6.a. Integraal beheerplan openbare ruimte - Buiten Beter.pdf

Plan voor Integraal Beheer Openbare Ruimte 2021-2025 Gemeente Rijswijk Auteurs Sjaak van der Vlies

Evert Swarts

Datum 13-1-2021

Status Definitief

Projectleider

Astrid Hoevenagel

Samenvatting Rijswijk is een verstedelijkte gemeente met grote landgoederen en parken als groengebieden. Het vooroorlogse Oud Rijswijk vormt de oude kern. Na de oorlog zijn verspreid over de decennia steeds woonwijken bijgebouwd, waardoor er in Rijswijk woonwijken zijn van uiteenlopende leeftijden. De grote hoofdwegen geven de stad structuur en maken van Rijswijk ook een doorreisgemeente. Bedrijventerrein Plaspoelpolder en winkelcentrum In den Bogaard maken Rijswijk commercieel aantrekkelijk.

Beheer in Rijswijk Om de openbare ruimte in Rijswijk een prettige leefomgeving te laten zijn voor de bewoners, zorgt de gemeente voor beheer en onderhoud. Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte in Rijswijk is binnen de gemeentelijke organisatie de verantwoordelijkheid van de teams Stadsbeheer en Onderhoud Ruimtelijk Domein (ORD) van het domein Ruimtelijke Ontwikkelingen. Hierbij is het team Stadsbeheer de tactisch beheerder die verantwoordelijk is voor beleid, planningen en projectontwikkeling. ORD is operationeel beheerder, verantwoordelijk voor dagelijks onderhoud en toezicht. De openbare ruimte is opgedeeld in een reeks beheerdomeinen, zoals verharding, groen en meubilair. Voor elk beheerdomein is een verantwoordelijk tactisch en operationeel beheerder. De teams en verantwoordelijke per beheerdomein werken integraal samen aan de openbare ruimte.

Streefkwaliteit en ambities Ten eerste is het van belang dat de openbare ruimte veilig is. Als de openbare ruimte schoon, heel en veilig is, is de basis op orde. Om te zorgen dat de openbare ruimte er prettig uit ziet voor de bewoners van Rijswijk, wordt deze onderhouden naar CROW-richtlijnen van beeldkwaliteit, waarin Rijswijk een niveau B (basiskwaliteit) nastreeft, met accenten op niveau A (hoge kwaliteit). Daarnaast kijkt Rijswijk vooruit. Door ambities uit te spreken en te zorgen dat deze aansluiten bij de wensen van bewoners, werkt Rijswijk aan de leefomgeving van de toekomst. Rijswijk streeft naar Buiten Beter met ambities voor een groene woonstad, een leefomgeving ván de bewoners, duurzaamheid en klimaatbestendigheid.

Huidige situatie Over de breedte wordt de nagestreefde beeldkwaliteit gehaald, met enkele uitzonderingen in onderdelen van groen en meubilair. Met extra aandacht en budget uit het eerder opgestelde groenbeheerplan is de verwachting dat de beeldkwaliteit overal gehaald kan worden. Er is sprake van een onderhoudsachterstand bij verharding, bruggen en beschoeiingen. Het inhalen van deze achterstanden vergt extra investeringsbudget. Samen met het probleem van wortelopdruk bij verharding en vervanging van gasleidingen die in Rijswijk plaats gaat vinden, zijn dit de grootste opgaven voor de komende tijd.

Buiten Beter binnen het budget Het is mogelijk om te snijden in het budget van het beheer van de openbare ruimte in Rijswijk. Onderhoud met minder budget betekent lager niveau beeldkwaliteit, waarbij een aanzienlijk deel van Rijswijk moet worden onderhouden op niveau C (sober). De basis is niet meer op orde. Met onderhoud op niveau C zal het beeld slechter worden en de hoeveelheid onderhoudsachterstand toenemen. Het is in ieder geval niet mogelijk om aan de ambities voor een groene woonstad en een betere leefomgeving ván de bewoners te werken, omdat dit juist extra inzet vraagt. Werken aan klimaatbestendigheid kan niet worden versneld. Dit kan wel door vast te houden aan het huidige beheerbudget. Met dit budget is het mogelijk op het huidige niveau voor beeldkwaliteit te blijven onderhouden. Door gericht te beheren is het zelfs mogelijk de meest in het oog springende onderdelen te verbeteren. Door binnen dit scenario te werken aan optimalisatie van de organisatie, integraal werken en extensiever te beheren op onderdelen waar dit mogelijk is, kan budget worden vrijgemaakt om aan de ambities te werken. Er is enige ruimte om de lasten van extra investeringsbudget te dragen voor het inlopen van achterstanden en de opgaven voor de komende tijd het hoofd te bieden.

IBOR Rijswijk 2021-2025

2

dddd13-1-2021

Inhoud Samenvatting ...........................................................................................................................................................2 Inhoud ......................................................................................................................................................................3 Inleiding....................................................................................................................................................................4 1.

Huidige situatie openbare ruimte ...............................................................................................................6

2.

Ambities voor buiten beter .......................................................................................................................29

3.

Beheermethodiek .....................................................................................................................................38

4.

Financiële scenario’s beheerkwaliteit .......................................................................................................44

5.

Monitoren en voortgangsbewaking ..........................................................................................................54

Bijlage 1: Doorrekeningen ......................................................................................................................................56

IBOR Rijswijk 2021-2025

3

dddd13-1-2021

Inleiding Het team Stadsbeheer zorgt voor het integrale beheer van de openbare ruimte. Een mooie taak omdat de leefomgeving een van de belangrijkste gemeentelijke voorzieningen voor haar inwoners en ondernemers is. Het is het visitekaartje voor Rijswijk. Belangrijk in de emotionele afweging die mensen op zoek naar een woning of werklocatie maken. Met een goed beheerde leefomgeving is Rijswijk een aantrekkelijke groene stad die klaar is voor de toekomst. Dit is een plan voor het Integraal Beheer van de Openbare Ruimte (IBOR). De openbare ruimte is alles wat zich buiten bevindt en wordt beheerd door de gemeente, zoals parken, wegen, bruggen, water, meubels en speelplekken. Het beheer van de openbare ruimte is een van de hoofdtaken van de gemeente. Steeds meer is de openbare ruimte een verlengstuk van de huiskamer geworden, waar mensen samenkomen voor ontmoeting en recreatie. De openbare ruimte wordt daarom steeds vaker de leefomgeving genoemd. In het beheer worden onderdelen van de leefomgeving, zoals groen en wegen, vaak afzonderlijk benaderd. Vanuit een groen- of civieltechnische achtergrond zijn er veel verschillen in de manier van beheer. Wanneer we de openbare ruimte als leefomgeving benaderen heeft het veel toegevoegde waarde om integraal naar de openbare ruimte te kijken. In een park of plein komen groen, verharding, meubilair en water allemaal samen.

Voor die integrale benadering is het nodig om een visie en plan te hebben voor de leefomgeving als geheel en handvatten te bieden voor beheer waarbij over de technische grenzen heen wordt gekeken. Dat gebeurt in dit IBOR-plan. De openbare ruimte is omvangrijk. Het gaat over heel veel vierkante meters wegen en groen. Maar ook om heel veel bruggen, lichtmasten, bankjes, speeltoestellen en bomen. Om al die elementen goed en kosteneffectief te onderhouden, en soms te vervangen, is een zeer scherp bewustzijn nodig van de kwaliteit in relatie tot de kosten. Het IBOR-plan bevat daarom ook een berekening van het benodigde budget bij het nastreven van gekozen ambities en vergelijkt dit met de huidige budgetten.

Doelstelling Het doel van dit IBOR-plan is om keuzes te maken in de kwaliteit en kosten van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Het koppelt daarom de huidige kwaliteit, ambities en beheerkosten aan elkaar. Het helpt het bestuur inzicht te krijgen in de gevolgen van de beleidskeuzes. De geldigheidsduur van het IBOR-plan is in ieder geval vijf jaar. Na deze vijf jaar wordt het plan, wanneer nodig, geactualiseerd. Een ander belangrijk doel is om het integraal werken te versterken en slim om te gaan met kosten. Dit plan is daarom overkoepelend en geeft doelstellingen en kaders die invloed hebben op alle beheercategorieën en de relaties daartussen. Het vormt de basis voor het opstellen van beheerplannen en meerjarenplannen per beheercategorie (zoals groen, verharding, meubilair e.d.), de uitvoeringsovereenkomsten met aannemers en het monitoren van de gekozen beheerkwaliteit. Daarmee is het IBOR-plan richtinggevend voor de beheerders van de gemeente.

Beleidskaders Het beheer van de openbare ruimte in Rijswijk is ondergebracht in het domein Ruimtelijke Ontwikkelingen bij de teams Stadsbeheer en Onderhoud Ruimtelijk Domein. Binnen deze teams werken beleidsmedewerkers, beheerders en projectmanagers op strategisch, tactisch en operationeel niveau aan het beheer van de openbare ruimte. Dit doen zij aan de hand van beleidsplannen, beheerplannen en meerjarenplanningen die voor elk van de beheerdomeinen worden opgesteld. Om het beheer op strategisch niveau meer richting te geven en te sturen op ambities, is er behoefte aan een plan dat als een paraplu functioneert voor de beleids- en beheerplannen per beheerdomein. Een plan dat de visie en ambities van de gemeente vertaalt naar het beheer van de openbare ruimte. Het IBOR-plan is deze paraplu boven de verschillende beheerdomeinen.

IBOR Rijswijk 2021-2025

4

dddd13-1-2021

Wettelijke kaders Er bestaat geen specifieke wet die bepaalt hoe de openbare ruimte beheerd moet worden. Wel bestaat er een ‘zorgplicht’. De gemeente kan aansprakelijk gesteld worden bij onvoldoende ‘zorg’. De centrale gedachte is dat de beheerder vanuit zijn zorgplicht verantwoordelijk is voor het uitvoeren van voldoende onderhoud. Bij geschillen ligt de bewijslast bij de gemeente. Zij moet aantonen dat het beheer en onderhoud met optimale zorg is uitgevoerd. Het is daarom van groot belang het beheer op orde te hebben. Voor verschillende beheerdomeinen zijn aanvullende juridische kaders. Deze worden in de beheerplannen nader benoemd.

Leeswijzer Het IBOR-plan is als volgt opgebouwd. In hoofdstuk 1 wordt de huidige situatie van de openbare ruimte in Rijswijk beschreven. Op basis van informatie en onderzoek ziet u in dit hoofdstuk wat de omvang is van het beheerde areaal in de gemeente en aan welke kwaliteitseisen dit voldoet. Het hoofdstuk sluit af met een selectie van enkele belangrijke uitdagingen in het beheer voor de komende jaren. In hoofdstuk 2 draait het om de ambities van de gemeente Rijswijk voor het beheer van de openbare ruimte. Daarom worden gemeente brede ontwikkelingen en thema’s in het beheer van de openbare ruimte in Rijswijk vertaald naar ambities voor de openbare ruimte. Deze ambities zijn doelstellingen om te werken aan een wensbeeld voor de leefomgeving van Rijswijk. Op strategisch niveau vormt dit hoofdstuk de paraplu voor de beleidsplannen van de beheerdomeinen. Hoofdstuk 3 geeft aan hoe het beheer van de openbare ruimte in de gemeente Rijswijk is geregeld. De beoogde taken en werking van de organisatie, zoals de teams Stadsbeheer en de ORD, worden uiteengezet. De beheercyclus laat zien hoe een jaar beheren er uit ziet. Dit hoofdstuk is een paraplu voor de beheerplannen van de verschillende beleidsdomeinen. Het uiteenzetten van de werkwijze binnen het beheer van de openbare ruimte geeft handvatten voor integraal werken aan de beheerambities.

Hoofdstuk 4 verbindt de huidige situatie van de openbare ruimte (hoofdstuk 1) en de ambities in Rijswijk voor de openbare ruimte (hoofdstuk 2) aan budgetten. Er worden drie scenario’s gepresenteerd met een verschillend budget. Bij elk scenario wordt uiteengezet welke gevolgen een keuze voor het scenario heeft voor de openbare ruimte in Rijswijk. Voor het maken van een weloverwogen keuze worden de benodigde budgetten vergeleken met het huidige budget voor het beheer van de openbare ruimte. Dit hoofdstuk geeft het bestuur de inzichten om een keuze te maken voor het beheer van de leefomgeving voor de periode 2021-2025.

IBOR Rijswijk 2021-2025

5

dddd13-1-2021

1. Huidige situatie openbare ruimte Het IBOR zet de hoofdlijnen voor het beheer van de openbare ruimte uit voor de komende jaren. Om hier een plan voor te maken, is het belangrijk om te weten hoe het er nu voor staat. Wat beheert de gemeente in het groen, in verharding, of in meubilair? Hoe zit het met de kwaliteit? Hoe verhoudt zich dat tot wat er wordt nagestreefd? Wat staat ons te doen? Dit zijn vragen die in dit hoofdstuk worden beantwoord. Er is op twee manieren structuur aangebracht. Ten eerste is Rijswijk opgedeeld in enkele geografische gebieden, die zijn gebaseerd op hun functie en in het geval van woongebieden op hun leeftijd. De precieze indeling van de gebieden staat in paragraaf 1.1. Ten tweede is het beheer van de openbare ruimte opgedeeld in enkele beheerdomeinen, zoals groen, verharding en verlichting. Een overzicht van de domeinen staat in paragraaf 1.2. Vanaf paragraaf 1.3 worden de vragen met betrekking tot de huidige situatie beantwoord. Het hoofdstuk sluit af met een samenvatting van de belangrijkste opgaven per beheerdomein.

1.1. Opbouw wijken en stad Rijswijk is een sterk verstedelijkte gemeente met een toonaangevend bedrijventerrein en grote parken. De woongebieden zijn in de vorige eeuw in verschillende perioden bijgebouwd. Elk type gebied heeft een eigen dynamiek. Beheer is niet hetzelfde in de hele gemeente. Daarom is voor het IBOR een indeling gekozen in gebieden die we onderscheiden in hun huidige staat en in de ambities voor de leefomgeving. Deze gebieden worden structuurelementen genoemd. De onderscheiden structuurelementen zijn centrumgebieden, bedrijventerreinen, hoofdwegen, woonwijken, parkzones en buitengebied/overig. Onderdeel van deze gebieden zijn de buitenruimtes die in het beheer zijn van de gemeente Rijswijk. In woonwijken is ervoor gekozen om onderscheid te maken naar de ouderdom van de woonwijk. Dit biedt in het IBOR mogelijkheden om keuzes te maken voor specifieke typen woonwijken. Hierin zijn vier categorieën onderscheiden: Oud-Rijswijk, vroeg naoorlogse wijken, laat naoorlogse wijken en RijswijkBuiten (zie tabel 1). Vanwege de afwijkende bodemgesteldheid (zandgrond) op de landgoederen, zijn de parkzones opgesplitst in landgoederen en parken.

Structuurgebied

Beschrijving en onderdelen

Centrumgebieden

Twee gebieden zijn aangewezen als centrumgebied: -

Bedrijventerreinen

De bedrijventerreinen zijn de volgende buurten: -

Buitengebied/overig

IBOR Rijswijk 2021-2025

Broekpolder, Hoornwijck, Plaspoelpolder,

Rijswijk kent weinig buitengebied. De volgende gebieden zijn aangewezen als buitengebieden: -

Hoofdwegen

Het oude centrum in Oud-Rijswijk Winkelcentrum In de Bogaard

Kraayenburg, Pasgeld.

Rijswijk wordt gekenmerkt door enkele grote doorgaande wegen. Deze worden gerekend tot de hoofdwegen van de gemeente. De A4 is een Rijksweg en daarom geen onderdeel van de gemeentelijke hoofdwegen. De hoofdwegen zijn:

6

dddd13-1-2021

Woonwijken 1: Oud-Rijswijk

Dit zijn de oudste woongebieden van Rijswijk. Het betreft de woonwijken van de buurten: -

Woonwijken 2: Vroeg naoorlogs

Artiestenbuurt, Huis te Lande, Kleurenbuurt, Muziekbuurt, Stationskwartier en Te Werve.

Deze wijken zijn gebouwd tussen 1970 en 2000. Het betreft de woonwijken van de buurten: -

Woonwijken 4: RijswijkBuiten

Bomenbuurt, Cromvliet, Havenkwartier, Leeuwendaal, Oud-Rijswijk, Rembrandtkwartier en Welgelegen.

Deze wijken zijn gebouwd tussen 1945 en 1970. Het betreft de woonwijken van de buurten: -

Woonwijken 3: Laat naoorlogs

Prinses Beatrixlaan Huis te Landelaan Volmerlaan Schaapweg Sir Winston Churchilllaan Generaal Spoorlaan Generaal Eisenhouwerplein Huis ter Nieburchlaan Burgemeester Elsenlaan Veraartlaan Visseringlaan Diepenhorstlaan Laan van Hoornwijck Lindelaan Haagweg

Eikelenburg, Hoekpolder, Ministerbuurt, Presidentenbuurt, Stervoorde, Strijp en Vrijenban.

Deze wijken zijn gebouwd tussen 2000 en het heden. In RijswijkBuiten is Sion nog in aanbouw. Het betreft de woonwijken van de volgende buurten: -

Sion, ’t Haantje (projectnaam Parkrijk).

Voor Pasgeld zijn de plannen nog in ontwikkeling. Pasgeld hoort daarom nu bij structuurelement buitengebied/overig.

IBOR Rijswijk 2021-2025

7

dddd13-1-2021

Parkzones 1: Landgoederen

De landgoederen bevinden zich in het noorden van Rijswijk. Het betreft landgoederen die zich bevinden op zandafzettingen die nu veelal dienstdoen als park. Het betreft de parkzones van de volgende buurten: -

Parkzones 2: Parken

Julianapark, Overvoorde, Spoorzicht, Te Werve (Rijswijkse Bos) en Welgelegen.

De parken bevinden zich aan de zuidzijde van de gemeente. Het betreft de volgende gebieden: -

Elsenburg (incl. Hoekpolder en Wilhelminapark.

Tabel 1. Indeling structuurgebieden gemeente Rijswijk.

Figuur 1. Centrumgebied Herenstraat.

Figuur 2. Rembrandtkwartier: Oud Rijswijk.

Figuur 3. Strijp: laat naoorlogs.

IBOR Rijswijk 2021-2025

8

dddd13-1-2021

Figuur 4. De structuurgebieden in Rijswijk. De grijze gebieden zijn buitengebied/overig, met uitzondering van de volkstuinen in Eikelenburg en de golfbaan. Deze zijn niet in beheer van de gemeente.

IBOR Rijswijk 2021-2025

9

dddd13-1-2021

Figuur 5. Onderscheiden woonwijken.

1.2. Overzicht areaal openbare ruimte Rijswijk Het beheer van de openbare ruimte is opgedeeld in verschillende beheerdomeinen. Elk beheerdomein vormt een technisch afgekaderde categorie van objecten. Hoewel de beheerobjecten voor elke gemeente grotendeels overeenstemmen, kent elke gemeente een eigen indeling gebaseerd op de structuur van de organisatie en de focus op, of omvang van, bepaalde beheerdomeinen. In Rijswijk worden de volgende beheerdomeinen onderscheiden. Begroting groen

Begroting wegen

Begroting riolering

Overig

Groen

Verharding

Riolering

Overig meubilair

Water

Civiele kunstwerken

Spelen

Openbare verlichting

Reiniging

Verkeersregelinstallaties Tabel 2. De beheerdomeinen gehanteerd in de openbare ruimte in Rijswijk, gesorteerd naar hun plaats op de begroting.

Beheerobjecten en oppervlakten vormen het areaal van een beheerdomein. De hoeveelheid areaal in Rijswijk is in kaart gebracht met de meest actuele informatie die beschikbaar is in de organisatie. Het betreft dus een overzicht van het huidige areaal. Een totaaloverzicht van het areaal staat in tabel 2. Voor reiniging is geen areaal opgenomen, reiniging heeft betrekking op het schoonhouden van het groen- en verhardingsareaal. Het areaal van het beheerdomein riolering is wel in dit overzicht opgenomen. Echter wordt in dit IBOR maar beperkt aandacht besteed aan het beheer van riolering. Het beheer van riolering vindt plaats in een samenwerkingsverband

IBOR Rijswijk 2021-2025

10

dddd13-1-2021

met meerdere gemeenten. De ambities en het beheer van de riolering worden bij het opstellen van het nieuwe verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) vastgesteld.

GROEN BOMEN BOSPLANTSOEN SIERPLANTSOEN GRAS & KRUIDACHTIGEN LANDSCHAPPELIJKE BEPLANTING VERHARDING GESLOTEN VERHARDING OPEN VERHARDING HALFVERHARDING Belijning Markering WATER Lichte beschoeiing (hout) Natuurvriendelijke oever Sloten en watergangen Te baggeren sloten RIOLERING KOLKEN EN PUTTEN Trottoir- en straatkolken Inspectieputten Lijngoten VRIJVAL RIOLERING -GEMENGD VRIJVAL RIOLERING - GESCHEIDEN DRUKRIOLERINGEN PERSRIOLERING POMPUNITS EN GEMALEN DRAINAGE

30800 8360 2730 19770

are are are km m2

8190 17120 46 156 3440

m1 are m1 are

63725 1079 63500 2277

stuk 41616 stuk 2848 m1 1687 m1 92520 m1 127580 m1 20000 m1 18110 stuk 126 m1 6000

Onderhoud type

CIVIELE KUNSTWERKEN stuk BRUGGEN stuk WATERELEMENT WATERBOUWKUNDIG stuk Duiker stuk Houten stuw m1 Stalen keerwand stuk Tunnel MEUBILAIR STRAATMEUBILAIR stuk Afvalbakken stuk Banken stuk Palen m1 Hekwerk SPEELVOORZIENINGEN stuk Speeltoestellen m2 Valondergrond stuk OPENBARE VERLICHTING stuk Lichtmast + armatuur Lichtmast + ledarmatuur stuk VERKEERSMEUBILAIR Verkeersregelinstallatie stuk stuk Bebording

Totaal

stuk are are are

Eenheid

Totaal

Onderhoud type

Eenheid

Later in dit hoofdstuk wordt per beheercategorie in meer detail op de hoeveelheid en de kwaliteit van het areaal ingegaan.

145 4 636 94 6484 2

1031 891 3250 10000 689 24020 9600 7800 1800 51 9143

Tabel 3. Overzicht van het huidige areaal in de gemeente Rijswijk.

1.3. Inventarisatie beheerdomeinen Voor de inventarisatie van de beheerdomeinen is gebruik gemaakt van de informatie die beschikbaar is binnen de gemeentelijke organisatie. Hiervoor zijn de beschikbare beleids- en beheerplannen en vervangingsplanningen gebruikt. De gemeente maakt voor het gegevensbeheer in de openbare ruimte gebruik van het beheersysteem gisib. Aanvullend zijn interviews uitgevoerd met beheerders van Stadsbeheer en de buitendienst om areaalgegevens, kwaliteit en opgaven te verifiëren en aan te vullen. Tenzij anders aangegeven is het beheersysteem leidend voor de hoeveelheden areaal in de gemeente, omdat het systeem met een grotere frequentie wordt bijgewerkt dan beheerplannen. De areaalgegevens zijn besproken met beheerders en de buitendienst. Voor de kwaliteit van het areaal zijn inspecties, die vaak onderdeel zijn van beheerplannen, de leidraad. Aanvullend heeft voor het IBOR een beeldkwaliteitsschouw plaatsgevonden in maart en juni 2020, die dit jaar nog tweemaal zal plaatvinden. Deze schouw geeft op het gebied van groen, verharding, civiele kunstwerken en meubilair de visuele onderhoudskwaliteit in beeld. Voor het identificeren van opgaven is vergeleken met de nagestreefde kwaliteit en is gekeken naar beheerplannen en vervangingsplanningen. In de volgende paragrafen wordt elk beheerdomein geïnventariseerd.

Voor elk beheerdomein wordt aangegeven welke bronnen hebben bijgedragen aan de inventarisatie. Het areaal wordt in kaart gebracht en in een tabel samengevat. Hierna wordt de kwaliteit van het areaal beschreven. Elk beheerdomein sluit af met ‘opgaven.’

IBOR Rijswijk 2021-2025

11

dddd13-1-2021

Hierin wordt de huidige kwaliteit vergeleken met de nagestreefde kwaliteit. Dit geeft een overzicht van eventuele achterstanden. Samen met concrete onderhouds- en vervangingsplanning geeft dit een overzicht van de opgaven die actueel zijn in het beheerdomein.

Groen Het areaal voor het beheerdomein groen is in het kader van het beheerplan 2020-2023 in kaart gebracht. De gegevens uit het beheerplan zijn het uitgangspunt voor de inventarisatie van dit beheerdomein, waar nodig aangevuld met informatie uit het beheersysteem en de beeldkwaliteitsschouw. De gebruikte bronnen voor het beheerdomein groen zijn: -

Groenbeheerplan 2020-2023, Antea Groep Beheersysteem gisib Beeldkwaliteitsschouw openbare ruimte maart en juni 2020, iFocus

Areaal Het areaal is bekend in het beheersysteem gisib. Het areaal bestaat hoofdzakelijk uit bomen en vakken met bosplantsoen, beplanting en gras. Een overzicht van het areaal per structuurgebied staat in tabel 4. In de gemeente Rijswijk staan bijna 31.000 bomen en vinden we ruim 300 hectare groenvakken. Parkzones

Totaal

Landgoederen

Parken

Bedrijven

Hoofdwegen

Centra

Oud Rijswijk

Vroeg naoorlogs

Laat naoorlogs

RijswijkBuiten

Buitengebied/ overig

GROEN BOMEN BOSPLANTSOEN SIERPLANTSOEN GRAS & KRUIDACHTIGEN ONKRUIDBESTRIJDING VERHARDING Onkruid open verharding Onkruid gesloten verharding

Eenheid

Onderhoud type

Woonwijken

stuk are are are

30800 8360 2730 19770

4148 3280 180 3060

5877 4200 100 8330

1171 190 140 460

5409 360 600 2810

287 0 30 40

3535 0 420 560

3197 10 500 910

5191 120 680 1950

1066 0 40 580

919 200 40 1090

are are

17160 8190

640 489

608 1212

1000 1012

2672 3212

547 25

2736 171

3060 214

4594 764

794 612

510 479

Tabel 4. Huidig areaal beheerdomein groen gemeente Rijswijk per structuurgebied.

Kwaliteit Als onderdeel van het groenbeheerplan is er gekeken naar de kwaliteit van het groen. Daaruit blijkt dat in en rond de centrumgebieden het groen een indruk geeft van A-kwaliteit. Nieuwe buurten ogen strak en schoon, maar plaatselijk op andere locaties lijken er vergeten stukken groen te zijn, zoals rond het stationsgebied. In 2020 heeft voor het IBOR een schouw van de openbare ruimte plaatsgevonden. Hieruit komen enkele aandachtspunten naar voren. Voor beplanting, gras en bomen wordt de kwaliteit nu nader bekeken. Onkruid in beplanting en vitaliteit van het groen werden als onvoldoende beoordeeld in het groenbeheerplan. Ook bij de schouw in 2020 scoort onkruid in beplanting laag, evenals kaal oppervlak in bodembedekkers en overgroei van randen. Over het geheel scoort beplanting tijdens de opname een B-kwaliteit. De beeldkwaliteit staat in de zomermaanden onder druk. Vanwege minder beschikbare inzet van arbeid in die periode wordt regelmatig een C-score gehaald. In het groenbeheerplan werd een aanzienlijk deel van de bomen op het gebied van vitaliteit als onvoldoende beoordeeld. 21% van de bomen verdient aandacht. Bij de schouw in 2020 is gekeken naar waterlot (wildgroei van takjes aan de boomstam) en takvrije zone bij voet- en fietspaden. Deze zijn beide beoordeeld met een Dkwaliteit.

Op een aantal plaatsen, waaronder Oud-Rijswijk, zorgen bomen in verharding voor oneffenheden door wortelopdruk. Dit duidt op problemen in de ondergrondse groeiomstandigheden. Bosplantsoen is niet beoordeeld.

IBOR Rijswijk 2021-2025

12

dddd13-1-2021

In het groenbeheerplan wordt kruidenrijk of ruw gras als onvoldoende beoordeeld. In de schouw van 2020 is gras als onvoldoende beoordeeld, door lage score op grashoogte en kaal oppervlak. Het valt op dat er regelmatig onkruidgroei rondom obstakels is, in het beeld en de beleving scoort dit negatief. Rijswijk kent grote parkgebieden. Deze zijn in basis niet verschillend van het overige groen. Vanuit de buitendienst wordt aangegeven dat er de focus ligt op klein onderhoud en er geen duidelijk beleid of een onderhoudsplanning is voor groot onderhoud en vervanging. Dit leidt tot achterstanden in de parken. Onkruid op verharding is beoordeeld op B-kwaliteit.

Ambities en opgaven In het kader van het groenbeheerplan is de ambitie uitgesproken om het groen over de gehele breedte weer naar B-kwaliteit te brengen. Voor centra is de ambitie A-kwaliteit. In het groenbeheerplan werd al vastgesteld dat die ambitie in 2019 niet werd gehaald. Ook bij de schouw in het kader van het IBOR scoren bomen en gras over het algemeen een C/D-kwaliteit. Het is dus nog een opgave om de kwaliteit naar B te brengen. De areaalgegevens en de kwaliteit van het groen zijn niet structureel goed in beeld. Daarom is het nodig de areaalgegevens op orde te brengen en de beeldkwaliteit blijvend in de gaten te houden. Vanaf 2020 wordt de beeldkwaliteit ook gemeten door het team Onderhoud Ruimtelijk Domein. In het groenbeheerplan zijn acties gedefinieerd om de organisatie van het groenbeheer te verbeteren. Deze acties worden in de planperiode van het beheerplan geïmplementeerd. Er is een reservering voor vervangingen in het groen, maar die lijkt onvoldoende. Ook vindt in de parken niet altijd groot onderhoud plaats. Om het groene karakter van Rijswijk te behouden is het nodig om groot onderhoud en vervangingen te plannen om achterstanden te voorkomen.

Verharding Verharding is het beheerdomein dat de wegen, markeringen en bebording omvat. In 2019 heeft een inspectie van wegen en markeringen plaatsgevonden. Deze inspectie is uitgangspunt voor de inschatting van het areaal en de kwaliteit, waar nodig aangevuld met gegevens uit het beheersysteem. De gebruikte bronnen zijn als volgt. -

Beheerrapportage Wegenonderhoud 2020-2024 inclusief visuele inspectie 2019, BTAdvies. Strategisch Beheerplan Wegen 2017-2021, Arcadis. Beheersysteem gisib in gebruik door gemeente Rijswijk Beheersysteem markeringen geoentry in gebruik door gemeente Rijswijk Asfaltprogramma fietspaden, stroken en fietsstraten 2022-2035

Areaal Het verhardingsareaal is bekend in het beheersysteem gisib. Verharding bestaat uit gesloten verharding, open verharding, halfverharding en zand- en houtsnipperpaden. Onder verharding valt ook de markering op de verharding en de bebording. Een overzicht van het areaal per structuurgebied vindt u in tabel 5.

IBOR Rijswijk 2021-2025

13

dddd13-1-2021

Parkzones

Landgoederen

Parken

Bedrijven

Hoofdwegen

Centra

Oud Rijswijk

Vroeg naoorlogs

Laat naoorlogs

RijswijkBuiten

Buitengebied/ overig

Totaal

VERHARDING GESLOTEN VERHARDING OPEN VERHARDING HALFVERHARDING ONVERHARD-ZAND HOUTSNIPPERPADEN VOORZIENINGEN Belijning Markering Bebording

Eenheid

Onderhoud type

Woonwijken

are are are are are

8190 17120 46 27 1

490 630 9 0 0

1210 600 12 9 0

1010 1000 0 0 0

3210 2660 8 0 0

30 550 0 0 0

170 2740 0 0 0

210 3050 6 0 0

760 4590 3 16 0

610 790 8 2 1

480 510 0 0 0

km m2 stuk

156 3440 9143

9 205 197

23 509 313

19 425 785

61 1349 2077

1 11 318

3 72 1440

4 90 1016

15 321 1798

12 257 938

9 201 261

Tabel 5. Huidig areaal beheerdomein verharding gemeente Rijswijk per structuurgebied.

Kwaliteit Als onderdeel van de beheerrapportage 2020-2024 zijn in 2019 de wegen visueel geïnspecteerd. De resultaten staan in figuur 6.

Figuur 6. Resultaat visuele inspectie wegen 2019. Links elementverharding, rechts asfalt.

D-kwaliteit vereist direct onderhoud, C-kwaliteit vereist onderhoud binnen 2 jaar en B-kwaliteit vereist onderhoud binnen vijf jaar. Daarmee duidt een D-score op achterstallig onderhoud. Bij asfalt gaat het met name om rafelingen, randschade en scheurvorming. Bij elementverharding betreft het relatief veel matige en ernstige oneffenheden. Deze kunnen voor onveilige situaties zorgen. Bij betonverharding is geen achterstallig onderhoud. Uit de schouw van de openbare ruimte in 2020 blijkt dat de zichtbaarheid van de markering onvoldoende is, met name op bedrijventerreinen. Op diverse plekken is geconstateerd dat in elementverharding geplaatste bomen zorgen voor oneffenheden door wortelopdruk. Er wordt ad hoc beheerd op basis van meldingen en er zijn geen signalen dat dit een onvoldoende kwaliteit oplevert.

Ambities en opgaven Het uitgangspunt bij verharding is het beperken van de veiligheidsrisico’s. Kwaliteit C is daarom acceptabel, als herstelwerkzaamheden dan ook worden gepland. In centra wordt naar kwaliteit B gestreefd. Voor bebording en belijning wordt risico gestuurd gewerkt: als er iets mankeert, wordt dit verholpen. Hiervoor is geen kwaliteitsniveau gedefinieerd. De resultaten van visuele inspectie laten zien dat vijf procent van de asfaltverharding en acht procent van de elementverharding te maken heeft met een directe onderhoudsachterstand door matige of ernstige schades. Om risico’s op ongelukken en ongevallen met letsel te verminderen is het nodig deze spoedig te herstellen. Het gaat om de wegvakken met kwaliteit D. Voor asfaltverharding betekent dit een opgave van 32.095 m² verdeeld over 110 wegvakken en voor elementverharding is dit een opgave van 103.915 m² verdeeld over 514 wegvakken. De verwachting is dat een grotere hoeveelheid asfalt aan onderhoud of reconstructie toe is, dan blijkt uit de visuele inspectie. Nader technisch onderzoek is daarom nodig.

IBOR Rijswijk 2021-2025

14

dddd13-1-2021

De zichtbaarheid van markering is een aandachtspunt. Markeringen worden geïnspecteerd, maar scoren nog onvoldoende. Voor de veiligheid is het belangrijk te zorgen dat minimaal 90% voldoet aan B-kwaliteit. Hiervoor wordt extra budget aangevraagd. In veel straten met elementverharding is wortelopdruk een probleem. Bomen die in de verharding geplaatst zijn, zoeken ruimte naar boven en zorgen daarmee voor oneffenheden. Dit levert gevaarlijke situaties op. Herstellen van de verharding is geen duurzame oplossing. Een oplossing in samenwerking met groenbeheer is aan te raden. Het heroverwegen van boomspiegels, plaatsing van bomen of het profiel van straten kan daar onderdeel van zijn. Er zijn meerdere straten in Rijswijk waar meerdere onderhoudsproblemen samenkomen. Het gaat op locaties waar de riolering, de kabels en leidingen en de bomen moeten worden vervangen. De boomwortels veroorzaken complicaties zoals wortelopdruk welke niet meer te herstellen zijn met kleine onderhoudsmaatregelen. Bij de herinrichting verbeteren we de (verkeers)veiligheid en de leefomgeving. We creëren een openbare ruimte met een goede balans tussen groen, verharding en verlichting. Hierbij houden we rekening met een toekomstbestendige ondergrondse infrastructuur. Het betreft de projecten aan de Karel Doormanlaan, de Van Ostadelaan, de Van Dijklaan, de Steenlaan, de Tulpstraat en Julianastraat.

Voor het realiseren van de ambities op bereikbaarheid per fiets worden bestaande fietspaden verbeterd om ze onderdeel te maken van sterfietsroutes in de regio. In de periode 2022-2035 wordt aan de hand van het Asfaltprogramma fietspaden, stroken en fietsstraten 2022-2035 17 kilometer aan fietspad verbeterd. In 2020 is op locaties met een hoge prioriteit al begonnen met het herstel van onveilige situaties door achterstallig onderhoud in elementverhardingen en wegmarkeringen. Er blijft wel een achterstand.

Water Onder het beheerdomein water verstaan we het beheer aan watergangen, vijvers en oevers. Het betreft hier met name onderhoud aan beschoeiingen en het baggeren van watergangen. Voor de inventarisatie van dit beheerdomein zijn de volgende bronnen gebruikt. -

Beheerplan oevers 2019-2023 Baggerplan 2017-2023 Beheersysteem gisib in gebruik door gemeente Rijswijk

Areaal Het areaal beschoeiingen is uitgebreid in kaart gebracht voor het beheerplan oevers 2019-2023. In totaal gaat het om 145 kilometer. Hieruit blijkt dat er een groot aantal typen oeverbekleding wordt gebruikt in Rijswijk (zie figuur 7). Natuurlijke oevers zijn oevers waar géén oeverbekleding aanwezig is. Voor de inventarisatie van het areaal per structuurgebied in tabel 6 is geen onderscheid gemaakt tussen typen oeverbekleding en zijn natuurlijke overs niet meegenomen. Hiervoor is het bekende areaal uit het beheersysteem gebruikt. Natuurvriendelijke oevers zijn groenstroken langs watergangen die gericht zijn op het versterken van de biodiversiteit van planten en dieren langs het water. Deze hebben soms een bijzondere inrichting en worden anders beheerd dan normale oevers, met name in het maaibeheer. De te baggeren sloten zijn in beeld gebracht in het Baggerplan 2017-2023. Niet alle watergangen in de gemeente Rijswijk worden gebaggerd door de gemeente. Er zijn afspraken met het Waterschap over de verdeling van de baggertaken. De te baggeren sloten in het areaaloverzicht van tabel 6 beslaan de watergangen waarbij de gemeente verantwoordelijk is voor baggeren en voor transport en verwerking van slib. Aanvullend is de gemeente verantwoordelijk voor transport en verwerking van slib van 78,6 kilometer aan watergangen die door het Hoogheemraadschap van Delfland worden gebaggerd.

IBOR Rijswijk 2021-2025

15

dddd13-1-2021

Figuur 7. Typen en hoeveelheid (meter) oeverbekleding in de gemeente Rijswijk (bron: Beheerplan Oevers 2019-2023).

Parken

Bedrijven

Hoofdwegen

Oud Rijswijk

Vroeg naoorlogs

Laat naoorlogs

RijswijkBuiten

Buitengebied/ overig

63725 1079 63500

17373 644 12480

11248 90 22450

5126 78 630

8206 104 2330

0 0 0

1228 0 340

7498 47 120

10426 116 3740

903 0 5720

1717 0 15690

2277

383

1129

101

78

0

40

7

143

197

200

Centra

Landgoederen

WATER OEVERS Lichte beschoeiing (hout) m1 Natuurvriendelijke oever are WATERGANGEN EN VIJVERS m1 WATERBODEM Te baggeren sloten are

Woonwijken

Totaal

Onderhoud type

Eenheid

Parkzones

Tabel 6.Huidig areaal beheerdomein water gemeente Rijswijk per structuurgebied.

Kwaliteit De kwaliteit van oevers is voor het beheerplan in kaart gebracht. De resultaten staan in figuur 8.

Figuur 8. Kwaliteit beschoeiingen (uit beheerplan oevers 2019-2023).

IBOR Rijswijk 2021-2025

16

dddd13-1-2021

De natuurvriendelijke oevers hebben veelal een kwaliteit A of A+. De overige oevers, de harde oevers, voldoen voor een groot deel aan kwaliteit B. Echter is 23% van een lagere kwaliteit dan B. Het aantal meldingen over oevers is laag, maar neemt wel toe. De kwaliteit is ten opzichte van eerdere metingen achteruitgegaan. De veiligheidsrisico’s door verzakkende wegen nemen toe. In deze kwaliteitsmeting zijn de natuurlijke oevers, oevers zonder beschoeiing, niet meegenomen. Ten opzichte van 2011 is er door natuurlijke degradatie van houten beschoeiingen 8,9 kilometer aan natuurlijke oevers bij gekomen. Dit betekent een vervangingsachterstand in beschoeiingen van 8,9 kilometer. Het is mogelijk dat voor een deel van deze oevers geldt dat deze permanent kunnen worden omgevormd tot natuurlijke over (geen beschoeiing). Dit vergt nader onderzoek.

Ambities en opgaven -

-

-

Het streven voor oevers is kwaliteit B. Dit wordt niet gehaald en er is sprake van een neerwaartse trend. Er is dus sprake van achterstanden. Het beheerplan oevers is niet met bijbehorend budget vastgesteld. Het is dus een opgave om deze achterstanden weg te werken, de veiligheidsrisico’s terug te brengen en de oevers naar kwaliteit B te brengen. De oevers die zijn vervallen tot natuurlijke oevers kunnen op sommige plaatsen, zoals in het buitengebied en parken, zo blijven. Het is belangrijk in beeld te krijgen waar dit wel mogelijk is en waar dit vanwege veiligheidsrisico’s niet mogelijk is. Bij het beheer van oevers is het creëren van natuurvriendelijke oevers een belangrijk thema. Waar dit kan, worden deze aangelegd. Dit is altijd maatwerk. Er is de wens om het maaien van oevers en zwerfafval op het water beter af te stemmen met het groenbeheer. Ook het beheer van natuurvriendelijke oevers verdient afstemming. Voor RijswijkBuiten is beheer een nieuwe opgave. Aandachtspunten zijn de natuurvriendelijke oevers, oevers in beheer van bewoners en oevers die moeilijk bereikbaar zijn voor maaien en sloten. In RijswijkBuiten zijn ook andere materialen gebruikt, dat vergt mogelijk een ander onderhoudsregime. Een deel van de watergangen is niet goed op hoogte gebracht. Dit heeft mogelijk gevolgen voor de beheerbaarheid.

Riolering Het beleid en beheer van riolering zijn vastgelegd in het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP). Dit is opgesteld in het samenwerkingsverband Netwerk Afvalwaterketen Delfland (NAD) en daarna goedgekeurd door de raad. Bij het NAD zijn het Hoogheemraadschap van Delfland, gemeenten en waterbedrijven uit de regio aangesloten. Het huidige plan, Invulling van de rioleringszorg 2016-2020, en het samenwerkingsverband, lopen nog tot 2021. Rijswijk heeft de wens om deze samenwerking voort te zetten. Voor beleid en beheer van riolering is het vGRP leidend. In het IBOR wordt de beheercategorie beschreven en is riolering onderdeel van het identificeren van integrale opgaven, maar wordt geen beleid of beheerstrategie beschreven. Voor de inventarisatie van riolering zijn de volgende bronnen gebruikt: -

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Invulling van de rioleringszorg 2016-2020 Beheersysteem gisib in gebruik door gemeente Rijswijk

IBOR Rijswijk 2021-2025

17

dddd13-1-2021

Kwaliteit

Onderhoud type

RIOLERING KOLKEN EN PUTTEN VRIJVAL RIOLERING -GEMENGD VRIJVAL RIOLERING - GESCHEIDEN DRUKRIOLERINGEN PERSRIOLERING POMPUNITS EN GEMALEN DRAINAGE Drainage (stedelijk) Duiker

Totaal

Het areaal is bekend in gisib. Het areaal is niet per structuurgebied in kaart gebracht in het kader van het IBOR, omdat niet wordt gedifferentieerd in ambitieniveau voor beheer. In de gemeente Rijswijk worden verschillende typen gescheiden stelsels gehanteerd, die in het areaal verzameld zijn onder gescheiden stelsel. Het betreft gescheiden drinkwater afvoer, hemelwaterafvoer en gezamenlijk drinkwater- en dakafvoer. Gescheiden hemelwater wordt afgevoerd naar oppervlaktewater.

Eenheid

Areaal

m1 92520 m1 127580 m1 20000 m1 18110 stuk 126

Bij inspecties voor het vGRP 2016-2020 is gebleken dat de riolering op de meeste (nieuwe) maatstaven aan de eisen voldoet en voor een aantal maatstaven een kwaliteitsslag moet maken. Op dit moment is het beeld dat het m1 6000 redelijk lukt om de kwaliteit te consolideren, maar dat er stuk 636 wel plaatselijk scheuren en aantastingen van de riolering aanwezig zijn. Tabel 7. Huidig areaal beheerdomein riolering gemeente

Ambities en opgaven

Rijswijk.

De opgaven worden vastgesteld in het vGRP. Er zijn enkele wensen op het gebied van riolering voor de komende jaren die hier worden benoemd. -

-

Het vGRP is aan vernieuwing toe. Hiervoor is het een wens om de begrotingen van samenwerkende partijen af te stemmen. Om verder vooruit te kijken wordt er gewerkt een meerjarenprogramma voor de komende 10 jaar. De duikers zijn momenteel niet opgenomen in de riolering, bij het opstellen van het vGRP wordt dit meegenomen. Er speelt een grote opgave voor het relinen van riolering. Op het gebied van klimaatadaptatie en waterberging is een rol voor riolering weggelegd. Bij nieuwbouw wordt afgekoppelde afvoer van regenwater aangelegd naar oppervlaktewater. Voor afvoer naar bijvoorbeeld groen voor meer infiltratie is betere afstemming met het domein groen nodig. Investeringen in riolering bieden een grote kans voor integraliteit met projecten in andere beheerdomeinen. Dit wordt in een projectenboek in kaart gebracht als onderdeel van het IBOR.

Civiele kunstwerken Het beheerdomein civiele kunstwerken bevat alle grote civieltechnische beheerobjecten. Dit zijn bijvoorbeeld bruggen en tunnels en waterwerken zoals stuwen. In 2019 heeft een inspectie plaatsgevonden van civiele kunstwerken. De geraadpleegde bronnen voor de inventarisatie zijn als volgt. -

Rapportage veiligheidsinspectie 355 kunstwerken Beheerplan civiele kunstwerken periode 2017-2021 Vervangingsplan bruggen 2020-2022 Beheersysteem gisib in gebruik door gemeente Rijswijk

Areaal Bij een inspectie in 2019 is het areaal bijgesteld. Het areaal bestaat uit 134 bruggen, waarvan 56 kleinere houten bruggen. De kunststofbruggen betreffen bruggen van composietmateriaal. Er zijn slechts enkele fonteinen en vijverbakken. Eén van deze vijverbakken is een grote vijverbak bij de Naald van Rijswijk. De waterbouwkundige civiele kunstwerken omvatten een aanzienlijke hoeveelheid stalen keerwand. Met het opstellen van het nieuwe vGRP worden de duikers ondergebracht riolering.

IBOR Rijswijk 2021-2025

18

dddd13-1-2021

Buitengebied/ overig

RijswijkBuiten

Laat naoorlogs

Vroeg naoorlogs

Oud Rijswijk

Hoofdwegen

Bedrijven

Landgoederen

145 4

35 0

45 0

10 0

12 0

0 4

7 0

5 0

21 0

10 0

0 0

stuk m1 stuk

94 6484 2

36 1601 0

28 393 0

8 978 0

4 235 2

0 154 0

3 2358 0

1 602 0

13 0 0

1 0 0

0 163 0

Centra

stuk stuk

Parken

Totaal

CIVIELE KUNSTWERKEN BRUGGEN WATERELEMENT WATERBOUWKUNDIG Houten stuw Stalen keerwand Tunnel

Eenheid

Onderhoud type

Tabel 8. Huidig areaal beheerdomein civiele kunstwerken gemeente Rijswijk per structuurgebied.

Kwaliteit In 2019 heeft een inspectie plaatsgevonden van 293 civiele kunstwerken. De algemene staat werd beoordeeld als goed/redelijk. Bij 93 kunstwerken was sprake van veiligheidsrisico’s, waarbij voor 8 objecten prioriteit voor vervanging en bij 85 onderhoud werd aanbevolen. De onderhoudsachterstand bij bruggen is ca. 10% van het areaal.

Ambities en opgaven Het uitgangspunt bij het beheer van civiele kunstwerken is het laag houden van de veiligheidsrisico’s op een kostenefficiënte manier. Uit de inspectie blijkt dat een aanzienlijk deel van de kunstwerken wel veiligheidsrisico’s kent. Daarmee ligt er een opgave om te zorgen dat deze veiligheidsrisico’s worden verholpen. Het dagelijks beheer vindt ad hoc plaats op basis van meldingen en onderhoud wordt gedaan aan de hand van inschatting van het veiligheidsrisico. Er is in onderhoud een achterstand, wat kan leiden tot veiligheidsrisico’s. Er is de wens om meer preventief onderhoud te doen om de levensduur van objecten te verlengen en kapitaalsvernietiging door hogere onderhoudskosten bij het constateren van acute veiligheidsrisico’s te voorkomen. Het laag houden van de veiligheidsrisico’s voorkomt ook onverwachte grote vervangingsopgaven op een later moment. Er is de wens om de risicobenadering te blijven hanteren en verder te definiëren. Kleine houten voet- en fietsbruggen hebben ook bij minder onderhoud nog altijd een laag risico door de lage impact van een lage kwaliteit. De focus ligt bij deze benadering op de hoofdstructuur. Dit neemt niet weg dat de achterstand in het areaal houten bruggen ook weggewerkt moet worden. Naar aanleiding van de inspectie is de vervangingsopgave in de periode 2020-2024 24 bruggen.

Openbare verlichting Voor de inventarisatie van openbare verlichting zijn de volgende bronnen gebruikt. -

Beheerplan openbare verlichting 2018-2021 Beheeroverzicht armaturen en lichtmasten Beheeroverzicht voedingskasten Projectenplanning 2019-2021 Beheerdata aannemer

Areaal Het areaal is bekend in het beheersysteem en in een beheeroverzicht. In 2020 heeft een inventarisatie en inspectie plaatsgevonden van het gehele areaal waarbij type mast, type armatuur en locatie zijn geïnventariseerd en de beeldkwaliteit, schilderwerk en scheefstand zijn beoordeeld. Het areaal bestaat uit 245 kilometer kabelnet en 110 stuks voedingskasten. Het aantal lichtmasten met armaturen en lamp staat in tabel 9.

IBOR Rijswijk 2021-2025

19

dddd13-1-2021

Parken

Bedrijven

Hoofdwegen

Centra

Oud Rijswijk

Vroeg naoorlogs

Laat naoorlogs

RijswijkBuiten

9600 7800 1800

490 397 92

410 333 77

480 390 90

1700 1379 318

290 238 55

1270 1030 238

1160 941 217

2520 2048 473

530 434 100

Buitengebied/ overig

Landgoederen

OPENBARE VERLICHTING stuk Lichtmast + armatuur stuk Lichtmast + ledarmatuur stuk

Woonwijken

Totaal

Onderhoud type

Eenheid

Parkzones

750 611 141

Tabel 9. Huidig areaal beheerdomein openbare verlichting gemeente Rijswijk per structuurgebied.

Kwaliteit Er is geen overzicht van de actuele kwaliteit. De ervaring is dat de technische kwaliteit van de lichtmasten met conventioneel armatuur laag is. Het areaal is verouderd door een achterstand in vervangingen. Bijna 24% van de klachtenmeldingen in 2019 heeft betrekking op openbare verlichting, met een spreiding over heel Rijswijk. De oorzaak van de klachten zijn storingen in de verouderde kabels en uitval van lampen. Er moeten veel reparaties worden uitgevoerd. Zo lang de lampen blijven branden is de functionele kwaliteit goed op het gebied van sociale veiligheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid. De bekabeling varieert in leeftijd, waarbij het overgrote deel van de bekabeling einde levensduur heeft bereikt. Jaarlijks is er budget voor reguliere vervangingen en de extra benodigde vervangingen.

Ambities en opgaven De beheerafdeling heeft geen volledig beeld van het areaal en de huidige kwaliteit. Het is een opgave om dit weer in beeld te krijgen en van ad hoc naar planmatig beheer te werken. Daarom vindt in 2020 een inspectie plaats voor inventarisatie van de kwantiteit en kwaliteit van het huidige areaal. Om de kwaliteit van de openbare verlichting blijvend beter te kunnen monitoren wordt gewerkt aan het in gebruik nemen van een nieuw beheersysteem dat de mogelijkheid biedt om per lichtmast storingen te detecteren en deze gericht op te lossen. Bij openbare verlichting is het uitgangspunt dat de basis op orde is. Dit betekent dat het veiligheidsgevoel van bewoners niet geschaad wordt door een overmaat aan uitvallende lichtmasten. De basis is op dit moment niet op orde, door een verouderd areaal wat resulteert in veel storingen. Vervangingen hebben een achterstand. Er is daarom een grote opgave voor vervanging door ledverlichting. Er staat remplace van 4400 armaturen op de planning. De inspectie van juni 2020 moet uitwijzen waar met de remplace wordt gestart. De reguliere vervangingsopgave bedraagt 400 lampen. Kabels hebben voor het overgrote deel het einde van de levensduur bereikt. Er is in 2019 en 2020 al 20 kilometer kabel vervangen. Hiervoor is extra budget beschikbaar. De komende jaren wordt een groot deel van de kabels vervangen.

Dit is extra inzet op de reguliere vervanging van 7 kilometer kabel per jaar. Duurzaamheid is een thema in openbare verlichting. Ledverlichting zorgt voor energiebesparing en dynamische verlichting biedt de mogelijkheid om lichtmasten te dimmen of op bepaalde tijdstippen uit te schakelen. Het motto is hierbij altijd: donker waar het kan, licht waar het moet.

IBOR Rijswijk 2021-2025

20

dddd13-1-2021

Verkeersregelinstallaties Het beheerdomein voor verkeersregelinstallaties (VRI) omvat de voorzieningen van verkeerslichten en pollers. Voor de inventarisatie van dit beheerdomein zijn de volgende bronnen gebruikt. -

Beheerplan verkeersregelinstallaties 2016-2020 Technische analyse verkeersregelinstallaties 2018 Overzicht verkeersregelinstallaties 2020 Overzicht pollers 2020

Areaal Het areaal van verkeersinstallaties is gebaseerd op het overzicht van 2020. Dit areaal is inclusief pollers. De locatie van verkeersregelinstallaties zijn bekend en staan in het beheerplan. Een overzicht van het areaal verkeersregelinstallaties staat in tabel 10.

Verkeersregelinstallatie stuk

51

0

0

0

46

0

0

0

Buitengebied/ overig

RijswijkBuiten

Laat naoorlogs

Vroeg naoorlogs

Oud Rijswijk

Centra

Bedrijven

Hoofdwegen

Woonwijken

Parken

Landgoederen

Totaal

Onderhoud type

Eenheid

Parkzones

5

0

0

Tabel 10. Huidig areaal beheerdomein verkeersregelinstallaties gemeente Rijswijk per structuurgebied.

Kwaliteit De kwaliteitsuitgangspunten voor verkeersregelinstallaties zijn schoon, heel, en energiezuinig. In het beheerplan is de kwaliteit van het areaal ingeschat op B (basis). Het aantal storingen nam tot 2015 af naar ca. 200. In 2019 zijn ca. 220 klachtenmeldingen bij de gemeente binnengekomen die betrekking hadden op VRI, waarvan het overgrote deel uit woongebieden. Dit is ca. 2,2% van het totaal aantal klachtenmeldingen en ruim 4 per VRI. Door bij vervangingen LED toe te passen zijn er stappen gemaakt op de betrouwbaarheid en het verminderen van het energieverbruik van VRI. Er zijn geen achterstanden in de vervangingen van VRI. De vervangingstermijn voor VRI van voor 2014 is 15 jaar en van nieuwere VRI 20 jaar.

Ambities en opgaven VRIs worden bij het einde van de levensduur vervangen. De komende jaren staan er in 2021 twee, in 2023 drie en in 2024 twee VRIs op het vervangingsprogramma. Bij vervanging van een VRI wordt de hardware altijd vervangen door een iVRI (intelligente VRI). Softwarematig wordt bij vervanging van VRI gekeken of de zogenaamde use cases van ‘Talking Traffic’ en het LVMB positief kunnen bijdragen aan de beleidsdoelen veiligheid, klimaat en doorstroming. Op de langere termijn wordt gestreefd naar intelligente en communicerende kruispunten, met het oog op de introductie van de zelfrijdende auto. Het kabelnetwerk van vóór 2014 wordt vervangen bij een levensduur van 30 jaar. De eerste vervangingen dienen zich aan over 5 jaar. Extra investeringsbudget in de aanloop naar deze vervangingen is nodig. Het glasvezelnetwerk is nu geen onderdeel van de beheerplannen. Om het netwerk te onderhouden is het van belang dit te realiseren. De komende jaren wordt de vervanging door LED bij vervangingen en remplace doorgezet om de betrouwbaarheid te verhogen en het energieverbruik te verminderen.

IBOR Rijswijk 2021-2025

21

dddd13-1-2021

Spelen Dit beheerdomein beheert speelplaatsen in de gemeente Rijswijk. Voor de inventarisatie van dit beheerdomein zijn de volgende bronnen gebruikt. -

Beheerplan openbare speelplekken 2019-2022 Beheersysteem gisib in gebruik door gemeente Rijswijk Beheersysteem van Speelplan B.V. in gebruik door de gemeente Rijswijk Aangepaste projectplanning 2019-2022

Areaal Het aantal speeltoestellen is bekend in het beheersysteem van Speelplan B.V. Het areaal aan valondergrond is gebaseerd op ervaringsgegevens omdat deze niet in oppervlakte geregistreerd staat. De verdeling over de structuurgebieden is niet in dit beheersysteem aanwezig. Daarom is deze op basis van gegevens over straatmeubilair in gisib verdeeld. Het totaaloverzicht van het speelareaal staat in tabel 11. Parkzones

Laat naoorlogs

RijswijkBuiten

4 0 140

21 0 740

187 1 6520

133 0 4650

227 0 7910

16 0 560

0 0 0

Buitengebied/ overig

Vroeg naoorlogs

54 1 1870

Oud Rijswijk

28 0 980

Centra

Parken

689 2 24020

Hoofdwegen

Landgoederen

stuk stuk m2

Bedrijven

Totaal

SPEELVOORZIENINGEN Speeltoestellen Zandbakken Valondergrond

Eenheid

Onderhoud type

Woonwijken

19 0 650

Tabel 11. Huidig areaal beheerdomein spelen gemeente Rijswijk per structuurgebied.

Kwaliteit Speeltoestellen worden geïnspecteerd volgens de geldende wettelijke eisen. Deze hebben betrekking op heel en veilig: het betreft inspecties die de veiligheid en werking van toestellen vaststellen. Aan deze eisen wordt voldaan door reparaties of vervanging aan het einde van de levensduur van een toestel. In de reguliere vervangingen zijn geen achterstanden. De functionele kwaliteit van speeltoestellen is niet in beeld. Bij vervangingen en herinrichtingen van speelplaatsen en toestellen wordt hier rekening mee gehouden. Hierbij worden participatie van wijkbewoners, voorzieningen voor jongere en oudere kinderen en inclusief spelen als uitgangspunten gehanteerd om de functionaliteit te waarborgen. Het beleid is verder gericht op schoon, veilig, groen en ontmoeting. Toestellen worden op basis van frequentie schoongemaakt. Er zijn weinig klachtenmeldingen over speeltoestellen geregistreerd.

Ambities en opgaven De kwaliteitsambitie voor het beheerdomein spelen kan worden samengevat als schoon, heel, veilig, functioneel, inclusief en groen. Er is afgestapt van een beleid waarin de afstand tot een speelplaats leidend is. De ambities heel en veilig worden door inspecties gewaarborgd. Op het gebied van schoon wordt niet gemeten en is er geen beeldambitie vastgesteld. Uit de meldingen blijkt dat er weinig klachten zijn over vieze toestellen. Op het gebied van schoon, heel en veilig voldoet de huidige kwaliteit aan de ambitie. Voor de ambities op het gebied van functionaliteit, inclusiviteit en groen is de huidige kwaliteit niet in beeld. Deze ambities zijn gericht op de toekomst, door deze als uitgangspunten te stellen bij vervangingsopgaven. Bij deze vervangingen worden de ambities via een participatietraject gewaarborgd. Voor deze vervangingsopgaven staan voor 2021 en 2022 elk jaar 5 speelplekken op de planning. Hierbij is het gebruikelijk af te wegen of toestellen kunnen worden hergebruikt.

IBOR Rijswijk 2021-2025

22

dddd13-1-2021

Overig meubilair Onder het beheerdomein meubilair verstaan we overig straatmeubilair, waaronder afvalbakken, banken, palen en hekwerk. Speelmeubilair, verkeersmeubilair, verlichting en verkeersregelinstallaties zijn respectievelijk onderdeel van het beheerdomein spelen, verharding, openbare verlichting en verkeersregelinstallaties. Voor de inventarisatie van dit beheerdomein zijn de volgende bronnen gebruikt. -

Beheersysteem gisib in gebruik door gemeente Rijswijk Productblad meubilair ORD (SPA)

Areaal Het areaal voor banken en afvalbakken is in het beheersysteem geregistreerd. Hekwerk is bekend in het gegevensbeheer van de ORD. Voor palen is een schatting gemaakt op basis van een vergelijkbare gemeente. Parkzones

Landgoederen

Parken

Bedrijven

Hoofdwegen

Centra

Oud Rijswijk

Vroeg naoorlogs

Laat naoorlogs

RijswijkBuiten

stuk stuk stuk m1

1031 891 3250 10000

107 85 140 950

116 160 230 1800

41 40 260 440

186 70 750 790

93 80 70 900

79 150 370 1690

141 132 420 1480

201 148 690 1660

24 2 180 20

Buitengebied/ overig

Totaal

MEUBILAIR STRAATMEUBILAIR Afvalbakken Banken Palen Hekwerk

Eenheid

Onderhoud type

Woonwijken

43 24 130 270

Tabel 12. Huidig areaal beheerdomein meubilair gemeente Rijswijk per structuurgebied.

Kwaliteit De beeldkwaliteit van het meubilair is bij de schouw voor het IBOR in beeld gebracht. Hieruit blijkt dat het meubilair gemiddeld een B-kwaliteit heeft. Een aandachtspunt is scheefstand van meubilair en de onkruidgroei rondom. Dit zijn beeldbepalende onderdelen in de beleving van bewoners.

Ambities en opgaven Het meubilair wordt ad hoc beheerd, met het uitgangspunt dat dit resulteert in een B-kwaliteit, met de centra op A-kwaliteit. Om deze ambitie te halen is het nodig om aandacht te besteden aan de centra, omdat daar nu ook B-kwaliteit wordt gerealiseerd.

Reiniging Het beheerdomein reiniging omvat geen beheerobjecten maar zorgt ervoor dat de openbare ruimte schoon is en blijft. Dit gaat om reiniging van de beheerobjecten die onder de andere beheerdomeinen vallen. De grootste taken binnen reiniging betreffen zwerfafval op verharding en in groen. Onkruid valt onder het beheerdomein groen. De volgende bronnen zijn voor de inventarisatie van dit beheerdomein gebruikt: -

Actieplan ‘Rijswijk Schoon’ Beheersysteem gisib Beeldkwaliteitsschouw openbare ruimte maart en juni 2020, iFocus

IBOR Rijswijk 2021-2025

23

dddd13-1-2021

Areaal Het te reinigen areaal is gebaseerd op het areaal van meubilair, groen en verharding. De weergegeven oppervlakten van groenvakken en verharding zijn overgenomen van deze beheerdomeinen. Buitengebied/ overig

116

41

186

93

79

141

201

24

43

11112 6261 25303

3466 0 1119

4297 1100 1809

329 194 2012

973 1695 5876

40 42 573

424 480 2907

509 713 3267

798 1361 5355

41 430 1398

234 248 988

RijswijkBuiten

Vroeg naoorlogs

Centra

Bedrijven

Laat naoorlogs

107

Oud Rijswijk

Parken

1031

Hoofdwegen

Landgoederen

REINIGING AFVALBAKKEN LEGEN Afvalbakken legen stuk VUIL EN NATUURLIJK VUIL IN GROEN Vuil in beplanting are Vuil op gazon are VUIL EN NATUURLIJK VUIL VERHARDING are

Woonwijken

Totaal

Onderhoud type

Eenheid

Parkzones

Tabel 13. Huidig areaal beheerdomein reiniging gemeente Rijswijk per structuurgebied. Vuil betreft natuurlijk afval, zwerfafval en in het geval van verharding veegvuil.

Kwaliteit Tijdens de beeldkwaliteitsschouw voor het IBOR in 2020 zijn enkele onderdelen van reiniging in beeld gebracht. Het gaat dan om zwerfafval in beplanting, in gras en op verharding en de bevuiling van meubilair. Over het algemeen is er een B-kwaliteit gemeten. De vullingsgraad van afvalbakken en beplakking van meubilair scoren ook B. De bevuiling van meubilair, zowel lichtmasten als overig meubilair, scoort respectievelijk C- en D-kwaliteit. Er worden veel klachtenmeldingen geregistreerd over afval en reiniging. Dit betreft echter ook het ophalen van afval en dumpingen, wat niet binnen de reikwijdte van dit IBOR valt.

Ambities en opgaven Het meubilair is niet op het gewenste niveau van schoon. Het is verstandig dit in beeld te blijven brengen en in kaart te brengen op welke plaatsen dit speelt. Een extra ronde om het meubilair schoon te maken kan voldoende zijn om dit op het juiste niveau te brengen. Er komen veel klachten binnen van bewoners over zwerfafval. Voor het verminderen van zwerfafval is het actieplan ‘Rijswijk Schoon’ opgesteld in 2019. Dit plan stelt als doel om in 2020 10% minder meldingen over zwerfafval te realiseren. Het voorkomen van zwerfafval is een taak van de gemeente en bewoners samen. De pijlers zijn bewustwording en preventie, handhaving, inrichting van de openbare ruimte en opruimen. Er worden verschillende acties uitgevoerd, waaronder voorlichting op scholen over afvalscheiding en zwerfafval middels een afvalrace en opruimacties met vrijwilligers. In het actieplan ‘Rijswijk Schoon’ is aandacht voor de inrichting van de openbare ruimte: een juiste inrichting kan zwerfafval verminderen, met name door de juiste plaatsing en het gebruik van de juiste afvalbakken. Daarom wordt in 2020 het afvalbakkenplan uit 2018 geactualiseerd op plaatsingsrichtlijnen om de locaties en typen afvalbakken in Rijswijk te heroverwegen.

1.4. Beeldkwaliteit openbare ruimte De kwaliteit van de openbare ruimte kan goed in beeld worden gebracht door de kwaliteit van het beeld te meten. Daarmee wordt volgens landelijk gangbare CROW-systematiek de beeldkwaliteit beoordeeld. Daarbij worden objecten visueel beoordeeld op een schaal die loopt van A+ tot en met D. In ambitie kan men kiezen tussen A- (hoog), B- (basis) en C-kwaliteit (sober). Rijswijk heeft op dit moment de ambitie om de openbare ruimte te onderhouden op B-kwaliteit en de centra voor een aantal criteria op A-kwaliteit. In maart 2020 is de kwaliteit van de openbare ruimte gemeten. B-kwaliteit wordt gehaald, met enkele uitzonderingen. Voor het IBOR-plan dat wordt opgesteld in 2020 is een nulmeting gedaan op basis van beeldkwaliteit voor alle onderdelen van de openbare ruimte. In het eerste en tweede kwartaal hebben gecertificeerde schouwers de

IBOR Rijswijk 2021-2025

24

dddd13-1-2021

openbare ruimte van Rijswijk beoordeeld. De resultaten, gemiddeld over deze twee metingen, vindt u in onderstaande grafieken.

Figuur 9. Gemiddelde beeldkwaliteit eerste halfjaar 2020 van de openbare ruimte in Rijswijk per categorie volgens CROWnormen. De zwarte lijn geeft de 90%-grens aan.