Bijlage 3p Motivering - Toelichting schetsontwerp haveninrichting
Tekst van het document
Havenkwartier Rijswijk Schetsontwerp haveninrichting 02.09.’25
Colofon
Inhoudsopgave
Opdrachtgever Gemeente Rijswijk
Inleiding en opgave 4
INPUT VANUIT DE GEMEENTE Faye van der Kroft Annemarie Hatzman Henk Hartzema Jelle Offringa Rik Geval Simone Hubers Sander Meijers Richard van Hillo
ONTWERPTEAM URBAN SYNERGY
Projectleider Haven Dirk Verhagen Projectmanager Havenkwartier Thijs Peterka stedenbouwkundig supervisor Paul Godfroy Studio Hartzema Jessica Stoop Sr. Stedenbouwkundig ontwerper Merle Mecke Integraal ontwerper openbare ruimte Omgevingsmanager Havenkwartier Accountmanager economische zaken Projectmanager openbare ruimte
Partner en stedenbouwkundige Landschapsontwerper Landschapsontwerper Stedenbouwkundige Landschapsarchitect
INPUT VANUIT OVERIGE PARTIJEN Hoogheemraadschap Delfland: > gesprek op 12.05 < Marijke van Vianen Adviseur en werkgroep groene meters Sophie Warmelink Adviseur planvorming Tom van Dijk Adviseur regulering Overige belanghebbenden: Het Havencollectief Groep bewoners, ondernemers en omwonenden die zich samen inzetten voor de toekomst van het Havenkwartier in Rijswijk Sijthof-locatie Michiel Juttman projecontwikkelaar namens Staten Development Harbourpark Paul Lubbers Maudy van Eyk
> gesprek op 07.05 < Ridge Development Ridge Development
Urban Parks > gesprek op 06.05 < Arjan Hinkenkemper NU Projectontwikkeling De Havenmeester Ronnie Maat
> gesprek op 06.05 < Adriaan van Erk Groep
De Waterman > gesprek op 12.05 < Mirjam Nielsen BPD Han van Seumeren BPD Overige partijen: Wissing Piet Kalsbeek
> gesprek op 12.06 < Directeur, stedenbouwkundige en ontwerper openbare ruimte
Eco-infra-solutions Sjoerd van Endel
> gesprek op 20.05 < Directeur Eco-infra-solutions (o.a. ontwerp en aanleg drijvende groene eilanden)
Hoofd uitgangspunten en pijlers voor het ontwerp
6
Bouwstenen voor het schetsontwerp 13 Schetsontwerp korte haven 16 Schetsontwerp lange haven 19 Schetsontwerp brug 25
Leeswijzer Het schetsontwerp wordt toegelicht in een aantal stappen. Op basis van alle gesprekken met belangrijke stakeholders en het maken van schetsen op ons ontwerpbureau zijn een aantal hoofduitgangspunten en pijlers voor het ontwerp geformuleerd (pagina 6). Het ontwerp is verder opgebouwd uit een vijftal bouwstenen (pagina 13), en daaruit volgt het schetsontwerp voor de Korte Haven (pagina 16), de Lange Haven (pagina 16) en de brug (pagina 25).
Inleiding en opgave
waterstaatswerk beschermingszone aanmeren toegestaan
Promenade · flaneren langs de haven · breed trottoir met bomenrijen · shared space
aanmeren verboden Het Fortuin (vast) 11,9m breed 7,0m hoog
vaarroute vlonder horeca zichtrelaties fauna uittreedplaats
Steenplaetsbrug 9,0m breed 1,3m hoog
Diepte haven : 3,2m
Een nieuwe brug verbindt de gebieden van fase 1 en fase 2 met elkaar. Zo wordt het makkelijker om rond te lopen en wordt het water nog beter beleefbaar.
verblijfplekken:
·
De vraag aan Urban Synergy is om een schetsontwerp te maken voor de haveninrichting van het Havenkwartier. Dit ontwerp moet passen bij de wensen en ambities van de betrokken partijen. Ook dient rekening gehouden te worden met ideeën van Hoogheemraadschap Delfland en de gemeente Rijswijk. Het doel is om samen met hen, en overige partijen, te komen tot een breedgedragen ontwerp.
Sloepenhaven · haven voor +/- 30 sloepen · ligboxen 5,60m breed bij 7,20m lang (voor 2 boten) · aanlegsteiger bij horecagelegenheid · voorzieningen voor haven bij horeca · reuring
FIN CO A A NC L EP T
36,4m
A
Urban Synergy is aan de slag gegaan met ideeën voor het ontwerp van de haven. Daarbij was de zoneringskaart het startpunt.
·
aanvullend op de lange lijnen
·
informele vorm van stedelijkheid
·
dragen bij aan afwisseling en levendigheid
·
creëren verbondenheid
·
gunstig microklimaat
Sloepenhaven
33,6m
Groene haven · drijvend groen · wandelbrug over water · rust · biodiversiteit
A'
C'
C
Zoneringskaart als vertrekpunt
bijzondere hoekjes en plekken
aanlegplaats openbare kade privé kade voorzieningen:
·
inzamelplaats voor afval
·
bunkerpaats voor brandstof
·
1 toilet
·
1 douche
·
1 wasplaats
·
1 kleedruimte
·
opslagruimte
·
havenmeesterkantoor
nieuwe brug 9,0m breed 1,3m hoog
Verschillende mensen en organisaties hebben meegedacht. Denk aan: de gemeente Rijswijk, het Hoogheemraadschap van Delfland, ontwikkelaars, ondernemers, omwonenden en andere belangstellenden. Zij gaven hun mening over de eerste schetsen.
Speelhaven · beleving · beschutting D' · veiligheid · activiteiten op en rond het water
D
E
Op basis van al deze reacties heeft Urban Synergy een aantal belangrijke uitgangspunten gekozen. Die worden op de volgende pagina’s uitgelegd.
9h
Promenade trottoir straat bomenrij
Groene haven brug vlonder drijvend groen
E'
F
Op 30 juni is een schetsontwerp voor de havens gepresenteerd. Dat ontwerp is gemaakt op basis van de belangrijkste keuzes en wensen die in de periode april tot en met juni 2025 zijn opgehaald.
Speelhaven vlonder drijvend groen fontein
F'
De opgave voor het water Het Hoogheemraadschap Delfland wil samen met de gemeente het Havenkwartier aantrekkelijker en groener inrichten. Dat willen ze doen met drijvend groen op het water. Hoogheemraadschap van Delfland heeft hier al goede ervaringen mee opgedaan in andere gebieden, met als belangrijk doel om de waterkwaliteit te verbeteren. Ze zien veel kansen voor het Havenkwartier. Drijvend groen maakt het gebied mooier en groener, draagt bij aan een betere waterkwaliteit en het vergroten van de biodiversiteit.
regionale waterkering
B'
Huidige stand van zaken Van Fase 1 zijn de meeste plannen planologisch al gereed. De betrokken partijen, waaronder ontwikkelende partijen maken plannen voor gebouwen waar werken en wonen samen komen. Bureau Wissing heeft een ontwerp gemaakt voor de herinrichting en opwaardering van de openbare ruimte in het Havenkwartier. Verder stelt de gemeente een addendum op voor het Ontwikkelkader voor fase 2. Dit vormt de basis voor de toekomst waarin een transformatie kan plaatsvinden van werken naar werken gecombineerd met wonen.
Algemeen
B
Het Havenkwartier wordt een bijzondere plek in en voor Rijswijk, een plek met sterke kwaliteit aan het water. Een belangrijke basis voor de toekomst van dit gebied is het eerder doorlopen participatieproces waarin met diverse stakeholders is toegewerkt naar een breedgedragen zoneringskaart. Deze is te zien op pagina 5.
11 Ove ,9 r 3,0 m b stee m ree k ho d og
12h
Leiden
Cronesteyn
18h
Vlietplas
Park Vreugd en Rust Molenvlietpark
STADSHAVEN
ZONERINGSKAART STADSHAVEN Havenkwartier Rijswjk
et
De bedrijven blijven en er worden woningen toegevoegd. Dit gebeurt door het transformeren of sloop-nieuwbouw van leegstaande kantoor- en industriële panden naar woningen. Daarnaast komen er recreatiemogelijkheden, bijvoorbeeld in en rond de haven. Verder komen er groen ingerichte openbare ruimtes tussen de vernieuwde gebouwen.
Het Havenkwartier wordt een gemengd werk- en woongebied. Daarom wil de gemeente zorgen voor meer plekken waar mensen kunnen verblijven bij het water. Voor jong en oud. Mensen kunnen dan een rondje lopen, iets drinken of gewoon genieten van het uitzicht over het water.
LEGENDA De
Vli
De identiteit van het huidige Havenkwartier is een bedrijventerrein met veel leegstand en een versteende omgeving. In het Havenkwartier bieden de haven en de Vliet grote kansen om aangenaam te werken, wonen en te verblijven. Het bedrijventerrein aan de haven van Rijswijk verandert de komende jaren in een levendige, groene stadswijk waar bedrijvigheid, wonen en recreëren bij elkaar horen.
Zoneringskaart
15h
Elsenburgerbos Delft
Abtswoudse Bos
schaal 1:1.500 formaat A3 datum 15 juni 2023
e
i Sch
De gemeente en andere partijen willen het water ook beter beleefbaar maken. Niet alleen vanaf de kant, maar ook op het water zelf. Daarom wordt gedacht aan een sloepenhaven bij de korte haven en een kleinere haven voor de verhuur van sloepen in de lange haven.
Schiedam Nieuwe Maas
Bijeenkomst 30 juni 2025
Zoneringskaart en eerste ideeen voor brug en drijvend groen, bron studio Hartzema
4
5
Aantrekkelijke inrichting met drijvende en groene eilanden
De stenige kade transformeert in een groen ingerichte kade door het plaatsen van meer bomen op de kade. Daarnaast wordt de aanblik van het Havenkwartier fraaier door het plaatsen van diverse drijvende eilanden voor de kade.
Verbeteren van de ecologie, biodiversiteit en ook de waterkwaliteit
De wortels van moeras‑ en oeverplanten van de drijvende eilanden hangen in het water en voorkomen algengroei en verbetert de waterkwaliteit. Boven water fungeren de eilandplanten als rust-, broed- en foerageerplek
Door het toepassen van groenblijvende en
voor vogels en insecten zoals bijen, vlinders en
bloemrijke beplanting op deze eilanden is er een
libellen.; Onder water bieden wortelnetwerken
jaarrond een mooie aanblik.
schuilplaatsen en foerageerplekken voor vissen, en ook watervlooien.
•
Drijvende eilanden en groen
•
ingerichte kades. •
opwaardering belevingswaarde. Techniek, beheer en onderhoud; •
Kantplank (10 cm boven water) tbv tegengaan golfslag van bootjes
•
natuurlijke kades. ingerichte filtering via planten en
Het vergroenen zorgt ook voor een aantrekkelijke aanblik en
Een keer per jaar beheer en onderhoud (ook afhankelijk van beheerniveau gemeente).
Beteredrijvende Door waterkwaliteit eilanden door en groen
Wat belangrijk is in het ontwerp Het ontwerp is opgebouwd uit een aantal belangrijke keuzes.Deze zorgen ervoor dat het Havenkwartier in de toekomst groener en aantrekkelijker wordt. Ook maken ze het gebied beter bestand tegen hevige regen of droogte, en helpen ze de kwaliteit van het water te verbeteren. Daarnaast is er aandacht voor een fijne plek om te wandelen, langs de kade te zitten of elkaar te ontmoeten. In het ontwerp is ook rekening gehouden met de wensen van bewoners en ondernemers die er nu al zijn. Op deze en de volgende pagina’s lees je meer over deze uitgangspunten. 6
•
biofilm-verwerking Dit draagt bij aan opwaardering van nutriënten.
•
Diversereboven ecologie flora en enfauna onderzowel water.
•
onder Het vergroenen als bovenzorgt water:ook schuil‑ vooren voederplekken een aantrekkelijke vooraanblik vissen,en insecten, vogels en biologische opwaardering belevingswaarde. ketens tot
•
grotere organismen. Kantplank (10 cm boven water) tbv tegengaan gofslag bootjes
•Techniek Een keer per jaar beheer en Drijvende eilanden niet vast onderhoud (ook zitten afhankelijk van aan de beheerniveau kade, maar worden verankerd in de gemeente) bodem.
7
Klimaatadaptieve inrichting
Verlevendigen gebied
Water zorgt voor verkoeling. Daarnaast zorgen nieuwe bomen langs verschillende kades voor schaduw op plekken waar bewoners en
De nieuwe sloepenhavens zorgen voor meer levendigheid in zowel de korte als de lange haven.
bezoekers een wandeling maken of verblijven.
•
•
•
Langs twee kades een sloepenhaven.
Groen ingerichte kades met bomen
•
Botenverhuur is mogelijk in sloepenhaven.
zorgen voor schaduwwerking en
•
Horeca met terrasvlonder.
verkoeling.
•
Deel van de lange haven is ingericht als speelhaven
Bestaande en ook nieuwe bomen
en nodigt kinderen uit tot spelen met diverse
krijgen voldoende ondergrondse
onderdelen op de kade en op het water. •
groeiruimte voor de wortels.
Water mag niet uitnodigen tot zwemmen.
Hierdoor zijn ze bestendiger en Afsluitbaarheid en inpassing hekwerk
kunnen ze beter groeien. •
De sloepenhaven bij de Handelskade is afsluitbaar en dus niet toegankelijk voor onbevoegden.
•
Het hekwerk voor het afsluiten van de sloepenhaven wordt zo fraai mogelijk ingepast in de omgeving.
8
9
Ommetjes langs en over het water
Aantrekkelijk verblijven
Kleine wandelroutes zorgen voor meer leven in het gebied. Ze maken het ook veiliger en
Een van de grootste kwaliteit in het gebied is het water en het zicht op het water. Vanaf
geven mensen de kans om elkaar spontaan te
de kopse kanten zijn de grootste en daarmee
ontmoeten.
leukste ‘vergezichten’. Drijvende eilanden en de sloepenhavens zijn zoveel mogelijk aan een
De nieuwe doorgang bij fase 2 en de brug over
zijde geplaatst, zodat vergezichten gewaarborgd
het water zorgen ervoor dat het gebied beter
blijven.
bereikbaar wordt. Ook wordt het water zo beter te beleven.
•
Brug als strategische verbinding.
•
Wandelpaden langs de kades.
•
De nieuwe brug is rolstoeltoegankelijk
strategische verblijfsplekken aan het
(minimale doorvaarthoogte 1,2 meter).
water.
•
•
Kopse kanten lange en korte haven zijn
Lange zichtlijnen over het water zoveel mogelijk vrijhouden voor een optimale waterbeleving.
•
Verblijfsplek in vorm van zittrappen naar het water.
10
11
Rekening houden met overige gebruikers
5 bouwstenen voor het ontwerp
In de verdere uitwerking wordt afstemming gezocht met bestaande gebruikers van het gebied. Dit zijn o.a. de vissers, anderszijds dient
Het ontwerp is verder opgebouwd uit een set
zoveel mogelijk rekening gehouden te worden
van vijf verschillende bouwstenen. Deze varieren
met het voorkomen van geluidsoverlast voor
van bouwstenen die zorgen voor een groene
bestaande en nieuwe bewoners.
aanblik (drijvende eilanden), tot bouwstenen die uitnodigen tot spelen, verblijven of ontmoeten. Op de volgende pagina is te zien hoe hierdoor het Havenkwartier een fraaiere inrichting krijgt voor bewoners, ondernemers en bezoekers.
Drijvende eilanden langs groot deel kades en nabij nieuwe brug
Drijvende terrasvlonders
Speelhaven lange haven met speelelementen die vanaf de kade zijn te bedienen
•
Aantrekkelijker gebied door groene uitstraling oevers, nieuwe ommetjes mogelijk en meer levendigheid in het gebied door fraai ingerichte verblijfsplekken.
•
Plekken langs de kade voor vissers.
•
Extra aanmeerplek korte haven.
Trappen in combinatie met bankjes op kopse kant van de haven 12
(Aflsuitbare) sloepenhaven 13
5 bouwstenen als basis voor het schetsontwerp V
IV
V
II
I
I
IV Drijvende terrasvlonders (Aflsuitbare) sloepenhaven
V
III V
V
II
Speelhaven lange haven met speelelemten die vanaf
I
V V
de kade zijn te bedienen V
Trappen in combinatie met bankjes op kopse kant van de haven
V
IV V
Drijvende eilanden langs groot deel kades en nabij nieuwe brug
I
III II V
14
15
Schetsontwerp korte haven De korte haven en de lange haven veranderen in de groenste havens van Zuid-Holland. Dit komt door ruim 3.000 vierkante meter aan drijvende eilanden langs de kade. Daardoor zien de kades er het hele jaar door mooi en uitnodigend uit. Ook helpt het mee aan de doelen van het Hoogheemraadschap en de gemeente om meer biodiversiteit in het gebied te krijgen.
De kopse kanten van zowel de korte als lange haven worden fijne plekken waar bewoners, ondernemers en bezoekers elkaar kunnen ontmoeten of even kunnen blijven zitten. Het drijvende terras is seizoensgebonden en zal door de horecaondernemer buiten het seizoen worden verwijderd.
3
3
In de korte haven komt een sloepenhaven, een mogelijkheid tot een drijvend terras voor de horeca en aan de kopse kant van de korte haven komen vlondertrappen met zitbanken.
3
3
1 1
sloepenhaven aan de Handelskade
4
3
drijvend terras voor zitplekken horeca
3
4
1
sloepenhaven aan de handelskade
2
zittreden en bankjes op de kopse kant
3
drijvend groen langs de kade
4
drijvend terras voor zitplekken horeca
2 3
drijvend groen langs de kade
2
zittreden aan de kopse kant 16
17
Bestaande inrichting versus nieuwe inrichting
Ontwerp lange haven
Bestaande situatie: stenige inrichting, water beperkt beleefbaar voor wandelaars, fietsers en automobilisten.
Nieuwe situatie: groene kade met wandelpad en sloepenhaven
Nieuwe sloepenhaven bij de korte haven 18
19
6
Ontwerp lange haven; ecologie en plek om te verblijven De lange haven verandert, net als de korte haven, in een haven met groene kades. Langs de kade komen drijvende eilanden en een paar eilanden liggen los in het water. Je kunt deze zien en beleven vanuit verschillende richtingen. Bijvoorbeeld vanaf de kopse kant van de haven, het drijvend terras, de speelhaven of vanaf de nieuwe wandelbrug. Aan de kopse kant van de lange haven komen vlondertrappen met zitbanken. Deze gaan de hoek om, richting een mogelijk pleintje in fase 2 (aan de oostkant van de lange haven). De trappen sluiten aan op de drijvende eilanden en de speelvlonder, zodat alles goed bij elkaar past. De drijvende eilanden liggen aan weerszijden van de nieuwe wandelbrug. Bezoekers die de wandelbrug oversteken hebben zo een fraai uitzicht op de drijvende eilanden.
6
5
De nieuwe eilanden liggen geclusterd aan de westzijde van de lange haven, waardoor er een eenduidig beeld ontstaat en sloepjes vanuit de lange haven eenvoudiger kunnen passeren.
6
De westelijke kade wordt groener en aantrekkelijker ingericht. Daarbij is rekening gehouden met de bedrijven die hier zitten. De wens is om in de strook langs de kade een aantal nieuwe bomen te planten en bestaande bomen van een betere groeiplaats voor de wortels te voorzien. Tussen de bestaande bomen langs het water staan in de huidige situatie al een aantal picknickbanken, zodat werknemers hier in de lunchpauze fijn kunnen zitten. Ook komt er aan deze kade een kleine haven voor de verhuur van sloepen.
5
6
7
5
8
5 7 5
van de kade af
6 9
5
zicht op drijvende eilanden iets verder van de kade af
6
drijvend eilanden langs diverse kades
6
10 8
drijvende eilanden iets verder
11
6
drijvend eilanden langs diverse kades
7
loopstrook over de bedrijfskade
8
drijvend terras voor zitplekken horeca
9
aanmeerplek sloepen
10
fontein in de speelhaven
11
speelvlonder
12
geluid speelbuizen langs de kade
13
zittreden aan de kopse kant
12 12 13
8
drijvend terras voor zitplekken horeca
95
aanmeerplek sloepen 20
21
Ontwerp lange haven; speelhaven en zicht over het water De zuidkant van de lange haven is een plek waar jong en oud kunnen genieten van het water. Dat kan vanaf het drijvende terras, de vlondertrappen met zitbanken op de kopse kant en de speelhaven. De zuidkant van de lange haven is met name leuk voor kinderen vanwege deze speelhaven. Langs de kade staan spreekhoorns waar je doorheen kunt praten. Op de speelsteiger kunnen kinderen een fontein aanzetten en zelf meegebrachte op afstand bestuurbare bootjes in het water laten varen.
De kade aan de westkant van de lange haven is nu nog kaal en weinig groen
Op de speelsteiger staat een bord of QR-code met informatie over de natuur op en in het water, zoals de drijvende eilanden.
Toekomstbeeld van de westelijke kade met drijvende eilanden en een levendige sloepenhaven.
10
Fontein in de speelhaven
12
aantal geluid speelbuizen op de kade
11
speelvlonder (o.a. bediening fontein)
22
23
Schetsontwerp nieuwe wandelbrug De nieuwe wandelbrug is een belangrijke toevoeging aan het Havenkwartier. De brug zorgt voor een goede verbinding tussen verschillende delen van het gebied. Zo wordt het Havenkwartier beter bereikbaar voor wandelaars. Ook ontstaan er nieuwe rondjes over het water en langs de kades. De brug krijgt een stoere, industriële uitstraling. De metalen delen doen denken aan de bedrijven die hier vroeger stonden.
Vervolg Het schetsontwerp wordt in de komende tijd verder uitgewerkt. Eerst komt er een voorlopig ontwerp en daarna een definitief ontwerp. In dat vervolg worden bijvoorbeeld de afmetingen en de precieze plek van onderdelen vastgesteld.
De brug komt op twee verschillende plekken aan land en heeft een (bajonet) knik. Hierdoor sluit de brug goed aan op beide kades. Tijdens het lopen maakt de bezoeker daarom even een korte bocht waardoor de wandelaar een mooi uitzicht over het water van de lange haven krijgt.
Daarnaast zal in samenwerking met het Hoogheemraadschap en andere belanghebbenden verder onderzoek nodig zijn hoe de waterkwaliteit verder verbeterd kan worden en de wens en mogelijkheid tot zwemmen worden onderzocht.
Er is ook rekening gehouden met boten die onder de brug door varen. De brug hoeft niet open, want hij is hoog genoeg voor een baggerboot en sloepjes. Aan beide kanten van de brug komen flauwe hellingen.
14,90
14,90
14,90
6,00
6,00
6,00
13,90
13,90
1,00
13,90
1,00
1,00
2,00 2,00
0,75
2,00 2,00
0,75
1,20
0,75
1,20
2,00
1,20
De kop van de lange haven is nu stenig en biedt geen prettige plek om te verblijven aan het water.
33,60
33,60
33,60
0,45
2,00
0,45
0,45
Projectnaam:
Projectnaam:
Projectnaam:
Onderwerp: Schaal: Formaat: Datum:
Profielen Onderwerp: 1:200Schaal: A3 Formaat: 18 juni 2025 Datum:
Profielen Onderwerp: 1:200 Schaal: A3 Formaat: 18 juni 2025 Datum:
Status:
Schetsontwerp Status:
Schetsontwerp Status: Schetsontwerp
Havenkwatier Rijswijk Havenkwatier Havenkwatier Rijswijk Rijswijk N
Profielen 1:200 A3 18 juni 2025
N
N
Maten zijn in meters. Maten zijn in meters.Maten zijn in meters. Aan deze tekening kunnen worden ontleend. Urban Synergy is niet aansprakelijk als is niet Aangeen dezerechten tekening kunnen geen rechten worden ontleend. Urban Synergy aansprakelijk alsniet aansprakelijk als Aan deze tekening kunnen geen rechten worden ontleend. Urban Synergy is gevolg van onjuisthedengevolg of onvolledigheden in deofaangeboden informatie. van onjuistheden onvolledigheden in aangeboden informatie. gevolg van onjuistheden ofde onvolledigheden in de aangeboden informatie.
Uitgangspunten voor het ontwerp:
Technische uitgangspunten:
> de ontmoeting van de brugdelen wordt benadrukt
> minimale doorvaarthoogte voor baggerboot, op advies
door deze vorm te geven als een bajonet. > uitzicht over het water, optioneel met verblijfsplek
De kop van de lange haven wordt in de nieuwe situatie een prettige plek om te verblijven aan het water.
Hoogheemraadschap Delfland 0,7 - 1,0 m (middelste 3 m) > minimale doorvaarthoogte sloep 1,2 m > minder validen toegankelijkheid, helling met talud 1:20
24
25