Concept-Accountantsverslag 2025 Gemeente Rijswijk

Accountantsverslag Gemeente Rijswijk Boekjaar 2025

Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Rijswijk Generaal Spoorlaan 2 2282 GM Rijswijk Onderwerp: Accountantsverslag 2025 Kenmerk: Concept 17 juni 2026

Geachte leden van de gemeenteraad, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2025 van gemeente Rijswijk, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 28 augustus 2025, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie. Wij zijn voornemens u te machtigen om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2025. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V. Ondertekening alleen in definitieve versie S. Turenhout RA Director Audit

Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Onze controleopdracht 3. Financiële positie 4. Belangrijkste bevindingen 5. Overige onderwerpen 6. Actualiteiten 7. Bijlagen

1

Bestuurlijke samenvatting

1. Bestuurlijke samenvatting Onze samenwerking het afgelopen jaar De samenwerking met de ambtelijke organisatie hebben wij wederom als prettig

•

ervaren. We zien dat de organisatie zich sterk heeft ingespannen om de vragen naar aanleiding van de controle te beantwoorden. We zien dat de gemeente

•

hierin stappen maakt in volwassenheid. Het boekjaar 2025 was het eerste jaar met een jaarafsluiting in het nieuwe financiële pakket ERPx (Unit4). Een eerste en leerzame ervaring voor de

Het jaarverslag is in lijn met NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften. Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2025.

Controleverschillen Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijken enkele

organisatie. De implementatie van ERPx heeft het afgelopen jaar een grote impact gehad op de organisatie. Dit was ook duidelijk merkbaar tijdens het

controleverschillen met name gerelateerd aan rubricering van transacties. Deze

afsluitproces. Gedurende het afsluitproces kwamen diverse onvolkomenheden in ERPx naar voren. Het proces kende daardoor meerdere verstoringen,

verder toegelicht in dit verslag.

waardoor de tijdslijnen in het afsluitproces niet altijd haalbaar bleken.

In lijn met voorgaande jaren constateren wij dat wij niet voor alle lasten binnen

Onze controleopdracht •

De opdracht is uitgevoerd conform de met u gemaakte afspraken en omvat de controle van de jaarrekening over boekjaar 2025.

•

De bij de jaarrekeningcontrole gehanteerde materialiteit bedraagt € 4,97 miljoen voor fouten en onzekerheden in overeenstemming met het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden. Bij het rapporteren van

zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening en worden niet

het Sociaal Domein de levering hebben kunnen vaststellen. De onzekerheid bedraagt € 2,0 miljoen. Daarnaast hebben wij een schattingsafwijking met betrekking tot de waardering van de facilitaire projecten ter grootte van € 1,5 miljoen. Wij hebben geen andere ongecorrigeerde controleverschillen. Voor meer toelichting verwijzen wij naar hoofdstuk 4. De ongecorrigeerde controleverschillen hebben wij opgenomen in bijlage A.

afwijkingen is een grensbedrag gehanteerd van € 250.000, waarmee wij aansluiten bij de door de Raad vastgestelde rapporteringstolerantie. •

Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken voor de getrouwheid van de jaarrekening 2025.

pagina | 5 pagina | 5

1. Bestuurlijke samenvatting Speerpunten auditcommissie

Overige bevindingen vanuit de controle

Vanuit de auditcommissie hebben wij geen specifieke speerpunten

Onze controle heeft geleid tot een aantal overige bevindingen, die wij met name

meegekregen. Wel heeft de auditcommissie het belang van een goede installatie

willen meegeven aan de ambtelijke organisatie. Hieruit zijn geen

van de nieuwe auditcommissie en gemeenteraad benadrukt. In dit kader hebben

controleverschillen naar voren gekomen maar wel aanbevelingen, zoals het

wij, als onderdeel van uw inwerkprogramma, een presentatie gegeven over onze

advies om met het ministerie in overleg te treden over de verwerking van SiSa-

rol als uw extern accountant.

regeling D8. We verwijzen naar hoofdstuk 4 voor meer details.

Uw financiële positie Het boekjaar 2025 sluit met een voordelig financieel resultaat van € 15 miljoen. De totale vermogenspositie van de gemeente bedraagt € 98 miljoen (2024: € 82 miljoen), wat resulteert in een solvabiliteitsratio van 22,2% (2024: 20,6%). De meerjarenraming 2026–2029 laat een structureel positief resultaat zien. Hieruit blijkt dat de financiële positie van Gemeente Rijswijk zich de afgelopen jaren heeft gestabiliseerd en binnen de geldende landelijke normen blijft, maar wel kwetsbaar blijft door de dynamiek binnen de verschillende lopende projecten, zoals RijswijkBuiten.

pagina | 6 pagina | 6

2

Onze controleopdracht

2. Onze controleopdracht Hoe de opdracht is verlopen het afgelopen jaar De samenwerking met de ambtelijke organisatie hebben wij wederom als bijzonder prettig ervaren. De organisatie was goed bereikbaar gedurende de controle en heeft onze openstaande vragen zo snel als mogelijk beantwoord.

Grondslag

Bedrag x € 1.000

Goedkeuringstolerantie Fouten en onzekerheden

2% lasten exclusief toevoegingen reserves

4.970

Rapporteringstolerantie

Op basis van de door de Raad vastgestelde rapporteringstolerantie

250

Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (de programmaverantwoording en paragrafen) • De jaarrekening. • Bijlagen. Met de opdrachtbevestiging gedateerd op 28 augustus 2025 heeft u ons opdracht gegeven om de jaarrekening 2025 te controleren. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is

Deze materialiteit sluit niet aan op de door de gemeenteraad op 22 december 2023 vastgestelde Verordening controle financiële beheer en organisatie (artikel 213 Gemeentewet) Gemeente Rijswijk. De huidige controleverordening bevat nog toleranties gebaseerd op het oude BADOstelsel. Wij adviseren de controleverordening te actualiseren zodat het normenkader aansluit bij de huidige wet- en regelgeving en mogelijke interpretatieverschillen met de accountant worden voorkomen.

gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Voor een nadere toelichting verwijzen wij tevens naar ons uitgebrachte controleplan.

De financiële verordening is geactualiseerd in december 2025 naar aanleiding van de herziening van de materialiteitsgrenzen in het BADO. De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in uw

Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 4,97 miljoen. Dit is

financiële verordening, wijken niet af van de toleranties voor de controle op de getrouwheid.

gebaseerd op de cijfers uit de eerste conceptversie van de jaarrekening.

pagina | 8

2. Onze controleopdracht Overzicht toleranties (vervolg)

Interne beheersing

De door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld

Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing

op basis van de volgende toleranties:

inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de Grondslag

Bedrag x € 1.000

Verantwoordingsgrens rechtmatigheid

2% lasten exclusief toevoegingen reserves

4.970

Rapporteringstolerantie

In lijn met de financiële verordening

250

jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Naar aanleiding van onze werkzaamheden hebben wij een managementletter geschreven. Deze managementletter hebben wij op 16 februari 2026 gerapporteerd. Onze werkzaamheden zijn niet gericht op het geven van een oordeel over

Een goedkeurende controleverklaring

de interne beheersing van de organisatie als geheel. De rapportage bevat

Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken bij

daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een

de jaarstukken 2025. De geconstateerde afwijkingen zijn gecorrigeerd in de

eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren

definitieve versie van de jaarrekening. Dit betroffen voornamelijk

zouden kunnen komen.

presentatieverschillen. Geautomatiseerde gegevensverwerking Wel zijn er onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering van de

Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze

Zorg in Natura (ZiN) uit hoofde van de Jeugdwet ter hoogte van € 0,7

bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de

miljoen en uit hoofde van de Wmo € 0,2 miljoen. Ook is er een onzekerheid

geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Wij merken op dat de

met betrekking tot de PGB’s van € 1,1 miljoen. Hiermee komt de totale

jaarrekeningcontrole niet specifiek gericht is op de betrouwbaarheid en

onzekerheid uit op € 2 miljoen. De genoemde onzekerheden blijven binnen

continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.

de goedkeuringstoleranties.

pagina | 9

2. Onze controleopdracht Geautomatiseerde gegevensverwerking In onze managementletter hebben wij een aantal attentiepunten ten aanzien van de IT-omgeving opgenomen. Onze conclusie is dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen.

pagina | 10

3

Financiële positie

Management 3. Financiële positiesamenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden per saldo onttrokken |

Mutatie reserves

per saldo toegevoegd

Beschikbaar weerstandscapaciteit

-1.111 2025

(in miljoenen Euro's) 30

2025

-1,11

2024

6.234

25

2024

Gerealiseerd saldo baten en lasten 16,26 MILJOEN EURO

15.148 8.069

Gerealiseerd resultaat

22%

15,15

21%

2023

2024

2025

MILJOEN EURO

11 27

2025

2,50 2025

2,50 2,27

2024 2025

85%

2024

Solvabiliteit

Schuldquote 2025

12

2024

Weerstandsratio

-10.821

2024

2025

2023

2023

2023

Benodigd weerstandscapaciteit

19%

16.259

1.835

31

2023

2023

-2.699

MILJOEN EURO

2024 2023

85% 98%

2023

1,15

102%

-8.122

pagina | 12

3. Financiële positie Huidige financiële positie

beginstand, zijn ook de doorgevoerde tussentijdse wijzigingen niet accuraat

Het boekjaar 2025 sluit met een financieel resultaat van € 15,15 miljoen

omdat de beginstand gecorrigeerd moest worden. Dit geeft een vertekend beeld

(voordelig). De totale vermogenspositie van de gemeente bedraagt € 98 miljoen

bij de over- en onderschrijdingen per taakveld binnen de programma’s. Bij de

(2024: € 82 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 22,2% (2024: 20,6%). De

toelichting op de programma’s in de jaarrekening is dit transparant aangegeven.

weerstandsratio bedraagt 2,5 en dit is uitstekend.

Zonder deze foutieve beginstand in ERPx was de afwijking binnen het Sociaal Domein iets minder dan € 0,1 miljoen.

In de toelichting op de programma’s in de jaarrekening wordt gedetailleerd een verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na

Het voordeel op Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing heeft

wijziging. De totale afwijking ten opzichte van de laatste goedgekeurde begroting

voornamelijk te maken met het lager uitvallen van de werkelijke lasten voor de

is € 12,86 miljoen op het niveau van het saldo van baten en lasten. Hiervan is

grondexploitatie door een vertraging in de planontwikkeling door

€ 6,8 miljoen afkomstig uit de algemene dekkingsmiddelen. De algemene

beroepsprocedures tegen het bestemmingsplan Pasgeld-West en een hogere

uitkering is € 4,8 miljoen hoger dan begroot. Dit komt voornamelijk door de

bate voor de verkoop van Laan Hofrust 2-4.

september- en decembercirculaire, deze zijn niet verwerkt in de begroting. Meerjarenbegroting Binnen de meeste programma’s zien wij dat het resultaat min of meer in lijn ligt

De meerjarenbegroting laat de komende jaren een dekkende begroting zien. De

met de begroting. De grootste afwijkingen zitten binnen het Sociaal Domein (€ 4,8

positie blijft kwetsbaar door de dynamiek van verschillende grote projecten, zoals

miljoen voordelig) en Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing (€

RijswijkBuiten. Het omvangrijke investeringsprogramma vereist scherpte keuzes

3,0 miljoen voordelig).

en kan daarmee een grote impact hebben op de ratio’s. Om de financiële positie zowel op korte als op lange termijn op niveau te houden, is voortdurende

Deze afwijking binnen het Sociaal Domein komt grotendeels voort uit afwijkingen

aandacht voor sturing op het investeringsprogramma en de ontwikkeling van de

tussen de primaire begroting 2025 zoals vastgesteld door de Raad en het

financiële ratio’s essentieel.

overzetten van deze informatie in ERPx, waarbij er in ERPx een onjuiste beginstand is ingevoerd. Doordat er in ERPx is begonnen met een onjuiste

pagina | 13

3. Financiële positie Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente

Financiële kengetallen laten een gezond beeld zien

Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per

De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is

31 december 2025 volgens de jaarrekening € 98 miljoen.

een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen

Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)

of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de

150.000

jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien.

100.000 50.000

We constateren dat de financiële kengetallen van de gemeente Rijswijk verbeterd zijn ten opzichte van voorgaande jaren. Zo bevindt de netto

0 2022

2023

2024

2025

schuldquote van de gemeente Rijswijk zich op 85,2%, wat rond het

-50.000 Algemene reserve

Bestemmingsreserve

Gerealiseerd resultaat

gemiddelde ligt voor een gemeente. Daarnaast is de solvabiliteitsratio laag vergeleken met de norm, maar is deze ook dit jaar gestegen ten opzichte

Van de totale reserves ter hoogte van € 98 miljoen is € 30,2 miljoen

van het voorgaande jaar (2025: 22,3% vs. 2024: 20,6%). Ook concluderen

opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten

wij dat de structurele exploitatieruimte aanzienlijk is verbeterd ten opzichte

opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 5,3 miljoen. Dit is het saldo van

van voorgaand jaar en nu op een normaal niveau ligt.

het bestemmingsresultaat 2024 (€ 8,1 miljoen) en de toevoegingen vanuit de bestemmingsreserves (€ 2,8 miljoen). Het gerealiseerde resultaat in 2025 bedraagt € 15,15 miljoen.

pagina | 14

3. Financiële positie Weerstandscapaciteit is uitstekend In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de

2025

2024

2023

Weerstandscapaciteit

€ 30,2 miljoen

€ 24,9 miljoen

€ 20,5 miljoen

Risico’s

€ 12 miljoen

€ 10,6 miljoen

€ 27 miljoen

2,5

2,3

0,76

Weerstandsratio

geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is

Weerstandsratio

Betekenis

ter dekking van de geïdentificeerde incidentele risico’s.

>= 2.0

Uitstekend

1.4 < 2.0

Ruim voldoende

Hiernaast is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief

1.0 < 1.4

Voldoende

een kwalificatie van de weerstandsratio. De incidentele

0.8 < 1.0

Matig

weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene

0.6 < 0.8

Onvoldoende

reserves, de structurele weerstandscapaciteit vanuit de onbenutte

< 0.6

Ruim onvoldoende

belastingcapaciteit en de post onvoorzien. De weerstandsratio kwalificeert als “uitstekend”. De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico’s zijn: -

Netcongestie;

-

Gebiedsontwikkeling;

-

Juridische risico’s als gevolg van bezwaar, beroep en procedures, en;

-

Vergunningsaanvragen.

pagina | 15

4

Belangrijkste bevindingen

4. Belangrijkste bevindingen Inleiding

Deze werkzaamheden hebben niet geleid tot bevindingen en wij concluderen

Vanuit onze controle van de jaarrekening van Rijswijk hebben wij een aantal

dat dit risico zich niet heeft voorgedaan in 2025.

onderwerpen en/of bevindingen die wij specifiek aan u willen melden. Onderstaand is een uiteenzetting van deze onderwerpen opgenomen.

Onrechtmatige onttrekking van liquide middelen, als gevolg van onterechte mutaties in crediteurstamgegevens of onterechte handmatige betalingen.

Onze risico-inschatting

Betreft een standaard frauderisico op de betalingsomgeving doordat wij niet

Als onderdeel van onze controle zien wij de volgende frauderisico’s:

mogen steunen op de interne beheersing rondom de betalingen. Wij hebben het

Risico op een afwijking van materieel belang als gevolg van doorbreking van

risico gemitigeerd middels statistische steekproeven op de mutaties

interne beheersingsmaatregelen door het management en het college

crediteurstamgegevens. Daarnaast hebben wij een bankanalyse uitgevoerd op

Betreft het frauderisico dat is voorgeschreven vanuit wet- en regelgeving.

de handmatige betalingen middels CAMT 0.53 bestanden. Hierbij hebben wij

Management en het college kunnen door aanpassing van de financiële

vastgesteld dat geen onrechtmatige onttrekking van liquide middelen heeft

administratie en doorbreking van interne beheersing financiële resultaten

plaatsgevonden.

beïnvloeden. Hierbij is een drijfveer om een jaarresultaat te tonen in lijn met de begroting. In lijn met onze beroepsregels onderkennen wij hiervoor een

Belangrijkste aandachtsgebieden in onze controle

frauderisico. Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om het risico te

In lijn met ons controleplan hebben de volgende posten een verhoogd risico in

ondervangen:

ons controledossier vanwege hun aard en omvang.

• Kritische deelwaarneming op memoriaalboekingen rondom de jaarafsluiting; • Beoordelen van redelijkheid van schattingsposten gemaakt door management en directie; • Beoordelen van aanwezigheid van transacties buiten de normale bedrijfsuitoefening om. • Doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad.

Onnauwkeurige of onvolledige rechtmatigheidsverantwoording Op grond van Kadernota rechtmatigheid wordt over de criteria die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening niet gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording.

pagina | 17

4. Belangrijkste bevindingen Belangrijkste aandachtsgebieden in onze controle (vervolg) In de rechtmatigheidsverantwoording komen daarom alleen de drie

De volgende tabel is opgenomen in de jaarrekening van Gemeente Rijswijk: Begrotingscriterium

x € 1 miljoen

rechtmatigheidscriteria tot uitdrukking die aanvullend zijn op de criteria die ook gelden voor getrouwheid, te weten: het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en misbruik en oneigenlijk gebruik. Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 4,97 miljoen) worden in de rechtmatigheidsverantwoording benoemd. De rapporteringstolerantie bedraagt € 250.000. Ons getrouwheidsoordeel over het getrouwe beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten, lasten als van de activa en passiva ziet ook toe op de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording en daarmee op de juistheid en volledigheid van de in de rechtmatigheidsverantwoording vermelde rechtmatigheidsfouten.

1A. Overschrijdingen lasten programma's 1B. Overschrijding investeringskredieten 2. Ongeautoriseerde reservemutaties 3. Overschrijdingen van baten en/of onderschrijding van lasten, investeringen en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of niet tijdig aan de raad zijn gemeld Begrotingsonrechtmatigheden 4. Totaal van begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1 en 2) dat past binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid. Voorwaardencriterium 5. Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed M&O criterium 6. Geen bevindingen Totaal onrechtmatigheden Waarvan acceptabel Waarvan niet-acceptabel

€ 2,8 € 0,8 € 0,2 € 12,4

€ 16,2 € 2,7

€ 1,8 €0 € 18,0 € 2,7 € 15,3

Wij hebben vastgesteld dat Gemeente Rijswijk de onrechtmatigheden De totale onrechtmatigheden bedragen € 18 miljoen. Dit is boven de

getrouw heeft opgenomen en toegelicht in de jaarrekening 2025.

verantwoordingsgrens van € 4,97 miljoen en daarmee heeft Gemeente Rijswijk onrechtmatig gehandeld. De grootste afwijkingen komen voort uit niet tijdig gemelde begrotingsonrechtmatigheden (€ 12,4 miljoen).

pagina | 18

4. Belangrijkste bevindingen Belangrijkste aandachtsgebieden in onze controle (vervolg)

Waardering van de grondexploitaties

• 1A/4: Op totaalniveau betreft de overschrijding van de lasten € 2,8 miljoen,

De waardering van de grondexploitaties is gebaseerd op diverse schattingen

hiervan is € 2,5 miljoen acceptabel omdat er of baten tegenover staan of

en aannames. De schattingsonzekerheid is door alle externe ontwikkelingen

binnen bestaand beleid valt.

de afgelopen jaren hoog en vormt daarom een significant risico in onze

• 3: In totaal is € 12,4 miljoen aan begrotingsafwijkingen (niet zijnde

•

controleaanpak. De hogere onzekerheid en volatiliteit in de gehanteerde

lastenoverschrijdingen) niet tijdig gemeld aan de Raad. Het merendeel van

aannames kan doorwerken in het verwachte eindresultaat en de waardering

dit bedrag (€ 11,8 miljoen) is gerelateerd aan batenoverschrijdingen door

van uw grondexploitaties. Deze hogere mate van onzekerheid maakt het

met name een hogere algemene uitkering dan begroot.

belangrijker om een adequate toelichting op te nemen in de jaarrekening.

5: In totaal is er € 1,8 miljoen uitgegeven aan inkopen die ten onrechte niet Europees zijn aanbesteed. Hiervan is € 1,6 miljoen gerelateerd aan

Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in

het ruimtelijk domein. De onrechtmatigheid is ten opzichte van 2024

opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden

teruggedrongen door alsnog Europees aan te besteden in het ruimtelijk

uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de

domein. In 2026 wordt dit gecontinueerd, waarbij de verwachting is dat de

schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen

onrechtmatigheid verder zal afnemen.

redelijk.

In het kader van de rechtmatigheidsverantwoording heeft Gemeente Rijswijk

Gemeente Rijswijk kent drie grondexploitaties:

zelf processen ingericht om tot een getrouw beeld te komen. Zo wordt de

 RijswijkBuiten

spendanalyse opgesteld in samenwerking met inkoop en concerncontrol. Wij

 Eikelenburg

doen hier vervolgens een reperformance uit. Daarbij zijn onze bevindingen

 Standplaats Molenhof

heel beperkt. Wij concluderen daarom dat er een robuust proces aanwezig is

Dit is gelijk aan voorgaand jaar.

binnen de gemeente om tot een betrouwbare rechtmatigheidsverantwoording te komen.

pagina | 19

4. Belangrijkste bevindingen Belangrijkste aandachtsgebieden in onze controle (vervolg)

voorgaande jaren gebruik werd gemaakt van interne deskundigen (Business

Er is sprake van een jaarlijkse herziening van de grondexploitatie

Advisory). Wij hebben daarbij onder meer de gehanteerde parameters

RijswijkBuiten. In april 2026 is de 14e herziening vastgesteld. Ten tijde van

beoordeeld, zoals kosten- en opbrengstenstijgingen, disconteringsvoet en

deze herziening waren de onderliggende cijfers nog niet volledig zoals

rente, evenals de onderbouwing van gerealiseerde en nog te verwachten

geconstateerd tijdens de jaarrekeningcontrole. De complete cijfers zoals

kosten en opbrengsten. Op basis van onze werkzaamheden achten wij de

gecontroleerd tijdens de jaarrekeningcontrole zijn verwerkt in de jaarrekening

door de gemeente gehanteerde uitgangspunten en inschattingen plausibel en

2025. Als gevolg hiervan sluit de grondexploitatie zoals opgenomen in de

hebben wij geen materiële afwijkingen geconstateerd.

jaarrekening 2025 niet volledig aan op de 14e herziening van april 2026. De geconstateerde verschillen zullen worden meegenomen en verwerkt bij de

Wij constateren echter dat de onderliggende berekeningen zijn opgebouwd uit

eerstvolgende herziening van de grondexploitatie.

diverse losse Excelbestanden, die niet altijd eenduidig aansluiten op het centrale document waarin de herziening van de grondexploitatie is

Ten opzichte van 31 december 2024 is de boekwaarde van de post

opgenomen. Daarnaast is sprake van hard geplakte waarden, waardoor de

grondexploitatie gewijzigd van € 93,4 miljoen naar € 95,6 miljoen. De

herleidbaarheid en controleerbaarheid wordt bemoeilijkt en de totstandkoming

boekwaarde is nagenoeg geheel gerelateerd aan RijswijkBuiten. De twee

van de berekening relatief bewerkelijk is.

andere grondexploitaties vallen daarmee buiten de scope van onze werkzaamheden. Voor de grondexploitatie RijswijkBuiten hebben we in het verslagjaar zelf de controle op de gehanteerde uitgangspunten en waardering uitgevoerd, waar in

pagina | 20

4. Belangrijkste bevindingen Belangrijkste aandachtsgebieden in onze controle (vervolg) Hoewel dit niet heeft geleid tot materiële onzekerheden in de controle, bevelen wij de gemeente aan om de modelmatige onderbouwing verder te structureren en te uniformeren, bijvoorbeeld door te werken met een geïntegreerd rekenmodel en betere aansluitingen tussen de detailberekeningen en het totaaloverzicht. Dit zal bijdragen aan zowel de transparantie als de efficiëntie bij het opstellen en controleren van de grondexploitatie.

(x € 1.000)

2025

2024

110.348

109.917

Investeringen

5.153

8.405

Grondverkopen

1.822

8.173

0

200

Boekwaarde GREX per 31 dec

113.679

110.348

Verliesvoorziening

-18.057

-16.934

Boekwaarde per 31 december

95.623

93.214

Boekwaarde per 1 januari

Tussentijdse winstneming

pagina | 21

4. Belangrijkste bevindingen Belangrijkste aandachtsgebieden in onze controle (vervolg) Facilitaire projecten

Op basis van een nadere analyse van de projecten blijkt dat de verwachte

Per 31 december 2025 heeft Gemeente Rijswijk meerdere grotere facilitaire

tekorten lager zijn dan begroot door de toerekening van subsidies en nog te

projecten die ontwikkeld worden. In 2025 heeft Gemeente Rijswijk voor het

activeren verwervingen. Hierdoor resteert er (op basis van de huidige plannen)

eerst het Meerjaren Prognose Gebiedsontwikkeling (MPG) voorgelegd aan het

alleen een tekort van € 1,5 aan begrote plankosten. Deze plankosten zijn

college en de Raad. In het kader van de facilitaire projecten zijn meerdere

verplicht, niet activeerbaar en zijn niet gedekt door op dit moment beschikbare

overeenkomsten afgesloten met externe partijen. Per balansdatum hebben wij

bijdragen. Dit verschil hebben wij als schattingsafwijking in de niet

het saldo van de ontvangen bijdragen en de gemeentelijke kosten aangesloten

gecorrigeerde fouten opgenomen, ook de MPG moet hier nog op aangepast

op de balanspositie (nog te ontvangen / vooruit ontvangen bijdragen). Voor

worden.

2026 is een herziene MPG opgesteld welke wij ook hebben beoordeeld tijdens onze werkzaamheden. Een samenvatting hiervan hebben wij in de tabel

In het kader van de doorontwikkeling van het verkrijgen van inzicht in de

hiernaast weergeven.

financiële situatie van de diverse facilitaire projecten adviseerden wij in het accountantsverslag 2024 om de realisatie ten opzichte van het vorige MPG toe

De dekking van de facilitaire projecten is intern geregeld door dekking via

te voegen. Wij hebben vastgesteld dat deze aanbeveling is opgevolgd in het

investeringen in de LTIP en daarnaast dekking van middels een

MPG 2026.

egalisatiereserve. Op basis van uw verantwoording worden lasten gedurende het project ten laste van de egalisatiereserve gebracht. Op basis van het BBV is het echter verplicht om voorzienbare verliezen direct te verantwoorden. Dit zorgt voor een verschil in timing van de verantwoording.

pagina | 22

4. Belangrijkste bevindingen Belangrijkste aandachtsgebieden in onze controle (vervolg)

Met de grote zorgaanbieders (verleende zorg > € 250.000) is afgesproken dat

Onderbouwing prestatielevering van de lasten Wmo en Jeugd

zij een controleverklaring verstrekken over de juistheid en volledigheid van de

De gemeente Rijswijk voert diverse regelingen uit in het sociaal domein.

ingediende declaraties in het boekjaar conform het landelijke controleprotocol.

Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste

Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden wordt gecontroleerd door de

onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden:

Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag (GAD). Wij hebben de getekende controleverklaring van de GAD ontvangen. Op grond hiervan zijn

Onderdeel

Uitvoerder

Wijze van uitbesteding

Bepaling last boekjaar

Uitkeringen (Participatiewet)

Zelfstandig

n.v.t.

Werkelijke lasten

van de onzekerheden bedraagt € 0,7 miljoen en rapporteren wij als

Jeugdwet

Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden

n.v.t.

Afrekening op basis van werkelijke lasten

onzekerheid in bijlage B ongecorrigeerde controleverschillen.

Wmo

Zelfstandig

n.v.t.

Afrekening op basis van werkelijke lasten

PGB’s

Sociale verzekeringsbank

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten

onzekerheden in de productieverantwoordingen geconstateerd. De omvang

De review van de werkzaamheden van de GAD zal overeenkomstig voorgaande jaren worden uitgevoerd door twee accountants van de deelnemende gemeenten. Dit reviewverslag hebben wij per heden niet ontvangen en betrachten derhalve voorzichtigheid bij het trekken van

Jeugdwet (zorg in natura)

conclusies omtrent de werkzaamheden van de GAD.

Voor de uitvoering van de Jeugdwet heeft gemeente Rijswijk samen met andere gemeenten op regionaal niveau via Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden contracten afgesloten met de zorgaanbieders. Via deze netwerkorganisatie wordt gezamenlijk zorg ingekocht. De betreffende gemeente is daarbij zelf verantwoordelijk voor het vaststellen van de levering van zorg.

Wmo De verstrekkingen van de Wmo-voorzieningen worden in samenwerking met H5 uitgevoerd. Op basis van het door de gemeente opgestelde overzicht van de ontvangen productieverantwoordingen hebben wij een controle uitgevoerd op de gecontroleerde productieverantwoordingen van de zorgverleners. De geconstateerde omvang van de onzekerheden is € 169K.

pagina | 23

4. Belangrijkste bevindingen Belangrijkste aandachtsgebieden in onze controle (vervolg)

berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd

PGB’s (jeugd en Wmo)

door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is

Op de uitgaven via de Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) zit een

ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en

onzekerheid van € 1.065K. De SVB heeft zelf over 2025 een verklaring met

volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen.

beperking bij de verantwoording van de PGB-stroom Jeugdwet ontvangen en

Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en

een goedkeurend oordeel bij de verantwoording van de PGB-stroom Wmo.

hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente

Doordat er geen zekerheid over het leveringsaspect kan worden ontleend aan

Rijswijk heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2025 toereikend toegelicht.

de verklaringen hebben wij de volledige PGB-last als onzekerheid aangemerkt.

Onderbouwing prestatielevering bedrijfskosten In eerdere jaren hebben wij gerapporteerd over het niet altijd aanwezig zijn

Uitkeringen (Participatiewet)

van onderbouwing om de prestatielevering van verantwoorde bedrijfskosten

Wij hebben een proceduretest uitgevoerd op de verstrekte uitkeringen

aan te tonen. In sommige gevallen is gebleken dat eerste en tweedelijns

Participatiewet 2025. Hierbij hebben wij vastgesteld dat de interne controles

medewerkers moeite hebben met het zichtbaar aantonen van de

van de gemeente in voldoende mate werken, waardoor hier geen te

prestatielevering. Wij hebben dit daarom als aandachtspunt opgenomen in

rapporteren onzekerheden zijn.

onze controle. Voor onze steekproef op de bedrijfskosten hebben wij voor alle items onderbouwing opgevraagd voor de prestatie om vast te stellen dat de

Eigen bijdrage Wmo

prestatie is geleverd.

Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de Wmo een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de

pagina | 24

4. Belangrijkste bevindingen Belangrijkste aandachtsgebieden in onze controle (vervolg)

verband houden met de gemeentelijke activiteiten. Voor deze zaken is geen

Vanuit onze werkzaamheden is gebleken dat in ERPx voor iedere inkoopfactuur

voorziening gevormd. Op basis van onze werkzaamheden concluderen wij dat

een prestatieakkoord gegeven dient te worden. Dit is een verbetering ten

dit een juiste verwerking is.

opzichte van Key2Financiën. Hoewel het bijvoegen van onderbouwing niet wordt afgedwongen, hebben wij voor ieder item uit de steekproef onderbouwing

Overige bevindingen vanuit de controle

ontvangen waarmee de prestatielevering is aangetoond.

Vanuit onze controle hebben wij nog een aantal overige bevindingen die wij u willen meegeven.

Eerder hebben wij het advies gegeven om in ERPx in te regelen dat onderbouwing van de prestatielevering boven een acceptabel geacht

Implementatie ERPx

factuurbedrag wordt afgedwongen. Hier werkt de ambtelijke organisatie

Het afgelopen jaar stond in het teken van de verdere implementatie van ERPx

momenteel hard aan en de verwachting is dat in 2027 dit volledig is ingericht

(Unit4), met de livegang per 1 januari 2025. Ook gedurende 2025 heeft de

binnen het inkoopproces.

organisatie zich ingespannen om onvolkomenheden op te lossen en zo goed mogelijk voorbereid te zijn op de jaarafsluiting. Desondanks is tijdens het

Mogelijke impact juridische geschillen In ons accountantsverslag 2024 hebben wij een onzekerheid gerapporteerd inzake juridische geschillen. Wij hebben dit daarom aangemerkt als

afsluitproces gebleken dat bepaalde instellingen in ERPx nog niet juist waren ingericht, wat heeft geleid tot vertragingen en extra werkzaamheden in het jaarrekeningproces.

aandachtspunt voor de controle over boekjaar 2025. Als onderdeel van onze werkzaamheden zijn wij meegenomen in de lopende juridische procedures. Ook hebben wij de kosten van juridische adviseurs doorgenomen om vast te

Wij hebben begrepen dat de organisatie een grondige analyse uit gaat voeren, gezamenlijk met Solmate als Unit4 Service Partner, om te onderzoeken waar

stellen dat er geen andere lopende juridische zaken zijn. Wij hebben

verbetering mogelijk is. Hierbij wordt ook een vergelijking gemaakt met andere

vastgesteld dat in 2025 meerdere juridische procedures hebben gelopen die

gemeenten.

pagina | 25

4. Belangrijkste bevindingen Overige bevindingen vanuit onze controle (vervolg)

Wij hebben vastgesteld dat:

Voorziening pensioenaanspraken politieke ambtsdragers (APPA)

• Gemeente Rijswijk heeft deelgenomen aan het onderzoek en beschikt

Vanaf 1 januari 2028 worden pensioenen van politieke ambtsdragers (o.a.

over een rapport afkomstig uit ProAmbt met een berekening van de

wethouders) overgedragen aan het ABP in het kader van de Wet toekomst

benodigde voorziening per 31 december 2025.

pensioenen (Wtp). Uit onderzoek van BZK, VNG, IPO en Unie van

• De voorziening bedraagt per 31 december 2025 € 4,8 miljoen. Dit is gelijk

Waterschappen blijkt dat de benodigde overdrachtswaarde per 1 januari

aan de prognose van het benodigd vermogen op basis van inkoop Wtp bij

2025 gemiddeld 10–20% hoger ligt dan de huidige voorzieningen. Over de

ABP. Om te komen tot deze stand is in 2025 € 0,7 miljoen aanvullend

impact op de jaarrekening 2025 heeft de Commissie BBV hierover de

gedoteerd aan de voorziening.

volgende uitspraak gepubliceerd:

• De dekkingsgraad van het ABP stond per november 2025 op 122,2%.

• Gemeenten die hebben deelgenomen aan het onderzoek moeten per 31

• De gemeente maakt gebruik van de mogelijkheid om de

december 2025 de voorziening en eventuele kapitaalverzekeringen

pensioenverplichtingen van gepensioneerde wethouders, ontstaan in de

aanpassen aan de prognose van het benodigd vermogen (op basis van

periode tot 2012, via de voorziening te verwerken.

inkoop Wtp bij ABP). • Gemeenten die niet deelnamen aan het onderzoek moeten hun berekening analoog onderbouwen. • De voorziening dient jaarlijks te worden herzien tot het moment van overdracht. • In de jaarrekening moet een toelichting worden opgenomen over schattingsonzekerheden. • Eventuele vrijval kan worden toegevoegd aan een bestemmingsreserve

• In 2024 is een bestemmingsreserve gevormd voor de toekomstige dekking van de financiële aanvulling van de pensioenvoorziening voor wethouders. De stand per 31 december 2025 van deze bestemmingsreserve is € 1,6 miljoen. De aanvullende dotatie in 2025 is niet onttrokken aan deze specifieke voorziening voor dit doel, maar ten laste gebracht van de exploitatie. De gemeente heeft aangegeven dat dit niet is gedaan omdat de exacte samenhang tussen de dotatie aan de voorziening en de overgang naar het ABP niet bekend is. Aangezien de onttrekking aan de

om toekomstige dotaties te dekken.

pagina | 26

4. Belangrijkste bevindingen Voorziening pensioenaanspraken politieke ambtsdragers (APPA) (vervolg) bestemmingsreserve en het moment van onttrekken niet expliciet is geformuleerd in het hiermee samenhangende raadsbesluit, hebben wij dit in het kader van de controle geaccepteerd. Samenvattend concluderen wij dat de gemeente de voorziening heeft aangepast conform de BBV-uitspraak. De gemeente heeft de aanpassing in de voorziening niet opgenomen in een begrotingswijziging. Echter, onvoorziene uitgaven mogen gekenmerkt worden als acceptabel op basis van de financiële verordening. Hiermee is de aanvullende dotatie een acceptabele begrotingsoverschrijding voor de rechtmatigheidsverantwoording.

pagina | 27

4. Belangrijkste bevindingen Schattingsposten in de jaarrekening Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen en licht deze toe in de jaarrekening. Wij hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld en gecontroleerd. De belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreffen: Schatting

Beoordeling 2025

Beoordeling 2024

Onze zienswijze m.b.t. significante kwalitatieve aspecten en de (mogelijk) kwantitatieve omvang

Waardering van (im)materiële vaste activa

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de (im)materiële vaste activa een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw (im)materiële vaste activa.

De waardering van de langlopende vorderingen

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de langlopende vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw langlopende vorderingen.

De waardering van grondexploitaties

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitatie een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties.

De waardering van debiteuren en vorderingen

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw vorderingen.

De waardering van de voorzieningen

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de voorzieningen een evenwichtig beeld geven van de toereikendheid van de voorzieningen. Wel vragen we het college de blijvende aandacht van de financiële onderbouwing van de onderhoudsvoorzieningen.

28

4. Belangrijkste bevindingen Het jaarverslag bevat alle verplichte elementen In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder de staat van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2025 is opgenomen. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiële afwijkingen gesignaleerd. Element jaarverslag Vereisten BBV

Onze waarneming Uw jaarverslag bevat de materiële vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. Daarnaast horen de cijfers 2025 van uw verbonden partijen te worden opgenomen, deze zijn echter nog niet in alle gevallen beschikbaar.

Verenigbaar

Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.

Overeenstemming

Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemt met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.

Paragrafen

Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. De paragraaf Openbaarheid is per 1 januari 2025 verplicht en is opgenomen in de jaarstukken als aparte paragraaf vanaf dit jaar.

Informatiewaarde

De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.

Incidentele baten en lasten

De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit het BBV.

Fraude

Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. We adviseren u in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren over de frauderisicoanalyse en de actualisatie daarvoor elk jaar.

pagina | 29

4. Belangrijkste bevindingen SiSa-bijlage bevat geen ongecorrigeerde verschillen

Vanuit onze werkzaamheden hebben wij meerdere fouten geconstateerd in de

Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke

SiSa-bijlage. Deze fouten zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de

uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen

jaarrekening. Wij hebben geen ongecorrigeerde verschillen.

accountantscontrole 2025. De oplevering van de SiSa-regelingen is verder verbeterd ten opzichte van vorig jaar. Maar verdere verbetering is mogelijk, met

De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het

name het bepalen van de balansposities en een sluitend verloopoverzicht in de

BADO in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de

jaarstukken.

navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden: • € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is.

Net als vorig jaar hebben wij met alle business controllers bij aanvang van de werkzaamheden gesprekken gevoerd om de SiSa-regeling en verantwoording door te spreken. Tijdens de controle hebben wij een overleg bijgewoond over

• 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is. • € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.

de verwerking van regeling D8. De regeling kent een looptijd tot en met 31 december 2026, terwijl de gemeente per schooljaar een aanvraag heeft

De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere

ingediend. Hierdoor valt het schooljaar 2026/2027 deels buiten de geldende

verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande

regeling, wat een risico op terugbetaling van gelden met zich meebrengt. Wij

elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een

adviseren de gemeente om hierover op korte termijn afstemming te zoeken met

voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten

de subsidieverstrekker en, indien nodig, passende maatregelen te treffen.

aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage.

Naar aanleiding van een intern overleg binnen Gemeente Rijswijk over

In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel

verwerking van regeling D8 hebben wij deelgenomen aan een overleg met de

opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het

vakgroep.

CBS.

pagina | 30

4. Belangrijkste bevindingen Bezoldiging niet strijdig met WNT (vervolg)

Verbonden partijen zijn volledig en juist weergegeven

Onderdeel van onze werkzaamheden betreft het controleren van de

Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties

naleving van de Wet Normering Topinkomens (WNT). Op basis van deze

met verbonden partijen van gemeente Rijswijk. In het kader van onze

wet is de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke

controle hebben wij vastgesteld dat:

sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan

• De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn

topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de

toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen.

gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt.

• Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante

Beide topfunctionarissen zijn in loondienst en zijn het gehele boekjaar in

transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude.

functie geweest.

• Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd.

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2025 voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling - het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisaties dan wel nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen geen onderdeel uitmaakt van de accountantscontrole. WNTtoezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en indien nodig handhavend optreden.

pagina | 31

5

Overige onderwerpen

5. Overige onderwerpen Naleving wet- en regelgeving en overige

accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende

Wij hebben de verplichting de gemeenteraad te informeren over illegale

werkzaamheden heeft geleid. Gemeente Rijswijk beschikt over beschreven

handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale

procedures ten aanzien van de samenwerking met derden en een intern

handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers

inkoop- en aanbestedingsbeleid aangevuld met trainingen voor de juiste

zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de

mindset van de medewerkers.

jaarrekening tot gevolg kunnen hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke

Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten

niet-nakoming van wet- en regelgeving.

van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren:

Corruptie- en omkopingsrisico

• Gemeente Rijswijk voert zelf werkzaamheden uit om te controleren dat

Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie

de aanbestedingen conform de geldende Europese aanbestedingsregels

vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel

en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. Wij hebben deze

transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie

werkzaamheden gecontroleerd, waarbij wij alle contracten met een

over marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en

besteding > € 221.000 integraal hebben gecontroleerd.

frequent zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren

• Wij hebben een gegevensgerichte steekproef uitgevoerd op de overige

(vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als

bedrijfskosten en hierbij hebben wij vastgesteld dat de prestatie is

aandachtspunt in onze controle meegenomen.

geleverd door de tegenpartij op basis van de aangeleverde prestatieverklaringen.

Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid

• Wij hebben een gegevensgerichte steekproef uitgevoerd op de

is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels

grondaankopen en –verkopen waarbij wij hebben vastgesteld dat de

zijn in de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de

juiste procedure is gevolgd.

pagina | 33

5. Overige onderwerpen Corruptie- en omkopingsrisico (vervolg)

Bevestiging onafhankelijkheid

• Wij hebben een gegevensgerichte steekproef uitgevoerd op de uitgaande

Wij zijn van mening dat wij onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de

subsidies en vastgesteld dat deze zijn verstrekt in overeenstemming met

objectiviteit van onze oordeelsvorming niet is aangetast, in

de geldende interne wet- en regelgeving.

overeenstemming met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van

• Wij hebben tijdens procesgesprekken navraag gedaan naar onregelmatigheden. Hierbij is door alle medewerkers ontkennend

accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta).

gereageerd. • Wij hebben de inschatting van corruptie en frauderisico’s besproken met

Hierbij bevestigen wij dat wij geen geschenk en/of een persoonlijke uiting

de Concerncontroller. Hierbij hebben wij geen andere inzichten

van gastvrijheid van uw gemeente hebben ontvangen met een waarde van

opgedaan.

meer dan honderd euro.

Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen. Kwaliteitsborging Continuïteit

Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar

Als onderdeel van de vereisten voor de controleverklaring hebben wij ook

onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze

de continuïteitsveronderstelling getoetst. Wij hebben vastgesteld dat de

maatregelen omvatten onder meer:

Gemeente Rijswijk een sluitende begroting voor 2026 en verder heeft.

•

Daarnaast geven de financiële kengetallen inclusief het weerstandsrisico geen reden tot twijfel of de gemeente haar activiteiten in continuïteit kan

professionals en ondersteunende stafdiensten; •

voortzetten de komende 12 maanden. Wij stemmen daarom in met het hanteren van het continuïteitsbeginsel voor het opstellen van de jaarrekening.

Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder de beoordeling of er sprake is van mogelijk conflicterende diensten;

•

In- en extern kwaliteitsonderzoek;

pagina | 34

5. Overige onderwerpen Kwaliteitsborging (vervolg)

de werkzaamheden in lijn met vorig jaar zijn uitgevoerd en van voldoende

•

niveau zijn om op te kunnen steunen.

Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten.

Voor de controleopdracht van Gemeente Rijswijk hebben wij geen aanvullende maatregelen getroffen voor kwaliteitsborging.

Schriftelijke bevestigingen Wij hebben aan de gemeentesecretaris een schriftelijke bevestiging gevraagd in het kader van onze controle. Deze bevestiging heeft

Samenwerking met interne

betrekking op de verantwoordelijkheid van het bestuur voor het opstellen

accountantsdienst/andere accountants

van de jaarrekening, voor het volledig verantwoorden van transacties en

Voor de jaarrekening van de gemeente Rijswijk maken wij gebruik van

voor het aan ons verschaffen van alle relevante informatie.

accountants van serviceorganisaties, dit is: - Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag (GAD) voor de controle van het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden. De samenwerking met de GAD is naar tevredenheid verlopen. Meerdere regiogemeenten zijn betrokken bij het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden. Via een roulatieschema wordt het werk van de GAD gereviewed door één van de accountants van de deelnemende gemeenten. Voorgaand jaar hebben wij zelf de review uitgevoerd. Dit jaar is deze door twee andere accountantsorganisaties uitgevoerd. Op basis van het memo en de stukken van de GAD hebben wij geconcludeerd dat

pagina | 35

6

Actualiteiten

6. Actualiteiten Handreiking kapitaalgoederen: onmisbaar voor toekomstbestendig

De handreiking kapitaalgoederen geeft houvast om eenvoudiger te sturen

gemeentelijk vastgoed

op doelen, kosten en duurzaamheid en daarnaast om verrassingen in de

De maatschappelijke waarde van gemeentelijk vastgoed is enorm: het

begroting te voorkomen. Deze handreiking is onder andere opgesteld met

biedt ruimte voor onderwijs, sport, cultuur en ontmoeting. Veel gemeenten

het doel de investeringsopgave tussen gemeenten vergelijkbaar te maken

staan voor forse (financiële) uitdagingen vanwege onderhoud en

door te rapporteren via een vaste structuur. Door het toepassen van deze

verduurzaming in de toekomst. Inzicht in de lange termijn investeringen

handreiking kunt u niet alleen beter onderbouwde keuzes maken, maar

die nodig zijn om gebouwen duurzaam, veilig en betaalbaar te houden is

ook ervaringen met andere gemeenten uitwisselen en van elkaar leren.

hierbij essentieel. Zeker nu de eisen rondom duurzaamheid steeds

De handreiking is te vinden op de website van Bouwstenen voor Sociaal:

strenger worden en gemeenten voor grote financiële en maatschappelijke

Handreiking Kapitaalgoederen.

opgaven staan adviseren wij u om de toekomstige (financiële) noodzakelijke investeringen in kaart te brengen.

NIS2 / Cyberbeveiligingswet De Cyberbeveiligingswet (Cbw), die de Europese NIS2-richtlijn

De handreiking kapitaalgoederen van Bouwstenen voor Sociaal biedt een

implementeert, is op 17 juni 2025 ingediend bij de Tweede Kamer. De

praktisch format en heldere toelichting om het gemeentelijk vastgoed

beoogde inwerkingtreding is het tweede kwartaal van 2026. De wet heeft

structureel in beeld te brengen. Bouwstenen voor Sociaal is een platform

als doel de digitale weerbaarheid van vitale en essentiële organisaties te

voor maatschappelijk vastgoed. Samen met mensen uit het veld denken

versterken, waaronder de overheidssector. De

zij na over ontwikkelingen binnen dit maatschappelijke vastgoed. Eén van

informatiebeveiligingsdienst heeft voor de overheid diverse

de thema's waar Bouwstenen aandacht aan schenkt is de 'grip op

kennisproducten en hulpmiddelen voor gemeenten uitgewerkt.

toekomstige investeringen' en de verduurzamingsopgave. Bouwstenen heeft Baker Tilly gevraagd om vanuit ons vakgebied mee te helpen met de handreiking kapitaalgoederen.

pagina | 37

6. Actualiteiten NIS2 / Cyberbeveiligingswet (vervolg) Daarbij fungeert de BIO 2.0 (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) als het verplichte, geactualiseerde normenkader voor informatiebeveiliging binnen de overheid, nauw verbonden met de nieuwe Cyberbeveiligingswet (Cbw). De Cbw maakt het naleven van deze BIO-normen wettelijk verplicht voor overheidsinstanties. Momenteel wordt vanuit Concerncontrol gewerkt aan de inventarisatie en implementatie van de Cyberbeveiligingswet. Vanuit onze rol willen wij hierbij het volgende stappenplan adviseren: Fase implementatie Cyberbeveiligingswet STAP 1

Voer een NIS2 GAP-analyse uit om inzicht te krijgen in de huidige volwassenheid van de informatiebeveiliging. Werk daarbij volgens de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO 2.0), die als normenkader voor de Cbw zal dienen.

STAP 2

Implementeer een Information Security Management System (ISMS) om structureel risico’s te beheersen en compliance te borgen. Richt hiervoor een gestructureerd digitaal registratiesysteem in.

STAP 3

Start met bewustwording en training van bestuurders, zodat zij hun rol in risicomanagement en besluitvorming effectief kunnen invullen.

STAP 4

Leg verantwoording en toezicht vast in de gemeentelijke governance, inclusief betrokkenheid van de gemeenteraad.

pagina | 38

7

Bijlagen

Bijlage A: SiSa-bijlage Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2025 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2025 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Nummer

Specifieke uitkering

JenV A31

Regeling specifieke uitkering ter voorkoming van jeugdcriminaliteit 2024

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden FIN B2 kinderopvangtoeslagproblematiek 2021 BZK C62

Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen

BZK C92

Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid

OCW D8

Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB) Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde

OCW D14 onderwijsvertraging Regulier eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale OCW D23 bibliotheekvoorzieningen IenW E3

Subsidieregeling sanering verkeerslawaai Tijdelijke regeling specifieke uitkering mobiliteitspakketten ten behoeve van

IenW E110 woningbouw Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027 (SiSa tussen IenW E44b medeoverheden)

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

pagina | 40 pagina | 40

Bijlage A: SiSa-bijlage Nummer

Specifieke uitkering

EZ F20

Regeling specifieke uitkering impulsaanpak winkelgebieden

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 SZW G2 Participatiewet_gemeentedeel 2024 SZW G3

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2024

SZW G4

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_gemeentedeel 2024

SZW G10

Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2024

SZW G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2024

SZW G13

Onderwijsroute _ deel gemeente 2024

VWS H4

Regeling specifieke uitkering stimulering sport

VWS H30

Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026

VWS H35B

Specifieke uitkering SPUK IZA-doelen 2023-2026 (SiSa tussen medeoverheden)

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

pagina | 41 pagina | 41

Bijlage A: SiSa-bijlage Nummer

Specifieke uitkering

VWS H37

Regeling specifieke uitkering niet beoogde kosten jeugdzorg vanwege

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

verblijf in gemeente VRO J9

Specifieke uitkering woningbouwimpuls

VRO J105

Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls

VRO J106

Tijdelijke regeling specifieke uitkering gebiedsbudget

VRO J209

Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen

VRO J210B Meerjarige regeling specifieke uitkering Regeling flexibele inzet woningbouw (SiSa tussen medeoverheden) VRO J32

Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen

VRO J41B

Regeling specifieke uitkering Regeling flexibele inzet woningbouw (SiSa tussen medeoverheden)

VRO J55

Aanpak energiearmoede

VRO J56

Regeling huisvesting aandachtsgroepen

VRO J85

Stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen

VRO J94

Regeling houdende regels verstrekking specifieke uitkering aan gemeenten verduurzaming [...] van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

pagina | 42 pagina | 42

Bijlage A: SiSa-bijlage Nummer

Specifieke uitkering

KGG K28

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

energiebeleid AenM M16

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

pagina | 43 pagina | 43

Bijlage B: Ongecorrigeerde controleverschillen De hieronder opgenomen tabel met ongecorrigeerde controleverschillen is verstrekt aan het college en is als bijlage bij de Bevestiging bij de jaarrekening gevoegd. Wij hebben de ongecorrigeerde verschillen met het college besproken. Wij zijn van mening dat verschillen zoveel mogelijk door het college moeten worden gecorrigeerd, echter wij kunnen instemmen met de overwegingen van het college om deze verschillen niet te corrigeren, aangezien deze bedragen niet materieel zijn voor het inzicht van de jaarrekening. De geconstateerde fouten en onzekerheden ten aanzien van getrouwheid zijn lager dan de door u vastgestelde controletolerantie van 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves. Aard van de controleverschillen (x € 1.000)