2307-02705 Gemeente Rijswijk Jaarstukken Rijswijk 2022 - tbv gemeenteraad incl controleverkl

Het verschil tussen de begroting (na wijziging) en het werkelijke saldo van baten en lasten is € 621.000 voordelig. De belangrijkste afwijkingen zijn de volgende: 4010 Huisvesting scholen Lasten voordeel € 177.000 Baten nadeel € 107.000 Het bedrag van € 210.000 aan specifieke uitkering ventilatie in scholen is niet uitgegeven.

Onderwijs 46

Voor onderwijshuisvesting is er minder uitgegeven dan begroot. De uitgaven van de huur en OZB zijn lager uitgevallen dan 1½ jaar geleden verwacht. In 2022 is er meer onderhoud gepleegd aan de scholen. Het bedrag van € 210.000 is daarom opgenomen op de balans. Ook is er een vergoeding ontvangen van het COA voor de opvang van asielzoekers. 4030 Lokaal onderwijsbeleid Lasten nadeel € 2.337.000 Baten voordeel € 2.485.000 De kosten van het leerlingenvervoer zijn lager dan begroot, vooral te zien bij aangepast vervoer. De belangrijkste reden hiervoor is dat er minder gebruik is gemaakt van vervoer naar verdere regio’s. Gezien de afstand een belangrijk factor is voor de hoogte van de kosten, zijn deze een stuk lager uitgevallen. Deze post verloopt altijd budgettair neutraal; aan eind van jaar worden de daadwerkelijke uitgaven ook als inkomsten gezet (vanuit Spec. rijksuitkering onderwijsachterstandenbeleid waar de jaarlijkse inkomsten staan en eventueel aangevuld vanuit de voorziening onderwijsachterstanden beleid). Deze post verloopt altijd budgettair neutraal; aan eind van jaar worden de daadwerkelijke uitgaven ook als inkomsten gezet (vanuit NPO-gelden waar de jaarlijkse inkomsten staan en eventueel aangevuld vanuit de voorziening NPO-gelden). 6500 Kinderopvang Lasten voordeel € 394.000 De kosten peuteropvang betreft een open-einde-regeling. Het begrote bedrag is mede daardoor ruim.

Wel hebben in 2022 meer peuters die in aanmerking komen voor deze regeling (de peuters van nietof 1-verdienders) gebruik gemaakt van de peuteropvang ten opzichte van voorgaande jaren (waarin ook de coronasluitingen van peuteropvang een rol speelden). uitgaven worden in totaal € 113.733. De kinderopvang op basis van sociaal-medische indicatie betreft een open-einde-regeling. Het begrote bedrag is mede daardoor ruim. Wel wordt er strenger getoetst of er andere mogelijkheden voor de opvang van kinderen is bij een "aanvraag" voor een tegemoetkoming in de kosten van kinderopvang op basis van sociaal-medische redenen. Uitgaven worden in totaal € 28.971.

Onderwijs 47

Investeringen

Investering (bedrag x € 1.000) Begr.Lasten Werk.Lasten 1e inr.onderw.leerp./meub. 14e/ 16egr Buitenrijck 45 46 Bouw IKC montessori Parkrijk 13 Haalbaarh.onderz. nieuwbouw/renovatie de akker/GSR 25 Haalbaarheidsonderz. nieuwe school Plaspoelpolder 25 Haalbaarheidsonderzoek uitbreiding de Melodie 25 Herbouw 4 lokalen Steenvoordeschool na brand 1.047 262 Inricht.openb.ruimte rondom BS Rembrandtkwartier 52 59 Meerkosten ENG Steenvoordeschool 228 Permanente huisvesting basissch.Kronenburgh 34 34 Revitalisatie voormalige J.H. Snijdersschool 2.214 850 Vervangende nieuwbouw Steenvoordesch(incl.gym.lok) 13.870 333 Eindtotaal 17.566 1.598

Saldo lasten Begr.Baten Werk.Baten -1 -13 25 25 25 786 -7 228

1.364

210

32

-178

13.537 15.969

210

32

-178

Onderwijs 48

Saldo baten

Sport, Cultuur en Recreatie Wat wilden we bereiken? Visie op het programma Cultuur Het gemeentelijk cultuurbeleid is opgenomen in de Cultuurvisie 2016-2030 ‘Rijswijk vrij gedacht’. Cultuur heeft waarde voor Rijswijk en haar inwoners. Het maken of beleven van cultuur verruimt onze blik en draagt bij aan onze ontwikkeling. Daarom hechten wij waarde aan een breed cultureel aanbod in Rijswijk. Naast de waarde van cultuur zelf, gaat het ook om de bijdrage van cultuur aan de Rijswijkse samenleving. Het doel is om kunst en cultuur als een verbindende kracht in te zetten voor de samenleving en economie van Rijswijk. Rondom cultuur kunnen inwoners elkaar ontmoeten en meedoen in de samenleving. Cultuur zorgt voor binding met de omgeving en elkaar. Omdat het bijdraagt aan ons welzijn willen wij graag dat meer inwoners gebruik (kunnen) maken van culturele voorzieningen. Wij vinden het belangrijk dat cultuur toegankelijk is voor iedereen en leggen een stevige verbinding met zorg en welzijn. Voor cultuur zijn er ook een aantal wetten voor de gemeente van belang. Die hebben verband met het werk van/in de bibliotheek, de lokale omroep en behoud en beheer van cultureel erfgoed. Sport Sport heeft vanuit het verleden een sociaal maatschappelijke functie.

Sport brengt niet alleen plezier en gezondheid, het brengt ook mensen bij elkaar, helpt talenten ontwikkelen, zorgt voor sociale verbinding, biedt een platform voor vrijwilligerswerk en zorgt voor veiligheid in buurten. Deze maatschappelijke functies maken dat sport gewild én kansrijk is voor het realiseren van maatschappelijk verantwoord beleid. De afgelopen jaren zijn de rollen en verantwoordelijkheden van de gemeente in de maatschappelijke ondersteuning, de zorg voor jeugd en het laten meedoen van kwetsbare inwoners sterk veranderd. De gemeente zet ook met de nota Sport en Bewegen, het lokaal sport- en preventieakkoord en de uitvoeringsagenda Gezondheid – Sport – Preventie in op het vergroten van de deelname van kwetsbare mensen aan de samenleving en de bestrijding van eenzaamheid. We zetten hierbij in op de eigen verantwoordelijkheid, het gebruikmaken van het sociale netwerk en op het zoveel mogelijk voorkomen in plaats van achteraf genezen. De uitvoeringsagenda Gezondheid – Sport – Preventie vormt de basis om de doelstellingen te bereiken. Sport is geen doel op zich, maar een middel om maatschappelijke doelen zoals sociale verbinding en een gezonde leefstijl te bereiken. Bijzondere aandacht krijgt de duurzaamheid bij de vervanging van sportvelden, onderhoud en bij het zorgen voor een goed/nuttig te gebruiken invulling van de binnensport accommodaties.

Doelstellingen Cultuur De Cultuurvisie gaat uit van de volgende zes punten, die samen met onze partners verder worden ingevuld met acties: • Clustering en samenhang: Door het aanmoedigen van afstemming en samenwerking worden krachten meer gebundeld en samenhang gecreëerd. Ook draagt het samenvoegen van activiteiten en voorzieningen, naast een betere benutting, bij aan meer zichtbaarheid. • Creatieve vrijheid in de openbare ruimte en ruimte voor cultuurbeoefening: Het bieden van ruimte aan nieuwe en tijdelijke initiatieven.

Sport, Cultuur en Recreatie 49

• Aanbod voor jeugd en jongeren: Het aansluiten van het cultuuraanbod op de wensen van jeugd en jongeren. • Cultuureducatie: Het aanmoedigen van aanbieden en volgen van kunst- en cultuureducatie, vooral voor jeugd en jongeren. Dit draagt bij aan hun ontwikkeling en de creativiteit van de samenleving. Het gaat om cultuuronderwijs op school en een toegankelijk aanbod in de vrije tijd. • Ouderen en cultuur: Het benutten van het potentieel van vitale ouderen en het bereiken van kwetsbare ouderen om bij te dragen aan hun betrokkenheid in de samenleving. • Cultureel en historisch erfgoed en architectuur: Het bekend en meer zichtbaar maken van het lokale erfgoed bij inwoners van Rijswijk en regio. Sport Het aanmoedigen van de Rijswijkse inwoners om te sporten, door het behouden van een breed aanbod. Hierdoor willen we een brede ontwikkeling aanmoedigen, sociale verbinding versterken, respect voor een ander vergroten en een gezonde manier van leven aanmoedigen. Er wordt vooral ingezet op de breedtesport. De verbinding tussen gezondheid, sport en preventie wordt door de verschillende akkoorden (sport- en preventieakkoord) verder versterkt en verbeterd. De verschillende punten die we belangrijk vinden zijn, in samenwerking met partners op het gebied van sport en gezondheid in Rijswijk, vertaald in een gezamenlijke uitvoeringsagenda Gezondheid – Sport – Preventie (2020-2023).

De belangrijkste thema’s hierbij zijn: 1. Iedereen mag meedoen - inclusief sporten en bewegen 2. Bewegen in de buitenruimte 3. Vitale aanbieders - maatschappelijke verenigingen toekomstbestendig 4. Positieve sportcultuur - leuk, veilig, eerlijk en zorgeloos sporten en bewegen 5. Van jongs af aan vaardig in bewegen – jeugd meer laten bewegen en sporten 6. Rookvrije generatie 7. Gezond gedrag

Wat hebben we er voor gedaan? Cultuur Door het ondersteunen van culturele voorzieningen via subsidies was het de bedoeling om inwoners het hele jaar door een afwisselend aanbod van kunst en cultuur te bieden. En zo samen met onze partners uitvoering te geven aan de gemeentelijke cultuurvisie. Op grond van de Algemene subsidieverordening Rijswijk 2020 (Asv) ontvingen hiervoor in totaal 20 culturele instellingen, zowel professionele als amateurkunstorganisaties, structurele subsidiëring. Ook werden er 19 incidentele subsidies verleend. Waarvan 14 te maken hadden met het steunen, herstellen en vernieuwen van de lokale cultuur. We zijn 2022 gestart met een lockdown vanwege de coronacrisis en tot eind februari was er sprake van coronamaatregelen. De coronacrisis heeft invloed op de lokale culturele sector. Dit bleek in 2022 bijvoorbeeld uit een lager aantal bezoekers en minder externe inkomsten bij professionele organisaties dan normaal. Maar ook in lagere ledenaantallen bij amateurkunstorganisaties met oudere leden. Om bij te dragen aan het herstel en de toekomstbestendigheid van onze lokale culturele infrastructuur komen we in juli met een subsidieregeling, de “Tijdelijke nadere regels steun, herstel en vernieuwing culturele infrastructuur gemeente Rijswijk”. Deze subsidieregeling is extra naast de Asv.

Op basis daarvan verleenden wij aan zeven verschillende Rijswijkse organisaties, incidentele subsidies voor steun, herstel en/of vernieuwing. Dit was mogelijk dankzij extra rijksmiddelen voor de lokale cultuur en het innovatiebudget kunst en cultuur, waar de raad in juli mee instemde. In mei verhuisde Trias Centrum voor de Kunsten naar het Huis van de Stad. Naast het cursusaanbod vonden er ook al verschillende activiteiten plaats, zoals de expositie van de Rijswijk Talent Award beeldende kunst. De verhuizing van de Bibliotheek aan de Vliet naar het Huis van de Stad liep vertraging op. Binnen de landelijke regeling Cultuureducatie met Kwaliteit werkten beide partijen samen met 15 deelnemende Rijswijkse basisscholen om de kwaliteit van cultuureducatie in het onderwijs verder te versterken.

Sport, Cultuur en Recreatie 50

We ondersteunden het ontwikkelen van een beleidsplan voor de BB-locatie in Overvoorde voor de periode 2022-2025. Deze gaat uit van het versterken van de huidige situatie. Het bunkercomplex werd opgenomen in het gemeentelijk beheerplan Maatschappelijk Vastgoed 2021-2025. Begin september 2022 was er een geslaagde editie van het Strandwalfestival met een divers programma. Het cultuurpodium stond op een nieuwe locatie en werd gevuld door de Kracht van Rijswijk. Niet alleen zij kon zich op deze manier presenteren; de Strandwalmarkt en de diverse podia boden ook verenigingen op het gebied van welzijn, sport en cultuur de mogelijkheid om zich aan alle inwoners te laten zien. Naast de Strandwalmarkt, de familiedag en de diverse podia werd er dit jaar voor het eerst ook een Strandwalbeurs georganiseerd om ook ondernemers te verbinden. In dezelfde periode organiseerde Museum Rijswijk op het voorplein een tentoonstelling over de Vrede van Rijswijk die in 2022 325 jaar geleden plaatsvond. Met als doel om deze gebeurtenis uit de lokale historie bekend te maken onder inwoners. Voor kunst in de buitenruimte werden voorbereidingen getroffen voor het plaatsen van kunstwerken bij de Montessori IKC Parkrijk en sportcomplex De Altis. Eind 2022 werd besloten tot gunning van deze kunstopdracht, maar ook om af te zien van realisatie van een kunstwerk bij sportcomplex De Altis.

Sport en recreatie De uitvoeringsagenda Gezondheid – Sport – Prreventie is in 2022 verder uitgevoerd. Hierdoor is de verbinding tussen gezondheid en sport nog beter geworden. In deze agenda komen de doelen uit de nota sport en bewegen, de nota volksgezondheid en het lokale sport- en preventieakkoord in zeven thema’s terug. Deze thema’s zijn: 1. Iedereen kan meedoen 2. Bewegen in de buitenruimte 3. Vitale aanbieders 4. Positieve sportcultuur 5. Van jongs af aan vaardig in bewegen 6. Rookvrije generatie 7. Gezond gedrag. In januari was de laatste lockdown van de coronacrises. Gelukkig kon de sport daarna weer volledig worden opgestart en hebben we alle programma’s kunnen uitvoeren: Iedereen kan meedoen Het tweede jaar van de beweegmakelaar heeft als resultaat dat er 72 inwoners (uit kwetsbare groepen en ouderen) passend sport- en beweegaanbod hebben gevonden. Daarnaast heeft de beweegmakelaar een themabijeenkomst valpreventie mede georganiseerd en heeft zij een belangrijke rol gespeeld in de organisatie van de regionale G-sportdag op het Sportpark Prinses Irene. Op bijna alle basisscholen (14) is in 2022 het programma Klas op Wielen uitgerold. Tijdens deze combi-les sporten leerlingen in een rolstoel en gaan zij in gesprek met een ervaringsdeskundige rolstoelgebruiker over leven en vooral sporten met een rolstoel.

Bewegen in de buitenruimte De wandel- en hardlooproutes en de QR-fit paaltjes zijn verder gepromoot en maken integraal onderdeel uit van het Happy Fit programma. Daarnaast is in 2022 een start gemaakt met de aanleg van de skatebaan aan de Treubstraat en een Krajicek Playground in RijswijkBuiten (van Rijnweg). Herstructurering Sportpark Elsenburg Naast de nieuwe hockeyvelden, het wielrenparcours, het mountainbike parcours en veldrijroute is eind 2022 ook een start gemaakt met de aanleg van de BMX-baan. Daarnaast is het haalbaarheidsonderzoek voor de realisatie van een multifunctionele accommodatie gecontinueerd

Sport, Cultuur en Recreatie 51

en is de procedure voor het wijzigen van het bestemmingsplan opgestart. De toekomstige maatschappelijke partners voor de MFA zijn – met inachtneming van het Didam arrest – geselecteerd. Vitale aanbieders Met de inzet en ondersteuning van extra verenigingsondersteuning is in 2022 een zevental verenigingen begeleid. Inzet heeft met name plaatsgevonden op het gebied van vrijwilligerswerving; ledenwerving; sponsorwerving; rookvrij maken van sportparken en strategisch beleid. Naast deze verenigingsondersteuning is er ook actief ingezet op clubkadercoaching, om zodoende het sportieve kader te versterken of uit te breiden. Van jongs af aan vaardig in bewegen Door het actief aanbieden van sportactiviteiten in de Sportmix (3x per week in BS Muziekbuurt en De Altis), op het Cruijff Court (2 middagen per week) en Sport in de Wijk (2 avonden per week in gymzaal ’t Kristal) bevordert de gemeente mede door sport een gezondere leefstijl van de jeugd. Doordat er weer meer activiteiten georganiseerd konden worden, zit het aantal deelnemers weer op een vrijwel maximale capaciteit.

• Cruyff Court: 87 activiteiten en 1.584 deelnemende kinderen • Sportmix: 121 activiteiten en 2021 deelnemende kinderen • Sport in de Wijk: 74 activiteiten en 1.248 deelnemende jongeren 18+ Gezond gedrag Met Happy Fit willen wij de Rijswijkse inwoners van 0 tot 100 jaar motiveren, inspireren en activeren naar een gezonde(re) leefstijl in een zo optimaal sociale prettige en veilige omgeving. Vanaf februari 2022 konden gelukkig alle activiteiten weer doorgang vinden. Samen met de verschillende partners zijn er activiteiten ontwikkeld als: Bootcamp, Aqua Vitaal, wandelen, Krav Maga, bowlen, Bewegen naar gezondheid, Superchefs, Happy Fit week, zelfverdediging, peuterdans, beweegkriebels, banenzwemmen, jeu de boules en circus training. Zo kunnen alle Rijswijkers deelnemen aan een gevarieerd aanbod en er een gezondere leefstijl op nahouden. Duurzaamheid In navolging van sportpark Hoekpolder is in 2022 de veldverlichting op de andere sportparken ook vervangen door duurzame LED-verlichting. Op deze wijze wordt er tot 30% bezuinigd op de energiekosten en levert het voordelen op in onderhoud en vervanging. Daarnaast is op sportpark Elsenburg een tweetal bruggen over het wielrenparcours geplaatst waarvan de dekplanken zijn vervaardigd van gerecycled kunstgras.

Op de Rijswijkse sportparken, en sportpark Elsenburg in het bijzonder, wordt actief gewerkt aan het verstreken van de biologische en ecologische diversiteit. Op Sportpark Elsenburg gerooide bomen en bosschages zijn hergebruikt in het mountainbikeparcours, alsmede boomstobben van andere plekken in Rijswijk. Hierdoor ontstaan natuurlijke insectenhotels en schuil- of verblijfplaatsen voor kleine zoogdieren, padden en kikkers. Bij aanplant van bomen, struiken en haagbeplanting wordt voor vogels rekening gehouden met bes-dragende planten met een dichte vertakking. Er worden greppels en poeltjes aangelegd en delen worden ingezaaid met gras, afgewisseld met kruidenmengsels om nuttige insecten aan te trekken. Ook het toekomstig maaibeleid wordt hierop aangepast. Tot slot zijn er nestkasten opgehangen voor mezen, die graag eikenprocessierupsen eten, iets waarvan het sportpark de laatste jaren overlast heeft ondervonden.

Sport, Cultuur en Recreatie 52

Wat heeft het gekost? Exploitatie (bedragen x € 1.000) Realisatie 2021

Sport, Cultuur en Recreatie 5100 Openbaar bibliotheekwerk Saldo 5300 Sport Saldo 5400 Kunst en cultuur Saldo 5410 Cultureel erfgoed Saldo 5800 Speeltuinwerk Saldo Programmatotalen

Lasten Baten

1.488 -1.488 2.805 1.554 -1.251 2.782

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Saldo

Gewijzigde Afwijking Realisatie raming (+ = 2022 2022 voordeel) 1.448 1.448 1.448

Primitief 2022

-1.448 4.027 1.690 -2.337 2.657 7 -2.649 1.068 18 -1.050 639

-1.448 3.711 1.715 -1.996 2.635

-2.782 943 42 -902 565

-1.448 4.369 1.561 -2.808 2.313 7 -2.305 881 18 -863 656

-2.635 1.035 27 -1.007 622

316 25 341 22 -7 15 34 9 43 17

-565 8.584 1.596 -6.989

-656 9.668 1.587 -8.081

-639 9.840 1.716 -8.124

-622 9.450 1.742 -7.708

17 389 27 416

Het verschil tussen de begroting (na wijziging) en het werkelijke saldo van baten en lasten is € 416.000 voordelig. De belangrijkste afwijkingen zijn de volgende: 5300 Sport Lasten voordeel € 316.000 De kosten voor uitbreiding uitvoeringsbudget sport en gezondheid zijn met € 124.608 lager uitgevallen dan geraamd. De formatie van het voormalig personeel van het zwembad is wegens natuurlijk verloop afgenomen. Hierdoor is er een onderschrijding van € 60.000 ontstaan.

Sport, Cultuur en Recreatie 53

Investeringen

Investering (bedrag x € 1.000) Div. investeringen voortvl. MJOP sportparken 2022 Herstructurering sportpark Elsenburg Lichte toplaagrenovatie veld 110 Multifunctionele accommodatie Sportpark Elsenburg Overlagen asfaltverharding Sportpark Irene Ren./verv.terreinafrastering sportpark Hoekpolder Renovatie beachveld Hoekpolder Renovatie beachveld Vredenburch Renovatie terrein en beachveld 405 Sp.Vredenburch Renovatie toplaag veld 111 Sp.Irene+ballenvangers Sportcomplex Burgemeester Elsenlaan Toplaagrenocatie veld 106 Prinses Irene Toplaagrenovatie veld 107 Prinses Irene Toplaagrenovatie veld 114 sportpark Prinses Irene Toplaagrenovatie veld 302 Hoekpolder Toplaagrenovatie veld 302 sportpark Hoekpolder Toplaagrenovatie veld 303 Hoekpolder Toplaagrenovatie veld 303 Sportpark Hoekpolder Toplaagrenovatie veld 306 Hoekpolder Toplaagrenovatie veld 401 Sportpark Vredenburch Toplaagrenovatie veld 401 Vredenburch Toplaagrenovatie veld 403 Vredenburch Toplaagrenovatie veld 404 Vredenburch Toplaagrenovaties sportvelden sportpark Pr.Irene Verv. en herstr.elementenverhard. sportp.Elsenb. Verv.en renov.asfalt Sportpark Hoekpolder Verv.en renov.asfalt Sportpark Prinses Irene Verv.en renov.asfalt Sportpark Vredenburch Verv.toplaag kunstgrasveld 301 sportp.Hoekpolder Vervanging kunstgrasveld sportpark Pr.

Irene Vervanging toplaag veld 306 Sportpark Hoekpolder Vervanging verharding wielerbaan de Spartaan Eindtotaal

Begr.Lasten Werk.Lasten

Saldo lasten Begr.Baten Werk.Baten

44 2.239 25

10 1.261

34 978 25

111

45

66

97

42

42

42

97

25 15 39

9

16 15 39

54

3

51

19 2.843 101 79

-6 482

25 2.361 101 79

41 17

41 17

52 15

6

46 15

58 36

58 36

330 118 88 100

330 118 75 100

13

6

-9

16

46

2

44

195

195

197

197

111

111 -23

23

-2

2

40 54 7.191

42

Saldo baten

40 25 1.817

29 5.375

Sport, Cultuur en Recreatie 54

Sociaal Domein Wat wilden we bereiken? Visie op het programma De gemeente Rijswijk is een prettige woonplek waar iedereen mee kan doen in en aan een veilige en vitale samenleving. Onze ambitie is dat de inwoners van Rijswijk zo lang mogelijk op eigen kracht mee kunnen doen. Ze hebben de regie in eigen hand en bepalen zoveel mogelijk zelf wat goed voor hen is. In eerste instantie hebben ze dan ook de verantwoordelijkheid voor het organiseren van de nodige hulp in het eigen netwerk. Maar we weten ook dat dit niet voor iedereen (meer) mogelijk en haalbaar is. Mensen krijgen nu eenmaal te maken met beperkingen of onverwachte situaties in het leven. Die inwoners kunnen rekenen op hun sociale netwerk of, waar dit niet genoeg is, de ondersteuning vanuit de gemeente en haar netwerkpartners. Wij hebben vanuit onze organisatievisie de verantwoordelijkheid om het fantastisch te doen voor Rijswijk en bieden met persoonlijke, snelle en effectieve dienstverlening een passend hulpaanbod voor de inwoners die dat nodig hebben. Daarbij werken we vanuit drie leidende kaders: 1. Goed geregelde dienstverlening die aansluit op het eigen netwerk en initiatieven in de stad en regio; 2. Laagdrempelige toegang tot de juiste informatie en goed georganiseerde maatschappelijke voorzieningen, zodat iedereen kan blijven meedoen. Hierbij staat het voorkomen van (grotere) problemen voorop.

Ook meten we de effecten van ons beleid door middel van concrete doelstellingen en indicatoren; 3. Kwalitatief goede dienstverlening leveren op een kostenbewuste manier, zowel binnen onze eigen organisatie als bij onze samenwerkingspartners. Doelstellingen Het leiden van een zelfstandig leven Inwoners kunnen langer zelfstandig wonen, waarbij we uitgaan van de eigen kracht van de inwoners. De eigen kracht van de inwoner (zelfredzaamheid) en de kracht van de samenleving (samenredzaamheid) staan voorop bij het oplossen van problemen. De gemeente zorgt voor passende ondersteuning waar dat nodig is. We kijken hierbij vanuit een integrale benadering ofwel we kijken breed naar de problematiek en de ondersteuningsbehoefte van de inwoner. Ons aanbod van verschillende vormen ondersteuning is op elkaar afgestemd. De ondersteuning is efficiënt en doeltreffend. Het bereiken van het doel staat voorop. Uitgangspunt hierbij is dat niet elke kwetsbaarheid of moeilijkheid hoeft te worden geproblematiseerd of gelabeld. Wij gaan er van uit dat inwoners veel zelf kunnen. Samen met mensen in hun omgeving vinden ze oplossingen voor alledaagse problemen. Verwijzers en andere professionals werken vanuit deze gedachte. Bij het verlenen van hulp doen we dat wat nodig is. Dat wat we doen, doen we goed. Inwoners houden daarbij zoveel mogelijk zelf de regie.

Het resultaat van de ondersteuning moet zijn dat inwoners hierdoor mee blijven doen aan de samenleving. We richten ons binnen het thema zelfstandig leven met name op de gebieden: Wmo, werk, participatie, armoede en schulden. De thema’s worden onderling zoveel mogelijk met elkaar verbonden om de integrale benadering te realiseren. Naast deze thema’s blijven we ons inzetten voor een inclusieve samenleving. In een inclusieve samenleving zijn er geen speciale voorzieningen voor inwoners met een beperking. We streven naar voorzieningen die voor iedereen toegankelijk zijn en waar inwoners zelfstandig gebruik van kunnen maken.

Sociaal Domein 55

Er is blijvend aandacht voor dit onderwerp nodig om te komen tot een inclusieve samenleving. De belangrijkste (beoogde) opbrengst van inclusieve beleidsvorming is betere participatie en het vergroten van de zelfredzaamheid van kwetsbare inwoners. Opgroeien in een veilige omgeving Rijswijkse kinderen en jongeren groeien gezond, veilig en kansrijk op - thuis, bij hun eigen ouders waarbij ze zich ontwikkelen tot veerkrachtige (jong)volwassenen die naar vermogen actief meedoen in de samenleving. Ouders zijn daarvoor primair verantwoordelijk. Als de ontwikkeling van jeugdigen hobbels kent of zelfs vastloopt, bieden wij met onze partners vanuit het Centrum voor Jeugd en Gezin een vangnet. Wij maken daarbij onderscheid tussen laagdrempelige ondersteuning bij het gewone opvoeden en opgroeien en de (hoog)specialistische jeugdhulp. We sluiten met onze dienstverlening aan op de regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026. We hebben aandacht voor de kwetsbare omstandigheden waar ouders en jeugdigen zich in kunnen bevinden en werken daarbij met de menselijke maat en vanuit ons hart. Wij en onze partners nemen daarbij als uitgangspunt dat het opgroeien altijd gepaard gaat met vallen en opstaan. Dat is normaal. In plaats van onnodig problematiseren, diagnosticeren en medicaliseren, richten we ons op het versterken van de beschermende factoren.

De ondersteuning die we bieden sluit zo goed mogelijk aan bij het eigen netwerk en eigen leefwereld van ouders en kinderen (in de wijk, op school of bij de kinderopvang). Ouders hebben de regie in eigen hand (zolang dit niet in strijd is met kinderrechten of een zwaarwegend maatschappelijk belang). Samen met hen besluiten we wat hun problemen zijn en hoe ze deze het beste met onze ondersteuning kunnen oplossen (shared decision making). We maken onderscheid tussen specialistische jeugdhulp en ondersteuning bij uitdagingen die horen bij het gewone opvoeden en opgroeien. Als er meerdere problemen spelen bij jeugdigen of in een gezin helpen we hen om overzicht en regie te houden door één aanspreekpunt te bieden namens verschillende betrokken organisaties (procesregie). Als kinderen in een onveilige situatie opgroeien, staat in eerste instantie (het herstellen van) hun veiligheid voorop. Hierover gaan we altijd in gesprek met de ouders en/of andere betrokkenen. We kiezen zoveel mogelijk voor snelle en duurzaam effectieve interventies. We zijn daarbij scherp op de balans tussen baten en kosten en willen dat met de inzet van jeugdhulp resultaten worden geboekt. Het gaat daarbij nadrukkelijk niet alleen om de regionaal ingekochte specialistische jeugdhulp. Ook lokaal werken we doelgericht, kostenbewust en onderzoeken we de resultaten van ons ondersteuningsaanbod.

Meedoen in een gezonde samenleving Inwoners doen naar vermogen mee, kijken naar elkaar om en helpen elkaar waar nodig. We willen dat Rijswijk een stad is waar inwoners zich veilig en thuis voelen. Een inclusieve samenleving, waar we voor elkaar zorgen, waar plek is voor iedereen, met gelijke kansen voor iedereen en waar gelijke behandeling de norm is. De visie van de gemeente Rijswijk op welzijn is dat er een samenleving ontstaat waarin iedereen meedoet en waar iedereen bijdraagt aan het geluk voor zichzelf en aan het welzijn voor anderen. De ambities voor het komende jaar zijn op het dit terrein als volgt: • Het aantal mensen dat zich vrijwillig inzet, neemt in de komende jaren toe, doordat we vrijwillige inzet waarderen en versterken. Dit doen we door zowel de verenigingen en vrijwilligersorganisaties als de vrijwilligers in hun kracht te zetten. Hierbij is de hulp van de verenigingsondersteuner een belangrijk middel. Deze helpt verenigingen o.a. met het werven van vrijwilligers; • Mantelzorgers kunnen hun leven combineren met het bieden van zorg en te ondersteunen en overbelasting te voorkomen; • Een gezonde leefstijl draagt bij aan het langer zelfstandig kunnen wonen. Wij informeren onze inwoners actief en op een positieve manier hoe zij gezond kunnen blijven leven;

Sociaal Domein 56

• Alle inwoners moeten zich veilig voelen in hun woon- en leefomgeving. Wij zetten daarom in op tijdige herkenning van geweld in huiselijke kring. Betrokkenen en hun omgeving weten waar zij terecht kunnen met hun signalen, zodat huiselijk geweld zo snel mogelijk wordt gestopt en verder geweld duurzaam voorkomen. Daarnaast werken we aan een inclusieve gemeente en zorgen we ervoor dat ons beleid erop gericht is dat iedereen veilig en onbelemmerd zichzelf kan zijn in Rijswijk. Iedereen doet ertoe en doet mee ongeacht achtergrond, inkomen, leeftijd, geslacht, religie, seksuele voorkeur, etniciteit of beperking; • Een toenemend aantal van onze inwoners geeft aan zich in meer of mindere mate eenzaam te voelen. Door alert te zijn op signalen van (dreigende) eenzaamheid en het taboe op eenzaamheid te doorbreken zorgen we ervoor dat minder mensen zich eenzaam voelen. Corona De sociale impact van corona blijft moeilijk te voorspellen. Met name op het leven van jongeren en jongvolwassenen heeft corona veel invloed gehad. Gevoelens van eenzaamheid zijn in deze groep sterk toegenomen. Voor vrijwilligers en mantelzorgers was het lastig om hun activiteiten voort te zetten in een periode waarin sociale contacten, zeker met kwetsbare mensen, moesten worden vermeden.

Door de (gedeeltelijke) intrekking van beperkende maatregelen op het gebied van onderwijs, sport en samenkomen lijkt de situatie zich te verbeteren, maar de effecten op termijn zijn onduidelijk. De samenleving heeft zich tot nu toe veerkrachtig getoond, gesteund door een pakket aan noodmaatregelen. Wanneer de overheidssteun wordt afgebouwd moeten we rekening houden met grote maatschappelijk-economische gevolgen, zoals een toename van faillissementen, werklozen en aanvragen voor schuldhulpverlening. De ontwikkelingen volgen we nauwgezet, zodat we snel kunnen beoordelen welke (preventieve) actie er nodig is en iedereen in Rijswijk kan blijven meedoen. Indicatoren Hieronder zijn voor Rijswijk de verplichte indicatoren Besluit Begroting en Verantwoording weergegeven:

Sociaal Domein 57

Begroting 2022 971,7

Begroting obv peiljaar 2020

Streven >

Realisatie 2022 965,9

Realisatie obv peiljaar 2020

2%

2019

<

1%

2020

8%

2019

<

8%

2021

66,4

2020

>

69,6

2022

Werkloze jongeren

2%

2019

<

1%

2021

Personen met een bijstands-uitkering

544,5

2020

<

499,4

2021

Lopende reintegratievoorzieningen

295,3

2020

>

295,3

2020

Jongeren met jeugdhulp

11,7%

2020

<

10,9%

2022

Jongeren met jeugdbescherming

1%

2020

<

0,9%

2022

Jongeren met jeugdreclassering

0,3%

2020

<

0,4%

2022

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

690

2020

<

590

2022

Indicator Banen

Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie

eenheid Bron Aantal per Diverse 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar % 12 t/m 21 CBS Jeugd jarigen % kinderen CBS Jeugd tot 18 jaar % vd CBS werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking % 16 t/m 22 CBS Jeugd jarigen Aantal per CBS 10.000 inwoners 18 jr. eo Aantal per CBS 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar % van alle CBS Jeugd jongeren tot 18 jaar % van alle CBS Jeugd jongeren tot 18 jaar % van alle CBS Jeugd jongeren van 12 tot 23 jaar Aantal per CBS, MSD, 10.000 WMO inwoners

Wat hebben we er voor gedaan? Zelfstandig leven Inkomen (Participatiewet) • In de kadernota participatie 2021 is vastgelegd hoe we maatschappelijke participatie bevorderen. Dit gaat over inwoners met een uitkering die een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben. We begeleiden hen naar een manier om maatschappelijk te participeren, bijvoorbeeld door aan taalvaardigheid of gezondheid te werken, of het doen van vrijwilligerswerk. De participatieconsulenten zijn begonnen met het spreken van de eerste groepen inwoners die vallen onder trede 1 en 2. In deze gesprekken wordt geïnventariseerd waar de kansen liggen voor de maatschappelijke participatie en wordt op individueel niveau een traject gestart. Deze aanpak wordt half 2023 geëvalueerd. Hierbij wordt ook gekeken of er behoefte is aan collectieve trajecten. • De pilot basisbanen is gestart in 2022. • In 2022 kregen we te maken met een grote stroom van ontheemden voornamelijk uit Oekraïne. We hebben over dat jaar aan 217 alleenstaanden en gezinnen leefgeld verstrekt.

Sociaal Domein 58

Inburgering In 2022 hebben we ingezet op inburgering. Zodra statushouders in Rijswijk komen wonen, starten we met het inburgeringstraject. We doen dit met een integrale aanpak, waarbij we zoveel mogelijk gebruik maken van bestaande voorzieningen, gezinsmigranten begeleiding en advies bij het aankopen van hun traject. Werk in Uitvoering • Het Lokaal Sociaal Akkoord (LSA) 2.0 is in 2022 gestart onder de naam Rijswijk Werkwijs. De strategische doelstellingen uit de kadernota Werk hebben met het LSA 2.0 een plek gekregen in de werkgeversbenadering. Rijswijk Werkwijs vormt een intensieve samenwerking met ruim70 werkgevers, onderwijsinstellingen en andere sociale partners. En biedt op deze manier een infrastructuur waarin kandidaten met een afstand tot de arbeidsmarkt naar werk begeleid worden. • Om grote instroom van kandidaten die hun baan verloren door de coronacrisis te bedienen, zijn we een samenwerking gestart met uitzendbureaus. We hebben extra geïnvesteerd in werkervaringsplekken bij sociale werkgevers om ontwikkelkansen te bieden voor kandidaten die door de coronacrisis een andere beroepsrichting moesten kiezen. Er is een extra consulent gestart om werkzoekenden naar werk te begeleiden. • In samenwerking met Afdeling Inkoop hebben we in 2022 de beleidsregels rondom Social Return on Investment (SROI) aangescherpt. Ook hebben we het werkproces om uitvoering te geven aan SROI beter geborgd.

We hebben in samenwerking met de regiogemeenten SROI succesvol toegepast bij regionale aanbestedingen in de H10 en H4. • In 2022 zijn wij gestart om in het kader van programmatisch werken de integrale aanpak voor maatschappelijke- en arbeidsparticipatie vorm te geven. We organiseren de samenwerking dusdanig dat zowel doorstroom op de participatieladder soepel loopt als ook het brengen van stabiliteit voor de inwoner op alle leefgebieden, zoals financiën, wonen, zingeving, opvoeding en gezondheid. Niet-willers hebben extra intensievere begeleiding gekregen. Ondersteuning vanuit de Wmo • We hebben in 2022 de Wmo-ondersteuning voor begeleiding en hulp bij het huishouden (‘immateriële diensten’) aanbesteed, omdat de contracten met de zorgaanbieders per 2023 afliepen. De geactualiseerde inkoopvisie is uitgangspunt geweest voor deze aanbesteding. In 2022 maakten in totaal 2318 inwoners gebruik van begeleiding en/of hulp bij het huishouden vanuit de Wmo. • In 2022 hebben we in vervolg op de woonzorgvisie samen met de maatschappelijke partners het Uitvoeringsprogramma Zorg en Wonen opgesteld. Hierin staan de huisvestingsopgaven en acties om de opgaven te realiseren voor kwetsbare doelgroepen centraal. Conform dit uitvoeringsprogramma is in 2022 het bureau Stijlvol Ouder gestart als kwartiermaker wonen met een plus voor de vrije sector.

Stijlvol Ouder onderzoekt onder ander door het spreken van projectontwikkelaars, de mogelijkheden voor realisatie van wonen met een plus voor (toekomstige) Rijswijkse senioren. Samen met de corporaties en de zorgaanbieders zijn er woonzorgtafels ingesteld. Hierin zijn multidisciplinaire werkgroepen geformeerd die samen werken aan het realiseren van de huisvestingsopgaven. • De regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2022-2025 is in 2022 vastgesteld. Intern is de verbinding gemaakt tussen de huisvestingsopgaven uit de woonzorgvisie en de regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang, zodat er een integrale aanpak ontstaat voor zorg en wonen voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. Armoede- en schuldenbeleid • Met de invoering van de participas hebben we een flexibel aanbod van de kindregelingen gerealiseerd. Zo kan er bijvoorbeeld gekozen worden voor een winterjas of sportkleding. Ook is de leeftijdgrens voor de computerregeling en de leeftijd uitgebreid van 10 tot 13 naar 8 tot 16 jaar. Kinderen met de basisschoolleeftijd ontvangen een leen-pc, op het voortgezet onderwijs wordt het een pc in eigendom. Op deze manier sluit de ondersteuning vanuit de kindregelingen beter aan bij de persoonlijke behoefte van de kinderen.

Sociaal Domein 59

• In het kader van preventie en jongeren te leren hoe om te gaan met geld zijn we in 2022 aangesloten bij de Nederlandse Schuldhulproute. Dat is een samenwerking tussen bedrijven en gemeenten om inwoners te helpen met informatie, ondersteuning of tools, zoals geldplannen. In samenwerking met de scholen is het project Speaking Minds ontwikkeld. We zijn met leerlingen van het 3e leerjaar van het voortgezet onderwijs in gesprek gegaan over jongeren en armoede. Daarnaast is in het voortgezet onderwijs gestart met een leskist over armoede. Deze kunnen scholen in bruikleen krijgen via de bibliotheek. Uit evaluatie blijken de lespakketten een goede aanvulling te zijn op het reguliere lesmateriaal. Vrijwel alle basisscholen in Rijswijk maken gebruik van de leskist. Ook in de brugklas van het voortgezet onderwijs wordt de leskist ingezet, zoals bij het Rijswijks Lyceum. Voor het praktijkonderwijs is de leskist aangepast met meer activiteiten om te doen in plaats van leeswerk • Voor inwoners met schulden betreffende de zorgverzekering is de Regeling Uitstroom Bijstandsgerechtigden (RUB) geïmplementeerd. Mensen in de bijstand, die een betalingsachterstand van meer dan zes maandpremies hebben en al verzekerd zijn bij Menzis en Zorg en Zekerheid, kunnen hun schuld boetevrij aflossen. Zij stromen dan in in de collectieve zorgverzekering van de gemeente.

Hierdoor houden zij hun aanvullend pakket en wordt voorkomen dat mensen onnodig zorg gaan mijden of de kosten van de zorg niet meer kunnen dragen. • We hebben in 2022 de brede schuldenaanpak geïmplementeerd door te starten met het Serviceteam van het FSP waarmee we laagdrempelige dienstverlening willen bieden. Er wordt gebruik gemaakt van het screeningsinstrument Mesis waarmee de benodigde dienstverlening in beeld wordt gebracht. • De dienstverlening aan ondernemers met schulden is opgezet in samenwerking met de gemeente Den Haag en het OKB (regionale ondernemersklankbordgroep). Enkele ondernemers wilden hulp bij hun financiën. Zij kwamen bij het FSP terecht. Het merendeel wilde hulp bij het goed opzetten van een bedrijf, een goedwerkend bedrijfsplan of bij omscholing (is via Economische Zaken opgepakt). • Er is in 2022 een start gemaakt met de samenwerking met ruim 25 bewindvoerders, om bewindvoering zo efficiënt mogelijk in te zetten in aansluiting op andere benodigde ondersteuning voor de inwoner. De samenwerking wordt in 2023 verder vormgegeven. • In 2022 konden inwoners met een laag inkomen (tot 130% van het minimuminkomen) energietoeslag aanvragen. In totaal zijn er over 2022 4137 aanvragen in behandeling genomen waarvan in totaal zo’n 3500 zal worden toegekend.

Opgroeien in een veilige omgeving Preventie • Ook in 2022 bood het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) in Rijswijk een laagdrempelige mogelijkheid aan opvoeders, jeugdigen en professionals, om vragen te stellen over opvoeden en opgroeien. De CJG- coördinator heeft netwerkbijeenkomsten georganiseerd voor partners die met jeugd werken, bijvoorbeeld twee bijeenkomsten voor de professionals betrokken bij zorg en basisonderwijs. Ook waren er diverse activiteiten om de zichtbaarheid van de dienstverlening van het CJG te vergroten onder de inwoners. Zo was het Centrum voor Jeugd en Gezin aanwezig tijdens de informatiemarkt van het Strandwalfestival en werden er Webinars tijdens de Week van de Opvoeding georganiseerd. • Normaliseren is onderwerp geweest van de voortgangsgesprekken met onze (subsidie)partners die ondersteuning bieden bij het opvoeden en opgroeien van jeugdigen. De website van het CJG is geactualiseerd en bevat naast informatie voor opvoeders ook actuele informatie voor professionals over samenwerkingsafspraken en de sociale kaart. De website ‘Jong In Rijswijk’ voor jongeren is uitgebreid met informatie over eenzaamheid en waar je daarvoor in Rijswijk terecht kunt als jongere. Ook is door jongeren een klein onderzoek uitgevoerd naar het gebruik van de website onder jongeren om ervaringen en verbetermogelijkheden op te halen. Uit het onderzoek is o.a.

naar voren gekomen dat er kansen liggen in verbetering van de vormgeving van de website, de aansluiting op social media om meer jongeren te bereiken en meer gebruik maken van filmpjes i.p.v. tekst. • De partners van het CJG boden hun preventieve ondersteuning zoveel mogelijk dicht bij de scholen en in de wijken aan. De CJG-coördinator verbond daarbij vraag met aanbod. Voor leerlingen van het primair onderwijs zijn in 2022 extra groepstrainingen over weerbaarheid ingepland op diverse locaties in Rijswijk.

Sociaal Domein 60

• Voor het voortgezet onderwijs is de werkwijze 'Regie op preventie' (RoP) in 2022 door de CJGcoördinator overgenomen van de Stichting Jeugdgezondheidszorg Zuid- Holland West. Samen met de scholen is gekeken welke onderwerpen en thema’s preventief aandacht behoeven. Afgelopen jaar was voornamelijk behoefte aan een aanbod rondom: omgang/ relaties & seksualiteit, omgangsvormen op social media en online criminaliteit. • Met behulp van diverse bijeenkomsten voor ouders en professionals hebben we extra aandacht besteed aan het vroegtijdig signaleren en voorkomen van problemen bij jeugdigen als gevolg van echtscheidingsproblematiek. Voorbeelden zijn Webinars, spreekuren voor ouders, trainingen voor kinderen en jongeren die een scheiding van hun ouders meemaken en informatiepakketten voor scholen. Het Kenniscentrum Kind en Scheiding zag een toename van het aantal consulten na deze bijeenkomsten. • Op basis van de aanbevelingen uit de evaluatie van het “Convenant JGZ - H8-gemeenten 2018-2021” is gewerkt aan een nieuw convenant tussen de Stichting Jeugdgezondheidszorg ZuidHolland West en de H8-gemeenten. Het nieuwe convenant geldt voor een periode van 6 jaar, te weten van 01-01-2022 tm 31-12-2027. In 2022 was het nieuwe convenant de basis voor de samenwerking en hebben we ingezet op het bevorderen en burgen van de gezonde en veilige ontwikkeling van jeugdigen.

Lokale ontwikkelingen jeugdhulp • De inzet van plaatselijke ervaringsdeskundigen uit de jeugdhulp, de ExpEx, is onderdeel gemaakt van structureel beleid en opgenomen in de subsidie aan Welzijn Rijswijk. • Het jeugdteam heeft zich verder ontwikkeld als belangrijk onderdeel van de toegang tot de jeugdhulp. Naast het zelf verlenen van preventieve hulp is het jeugdteam ook verantwoordelijk voor het bewaken van de toegang tot de jeugdhulp. In 2022 is weer aandacht geweest voor teamvorming op basis van het ontwikkelplan voor een stevig jeugdteam. • De inzet van de T-medewerker (toetsingsmedewerker) heeft bijgedragen aan de kwaliteitsverbetering en kostenbeheersing bij de toegang tot jeugdhulp. Daarnaast zijn de consulenten in gesprek met ouders en jeugdhulpaanbieders zijn scherp op de resultaten van de ingezette hulp. • De invoering van de Wet wijziging woonplaatsbeginsel (wwwpb) op 1 januari 2022 zorgde voor een administratieve verhuizing van jeugdigen met jeugdhulp uit en naar onze gemeente. De wetswijziging is doorgevoerd in het beleid en in de werkprocessen van het jeugdteam. • In 2022 is de verlengde pleegzorg en maatwerk verlengde jeugdzorg geïmplementeerd. • De uitvoering van de integrale visie op de dienstverlening aan Rijswijkse jongeren uitgaande van de Big Five (geformuleerd door Jong doet mee!) is uitgesteld naar 2023.

Deze dienstverlening betreft zowel de overgang van jeugdhulp naar maatschappelijke ondersteuning als de hulp aan jongeren bij wonen, inkomen, huisvesting, support, school & werk en welzijn. • De implementatie van de herziene samenwerkingsafspraken tussen de lokale partners in het primair onderwijs (scholen, schoolmaatschappelijk werk, SPPOH, leerplicht, jeugdteam, • Om de samenwerking tussen het jeugdteam en de huisartsen te versterken en grip te krijgen op de verwijzingen van de huisartsen naar jeugdhulp, is de praktijkondersteuner jeugd per april 2022 gestart. De eerste ervaringen van de huisartsen over de inzet van de praktijkondersteuner jeugd zijn positief. Ook zijn de samenwerkingsafspraken tussen het jeugdteam en de huisartsen geëvalueerd en aangescherpt. • In het kader van het versterken van de samenwerking tussen de gecertificeerde instellingen (GI's) (jeugdbescherming en jeugdreclassering), het jeugdteam en het sociaal wijkteam is een deel van de consulenten samen met jeugdbeschermers getraind in de methode Beter Samenspel. Dejeugdgezondheidszorg) is voltooid. Twee consulenten uit het jeugdteam hebben de specifieke rol van consulent zorg en onderwijs gekregen om zo sneller advies te kunnen geven over passende ondersteuning van leerling en gezin. We volgen de effecten van de nieuwe samenwerkingsafspraken.

training heeft al positieve resultaten opgeleverd, de samenwerking tussen de genoemde partijen is verbeterd en een medewerker van een GI werkt iedere 2 weken een dag vanuit het CJG. Ook is het implementatieplan Beter Samenspel opgesteld. Inkoop Specialistische Jeugdhulp 2020-2024 • Met de inkoop is regionaal gestuurd op doelen en resultaten die zijn vastgelegd in de regiovisie (zie ook hieronder bij Regionale samenwerking).

Sociaal Domein 61

• Er is toegewerkt naar meer resultaatsturing en het houden aan de afspraken door alle betrokkenen. Dit betekent onder andere verdere doorontwikkeling van de werkprocessen, documenten en training en oefening zoals opgenomen in het jaarplan van het servicebureau jeugdhulp haaglanden. Regionale samenwerking en andere transformatieopgaven • De afname van het aantal plaatsingen in Jeugdhulp Plus is sneller gegaan dan verwacht. Hierdoor is de afbouw van Jeugdhulp Plus en de opbouw van kleinschalige woonvormen versneld ingezet. De beweging is ingezet om de huidige voorzieningen en het leefklimaat binnen de Jeugdhulp Plus en de open residentiele jeugdhulp duurzaam te verbeteren. • In 2021 zijn de verbeteringen doorgevoerd uit het Verbeterplan Gecertificeerde Instellingen dat is opgesteld naar aanleiding van het Inspectierapport “Kwetsbare Kinderen onvoldoende beschermd”. Om terugval te voorkomen zijn deze verbeteracties ook in 2022 voortgezet. Hieronder vallen acties zoals het trainen van jeugdteamleden, het evalueren van de samenwerkingsafspraken met Veilig Thuis en het werken volgens de methode Beter Samenspel. • In 2021 is landelijk de aanzet gemaakt met het landelijk toekomstscenario kind- en gezinsbescherming om de jeugdbeschermingsketen te vereenvoudigen.

De redenen voor de ontwikkeling van het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming zijn de structurele knelpunten in de jeugdbeschermingsketen zoals de aanhoudende wachtlijsten, overlap in taken en verantwoordelijkheden, veel verschillende professionals die kind en gezin zien en te veel focus op het kind in plaats van de achterliggende problematiek. In 2022 zijn landelijk pilots gestart die dienen als ontwikkeling naar een vereenvoudigde jeugdbeschermingsketen, waarin aandacht is voor de knelpunten. De hierboven genoemde verbeteracties passen in de visie van het toekomstscenario. • Samen met de gemeente Den Haag en Leidschendam-Voorburg (H3) en de samenwerkingsverbanden uit deze subregio hebben we ingezet op het verbeteren van de aansluiting onderwijs en jeugdhulp en het voorkomen van thuiszitters. Er zijn in 2022 twee pilots gestart om te experimenteren met collectieve hulp in de scholen, namelijk de pilot OnderwijsJeugdhulp arrangementen (OJA’s) in het speciaal onderwijs (SO) en de pilot de Ontdekkers (met observatieplekken voor thuiszitters of dreigende thuiszitters). We sluiten aan op de Regiovisie Jeugdhulp Haaglanden. Regionale acties voeren we komende jaren (2022-2025) uit via de regionale jaarplannen.

De eerder opgestelde regionale maatregelen zoals kostenontwikkeling zijn verwerkt in de regiovisie (onder andere door transformatie, doorstroom en uitstroom, regionale instrumenten zoals de maximale bestedingsruimte en het richtinggevend kader) • De opgaven vanuit de actielijnen Vakmanschap professionals en Kinderen zo thuis mogelijk opgroeien vanuit het Transformatiefonds zijn geborgd. Dit betreft onder andere zorglogistiek, het in stand houden van de Kennisinfrastructuur en de verbinding met de volwassen GGZ. Aanpak Huiselijk geweld • In 2022 is de verlengde regiovisie huiselijk geweld vastgesteld in de centrumgemeenten Delft en Den Haag. We zetten in op een goede samenwerking in de keten, het herkennen, voorkomen en zo snel mogelijk duurzaam stoppen van huiselijk geweld. Met de netwerkpartners werken we volgens de visie van gefaseerd samen aan veiligheid: eerst werken aan directe veiligheid, dan het inzetten op risico gestuurde zorg om de kans op herhaling aan te pakken en vervolgens zorgen we voor ondersteuning bij het herstel. • In 2022 is een plan van aanpak “Versterken lokale teams” opgesteld. In dit plan is een aantal maatregelen benoemd met daaraan acties gekoppeld.

Een aantal acties is uitgevoerd zoals het opleiden van 4 aandachtsfunctionarissen huiselijk geweld, is de alliantie tegen financieel misbruik van ouderen opgericht, is de rol- en taakverdeling in trajecten rondom onveiligheid uitgewerkt en geborgd in het werkproces. Ook is het mogelijk om versneld over jeugdhulp te beschikken door het jeugdteam als bijvoorbeeld Veilig Thuis onderzoek heeft gedaan. Meedoen in een gezonde samenleving Meedoen aan de samenleving en je er veilig thuis voelen is van groot belang voor het welbevinden van inwoners. Daarom zetten we in op (betaald) werk. Werk is immers het beste medicijn om zelfredzaam te zijn. Voor inwoners voor wie de stap naar een betaalde baan in één keer te groot is, zoeken we op maat naar kansen en mogelijkheden om maatschappelijk te participeren. Ook zetten

Sociaal Domein 62

we in op een nauwe samenwerking tussen volksgezondheid, zorg, welzijn, onderwijs & cultuur en sport om het welzijn van inwoners te vergroten. In 2022 zijn we verder gegaan met de uitvoering van de Brede Welzijnsnota. Samen met maatschappelijke partners werken we aan het bestrijden van eenzaamheid, ondersteunen van vrijwilligers en mantelzorgers en het stimuleren van een inclusieve samenleving. We blijven ons welzijnsbeleid op deze vier thema’s door ontwikkelen met de coalities, Hierbij signaleren we wat er in de samenleving gebeurt en werken we samen om onze doelen te halen. Verder wordt er op het gebied van welzijn de komende jaren gewerkt aan een nieuwe vorm van opdrachtgeverschap ten opzichte van de uitvoeringsorganisaties binnen het Sociaal Domein in Rijswijk. Dit geldt voor Welzijn Rijswijk voor de opdrachtverstrekking 2021 en verder. Welzijn • In 2022 werkten we verder aan de uitvoering van de Brede Welzijnsnota. Samen met maatschappelijke partners werkten we aan het bestrijden van eenzaamheid, ondersteunen van vrijwilligers en mantelzorgers en het aanmoedigen van een inclusieve samenleving. • Een succesvol project van de Brede Welzijnsnota was het verspreiden van de huis-aan-huis tijdschrift (mantelzorgglossy), waardoor 75 extra mantelzorgers zich hebben ingeschreven. Ook startten we met het maken van ontmoetingsruimtes in de Planetenflats/Van Mooklaan en in Rijswijk Buiten.

• Samen met de coalitiepartners en overige maatschappelijke partners hebben we de uitvoeringsagenda welzijn 2021-2022 besproken. Hierbij bekeken we wat er in de samenleving gebeurde en werkten we samen om onze doelen te halen. De geleerde lessen zijn meegenomen in de nieuwe uitvoeringsagenda 2023-2025 die het College in het najaar van 2022 heeft vastgesteld. • We werkten aan een nieuwe vorm van opdrachtgeverschap ten opzichte van de uitvoeringsorganisaties binnen het Sociaal Domein in Rijswijk, om beter te kunnen sturen op het behalen van de gestelde doelen. Vrijwilligers en mantelzorgers • De gemeente organiseert jaarlijks een vrijwilligersverkiezing en een feest om vrijwilligers in het zonnetje te zetten. Door de coronamaatregelen moest de prijsuitreiking van 2021 uitgesteld worden naar maart 2022. Met ruim 50 genomineerden werd het een feestelijke uitreiking. In het najaar startte de verkiezing voor de vrijwilligersprijzen 2022, die werd afgesloten met een mooie feestelijke avond in de Rijswijkse Schouwburg op 30 januari 2023. • In 2022 bood de gemeente de vrijwilligers als dankjewel ook de mogelijkheid om naar een voorstelling van het Rijswijks Jeugdtheater te gaan. Hiervan hebben 192 mensen gebruik gemaakt. • Via Rijswijk Doet zet de gemeente zich in om meer mensen van alle leeftijden voor vrijwilligerswerk te interesseren.

Via vrijwillige coaches en de vacaturebank ontstaan matches tussen vrijwilligers en passende, leuke klussen en/of vrijwilligersorganisaties. • De gemeente had ook in 2022 voor alle vrijwilligers een vrijwilligersverzekering. Vrijwilligers die verbonden waren aan een organisatie (zoals een sportvereniging of Welzijn Rijswijk) en/of project waren automatisch verzekerd. • In oktober lanceerden we samen met Welzijn Rijswijk podcastinterviews met Rijswijkse jonge mantelzorgers. Dit is onderdeel van het project Jonge Mantelzorgers, waarmee we jonge mantelzorgers beter in beeld krijgen om ze beter te kunnen ondersteunen. • Via de jaarlijkse mantelzorgwaardering ontvingen 1.450 mantelzorgers die zich hiervoor hadden opgegeven rond de jaarlijkse landelijke Dag van de Mantelzorg op 10 november een bijdrage van € 75 en een vrijkaart van Museum Rijswijk. Uit de reacties werd opnieuw duidelijk dat de mantelzorgwaardering zeer op prijs werd gesteld. Daarnaast konden de mantelzorgers op zaterdag 12 november 2022 deelnemen aan de Dag van de Mantelzorg: een dankjeweldag die door de 90 aanwezige mantelzorgers zeer gewaardeerd werd. • De gemeente bood de mantelzorgers ook in 2022 een parkeervergunning.

Sociaal Domein 63

Inclusie • We zetten ons in voor een samenleving waarin iedereen mee kan doen. Dit deden we onder andere door gastlessen op en rond scholen te faciliteren en trainingen te faciliteren voor het Herkennen, Signaleren en Verder helpen bij discriminatie. De trainingsserie in 2022 werd positief beoordeeld, maar had vanwege late planning en ziekte uiteindelijk slechts 3 deelnemers, tegenover 12 in 2021. • We werkten aan bewustwording over de thema’s inclusie, toegankelijkheid en discriminatie. Onder andere door op belangrijke momenten in het jaar (17 mei IDAHOT en 11 oktober Coming Out dag) de inclusieve regenboogvlag te hijsen en de Pride Photo Exhibition te organiseren in november. • Begin 2022 hebben we onze Lokale inclusie agenda opgeleverd. Dit hebben we expliciet samen met onze inwoners met een beperking gedaan. Zij weten immers als geen ander wat er goed gaat en wat verbeterd dient te worden. Als onderdeel van de Lokale inclusie agenda hebben we eind van het jaar de Klankbordgroep Toegankelijk Rijswijk opgezet. Volksgezondheid • Voldoende beweging, gezond eten, niet roken en een matig gebruik van alcohol zijn zoveel mogelijk gestimuleerd. Het gaat hierbij vooral om preventieve activiteiten. Daarnaast is er ingezet op een nauwe samenwerking tussen volksgezondheid, zorg, welzijn, onderwijs & cultuur en sport & bewegen om mensen naar gezonder gedrag te begeleiden.

• In 2022 hebben we uitvoering gegeven aan de uitvoeringsagenda Gezondheid, Sport en Preventie. Hiermee dragen we bij aan de doelstellingen en uitgangspunten van de Nota Volksgezondheid en Sport. Zo hebben we in 2022 de professionele beweegmakelaar gecontinueerd om ouderen en kwetsbare groepen te begeleiden naar een passend sport- en beweegaanbod. Verder hebben we het programma Happy Fit 0-100 doorgezet waarmee we impuls hebben gegeven aan de lokale volksgezondheid. De integrale aanpak vanuit de uitvoeringsagenda is uitgebreid met het Lokaal Preventieakkoord. We hebben ingezet op bijvoorbeeld valpreventielessen van Rijswijk Blijft Staan, aansluiting Nationale Diabetes Challenge met Rijswijk loopt mee! en Stoptober. Met de betrokken partners zijn we aan de slag gegaan om een vervolg te geven aan de doelstellingen, ideeën en gemaakte afspraken.

Wat heeft het gekost? Exploitatie (bedragen x € 1.000) Realisatie 2021

Sociaal Domein 1400 Dierenwelzijn Saldo 6100 Inkomen Saldo 6110 Arbeidsmarkt overig Saldo 6140 Gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid Saldo 6204 Inburgering 6204 Inburgering Saldo 6230 Re-integratie- en participatievoorzieningen Participatiewet Saldo 6610 Maatwerkvoorzieningen materieel Wmo Saldo 6620 Maatwerkvoorzieningen immaterieel Wmo

Lasten Baten

137

Gewijzigde Afwijking Realisatie raming (+ = 2022 2022 voordeel) 138 138 136 2

Primitief 2022

-137 27.527 25.615 -1.912 2.286

-138 24.320 23.003 -1.317 2.268

-138 23.154 21.837 -1.317 2.268

-136 24.380 21.431 -2.949 2.574

2 -1.226 -406 -1.632 -307

-2.286 4.857 113 -4.743 181 -181

-2.268 5.132 221 -4.911 889 475 -414

-2.268 7.783 221 -7.562 955 485 -470

-2.574 9.719 108 -9.612 494 104 -390

-307 -1.937 -113 -2.050 461 -381 80

Lasten

2.166

3.498

3.429

2.716

713

Baten

134 -2.032 2.544 9 -2.535 12.059 490

-3.498 2.907

70 -3.359 2.969

921 -1.795 3.201

851 1.564 -232

-2.907 12.279 398

-2.969 12.983 398

-3.200 12.709 557

-232 274 160

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Lasten Baten Lasten Baten

Sociaal Domein 64

Exploitatie (bedragen x € 1.000) Sociaal Domein Saldo 6700 Algemene voorzieningen Wmo en Jeugd Saldo 6710 Eerstelijnsloket Wmo en Jeugd Saldo 6820 Individuele voorzieningen natura Jeugd Saldo 6830 Veiligheid, jeugdreclassering en opvang Jeugd

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten

Gewijzigde Afwijking Realisatie raming (+ = 2022 2022 voordeel) -12.586 -12.152 434 8.907 8.908 -1 1.716 1.900 184 -7.191 -7.007 184 1.433 1.224 209 2 2 -1.433 -1.222 211 17.669 16.507 1.162 97 339 242 -17.572 -16.168 1.404

Realisatie 2021

Primitief 2022

-11.569 8.610 1.589 -7.021 857 1 -856 18.765 78 -18.687

-11.881 8.782 1.716 -7.066 1.049

-18.507

1.150

1.190

2.275

-1.150 917 31 -886 15 168 153

-1.190 994 31 -963 17 134 117

-2.275 1.086 99 -987 17 134 117 7.345 7.345

82.071 28.228 -53.843

81.968 25.978 -55.990

92.409 32.402 -60.007

-1.049 18.507

Baten Saldo 7100 Volksgezondheid Saldo 7240 Lijkbezorging Saldo 9650 Oekraine 69650Oekraine Programmatotalen

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Saldo

2.048

227

12 -2.036 1.004 71 -933 14 143 128 8.392 9.295 903 94.026 34.884 -59.142

12 239 81 -28 54 3 8 12 -1.047 1.950 903 -1.616 2.481 865

Het verschil tussen de begroting (na wijziging) en het werkelijke saldo van baten en lasten is € 865.000. De belangrijkste afwijkingen zijn de volgende: 6100 Inkomen Lasten nadeel € 1.226.000 Baten nadeel € 406.000 Via een Raadsinformatiebrief (RIB 22 092 Prognose BUIG resultaat 2022) is de Raad op 7 december 2022 hierover geïnformeerd en is tijdens het Forum Samenleving van 7 februari 2023 nader besproken. Het uiteindelijk tekort op dit product is ongeveer € 1,3 miljoen (saldo van hogere uitkeringslasten, een negatiever resultaat op de voorziening dubieuze debiteuren en een lagere ontvangen rijksbijdrage dan begroot). Het grootste deel van dit tekort is omdat de gemeente Rijswijk per saldo minder uitstroom heeft dan waar het rijk vanuit gaat. Verder is het saldo van de dubieuze debiteuren niet conform de begroting gedaald doordat de gemeente minder heeft kunnen terugvorderen. Dit komt doordat de kosten voor levensonderhoud fors zijn gestegen, waardoor de betaalcapaciteit van de inwoners met een lage en midden inkomen erg beperkt is. Het tekort op dit beleidsproduct is gecompenseerd door het beperken van de uitgaven binnen het product Re-integratie en participatievoorzieningen Participatiewet en het voordeel op de Jeugdhulp en de Wmo.

6110 Arbeidsmarkt overig Lasten nadeel € 307.000 Op dit beleidsproduct worden (via de Binnenbaan) de kosten van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) verantwoord. De begroting is gebaseerd op het landelijk budget van de Wsw, waarin rekening is gehouden met een bepaalde jaarlijkse afbouw. De werkelijk afbouw verloopt echter

Sociaal Domein 65

minder snel, onder andere omdat de gemiddelde leeftijd van de groep jonger is dan waar het rijk vanuit gaat. Hierdoor zijn de kosten voor de Wsw hoger dan de begroting. Dit was voorzien voor 2022 en daarom is de besteding in beleidsproduct 6230 Re-integratie- en participatievoorzieningen Participatiewet lager om dit nadeel te dekken. Immers worden op beide beleidsproducten reintegratieactiviteiten verantwoord. 6140 Gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid Lasten nadeel € 1.937.000 Baten nadeel € 113.000 In 2022 zijn er door het Rijk middelen beschikbaar gesteld voor een eenmalige tegemoetkoming voor de gestegen energieprijzen aan huishoudens met een laag inkomen, de zgn. Energietoeslag. De middelen zijn in twee tranches beschikbaar gesteld, bij de meicirculaire en de septembercirculaire. Het bedrag van de septembercirculaire van. € 1.863.000 (tweede tranche inclusief de correctie op de meicirculaire) is echter niet in de begroting van het programma Sociaal domein verwerkt. Hierdoor wordt dit grootste deel van het nadeel verklaart op dit beleidsproduct. Deze dekking is wel in het programma Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien begroot. Daarnaast zijn de werkelijke kosten van de Energietoeslag € 100.000 hoger dan de bijdrage van het Rijk.

Het resterende tekort heeft betrekking op overige kleine verschillende armoedevoorzieningen, waaronder de individuele inkomenstoeslag en de uitgaven op de individuele bijzondere bijstand. Het nadeel bij de baten wordt veroorzaakt door een lager bedrag aan ontvangsten dan was voorzien. De ontvangsten hebben voornamelijk betrekking op vorderingen m.b.t. bijzondere bijstand. Door de fors gestegen kosten voor levensonderhoud, is de betaalcapaciteit van de inwoners met een lage en midden inkomen erg beperkt en heeft de gemeente minder kunnen terugvorderen. 6204 Inburgering Lasten voordeel € 461.000 Baten nadeel € 381.000 Per 2021 is de nieuwe wet Inburgering van kracht. In 2022 zijn de eerste inburgeraars gehuisvest in Rijswijk. Het Rijk financiert de directe kosten voor deze inburgeraars via Specifieke Uitkeringen (SPUK). Het budget krijgen we zodra een inburgeraar wordt gehuisvest, echter volgen de kosten voor inburgeringstrajecten e.d. pas later. De omvang van de SPUK is gebaseerd op het verwacht aantal inburgeraars dat in een jaar wordt gehuisvest. We mogen de Rijksbijdragen doorschuiven naar volgende jaren wanneer de kosten daadwerkelijk worden gemaakt. Vanuit de septembercirculaire is € 146.000 ter beschikking gesteld voor Asiel (inburgering) en Maatschappelijke begeleiding statushouders. Van dit budget is bijna niets uitgegeven, hierdoor is er in 2022 een lastenvoordeel.