter: Dank u wel. Zijn er fracties die dit steunen? Een, twee, dat is al ruim voldoende. Mijnheer Kruger, dat is voldoende. Dank u. Dan gaan we die op de agenda zetten voor het Forum van 3 december. Dan is het tweede verzoek die binnengekomen is van de fractie D66 over het communicatiebeleid. Ga uw gang. De heer Veerman: Klopt. Dank u wel, voorzitter. Wij wilden dat graag inderdaad op de agenda zetten, vooral omdat daar een behoorlijke bijlage bij zit, om die met elkaar te bespreken. De voorzitter: Prima. Zijn er fracties die dit verzoek steunen? Dat is mijnheer Loof. Is er nog een fractie die dit voorstel steunt? Twee, prima. Komt hij op de agenda van 3 december.

Dan hebben we er nog een van de fractie D66 over de Subsidieverordening-evaluatie. Fantastisch woord. Mijnheer Veerman, ga uw gang. De heer Veerman: Ook deze wil ik op de agenda zetten. We hebben in het verleden wij met een aantal raadsleden gesproken over de Subsidieverordening, over wat er wel en niet kan. Vanavond kwam die ook terug in het rapport van de Rekenkamer, van het onderzoeksbureau Nekken. Dus het is reden temeer om dit op de agenda te zetten, om daar van gedachten te wisselen met elkaar. De voorzitter: Dank u wel. Fracties die dit steunen? Een, twee, prima. Drie, vier, perfect. Dan kan die op de agenda voor 3 december. En dan hebben we er nog een van de fractie D66 over speeltuinen. De heer Veerman: Ook die willen we op de agenda zetten, om over de speeltuin en over de subsidiëring die voor 2025 vrijgevallen wordt, om daar met elkaar over van discussie te wisselen. De voorzitter: Meerdere fracties die dit steunen? Een, twee. Dat is al ruim voldoende. Drie, vier. Dan komt hij ook op de agenda van 3 december. Voor de rest, even kijken, dat waren de vier voorstellen. Yes. Wat mij betreft is dit agendapunt dan afgerond. Mijnheer Van der Veer. De heer Van der Veer: Voorzitter, ik had een vraagje over RIB 24 076, het Warmteprogramma 20252030. Of f dat meegenomen kan worden met de presentatie over het Warmtenet.

De voorzitter: Dat is een vraag voor de betreffende wethouder. Dus die mag daar vast en zeker een antwoord op geven. De heer Wit: Voorzitter, in zoverre dat het Warmteprogramma nog opgestart moet worden, de werkzaamheden daaromtrent, maar dat er wel een doorkijkje gegeven gaat worden in de presentatie hoe we dat gaan aanpakken en wat de inhoud daarvan zal zijn. De voorzitter: Voldoende, mijnheer Van der Veer? De heer Van der Veer: Ja, dat zou mooi zijn, als we een inkijkje krijgen. De voorzitter: Dank u wel. Pagina 5 van 59

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 12 november 2024

4. Vaststelling agenda De voorzitter: Dan gaan we even naar de vaststelling van de agenda. Zijn er nog op- of aanmerkingen of mag deze vastgesteld worden? Deze mag vastgesteld worden. Even kijken.

5. Mededelingen college De voorzitter: Mededelingen van het college. Zijn er vanuit het college nog mededelingen? Mijnheer Wit, ga uw gang. De heer Wit: Eén mededeling, voorzitter, aangaande het Integraal Zorgakkoord. Misschien heeft u het in de pers gelezen, maar de VNG heeft … Bij de Algemene Ledenvergadering van de VNG ligt een resolutie voor om uit de onderhandelingen te stappen met het Rijk als het aankomt op IZA. Dat heeft vooral te maken met de randvoorwaarden die bij het ingaan van IZA gesteld zijn door de VNG. Die momenteel niet gehaald worden. Sterker nog, de financiële middelen zijn zelfs minder geworden dan oorspronkelijk aangegeven. Dat betekent dat we als gemeente het moeilijk krijgen om het IZ A op een goede manier te kunnen uitvoeren. Die ligt eind deze maand ter stemming in de ALV. De verwachting, als ik zo een beetje om mij heen kijk, is wel dat hij het gaat halen. Dat kan dus ook gevolgen hebben voor de wijze waarop wij invulling geven aan het Integraal Zorgakkoord en onze Zorgvisie. Wij komen nog, op de raadsproductielijst zult u zien, staat op Q1 ons huidige Lokale Zorgakkoord en de Zorgvisie. Die zullen we doorschuiven naar Q2 daarom ook. We komen wel in december met een Raadsinformatiebrief waarin we ook deze ontwikkelingen verder zullen duiden. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Even kijken, dan verder geen mededelingen.

6. Terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen De voorzitter: Terugkoppelingen vanuit de Gemeenschappelijke Regelingen. Mijnheer Veerman. De heer Veerman: Een beetje aansluitend op het vorige punt eigenlijk. We hebben een verzoek gekregen, daar is deze ook voor, terugkoppelingen vanuit de Gemeenschappelijke Regelingen. We hebben ooit een zienswijze gevraagd aan de GGD VT om ons te informeren een, over de zienswijzen die door andere gemeentes waren ingediend op de GGD en vooral het stuk Veilig Thuis, om dat met ons te delen. Daar hebben zij een datum voor gevonden. Dat is 27 november. Dan is er een overleg voor alle raadsleden van Rijswijk en worden wij uitgenodigd om daaraan bij aanwezig te zijn. Is het misschien handig als u daarbij aanwezig wilt zijn, sommige mensen hebben dat al gedaan, om u op te geven, maar dat adres is een beetje lastig. Misschien kan dat via de griffie. Ik weet niet of ik dat dat mag vragen. Als jullie daar ook bij willen zijn, zou het mooi zijn dat iedereen of meerdere mensen daar vanuit de raad bij aanwezig zijn. Er wordt voor een eenvoudige broodmaaltijd gezorgd. Het is van 18:00 uur tot 20:30 uur. En naast de zienswijzen wordt er ook gesproken over de ontwikkelingen vanuit de GGD bij het plan waar mijnheer Wit het net over had, als het allemaal nog doorgaat.

Dit overleg op 27 november kunnen we nog niets over die resolutie zeggen van de VNG, maar zij gaan

Pagina 6 van 59

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 12 november 2024

het wel hebben over de uitwerking, hoe zij IZA GALA voor de gemeente Rijswijk, hoe zij daar invulling aan gaan geven. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Veerman. Ik zal even kijken of we dat met de griffie op kunnen nemen om dat gemakkelijk te verspreiden onder iedereen. Ga uw gang, mijnheer Nunnikhoven. De heer Nunnikhoven: Dank u wel, voorzitter. Ik heb het net in de presentatie ook al aangegeven, maar nu zijn er iets meer. De uitslag van de Rekenkamer is binnen en dat betekent dat er ook weer een nieuw onderzoek zal gaan plaatsvinden. En onze vraag als Rekenkamer, als je ideeën hebt, lever die bij ons in en dan kunnen wij die naar de Rekenkamer doorzetten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Nunnikhoven. Dit agendapunt is gesloten.

7. Overzicht toezeggingen en moties De voorzitter: Dan gaan we naar het overzicht van de toezeggingen en moties. Zijn er nog opmerkingen en of aanvullingen? Mevrouw Jansen-Dirkx, ga uw gang. Mevrouw Jansen-Dirkx: Dank u wel, voorzitter. De motie van Wij. Rijswijk en PvdA Rijswijk Investeren in Rijswijks jeugd staat als afgedaan. Onze beide partijen zijn van mening dat dat niet het geval is. We snappen dat het in de financieel uitdagende tijden misschien niet haalbaar lijkt om op korte termijn een ontmoetingsplek te realiseren, maar we denken dat er wel stappen ondernomen kunnen worden om tot een oplossing te komen. De motie biedt namelijk in ons ogen voldoende flexibiliteit om te kijken eventueel naar een andere locatie, mocht dat het probleem zijn. En ook op financieel vlak zijn vlak zijn er mogelijkheden geboden om te werken met subsidies of sponsoring. Dus wat ons betreft is de motie niet afgedaan. De voorzitter: Dank u wel. Wil de wethouder daar misschien heel kort iets over zeggen of komt u daarop terug? Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, daar wil ik wel wat op, zeggen, maar volgens mij is de raad mijn baas. Dus als zij zeggen dat ze het niet eens met de afdoening, dan luister ik daarnaar en kom ik daar op een later moment op terug. De voorzitter: Duidelijk. Heeft u het genoteerd? Mooi. Even kijken. Als er verder geen vragen of opmerkingen zijn, is dit agendapunt besproken.

8. Vaststellen verslagen 10-09-2024, 01-10-2024, 22-10-2024 De voorzitter: Dan gaan we door naar vaststellen van de Forumverslagen 10 september, 1 en 22 oktober. Zijn er nog … Yes, mevrouw Van der Weij. Mevrouw Van der Weij: Een kleine aanvulling, voorzitter. Ik was op 22 oktober niet aanwezig. De voorzitter: Gaan we noteren. Dank u wel. Verder niets. Mooi, dan is het agendapunt gesloten.

9. Raadsvoorstel Rekenkamerrapport Voorzieningen en bevolkingsgroei in Rijswijk De voorzitter: Gaan we naar het raadsvoorstel Rekenkamerrapport Voorzieningen en Pagina 7 van 59

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 12 november 2024

bevolkingsgroei. We hebben zojuist daar natuurlijk een uitgebreide presentatie over gehad. De meeste vragen zijn denk ik al gesteld. Ik weet niet of er nog behoefte is aan een aantal korte aanvullende vragen daarop. Ik zie wat handen omhoog gaan. Dan gaan we gewoon het rondje maken. En dan beginnen wij linksvoor bij mijnheer El Majjaoui. Ga uw gang. De heer El Majjaoui: Dank, voorzitter. Excuus dat ik wat later was vandaag, vanwege mijn werk, maar toch heb ik een aantal vragen met betrekking tot de geclusterde voorzieningen. In het raadsvoorstel wordt er over vijf geclusterde voorzieningen gesproken en deze zijn ook in het beleidsforum gegoten. Een van deze thema's is de buitenruimte betreft voorzieningen in de openbare ruimte zoals openbaar groen en voorzieningen op het gebied van mobiliteit, bereikbaarheid en klimaatadaptatie. Voorzitter, het lijkt erop of de mobiliteit en bereikbaarheid een subonderdeel is van het hele thema. Terwijl dat een belangrijk onderdeel moet zijn, dat afzonderlijk behandeld dient te worden. Wetende dat dat ten goede komt aan de doorstroming en bereikbaarheid en alle voorzieningen binnen handbereik kunnen zijn en dat zelfs buiten onze gemeentegrenzen.

Bent u het met ons eens dat dit een belangrijke plaats moet nemen in het afzonderlijk thema? En gaat u hier een apart thema van maken, waarin goede infrastructuur, openbaar vervoer en mobiliteit gezamenlijk in vermeld staan? Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Fractie van Rijswijks Belang, heeft u misschien iets te vragen of niet? Mevrouw Kames: Dank u wel, voorzitter. Sowieso sluit ik me aan bij de vraag die mijn collega heeft gezet. Want wij zitten er toch ook wel mee wat betreft de leefbaarheid, want Rijswijk wordt natuurlijk per oppervlakte niet groter. En we hopen ook inderdaad dat de voorzieningen zeker voldoende er zijn. Dat de mensen ook overal van gebruik kunnen maken. Dus dat vragen we ons af. We hopen dat dat allemaal in orde komt. Dat zijn voorlopig mijn eerste vragen. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kames. De fractie van de PvdA, ga uw gang, mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, dank. Naast de technische vragen die we al hebben kunnen stellen in de presentatie hieraan voorafgaand, wil ik het vooral hebben over de reactie van het college en weer de terugkoppeling daarop van de Rekenkamer en de reactie daarop van het college op die terugkoppeling. Dus het is een beetje een schakeling. Ik wil graag van het college weten wat u precies bedoelt met het project voorzieningenniveau.

Hoever rijkt dat? Is dat het onderzoek? Is dat de Omgevingsvisie die we vaststellen? Het hele project voorzieningen die volgens mij op dit moment niet zo duidelijk waren, de reikwijdte. En u mist inderdaad een advies van de Rekenkamer, waar u niet op reageert. Dat is namelijk de koppeling, de terugkoppeling van aanbevelingen aan de geplande acties naar de raad. Waarom heeft u daar niet op gereageerd? Dat is mijn vraag. En in het nawoord van de Rekenkamer wordt daarom gevraagd. Misschien kunt u daar nog een reactie op geven. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. Dan wil ik graag het woord geven aan de fractie van het CDA. Indien er vragen zijn. Geen vragen. De fractie van D66, ga uw gang. De heer Veerman: Dank u wel voorzitter. We hebben ook wat technische vragen mogen stellen. We willen de onderzoekers bedanken voor deze mooie notitie en de Rekenkamer voor de uitvoering of het in werking zetten van het onderzoek. Naast dat wij aan het college vragen om zo meteen ook te vragen of ze de conclusies en de bevindingen van dit onderzoek met ons zou kunnen delen of ze daarachter staan en wat ze daarvan van vinden. De vraag die mij verbaasde, is onder andere bijvoorbeeld werd een van de tips gedeeld om te kijken van wat kunnen we met het lange termijn investeringsplan doen? Die werd genoemd. Ook uit het onderzoek blijkt dat dat misschien best Pagina 8 van 59

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 12 november 2024

noodzakelijk is. Zeker als we kijken naar de groei van onze gemeente. We zien dat er vaak bij sport eigenlijk de afgelopen jaren, zeker als er voorzieningen vervangen moeten worden, dat er eigenlijk onvoldoende ruimte is om dat te vervangen. Dat betekent eigenlijk dat we niet goed hebben afgeschreven of dat we onderhoud niet mee hebben genomen, maar dat we ook de indexatie niet mee hebben genomen. Dus het kan best weleens zijn dat we voor 3 miljoen gebouwen hebben staan en er na 30 jaar of 40 jaar, waar we tegenwoordig ook op afschrijven, 1 miljoen extra nodig hebben en dat het miljoen niet meegenomen is, omdat we dat niet hadden meegenomen natuurlijk in de afschrijvingstermijnen, omdat we daar geen rekening mee hebben gehouden. Dan kom je natuurlijk van een koude kermis thuis, want dan heb je natuurlijk onvoldoende geld om überhaupt dat gebouw weer neer te kunnen zetten. Het zou mooi zijn als we daar rekening mee hielden. Dus dat was ook de vraag bij het onderzoek en aan de gemeenteraad, hoe we daarmee om zullen gaan. En aanvullend ook, als we kijken naar ons begrotingstekort en de bezuinigingen die moeten plaatsvinden en gezien dat wij als gemeente behoorlijk aan het groeien zijn.

Hoe gaan we om met het reserveren van middelen die we nodig hebben voor voorzieningen op het gebied van sport, maar ook andere voorzieningen, gezondheidszorg, economie, buitenruimte? Die we nodig hebben straks, om ook alle nieuwe mensen te kunnen laten voldoen aan de eisen die gesteld worden om aan een bepaald voorzieningenniveau te blijven voldoen als gemeente. Dat waren mijn twee vragen, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Fractie van de ChristenUnie. De heer Stam: Dank u wel, voorzitter. Goed dat dit rapport er is, om aan de voorkant na te denken over de uitdagingen die de bevolkingsgroei ons stelt. Wij staan op het standpunt dat er alleen bij bestaande voorzieningen kan worden bijgebouwd, zoals onderwijs zorg en ov. We vinden het ook belangrijk dat er concrete normen worden gesteld aan de voorzieningen. Waarbij de maatschappelijke voorzieningen voor ons op een komen. Daarnaast vinden we voldoende groen in de nabije omgeving belangrijk. Het rapport concludeert dat het lastig is om inwoners bij de overkoepelende groei van Rijswijk te betrekken, maar wij vinden dat het wel moet gebeuren. Ik zie hier ook geen aanbeveling over. Hoe gaat het college de input van wat Rijswijkers belangrijk vinden, ophalen? Wordt er gedacht aan iets als een enquête? Een horizontaal thema moet wat de ChristenUnie betreft de toegankelijkheid van minder validen zijn.

Is het college het hiermee eens? Tegelijkertijd vindt de ChristenUnie ook dat voor elke wijk maatwerk moet gelden. We zijn ook blij om dat te lezen in de reactie van het college op dit onderzoek. En tenslotte hoor ik graag van het college wanneer op de planning staat om met een voorstel voor een integraal afwegingskader voor voorzieningen naar de raad te komen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de fractie van Wij. Rijswijk, indiener. De heer Van Dam: Dank, voorzitter. Het rapport doet een aantal hele duidelijke conclusies, volgens mij. Voorzieningen groeien wellicht wat minder hard mee dan dat onze stad groeit in ieder geval. En dan is de vraag hoe komt dat? Die wordt in hetzelfde onderzoek gelukkig ook ten dele beantwoord. We missen kaders en visies op belangrijke thema's. Zoals sport, bereikbaarheid, cultuur, welzijn. En dan zou ik van het college willen weten van hoe kan dat hebben gebeuren? Elke keer als we een stuk behandelden waar de groei van Rijswijk of Rijswijk een stukje groter mee werd en wij vroegen naar van hoe gaan we dan sturen op die voorzieningen? Dan kregen we antwoorden die ons gerust moesten stellen van maar dat overzicht hebben we wel en dat dat komt wel goed.

Dus mijn vraag is van: hoe hebben jullie dan gestuurd op al die hele belangrijke onderwerpen en hoe heb je dan het overzicht gehouden als die belangrijke zaken er niet zijn? Het rapport geeft ook duidelijk advies over een toekomstperspectief, namelijk dat we dat visiestuk en die kaders zo snel mogelijk wel moeten krijgen. Ik denk dat iedereen het mij eens is dat we dat inderdaad van harte moeten ondersteunen. Maar mijn vraag is van: hoe snel gaat dat lukken op verscheidene thema thema's die hier zo staan? Pagina 9 van 59

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 12 november 2024

Hoe snel kunnen we eigenlijk de achterstand bijbenen? Is dat reëel om te vragen van onze ambtelijke organisatie? Want het vergt volgens mij best wel veel werk. En een tweede punt is voor de toekomst, is dat het rapport stelt dat de meeste kansen gaan zitten in de koppelkansen, in de gebieden die het hardst groeien in Rijswijk. Als je een havengebied ziet, kan je makkelijk daarmee zeggen van als we daar toch zoveel huizen bouwen, zet je er een school bij of iets dergelijks of kan je een investering vragen van een ontwikkelaar. Nu hebben we al heel veel van die plannen inderdaad voorbij zien komen, voor de laatste keer voor heel veel van die plannen. Dus heel veel mee koppelkansen zijn eigenlijk al vergeven. Dus hoe ga je die gebieden die we nu al eigenlijk hebben ingevuld, met heel veel woningen door bestemmingsplannen allemaal goed te keuren, hoe ga je daar nou in die gebieden nog steeds zorgen dat diezelfde voorzieningen nog steeds op peil komen? En dan de laatste vraag. Er zijn ook heel veel gebieden waar geen koppelkansen zijn. Dat betekent dat we als gemeente zelf moeten gaan investeren. En het werd net al genoemd, we hebben een investeringsagenda als Rijswijk. Maar de laatste begroting hebben we ook gezien dat ons spaarpotje redelijk leeg is. Dus hoe ga je eigenlijk deze achterstand aan voorzieningen inhalen met een wat lege portemonnee? Ik heb zelf ook een huishouden.

Dat lijkt mij toch vrij lastig. Veel uitdagingen, veel vragen. Ik hoop dat het college daar goede antwoorden op heeft in de eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Geef ik graag antwoord aan de fractie van de VVD. De heer Loof: Dank u wel, voorzitter. Wij zouden graag willen weten waarom dergelijke conclusies en constateringen, zoals in het rapport uiteen zijn gezet, niet al eerder op papier stonden. En eigenlijk de vraag is of de wethouder hierop in het verleden niet te weinig heeft gestuurd of de voorganger dan in dat geval? En hoe komt het dat op dit punt die sturing ook niet optimaal lijkt te zijn geweest en dus op bepaalde punten de foto's op andere aspecten heeft gelegen, terwijl ook hier in deze raad vaak over het voorzieningenniveau is gesproken? Het is ook voor ons belangrijk om de uitgangspunten uit het rapport ook te volgen en ook opvolging te geven. Wij vroegen ons af hoe het college hiernaar kijkt. En hoe het college breed naar het rapport zelf kijkt. Ik weet, er zit een bestuurlijke reactie tussen, maar ik wil toch ook nog hier weten of het college alles wat de Rekenkamer of wat het rapport naar voren brengt, ook wordt onderschreven door het college. Of het wat kritisch is op bepaalde punten of wellicht kritisch op eigen handelen in het verleden. Het college moet aan de slag en moet dat dus ook snel.

De vraag aan het college is of zij kunnen toezeggen om ook snelheid te maken met de implementatie in uitwerking van deze gestelde conclusies en aanbevelingen? Tot zover voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Dan geef ik graag het woord aan de fractie van GroenLinks. De heer Smith: Dank u wel, voorzitter. GroenLinks heeft drie vragen naar aanleiding van het rapport en twee procesvragen, eventueel voorstel achteraf als toetje. Het rapport gaat over Rijswijk. Dat is logisch, maar wijken en buurten hebben we ook in de grensregio's Den Haag en Delft. Hoe wordt er gekeken naar de grens overstijgende integrale afweging op gebied van de verschillende voorzieningen? Daar staat niet zoveel geschreven over in het rapport. Dan iets over de participatie. Hoe komen we … Het is best wel lastig over elk project een andere vorm van participatie op te tuigen, op te zetten, maar hoe komen we tot een participatief integraal afwegingskader met al die verschillende normen en doelstellingen per voorziening? Maatschappelijk, vrije tijd, buitenruimte, economie, gebiedsontwikkeling. Er wordt gezegd dat er genoeg overleg is op niveau, maar nog niet in op inwonersniveau, maar nog niet in de procesvorming. Dan wat betreft de buitenruimte. Nee, die doe ik even niet. Economisch. Uit het gesprek is naar voren gekomen dat de ambtelijke capaciteit binnen dit thema onder druk staat.

Dit blijkt ook uit voorgestelde bezuiniging op dit thema in de Kadernota 2025. Te weinig, dat staat, ik citeer: “Te weinig ambtelijke capaciteit voor uitvoering kan ertoe leiden dat beleidsdoelstellingen niet nagestreefd kunnen worden.” Wordt deze krimp van de Pagina 10 van 59

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 12 november 2024

ambtelijke capaciteit meegewogen in de ontwikkeling van de beleids-en uitvoeringskaders? Oftewel, op welke wijze wordt hier rekening mee gehouden? Dan heb ik nog twee procesvragen. Het is wel door een paar partijen genoemd. Het college is inderdaad al heel erg aan de slag, het moet aan de slag, maar zijn al druk bezig met een programma stadsontwikkeling, project voorzieningsniveau, lange termijn investeringsplan en de Omgevingsvisie. Er loopt dus een heleboel. Maar ik zou wel willen weten: hoe verhouden deze plannen zich tot elkaar? En wat is de stand van zaken? Ook in een tijdtabel. Wat is wat en hoe zit het nou allemaal, gaat het allemaal langs elkaar heen? Hoe worden we op de hoogte gehouden? Misschien zelfs een keer een presentatie over de ontwikkelingen en de processen die allemaal lopen. En als laatste, ziet het college naast deze al lopende ontwikkelingen en met de uitkomsten van dit verkennend onderzoeksrapport, het belang of wellicht de noodzaak om een vervolg verdiepend onderzoek te laten uitvoeren? Graag een reflectie en argumentatie op het wel of niet en aan welke variant, voorgestelde variant, denkt het college dan? En als laatste wil deze eerste termijn toch even gebruiken om te zeggen dat 2025 toch wel het jaar van de jeugdhulp, maar zo blijkt ook van de voorzieningen gaat worden.

Zou het binnen de raad mogelijk zijn om een werkgroep voorzieningen in te gaan stellen, om iedereen op de hoogte te kunnen houden via deze werkgroep? Het is maar een voorstel en ik hoop dat daar een reactie van het college, van de raad uitkomt of er genoeg steun voor is. Bij deze. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Smith. Dan geef ik graag nog het woord aan de fractie van Beter voor Rijswijk. De heer Nunnikhoven: Dank u wel, voorzitter. Alle vragen zijn al gesteld, maar ik wil wel even op het toetje van meneer Smith reageren. Ik steun dit voorstel om een werkgroep te doen. Dat is een mooi toetje. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Nunnikhoven. Dan geef ik graag het woord aan de wethouder, ga uw gang. Mevrouw Bentvelzen: Dank u wel, voorzitter. Iedereen zat tijdens de vragen te kijken naar mijn collega Ruimte en Stadsontwikkeling. Dus dat is heel grappig. En ik mag het woord doen. Dat is nog leuker, want ik ben ook wethouder Vastgoed. Dat vergeet iedereen weleens, maar dat doe ik er ook nog bij, gewoon tussendoor. En er is heel veel mee van doen, kan ik jullie vertellen. Om maar te beginnen bij het begin. En dat is dat wij … Dit loopt al geruime tijd. Dus dank ook aan de raad en de Rekenkamer en iedereen die zich hier druk over maakt. Want dat doen wij zelf ook.

We hebben namelijk in op 8 november 2022 een motie gekregen vanuit de raad aan het college. Ik meen uit mijn hoofd van GroenLinks en Rijswijks Belang, over voorzieningen op niveau. Daaruit volgend is, nou goed, daar is natuurlijk veel werk in verricht. Vervolgens op, uit mijn hoofd, niet uit mijn hoofd. Ik heb het opgeschreven, 19 december 2023 is er een Raadsinformatiebrief gestuurd naar uw raad. Waarin opgeschreven staat wat wij als projectplan hebben in ingezet en gingen onderzoeken als college. Dat project voorzieningenniveau daar zouden wij een oplevering doen van die rapportage in het derde kwartaal 2024. Nou, u zal waarschijnlijk het inkoppertje wel begrijpen, dat dat niet is gelukt. Vanwege de complexiteit en veelzijdigheid van de opdracht en daarnaast ook een combinatie met vertraging op het project zelf. Want we hebben een wisseling gehad van projectleider, gaat het iets langer duren. We hebben met de griffie gekeken naar de agenda van de raad en we hebben daarin een gaatje gevonden in jullie agenda om 13 februari met elkaar een bijeenkomst te hebben. Hoe gaan we nou integraal sturen op het voorzieningenniveau? En dat is daarbij belangrijk dat we goed met elkaar kijken naar de bestaande voorzieningen, dat is dan echt wel in kaart, maar ook wat er nog nodig is in de toekomst.

En de conclusies en aanbevelingen van de Rekenkamer en het onderzoek daarvan, die herkennen wij grotendeels. Dat staat ook netjes in de bestuurlijk reactie. Maar ik mis of wij missen als college, nog wel de nuance dat het realiseren van voldoende Pagina 11 van 59

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 12 november 2024

voorzieningen ook echt wel afhankelijk is van de eisen of wensen soms, van onze maatschappelijke partners. Want soms is er wel ruimte geboden. Ik noem maar huisartsen en dan wordt daar gezegd: nee, dit is niet de wens of de eis die daarbij past. Met de uitvoering van de projectvoorzieningen en de doorontwikkeling op het programma Stadsontwikkeling gaan wij ervanuit en nemen wij ook alle aanbevelingen mee die in het Rekenkameronderzoek staan. Dat hebben wij ook netjes teruggekoppeld. We hebben geen reactie gegeven aan de aanbeveling aan de raad, mevrouw Van Nunen, omdat het een aanbeveling is aan de raad. Dus ik ga niet voor u spreken. Ik denk dat de raad dat via misschien de leden van de Rekenkamer zelf moeten doen. Een reactie op die aanbeveling specifiek aan de raad. Dan is mij nog gevraagd: gaan we een enquête doen bij de Rijswijkers? Volgens mij maakt u het project dan nog groter dan dat het al is. GroenLinks vroeg ook: gaan we een participatietraject optuigen? Volgens mij is dat in ieder geval tot heden niet de bedoeling. Maar de ChristenUnie vroeg in ieder geval wel: gaan we een enquête doen bij de Rijswijkers van wat er nodig is? U bent volksvertegenwoordiger, gekozen, dus ik denk dat de kiezer dat in uw handen heeft gelegd, voor u en voor de resterende raadsleden hier aan tafel.

Nou goed, 13 februari gaan we dus met elkaar op onderzoek uit naar het Integrale afwegingskader. Daar komt ook een programma Stadsontwikkeling bij en Omgevingsvisies komen uw kant nog op. En ik denk dat we daarop voldoende sturing kunnen gaan bieden vanuit de raad. En er is ook gewoon een vraag aan u: wat vindt u als raad dan nog nodig? Wat voor voorzieningen moeten wij dan nog toevoegen aan de stad? Want ik denk dat eenieder en ik heb het eindresultaat nog niet, dus ik spreek een beetje voor mijn beurt. Maar zo naar Rijswijk kijkend, missen we zeker bepaalde dingen. Dat durf ik ook wel te zeggen of is er tekort aan een aantal zaken. Maar denk ik dat we ook wel in ogenschouw moeten nemen dat we in Rijswijk heel veel voorzieningen wel hebben. En dat we daarin misschien wel het beter doen dan omliggende gemeenten. Voorzitter, dan is mij nog gevraagd: komt er nog een vervolg of verdiepend onderzoek? Door GroenLinks. Dat projectonderzoek dat eigenlijk parallel loopt of liep aan het Rekenkameronderzoek. Daar heeft de Rekenkamer ook gereageerd daarstraks bij de presentatie. Ik was daar zelf ook aanwezig. Ze hebben daar ook aangegeven: we hebben gebruik gemaakt van de informatie die de gemeente zelf al had opgehaald intern, uit interviews en dergelijke. Dus dat is, het gaat nog wel iets verder dan het Rekenkamerrapport zelf, wat wij met elkaar gaan bespreken 13 februari.

En u heeft gevraagd of u een werkgroep moet instellen. Ja, daar ga ik natuurlijk geen ja of nee op zeggen. Ik ga ervan uit dat … Er is al reactie gegeven door een van uw collega's uit de raad, maar ik denk dat u dat moet vragen bij de andere fracties. En als daar voldoende steun voor is, waarom niet? Zou ik dan zeggen. Er zijn wel meer werkgroepen geweest of momenteel nog gaande. Kijk maar naar de werkgroep huiselijk geweld. En dat draait als een tierelier. Voorzitter, volgens mij heb ik dan … De fractie van de Partij voor Gelijkheid & Rechtvaardigheid heeft gevraagd: moet er een apart iets komen voor mobiliteit en openbaar vervoer? Als ik hem goed heb begrepen. Dat antwoord moet ik u verschuldigd blijven, maar misschien dat mijn collega Ruimte daar nog een toevoeging op heeft. Voorzitter, voor nu is dit mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de volgende wethouder, ga uw gang. Mevrouw Van de Waart: Dank u wel. En ik had inderdaad de vraag gehoord van de Partij voor Gelijkheid & Rechtvaardigheid, maar ik moet heel eerlijk zeggen dat ik hem niet helemaal goed begreep. U vroeg in ieder geval om extra aandacht voor vooral doorstroming en de hoeveelheid verkeer.

En ik begreep niet helemaal of dat u die vraag aan de Rekenkamer stelde, want volgens mij is er net een oproep geweest dat u eventueel ideeën daarvoor kunt aandragen of dat u vond dat het college daar extra aandacht voor moest hebben. In dat geval zou ik willen zeggen: wij hebben natuurlijk net een nieuwe Mobiliteitsstrategie vastgesteld. En er zijn een flink aantal projecten, op onze belangrijkste wegen natuurlijk wel een aantal flinke ontwikkelingen gaande. Zoals de instekers Pagina 12 van 59

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 12 november 2024

van Rijswijk vanaf de snelweg. Maar ik begreep niet helemaal wat de vraag was. Misschien komt u bij raadslid Nunnikhoven uit. De voorzitter: Dank u wel. Dan mag u de microfoon uitdrukken. Perfect. Dan gaan wij naar de tweede termijn. U mag beginnen, mijnheer El Majjaoui. Ga uw gang. De heer El Majjaoui: Dank voorzitter, voor de beantwoording. Bij mij gaat het niet zozeer wie dit verzoek kan aannemen, want ik weet niet wie deze vijf thema's heeft geformuleerd, of het de Rekenkamer is of het college. In die zin zou ik even kunnen brainstormen met de Rekenkamer om er toch het zesde thema aan toe te voegen. Speciaal voor infrastructuur, wellicht. Ik weet niet hoe zij daar tegenover staan. Voorzitter, als het mag, want de voorzitter van de Rekenkamer is er, dat hij het even kort uitlegt. De voorzitter van de Rekenkamer: Dank u wel, voorzitter. Een korte toelichting. Ik benadruk steeds dat de Rekenkamer onafhankelijk is dus dit onderzoek is niet voortgekomen uit een wens van het college, maar heeft de Rekenkamer zelf bedacht. Dat is ook niet gesuggereerd, maar ik herhaal het nog maar even voor de helderheid. De oproep van de heer van Nunnikhoven is terecht gedaan, ook bij de presentatie. Wij houden ons altijd aanbevolen voor signalen, wensen of ideeën vanuit de raad. Daarom hebben we ook periodiek overleg met klankbordgroep uiteraard.

En uiteindelijk nemen wij zelfstandig een beslissing over het volgende onderzoek. Dus er staan opties voor onderzoek in dit rapport genoemd. Die heeft het bureau Necker op ons verzoek ook opgenomen, maar dat is een optie. En we kunnen ook op enig moment denken dat we nog betere of andere onderwerpen zouden willen belichten ten behoeve van uw raad, maar nogmaals, suggesties zijn altijd welkom. De voorzitter: Dank u wel. Ik hoop dat dat verhelderend is. Dan zou ik graag het woord willen geven, indien gewenst, de fractie van Rijswijks Belang. Nee. Fractie van de PvdA, ga uw gang. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter dank. Dank wethouder voor de beantwoording. Maar ik blijf bij mijn vraag. Ik kijk ook nog even naar uw eigen reactie rondom de aanbevelingen. Daar zet u twee aanbevelingen onder elkaar. En op één aanbeveling geeft u antwoord. En ook de aanbeveling: koppel de uitvoering aan de aanbevelingen en rapporteer aan de raad, dat is een aanbeveling aan u als college. En daar zit eigenlijk voor de Partij van de Arbeid de crux. Want de aanbevelingen kun je natuurlijk ter harte nemen en in de geest daarvan handelen, maar het gaat natuurlijk om de uitvoering van deze aanbevelingen aan geplande acties. En dat mis ik in uw reactie op het Rekenkamerrapport. Dus graag nogmaals daar aandacht voor en uw reactie op. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen.

De fractie van het CDA nog behoefte aan een tweede termijn? Ga uw gang. Mevrouw Van Schie: Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Hoewel ik het niet gevraagd heb in de eerste termijn, vinden ook wij het belangrijk dat er meer inzicht komt in de verhouding tussen dit plan en de andere plannen die er al zijn. En mijn vraag aan de wethouder is of ze dat nog wat duidelijker kan uitleggen, hoe dat zit, dan wel of dat 13 februari aan de orde komt? De verhouding tussen wat er al ligt, wat we al aan plannen hebben en de komende plannen ook in het licht van onze magere financiën. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de fractie van D66. De heer Veerman: Dank u wel, voorzitter. En de wethouder bedankt voor het beantwoorden van een gedeelte van de vraag, want ik heb op het antwoord van het lange termijn investeringsplan nog niet helemaal goed antwoord gekregen. Nu weet ik dat ze bij sportvoorzieningen nog bezig zijn om een onderzoek te doen en daar wordt het misschien in meegenomen. Misschien ook een idee om die Pagina 13 van 59

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 12 november 2024

werkgroep waar we het over hebben om daar misschien te vragen hoe zij daarover denken. Misschien is dat ook een optie om die dus op te zetten, maar misschien dat de wethouder ook iets kan zeggen over hoe zij daarover denkt, om dat in te gaan voeren. Zeker in het kader van het reserveren voor voorzieningen in de toekomst. Dank u wel. De voorzitter: Dank u. Fractie van de ChristenUnie, behoefte aan een tweede termijn? De heer Stam: Ja, dank u wel. Ik zal nog even een verhelderend punt maken over het punt van de enquête. Ik lees in de conclusie dat het lastig is inwoners te betrekken op een meer overkoepelende niveau bij de groei van de stad. En daar wordt vervolgens niet verder op ingegaan bij de aanbeveling. Dus mijn vraag is of het college ook van plan is om … Op welke manier het college van plan is om aan die conclusie opvolging te geven? Dank u wel. De voorzitter: Dank u. Fractie van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Voorzitter, dank. Er zijn twee vragen nog niet beantwoord. Waar heeft het college de afgelopen jaren op gestuurd als het gaat om de Rijswijkse voorzieningen? We hebben heel veel plannen goedgekeurd als het gaat om voorzieningen, maar elke keer als wij er naar vroeger dan zeiden ze: nee, komt goed. Waar is nou rekening mee gehouden en waar niet? Welk document hebben we nou gebruikt om die voorzieningen op peil te houden? En de tweede vraag die niet is beantwoord.

Hoe gaan wij straks die inhaalslag aan voorzieningen betalen? Daar zou ik graag nog antwoord op willen hebben. Ik hoor wel twee redenen die zijn genoemd, waarom we wat later zijn met het realiseren van voorzieningen. Een is het onderzoek, wat is aangebracht door GroenLinks en Rijswijks Belang. Er is een motie in 2022 geweest. En als ik het goed begrijp, krijgen we de resultaten daarvan op 13 februari 2025. Dat is ruim twee jaar later. En ik vind dat wel rijkelijk laat. Ik snap dat we onderbezetting hebben ambtelijk, maar voor zo'n belangrijk onderwerp had ik toch wel verwacht dat het iets sneller ging. Ook omdat het onderzoek an zich veel keer is genoemd hier in de raad in de tussentijd. En een tweede reden die ik hoor, is dat de eisen en wensen van onze maatschappelijke partners soms in de weg hebben gestaan om voorzieningen te creëren. En dan denk ik van dat is op zich best apart, want als zij zeggen nee en we hebben een tekort aan huisartsen, want dat was het voorbeeld dat werd genoemd, dan gaan we toch zorgen dat we dat op een andere manier wel krijgen. Ik bedoel, het is ook een beetje activiteit vanuit ons als gemeente, een verantwoordelijkheid vanuit ons om een goede samenleving neer te zetten. En als dan twee aanbieders zeggen: hier is niet de perfecte plaats, dan gaan we zoeken naar een andere, als het een groot probleem is in onze Rijswijkse samenleving.

Daarop graag een reactie. Daarbij wil ik het laten, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De fractie van VVD. De heer Loof: Voorzitter, dank ook aan de wethouder voor de beantwoording. De Rekenkamer roept op om ook kaders te stellen. Dus college, ga daar gewoon mee aan de slag, zou ik willen zeggen. Het is iets te gemakkelijk en dat haalde ik toch een beetje uit het antwoord, om het in die zin formele antwoord te geven. Het is een rapport van uw raad en aan uw raad. Dus kom maar met kaders en we horen het wel. En geef maar aan wat jullie nog meer willen in de stad als raad. Dat is toch iets te gemakkelijk. Dus daarom die oproep: ga aan de slag, kom met een voorstel. Het college heeft en voor het overzicht, middelen, noem maar op, om dat ook te doen. Dit is een iets te grote opdracht om of onderwerp of opdracht tussen aanhalingstekens, om mee te geven aan de raad. Alsof we hier een soort initiatiefvoorstel voor moeten gaan schrijven van wat willen we nu precies in deze stad nog aan extra voorzieningen. Dat gaat hem gewoon niet worden. En ook volgend uit de eerste aanbeveling tijdens de presentatie van de Rekenkamer staat ook: college, expliciteer en kom met een voorstel naar de raad. Dus daar wachten we ook gewoon. Wachten we op is iets te makkelijk, werd gezegd, maar daar rekenen we ook op dat dat voorstel er dus ook aankomt en dat er ook wel enige druk Pagina 14 van 59

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 12 november 2024

achter zit om dat te doen. Mijn vraag die ik net ben vergeten in de eerst termijn. Tijdens de presentatie van de Rekenkamer werd nog gezegd dat op sommige punten, dat is natuurlijk heel netjes, dat ambtenaren zich goed houden aan de regelgeving en zeker daarom voldoen, maar dat die extra stap en dat zijn dus de voorzieningen, dat daar dan als antwoord soms op terugkwam: maar dat zit niet in de regelgeving waar we aan moeten voldoen. Ik kan me voorstellen dat je natuurlijk de regelgeving als basis gebruikt, maar er moet ook een bepaald beseft zijn dat bepaalde dingen gewoon common sense moeten zijn. En dit is er eentje van. Dus ik wil ook wel graag van het college horen hoe ze ervoor gaan zorgen dat dit soort common sense, eigenlijk punten in beleid, daar ook in gaan komen, ondanks dat ze misschien niet in een van de vele wetten staan die wij in dit land hebben. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De fractie van GroenLinks. De heer Smith: Dank u wel, voorzitter. Dank wethouder voor de beantwoording. Even een misverstandje uit weg helpen.

De bedoeling voor de participatie was niet een aparte participatie laag op te tuigen, maar de vraag is eigenlijk: dekt de Participatienota die we nu hebben genoeg, geeft dat genoeg ruggensteun om een participatief integraal afwegingskader op te stellen of moeten er andere participatievormen opgetuigd worden? Het was eigenlijk een reactie op het antwoord van de wethouder. Verder heb ik eigenlijk geen antwoord gekregen op de vraag: op welke manier wordt de rekening gehouden met regio gebonden voorzieningen? Ik denk dat dat belangrijk is. Rijswijk is niet een klein dorpje, wat allemaal voor zichzelf gaat zorgen. En als laatste vraag had ik een vraag over de krimp van de ambtelijke capaciteit of dat meegenomen wordt of rekening mee gehouden wordt in de op te stellen kaders en de ambities die het college heeft? Hier wil ik het bij laten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Fractie van Beter voor Rijswijk, ga uw gang. De heer Nunnikhoven: Dank u wel, voorzitter. Ik heb voor de rest geen vragen. Alleen een aantal vragen die voorbijkomen van mijn collega's. Donderdag 13 februari staat hier ook een informatieavond, een presentatie voor voorzieningen van stad en relatie tot groei in. Dus ik verwacht dat we er allemaal zijn. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan graag het woord aan de wethouder. Ga uw gang. Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, dank.

En ik ga er ook vanuit dat daar in ieder geval van iedereen een fractie afvaardiging is, mijnheer Nunnikhoven, 13 februari. Voorzitter, de Partij van de Arbeid die gaf aan dat ik op de vraag over die laatste aanbeveling nog niet gereageerd had en dat klopt. Excuses daarvoor. Volgens mij is het goed dat we gaan rapporteren aan de raad over ons eigen onderzoek project voorzieningenniveau. En dat we dat jaarlijks doen. Dat we dat met elkaar afspreken, dat we dat jaarlijks doen. En dat we dat via project voorzieningen en het project stadsontwikkeling doen of programma stadsontwikkeling, moet ik zeggen. Dat zou gewoon via een aparte Raadsinformatiebrief kunnen, maar om daarvoor te zorgen dat het niet continu door elkaar heen blijft lopen. Want we hebben nogmaals en dat is bij de presentatie ook aangegeven, op een ongelukkige manier misschien, maar twee onderzoeken gelijktijdig bijna, parallel aan elkaar gehad. Doordat de Rekenkamer het zelf had bedacht en bij de raad al een motie voor had gekregen. En dat is goed en dat is fijn, want we kunnen die aanbevelingen en conclusies die daaruit zijn gekomen meenemen, maar laten we er dan wel voor zorgen dat we dit weer met elkaar gestroomlijnd doen in Rijswijk. En daarom is mijn advies dan toch om de raad te rapporteren over de voortgang van ons eigen programma, als die daar straks ligt, in alle glorie. Over de participatie.

We zouden eventueel beschikbaarheid kunnen stellen via Samen Rijswijk, had ik nog bedacht, maar daar kijk ik maar heel even voor naar voren en ik zie een hand, voorzitter. Pagina 15 van 59

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 12 november 2024

De voorzitter: Die zag ik ook, van mijnheer Loof. De heer Loof: Dank, voorzitter. Het punt dat u maakt over dat rapporteren naar de raad, zit er dan ook een voorstel aan vast, zoals ik net ook heb op opgeroepen in mijn tweede termijn? Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, ik was nog niet klaar met mijn tweede termijn beantwoording. Want de VVD die vroeg mij kaders te stellen, aan de slag college. En wat we 13 februari ook aan de raad willen vragen, is om de referentienormen met elkaar vast te stellen. En de kader stellende rol die hebben jullie natuurlijk zelf. En als wij die referentienormen met u hebben vastgesteld, dan heeft het college ook de bewegingsruimte om te doen waar u om vraagt. Maar die referentienormen zijn nog wel belangrijk en die hebben we tot nu toe nog niet in Rijswijk. En waar dat hele onderzoek van ons over gaat en ik heb toch de Raadsinformatiebrief voor mezelf er even bij gepakt, om te kijken van aar wordt er nu ... Welke voorzieningen worden er nu bekeken in onze stad? En het gaat best ver, want het gaat over basisonderwijs, voortgezet onderwijs, sportvoorzieningen, kinderopvang, BSO, kinderdagverblijven, huisartsen, apotheken, tandartsen, fysiotherapie, consultatiebureaus, wijkcentra, ontmoetingsruimte, ontmoetingsplekken voor jong en oud, ruimtes voor culturele activiteiten. Waarbij nabijheid van belang is, gericht op educatie en participatie.

Zoals muziekscholen, het koor, de band, de toneelvereniging, et cetera, speelvoorzieningen en het zwembad. Ik denk dat we dan best wel een aardig inzicht hebben in, als we dat strakjes op papier hebben met elkaar. Plus referentienormen. Dan hebben we goede kader stellende rol en een goede controlerende rol vanuit u. De collega van de fractie van Wij. Rijswijk heeft voor mijn gevoel al een beetje de conclusie getrokken dat de voorzieningen in de volle breedte tekortschieten in onze stad. Dat krijg ik een beetje als afdronk van uw tweede termijn. En dat is nu juist nog het onderzoek. In ons eigen onderzoek kijken we dus wat de normen zijn. En hoe we dat gaan doen. En ik snap dat u zegt: kan het niet allemaal een tandje sneller? Zo ben ik ook, maar dat kan niet. Want als dat had gekund, dan hadden we dat wel gedaan. En wij moeten ook roeien met de riemen die we hebben, helaas. En dat gaat mij soms ook te traag, mijnheer Van Dam. Maar laten we er dan maar vanuit gaan dat we 13 februari een super goede discussie met elkaar hebben, waarin we de stad echt verder gaan brengen met elkaar, dan dat we er al zijn. Het gaat inderdaad om te checken of de voorzieningen nog passen of gaan passen in de verdere groei, geplande groei van onze stad. En de regiovoorzieningen die worden meegenomen in het onderzoek, zeg ik dan tegen mijn collega van GroenLinks.

Voorzitter, de vraag van D66 in tweede termijn was reserveren voor de voorzieningen in de toekomst. Als ik mijnheer Veerman goed beluisterd heb. Dat moet ik u heel even verschuldigd blijven dat antwoord op die vraag, maar daar kom ik als u dat goed vindt, zo spoedig mogelijk even op terug. En dat geldt ook voor de vraag van mevrouw Van Schie, die mij heeft gevraagd de verhouding van wat we al hebben versus de lege portemonnee van Rijswijk. Dat was een beetje uw strekking. En wordt dat dan 13 februari meegenomen? Ik ga heel even kijken of dat 13 februari wordt meegenomen en ik laat u dat zo spoedig mogelijk weten. En natuurlijk niet alleen aan u, mevrouw Van Schie, maar aan de hele raad. Want zo kent u mij. Mijnheer Van Dam wijst ook nog op eisen van de partners, dat die in de weg zouden staan, dat ik dat gezegd zou hebben. En dat wil ik toch even rechtzetten, want ik heb gezegd dat ik die nuance van de Rekenkamer miste. Dat ik de nuance van de Rekenkamer miste in het onderzoek wat zij hebben gedaan. Dat wij ook te maken hebben met de eisen soms of wensen van maatschappelijke voorzieningen in onze stad en daar lezen wij niets over terug in het Rekenkamerrapport. En dat is ook onderdeel van ontwikkeling in de stad. En daar hebben wij ook gewoon mee van doen. En dat was mijn bedoeling van hetgeen wat ik zei.