22-011a Jaarstukken 2021

Doelstellingen Cultuur De Cultuurvisie gaat uit van de volgende zes beleidspijlers, die samen met onze partners verder worden ingevuld met acties: • Clustering en samenhang: Door het stimuleren van afstemming en samenwerking worden krachten meer gebundeld en samenhang gecreëerd. Ook het clusteren van activiteiten en voorzieningen draagt naast een betere benutting bij aan zichtbaarheid. • Creatieve vrijheid in de openbare ruimte en ruimte voor cultuurbeoefening: Het bieden van ruimte aan nieuwe en tijdelijke initiatieven.

Sport, Cultuur en Recreatie 44

• Aanbod voor jeugd en jongeren: Het aansluiten van het aanbod op de behoeften van jeugd en jongeren. • Cultuureducatie: Het stimuleren van kunst- en cultuureducatie, met name voor jeugd en jongeren, om bij te dragen aan hun brede vorming en de creativiteit van de samenleving. Het gaat zowel om binnenschools cultuuronderwijs als een toegankelijk aanbod in de vrije tijd. • Ouderen en cultuur: Het benutten van het potentieel van vitale ouderen en het bereiken van kwetsbare ouderen om bij te dragen aan hun betrokkenheid bij en in de samenleving. • Cultureel en historisch erfgoed en architectuur: Het bekend en meer zichtbaar maken van het lokale erfgoed bij de inwoners van de gemeente en de regio. Sport Het stimuleren van deelname van de Rijswijkse bevolking aan sport, door het in standhouden van een breed aanbod. Hierdoor willen we een brede ontwikkeling bevorderen, sociale cohesie versterken, onderling respect vergroten en een gezonde leefstijl stimuleren. Er wordt met name ingezet op de breedtesport. De Nota Volksgezondheid is geactualiseerd waarbij meer dan voorheen de verbinding met sport wordt gemaakt. Samen met de, door de sportraad opgestelde, Nota Sport en Bewegen en het lokaal sportakkoord vormt dit het kader voor het sport- en volksgezondheidsbeleid.

Deze uitgangspunten zijn, in samenwerking met partners uit Rijswijk op het terrein van sport en gezondheid, vertaald in een gezamenlijke uitvoeringsagenda Gezondheid en Sport (2020-2022). De belangrijkste thema’s hierbij zijn: 1. Iedereen mag meedoen - inclusief sporten en bewegen 2. Bewegen in de buitenruimte 3. Vitale aanbieders - maatschappelijke verenigingen toekomstbestendig 4. Positieve sportcultuur - leuk, veilig, eerlijk en zorgeloos sporten en bewegen 5. Van jongs af aan vaardig in bewegen – jeugd meer laten bewegen en sporten 6. Rookvrije generatie 7. Gezond gedrag Beleidsindicatoren Indicator Percentage niet-sportende Rijswijers1

Begroting 2021 36,1%

Realisatie 2021 53%

1 Percentage begroting 2021 gebaseerd op de beweegnorm NNGB gezondheidsmonitor 2016. Deze waarden komen uit de gezondheidsmonitor. Percentage realisatie 2021 komt uit de gezondheidsmonitor 2020. De metingen in de gezondheidsmeter zijn veranderd (andere sporten en andere doelgroep) waardoor de percentages niet te vergelijken en te monitoren zijn.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Cultuur Door het ondersteunen van culturele voorzieningen via subsidiëring was het de bedoeling de inwoners jaarrond een veelzijdig aanbod van kunst en cultuur te bieden en samen met onze partners uitvoering te geven aan de gemeentelijke cultuurvisie. Op grond van de Algemene subsidieverordening Rijswijk 2020 (Asv) ontvingen hiervoor in totaal 20 culturele instellingen, zowel professionele als amateurkunstorganisaties, structurele subsidiëring en werden er 18 incidentele subsidies verleend. Van de laatste waren er 10 aan beeldende kunstenaars voor het houden van exposities. Ondanks dat we rekening hielden met een doorwerking van de coronacrisis in 2021, was deze groter dan verwacht. Het jaar 2021 begon in lockdown en die werd pas begin juni beëindigd. In die periode waren deuren weer gesloten voor het publiek, konden culturele activiteiten niet doorgaan en amateurgezelschappen niet fysiek samen komen. Waar dat kon vonden activiteiten online plaats en soms ook buiten, zoals lessen dans, musical en theater voor de jeugd door Trias en het RJT of de tentoonstelling over Teddy Scholten op het voorplein van Museum Rijswijk. We stonden in contact met organisaties over de maatregelen, ook na de opening van de samenleving waarbij er sprake was van, steeds wijzigende, beperkingen. Eind 2021 ging ons land opnieuw in lockdown.

Sport, Cultuur en Recreatie 45

Om de lokale culturele infrastructuur te ondersteunen bij de gevolgen van de coronacrisis ontvingen wij extra middelen van het rijk. Om uitgangspunten te stellen aan de besteding hiervan en aan de steun voor cultuur zijn de “Tijdelijke nadere regels Covid-19 steun lokale culturele voorzieningen gemeente Rijswijk” in juli vastgesteld, aanvullend bij de Asv. Op grond hiervan verleenden wij aan zes verschillende Rijswijkse stichtingen en verenigingen, voor negen aanvragen, incidentele subsidies voor noodsteun, overbruggingssteun en/of transformatiesteun. Hiermee droegen we bij aan de instandhouding en continuïteit van deze organisaties, om zo een breed cultuuraanbod toegankelijk te maken en houden voor onze inwoners. Het restant binnen het subsidieplafond van deze nadere regels werd, net als later in het jaar ontvangen rijksmiddelen, respectievelijk behouden in of toegevoegd aan de bestemmingsreserve cultuur voor nadere ondersteuning in 2022. Ondanks de weerslag van corona op de ambities en doelen van de cultuurvisie, waren er in 2021 mooie verbindingen door cultuur die wij stimuleerden en/of ondersteunden.

Voorbeelden zijn: het lokale project ‘Rijswijk in verbinding’ ter afsluiting van een regionale proeftuin in Haaglanden, de theatervoorstellingen met voorlichting over het belang van bomen in relatie tot klimaatverandering aan leerlingen van groepen 7 en 8 door Toneelgroep Vest en de eindmusicals van basisscholen bij de Rijswijkse Schouwburg. Op het vernieuwde Bogaardplein, waar inwoners elkaar treffen, werd het nieuwe kunstwerk onthuld met beelden die een ontmoeting tussen stad en dorp verbeelden. In De Bogaard kreeg ook het beeld met de pinguïns een nieuwe plaats op het Bomenplein. De landelijke regeling Cultuureducatie met Kwaliteit, in Rijswijk uitgevoerd door Trias en de bibliotheek om de kwaliteit van cultuureducatie in het onderwijs verder te versterken, ging een derde periode in. Het aantal deelnemende basisscholen in de gemeente groeide van 13 naar 15. Trias en de bibliotheek bereidden zich ook verder voor op de verhuizing naar het Huis van de Stad en de samenwerking daar met Welzijn Rijswijk. In 2021 is nadere ondersteuning geboden bij de (door)ontwikkeling van het bunkercomplex Overvoorde. Er is gezamenlijk besloten een plan uit te werken voor de versteviging van de huidige positie. De uitwerking van dit scenario loopt door in 2022. Sport In 2021 is het lokale preventieakkoord toegevoegd aan het lokale sportakkoord.

Gezamenlijk zijn wij tot één uitvoeringsagenda gezondheid-sport-preventie gekomen. Hierdoor is de verbinding tussen gezondheid en sport nog inniger geworden. In deze agenda zijn de ambities uit de nota sport en bewegen, de nota volksgezondheid en het lokale sport- en preventieakkoord op een zevental thema’s geïntegreerd. Deze thema’s zijn: 1. Iedereen kan meedoen 2. Bewegen in de buitenruimte 3. Vitale aanbieders 4. Positieve sportcultuur 5. Van jongs af aan vaardig in bewegen 6. Rookvrije generatie 7. Gezond gedrag. Voor het tweede jaar heeft het Corona virus een grote impact gehad op de Rijswijkse sport. Bijna de gehele eerste helft van 2021 waren de sportaccommodaties grotendeels gesloten en lagen de competities stil. Na de zomerperiode kon er tot eind november weer volop gesport worden. Helaas eindigden we het jaar in mineur, want vanaf december gingen we weer in lockdown. Wat hebben wij toch nog voor de Rijswijkse sport kunnen uitvoeren? Iedereen kan meedoen Inclusie is binnen Rijswijk een belangrijk thema. Nadat in 2020 de vraag en het aanbod van kwetsbare groepen en ouderen in beeld is gebracht, is in 2021 de beweegmakelaar van start gegaan. In 2021 heeft deze beweegmakelaar het netwerk in kaart gebracht en zich waar nodig en zinvol bij de verschillende netwerken aangesloten.

Daarnaast zijn er ruim 55 inwoners uit de doelgroep bemiddeld naar een passend sport- en beweegaanbod; is de vitaliteitsdag voor senioren georganiseerd en heeft de beweegmakelaar een belangrijke impuls gegeven aan het project autivoetbal bij RVC

Sport, Cultuur en Recreatie 46

Celeritas. Helaas kon de regionale G-sportdag wederom niet doorgaan en is deze uitgesteld naar september 2022. Bewegen in de buitenruimte De wandel- en hardlooproutes zijn in 2021 verder gepromoot en maken nu integraal onderdeel uit van het Happy Fit programma. De 2 en 10 km hebben wij in 2021 aangevuld met een twaalftal paaltjes van QR-fit. Door het scannen van een QR code ontvang je dagelijks nieuwe oefeningen. Deze oefeningen worden aangeboden op drie niveaus: beginner, gemiddeld, gevorderd. Herstructurering Sportpark Elsenburg Op het sportpark aan de Lange Kleiweg hebben wij in 2021 vier nieuwe watervelden voor de hockey gerealiseerd. Tegelijkertijd hebben wij het wielerparcours deels verlegd en een mountainbike parcours en een veldrijroute laten aanleggen. Naar verwachting is het wielerparcours in het eerste kwartaal van 2022 gereed en zal eind 2022 ook de BMX op het sportpark gehuisvest zijn. Uiteindelijk zal een drietal verenigingen (RHC, RWV De Spartaan en FCC Rijswijk) onder optimale omstandigheden, duurzaam en toekomstbestendig hun verschillende sporten kunnen beoefenen. Het haalbaarheidsonderzoek voor de realisatie van een Multifunctionele Accommodatie is ook in 2021 van start gegaan en is in volle gang. Vitale aanbieders Vanaf het begin van de Corona crisis hebben wij – samen met de Rijswijkse Sportraad – direct het contact verstevigd met de Rijswijkse sportaanbieders.

Middels digitale sessies hebben wij de sportaanbieders geïnformeerd, ondersteund en zodra dat weer toegestaan was geholpen bij de herstart van de sport. Daarnaast zijn de sportverenigingen actief geholpen met en bij de inzet van de diverse Corona compensatie regelingen. In de tweede helft van 2021 hebben wij een extern onderzoek laten plaatsvinden naar de vitaliteit en behoeftes van alle sportverenigingen. De uitkomsten daarvan worden gebruikt voor de inzet van extra verenigingsondersteuning. Van jongs af aan vaardig in bewegen Door het actief aanbieden van sportactiviteiten in de Sportmix (3x per week in BS Muziekbuurt en De Altis), op het Cruijff Court (2 middagen per week) en Sport in de Wijk (2 avonden per week in gymzaal ’t Kristal) bevordert de gemeente door sport mede een gezondere leefstijl van de jeugd. Doordat er weer meer activiteiten georganiseerd konden worden, zit het aantal deelnemers weer op een vrijwel maximale capaciteit. Cruyff Court: 101 activiteiten en 1804 deelnemende kinderen Sportmix: 116 activiteiten en 1934 deelnemende kinderen Sport in de Wijk: 82 activiteiten en 1480 deelnemende jongeren 18+ Gezond gedrag Met Happy Fit willen wij de Rijswijkse inwoners van 0 tot 100 jaar motiveren, inspireren en activeren naar een gezonde(re) leefstijl in een zo optimaal sociale prettige en veilige omgeving.

Het programma is het afgelopen jaar doorontwikkeld waarbij de twee programma’s (4-12 en 18+) zijn samengevoegd tot één programma. Vele activiteiten hebben gelukkig in 2021 wel doorgang kunnen vinden. Samen met de verschillende partners zijn er activiteiten ontwikkeld als: Bootcamp, Aqua Vitaal, Wandelen, Hardlopen, Happy Dance, Freerunnen, Valpreventie voor senioren, Padel, Jumping Fitness, Voetjebal, QR-Fit. Zo kunnen alle Rijswijkers deelnemen aan een gevarieerd aanbod en zo er een gezondere leefstijl op nahouden.

Sport, Cultuur en Recreatie 47

Sportcomplex De Altis In april 2021 is het sportcomplex De Altis gereed gekomen en overgedragen aan de gemeente. Hiermee hebben wij een sportcomplex gerealiseerd dat voldoet aan de eisen van deze tijd en aansluit bij de duurzaamheidsambitie van de gemeente. Het sportcomplex speelt een verbindende functie in de wijk.Naast de sporthallen beschikt het sportcomplex ook over een budo- en krachttrainingsruimte en twee horecavoorzieningen. Volleybalvereniging Inter Rijswijk, Basketbalvereniging Lokomotief Rijswijk en Badmintonvereniging BC Randstad zijn de grootste huurders van De Altis. Daarnaast wordt de sporthal overdag zeer actief gebruikt voor het bewegingsonderwijs Sportpark Hoekpolder Op het sportpark Hoekpolder heeft RHSV Red Lions in 2021 haar hoofdveld vervangen gekregen, waarbij de drainage opnieuw is aangelegd. Op verzoek van Red Lions is het hoofdveld nu tevens voorzien van veldverlichting (LED).Tegelijkertijd hebben wij op hetzelfde sportpark de veldverlichting van Semper Altius ook vervangen door duurzame LED.

Wat heeft het gekost? Exploitatie (bedragen x € 1.000) Sport, Cultuur en Recreatie 5100 Openbaar bibliotheekwerk Saldo 5300 Sport Saldo 5400 Kunst en cultuur Saldo 5410 Cultureel erfgoed Saldo 5800 Speeltuinwerk Saldo Programmatotalen

Primitief 2021 Lasten Baten

1.488 -1.488 3.139 1.419 -1.720 2.291 7 -2.284 863

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Saldo

Gewijzigde raming 2021 1.488

Realisatie Afwijking 2021 (+ = voordeel) 1.488 -1 -1.488 2.805 1.554 -1.251 2.782

-863 632

-1.488 3.075 1.461 -1.614 2.879 7 -2.872 972 18 -954 632

-2.782 943 42 -902 565

-1 270 93 363 97 -7 90 29 24 52 66

-632 8.413 1.426 -6.986

-632 9.045 1.486 -7.559

-565 8.584 1.596 -6.989

66 461 110 571

Toelichting op de afwijkingen: 5300 Sport Lasten voordeel € 270.000 Baten voordeel € 93.000 Het lastenvoordeel bij sport is grotendeels te verklaren door substantieel lagere lasten voor zwembad De Schilp. Daarnaast zijn er door de overgang naar De Altis, lagere energiekosten voor Marimbahal en Van Zweedenzaal geweest en een deels niet begrote SPUK uitkering. Het baten voordeel is volledig toe te schrijven aan de extra verhuur van de Marimbahal aan de GGD als Corona testlocatie.

Sport, Cultuur en Recreatie 48

5400 Kunst en cultuur Laten voordeel € 97.000 Het voordeel bij kunst en cultuur is grotendeels te verklaren door de terugbetaling door de Rijswijkse Schouwburg van het overschot op hun exploitatierekening 2019-2020. Op grond van de vorige Algemene subsidieverordening Rijswijk is dit besluit in 2021 genomen bij het vaststellen van de subsidie 2019-2020. 5800 Speeltuinwerk Lasten voordeel € 66.000 De lagere lasten op dit beleidsproduct worden veroorzaakt doordat er minder kosten zijn gemaakt voor speeltuinen en speelplaatsen. Dit kan worden verklaard doordat Welizijn Rijswijk de kosten voor het beheer van de Rozenstraat heeft opgenomen in hun begroting en daarom is meegenomen in de vaststelling van de subsidie 2021. De subsidie wordt verstrekt vanuit het programma Sociaal Domein. Investeringen Investeringen (bedragen x € 1.000) Aanleg duurz.ledveldverlichting 305 Hoekpolder Aanleg skatebaan Treubstraat Div. investeringen voortvl.

MJOP sportparken 2021 Gebouw speeltuinvereniging Rozenstraat Herstructurering sportpark Elsenburg Lichte toplaagrenovatie veld 110 Multifunctionele accommodatie Sportpark Elsenburg Ren./ verv.terreinafrastering sportpark Hoekpolder Renovatie beachveld Hoekpolder Renovatie beachveld Vredenburch Renovatie softbalveld 305 Hoekpolder Renovatie terrein en beachveld 405 Sp.Vredenburch Renovatie toplaag veld 111 Sp.Irene+ballenvangers Sportcomplex Burgemeester Elsenlaan Toplaagrenocatie veld 106 Prinses Irene Toplaagrenovatie veld 107 Prinses Irene

Begr. Lasten

Werk. Lasten

Saldo lasten

82

52

30

175 58

47

34

-34

35 2.511

2.197

37

12

25

100

74

26

25

25

15

15

39

39 102

54

54

54

19

19 2.615

2.809

101 101

Saldo baten

11

4.708

5.424

Werk. Baten

175

35

156

Begr. Baten

101 22

79

Sport, Cultuur en Recreatie 49

Investeringen (bedragen x € 1.000) Toplaagrenovatie veld 114 sportpark Prinses Irene Toplaagrenovatie veld 302 Hoekpolder Toplaagrenovatie veld 302 sportpark Hoekpolder Toplaagrenovatie veld 303 Hoekpolder Toplaagrenovatie veld 306 Hoekpolder Toplaagrenovatie veld 401 Vredenburch Toplaagrenovatie veld 403 Vredenburch Toplaagrenovatie veld 404 Vredenburch Verv. en herstr.elementenverhard. sportp.Elsenb. Verv.en renov.asfalt Sportpark Hoekpolder Verv.en renov.asfalt Sportpark Prinses Irene Verv.en renov.asfalt Sportpark Vredenburch Vervanging hekwerken 2021 Vervanging kunstgrasveld sportpark Pr. Irene Vervanging toplaag bij vier speelplekken Vervanging toplaag veld 306 Sportpark Hoekpolder Vervanging verharding wielerbaan de Spartaan Toplaagrenovaties sportvelden sportpark Pr.Irene Overlagen asfaltverharding Sportpark Irene Toplaagrenovatie veld 303 Sportpark Hoekpolder Toplaagrenovatie veld 401 Sportpark Vredenburch Herinrichten speelplekken in de wijk 2020 Herinrichten speelplekken in de wijk 2021 Eindtotaal

Begr. Lasten

Werk. Lasten

Saldo lasten

41

41

17

17

72

20

15

36

36

140

22

118

96

8

88

123

23

100

46

46

195

195

197

197

111

111

160

40

40

423

369

54

51

44

6

97

34

-34

97 20

58

330

329 13.754

Saldo baten

32

160

78

Werk. Baten

52

15

32

Begr. Baten

330

177 6.150

152 7.603

Sport, Cultuur en Recreatie 50

Sociaal Domein Wat wilden we bereiken? Visie op het programma en opgave In Rijswijk moet iedereen mee kunnen doen in de samenleving. Vitale, zelfredzame inwoners die meedoen in een sociaal veilig en vitale samenleving. Dat is ons ideaal. Uitgangspunt is dat inwoners hierin hun eigen verantwoordelijkheid hebben en ook moeten nemen. Tegelijkertijd kunnen zij, als dat even niet gaat, hiervoor een beroep doen op hun sociale netwerk of rekenen op ondersteuning van de gemeente en haar netwerkpartners. We zetten dan ook in op de verdere ontwikkeling van een toegankelijk zorg- en welzijn landschap. Zo maken we mogelijk dat inwoners een netwerk kunnen opbouwen, dan wel uitbreiden, zetten we in op preventie en welzijn om kleine problemen en ongemakken te voorkomen of klein te houden en bieden we zorg en ondersteuning als inwoners daar een beroep op moeten doen. Centraal staat hierbij dat we steeds meer inzetten op preventie en vroeg signalering, zodat we problemen zo vroeg mogelijk ontdekken. Dit doen we het liefst zo dicht mogelijk bij de inwoners, dus vanuit de wijken en buurten. Toegang Sociaal Domein Binnen het Sociaal Domein werkt de gemeente Rijswijk aan passende ondersteuning voor de inwoners die dat nodig hebben. De toegang tot deze zorg en informatie moet helder en dichtbij zijn.

We gaan door met de eind vorig jaar ingezette lijn ten aanzien van het meer integraal organiseren van de toegang en daarvoor zijn passende afspraken gemaakt voor de invulling van de teams. De toegang tot ondersteuning is vormgegeven met behulp van verschillende toegangspoorten, waaronder het Werkgever Servicepunt (WSP), het Financieel Servicepunt (FSP), het Sociaal Wijkteam (SWT) en het Jeugdteam (JT). Binnen het Jeugdteam en het Sociaal Wijkteam zijn een aantal functies integraal ingezet van 0 tot 100 jaar. Bij een aantal functies (onafhankelijke cliëntondersteuner, gedragswetenschapper en kwaliteitscoach) is er geen sprake meer van differentiaties op Jeugd of Sociaal Wijkteam. Op deze manier bevorderen we integraal werken en beogen we met deze vorm van samenwerking vooral dat maatschappelijke partners en medewerkers komen tot creatieve oplossingen. In het organiseren van de brede toegang streven we ook naar contact en dienstverlening die zich kenmerken als laagdrempelig, eenduidig en maatwerk biedend voor inwoners. Laagdrempelig wordt primair opgevat als ‘eenvoudig toegankelijk’ en vanuit klantperspectief ingericht. Eenduidig heeft betrekking op uniformiteit bij het afhandelen van ondersteuningsvragen als er meerdere toegangspoorten zijn waar inwoners terecht kunnen.

Om te waarborgen dat het vraagverhelderingsgesprek tot de best passende oplossing voor de cliënt komt en dat iedere Rijswijker kan rekenen op dezelfde kwalitatief hoogwaardige toegang, is het belangrijk dat professionals een vergelijkbare werkwijze hanteren. De gemeente Rijswijk reikt hiervoor de Zelfredzaamheid-Matrix (ZRM) en de Gezamenlijk Inschatten van Zorgbehoeften (GIZ) aan en in 2021 zetten wij in op het verbreden van deze instrumentaria voor alle toegangspoorten zodat professionals op dezelfde wijze een inschatting maken van de hulpverleningsvraag. Tot slot is de dienstverlening gericht op adequate en maatwerk biedend ondersteuning van inwoners die het overzicht over hun problemen en daarmee de oplossingen (in bepaalde mate regieverlies) kwijt zijn. Om het werk in het sociaal domein uit te kunnen voeren en de doorontwikkeling brede toegang verder vorm te geven stellen we een opleidingsplan 2021 op. De professionals werkzaam in de toegang krijgen hierbij trainingen gericht op effectieve regievoering en ondersteuning van cliënten. Op basis van deze kenmerken werken we verder aan de doorontwikkeling van de brede toegang. Het nog meer kostenbewust handelen binnen de toegang en in overige besluitvorming binnen het domein is ook het komende jaar een belangrijk punt van aandacht. Met oog op de stijgende kosten in de jeugdzorg en de WMO heeft dit nog extra nadruk gekregen.

Sociaal Domein 51

Welzijn Rijswijkse inwoners Mensen zijn het kapitaal van de stad. Net als dat bedrijven het verdienvermogen zijn voor de stad zijn mensen dat ook. Als het slecht gaat met de mensen dan gaat het ook slecht met de staat van de stad. We willen de inwoners dan ook zoveel mogelijk faciliteren, door voor hen een zo gezond, welvarend en leuk leven te creëren in Rijswijk. Daarom begint alles bij investeren in mensen. In 2021 investeren we verder in de eigen kracht en zelfredzaamheid van onze inwoners en hun omgeving. Waar die (tijdelijk) tekort schieten, zorgen wij voor laagdrempelige en vrij toegankelijke voorzieningen. De voorzieningen zijn gericht op preventie, vroeg signalering, het versterken van de zelfredzaamheid en het verminderen van de behoefte aan zwaardere en duurdere vormen van zorg. Zorg blijft beschikbaar voor inwoners die het echt nodig hebben. We zetten in op het welzijn van de Rijswijkse inwoners, omdat we het belangrijk vinden dat iedereen erbij hoort en mee kan (blijven) doen in de samenleving. Als gemeente gaan we er vanuit dat inwoners zelf hun verantwoordelijkheid en de regie daarbij nemen en daarbij, indien nodig, hun eigen netwerk inschakelen. De Rijswijkse samenleving draait op sociale netwerken. De gemeente zet in op het versterken en uitbreiden van die netwerken. Vrijwilligers en mantelzorgers worden ondersteund en waar nodig helpen we sociale netwerken te creëren.

We zetten in op het versterken van het verenigingsleven in Rijswijk, (zie ook programma Onderwijs & Cultuur), het doen van vrijwilligerswerk, mantelzorg en/of het lid worden van clubs en verenigingen ten behoeve van het op – /of uitbreiden van een stevig netwerk voor inwoners. Doelstellingen Sociaal Domein Binnen het programma Sociaal Domein kiezen we voor drie thema’s met bijbehorende ambities en acties: Het leiden van een zelfstandig leven Inwoners kunnen langer zelfstandig wonen, voelen zich daar verantwoordelijk voor en organiseren zelf en/of samen met hun eigen netwerk oplossingen voor belemmeringen die zij in hun leven tegenkomen. Waar dit niet lukt, kunnen professionele partijen hulp en ondersteuning bieden. Inwoners houden daarbij zoveel mogelijk zelf de regie. Het resultaat van de ondersteuning moet zijn dat inwoners hierdoor mee blijven doen aan de samenleving. We voorkomen, in een zo vroeg mogelijk stadium, dat inwoners in de financiële problemen komen. Hiervoor maken we met onze partners afspraken over vroeg signalering van betalingsachterstanden van bijvoorbeeld huur, energie en zorgverzekering. Hierbij kijken we niet alleen financieel, maar in alle integraliteit ook naar het voorkomen van een sociaal isolement. In de eerste plaats door ondersteuning te bieden bij het vinden van een betaalde baan. Met werkgevers zoeken we actief naar kansen op de arbeidsmarkt.

Inwoners die niet in staat zijn om betaald werk te verrichten, zijn maatschappelijk actief en hebben een zinvolle dagbesteding. Omdat taalvaardigheid een belangrijke rol speelt bij het zelfstandig kunnen leven, streven wij er naar dat al onze inwoners de Nederlandse taal op ten minste het basisniveau beheersen. Inwoners met een laag inkomen en/of schulden vinden snel hun weg naar hulp, zodat problematische schulden worden voorkomen en zij weer grip krijgen op hun eigen financiën. Uitgangspunt is dat werken altijd de beste manier is om uit armoede te komen. Niet alleen vanuit financieel oogpunt, maar ook vanuit het oogpunt om weer in een dag-nacht ritme te komen, sociale contacten op te doen en een sterker gevoel van eigenwaarde op te bouwen. We sluiten zoveel mogelijk aan bij de landelijke inclusie agenda en de ambitie van het VNVerdrag (2016) voor een inclusieve samenleving. In een inclusieve samenleving zijn er geen speciale voorzieningen voor inwoners met een beperking. We streven naar voorzieningen die voor iedereen toegankelijk zijn en waar inwoners zelfstandig gebruik van kan maken. Inclusieve

Sociaal Domein 52

beleidsvorming raakt alle beleidsterreinen, ook buiten het Sociaal Domein en is hiermee een breed gedeelde verantwoordelijkheid. In Rijswijk kiezen we er voor om inclusie te verweven in alle vormen van beleidsontwikkelingen en beleidsuitvoering. Er is blijvend aandacht voor dit onderwerp nodig om te komen tot een inclusieve samenleving. De belangrijkste (beoogde) opbrengst van inclusieve beleidsvorming is betere participatie en het vergroten van de zelfredzaamheid van kwetsbare inwoners. Met een inclusieve samenleving richten we ons ook op een sociaal veilige stad. We vinden het van groot belang dat iedere inwoner onbelemmerd en veilig zichzelf kan zijn in Rijswijk. Opgroeien in een veilige omgeving Wij streven ernaar dat alle jeugdigen in Rijswijk zich binnen hun eigen mogelijkheden ontwikkelen en opgroeien tot verantwoordelijke, zelfstandige, zelfredzame en maatschappelijk betrokken volwassenen. Naast goed onderwijs, is daarvoor ook een veilige en gezonde thuissituatie essentieel. Die verantwoordelijkheid ligt in de eerste plaats bij ouders. We voeren met hen het gesprek over wat gewone hobbels in het opvoeden en opgroeien zijn en waar steun uit de omgeving voor hen een oplossing biedt (het versterken van de basis). Als het nodig is, bieden wij (tijdelijk) ondersteuning aan opvoeders en jeugdigen. Het gaat daarbij nadrukkelijk niet alleen om regionale specialistische jeugdhulp..

Een samenhangende inzet van preventie, het lokale jeugdteam en de jeugdhulp is essentieel en is ook nodig in het kader van kostenbeheersing. Vanuit het Centrum voor Jeugd en Gezin en het Jeugdteam werken we preventief en kostenbewust. In kwetsbare situaties wordt altijd passende ondersteuning of hulp geboden, die zo goed mogelijk aansluit bij de normale gezinsstructuur. Daarbij laten en beleggen we primaire verantwoordelijkheden zoveel mogelijk waar ze horen te liggen. Vanuit het jeugdteam bieden we kortdurende ambulante hulpverlening of ondersteuning, en indien nodig verwijzen we door naar gespecialiseerde hulp. Ook wanneer de inzet van jeugdhulp nodig is, bieden we dit zo veel mogelijk in de eigen omgeving en versterkt door inzet uit het eigen sociale netwerk. Meedoen in een gezonde samenleving Inwoners doen naar vermogen mee, kijken naar elkaar om en zetten zich actief in voor anderen. Het aantal mensen dat zich vrijwillig inzet neemt toe en vrijwilligers worden voldoende ondersteund. We versterken het verenigingsleven. Mantelzorgers kunnen hun leven combineren met het bieden van zorg en voelen zich daarvoor gewaardeerd. Een gezonde leefstijl draagt bij aan het langer zelfstandig kunnen wonen. Wij informeren onze inwoners actief en op een positieve manier hoe zij gezond kunnen blijven leven. Alle inwoners moeten zich veilig voelen in hun woon- en leefomgeving.

Wij zetten daarom in op tijdige herkenning van geweld in huiselijke kring. Betrokkenen en hun omgeving weten waar zij terecht kunnen met hun signalen, zodat huiselijk geweld zo snel mogelijk wordt gestopt en verder geweld duurzaam voorkomen. Daarnaast werken we aan een inclusieve gemeente en zorgen we ervoor dat ons beleid erop gericht is dat iedereen veilig en onbelemmerd zichzelf kan zijn in Rijswijk. Een toenemend aantal van onze inwoners geeft aan zich in meer of mindere mate eenzaam te voelen. Door alert te zijn op signalen van (dreigende) eenzaamheid en het taboe op eenzaamheid te doorbreken zorgen we ervoor dat minder mensen zich eenzaam voelen. Corona De effecten van corona zijn op verschillende manieren binnen Rijswijk zichtbaar geworden. Ook de komende periode zal corona nog de nodige uitwerking hebben op onze stad en haar inwoners. Binnen het Sociaal Domein, waar we veel in direct contact staan met de meest kwetsbare doelgroep, verwachten we dat dit zowel op de dienstverlening als op de financiële situatie een impact zou kunnen

Sociaal Domein 53

hebben. Op dit moment is het nog niet mogelijk om een voorspelling te doen wat dat betreft of op welke wijze deze eventueel de uitvoering van beleid zou kunnen beïnvloeden. Indicatoren Hieronder zijn voor Rijswijk de verplichte indicatoren Besluit Begroting en Verantwoording weergegeven: Begroting 2021 1027,8

Begroting obv peiljaar 2019

Streven >

Realisatie 971,7

Realisatie obv peiljaar 2020

1%

2018

<

1%

2020

8%

2018

<

9%

2020

66,4

2019

>

66,4%

2020

Werkloze jongeren

2%

2018

<

2%

2020

Personen met een bijstands-uitkering

417,8

2e halfjaarrapportage 2019

<

401,1

2021

Lopende reintegratievoorzieningen

345,8

1e halfjaarrapportage 2018

>

295,3

2020

Jongeren met jeugdhulp

11%

<

11,7%

2020

Jongeren met jeugdbescherming

0,8%

<

1%

2020

Jongeren met jeugdreclassering

0,3%

2e halfjaarrapportage 2019 2e halfjaarrapportage 2019 2e halfjaarrapportage 2019

<

0,3%

2020

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

530

<

590

2021

Indicator Banen

Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie

2e halfjaarrapportage 2019

eenheid Bron Aantal per Diverse 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar % 12 t/m 21 CBS Jeugd jarigen % kinderen CBS Jeugd tot 18 jaar % vd CBS werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking % 16 t/m 22 CBS Jeugd jarigen Aantal per CBS 10.000 inwoners 18 jr. eo Aantal per CBS 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar % van alle CBS Jeugd jongeren tot 18 jaar % van alle CBS Jeugd jongeren tot 18 jaar % van alle CBS Jeugd jongeren van 12 tot 23 jaar Aantal per CBS, MSD, 10.000 WMO inwoners

Wat hebben we er voor gedaan? 1. Het leiden van een zelfstandig leven Inkomen (Participatiewet) • Het handhavingsbeleid is onderdeel van het controleplan. Dat evalueren we jaarlijks. Het bestaande beleid hebben we voortgezet in 2021. • We hebben ons terugvorderingsbeleid geëvalueerd. Naar aanleiding daarvan doen we vervolgonderzoek naar bijvoorbeeld de mogelijkheden voor kwijtschelding. • Vanuit het Rijk zijn er op dit moment nog steeds mogelijkheden om de ondernemers te ondersteunen. We sloten in 2021 aan bij de regelingen die vanuit het Rijk worden aangeboden.

Sociaal Domein 54

Daarnaast ondersteunden we ondernemers ook op het gebeid van heroriëntatie op de leefgebieden, schulden, werk (loondienst) en ondernemen. Iedereen aan het werk • 2021 hebben we de kadernota Werk in Uitvoering, in samenwerking met de betrokken partijen, opgeleverd. De kadernota Werk is tot stand gekomen en gelijktijdig aangeboden met de kadernota Maatschappelijke Participatie Meedoen Werkt en de kadernota Armoede Samen Kans-Rijk. We hebben vijf doelstellingen geformuleerd waar we de komende jaren aan werken ten behoeve van werkzoekenden met een uitkering uit de Participatiewet. • In 2021 hebben we een crisisaanpak in het kader van de gevolgen van corona vormgegeven en gestart • Met de vaststelling van de kadernota’s Werk en Maatschappelijke Participatie is er ruimte gemaakt in de begroting om een pilot basisbanen te kunnen starten. De pilot start in 2022. • De follow-up van het Lokaal Sociaal Akkoord (2018-2020) hebben we vastgelegd in de uitvoeringsagenda Rijswijk Werkwijs 2022. In de uitvoeringsagenda zijn de concrete doelstellingen opgenomen voor het jaar 2022. • In 2021 hebben we de samenwerking in het kader van jongeren binnen de arbeidsmarktregio en het ROC Mondriaan voortgezet. We hebben samengewerkt in het kader van de Pilot Praktijkleren en EWA Haaglanden om zoveel mogelijk jongeren (regionaal) te begeleiden naar ontwikkeling en/of een betaalde baan.

• In 2021 zijn er vervolgstappen gemaakt in het integraal benaderen van de inwoners binnen het Sociaal Domein door middel van het vaststellen van de Kadernota Sociaal Domein. Daarnaast werken we op kleinere schaal integraal samen, bijvoorbeeld door middel van de samenwerking tussen FSP en WSP in het kader van financiële problemen bij de werkzoekenden. Ondersteuning vanuit de Wmo • In 2021 hebben we onze dienstverlening verbeterd en werkprocessen efficiënter ingericht. Daarnaast hebben we de verbeteracties meegenomen in de voorbereiding van de inkoop voor de nieuwe contracten die per 2023 ingaan. • De dienstverlening van de nieuwe vervoerder van de Regiotaxi werd in Q4 2021 met een rapportcijfer van 8,2 beoordeeld door de gebruikers. De vervoerders van het leerlingenvervoer hebben ook in 2021 goed in kunnen spelen op alle veranderingen als gevolg van de coronamaatregelen • Als gevolg van corona is er wat minder ingezet op het stimuleren van het OV-gebruik onder de gebruikers van doelgroepenvervoer. De dienstverlening van MEE op Weg, die ook ondersteunt bij het zelfstandig leren reizen met de fiets, hebben we bij aanvragen voor leerlingenvervoer meegenomen in de beoordeling. • In 2021 hebben we, samen met onze maatschappelijke partners, een Woonzorgvisie opgesteld. In deze Woonzorgvisie hebben wij onze ambities en opgaves omschreven voor de verschillende kwetsbare doelgroepen.

In 2022 volgt de uitwerking hiervan. Een van deze doelgroepen is de doelgroep die onder de voorziening Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang valt. • In 2021 hebben we de nieuwe Regiovisie H5 “Samen Bouwen aan Maatschappelijk Herstel” opgesteld. In deze visie geven wij aan hoe wij de doordecentralisatie van het Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang willen gaan vormgeven. In 2022 geven we hier vervolg aan. De Woonzorgvisie en de nieuwe Regiovisie sluiten op elkaar aan. Armoede- en schuldenbeleid • De kadernota armoede Samen Kans-Rijk Rijswijk 2021 ev is vastgesteld. Als vervolg hierop is een uitvoeringsagenda vastgesteld. Er is in 2021 een onderzoek uitgevoerd naar de huidige kindregelingen. Als vervolg hierop zal een voorstel wijziging kindregelingen worden opgesteld en wordt in Q1 van 2022 aangeboden aan het college. Ondanks Corona hebben we ervoor gezorgd dat partners er konden blijven ontmoeten en zijn er positieve resultaten bereikt waarbij samenwerking van essentieel belang is. Zoals bijvoorbeeld de winterjassenactie, samenwerking met Stichting Jarige Job.

Sociaal Domein 55

• Vroegsignalering is ingeregeld binnen het FSP. Het aantal convenanten gesloten met vaste lasten partners is toegenomen in 2021. Hierdoor kan de gemeente haar rol als vroegsignaleerder steeds beter uitoefenen. • We onderzoeken hoe we de dienstverlening aan jongeren met schulden kunnen verbeteren, is afgerond en er is een plan van aanpak opgesteld. In 2022 wordt het plan geïmplementeerd en start de instroom jongeren met schulden. • Er is een start gemaakt met de kennismaking met bewindvoerders. Er hebben diverse bijeenkomsten plaatsgevonden. Afspraken zijn in concept opgesteld. Door corona hebben vele bijeenkomsten in 2021 niet kunnen plaatsvinden. Hierdoor is wat vertraging opgelopen. 2. Opgroeien in een veilige omgeving Preventie • In 2021 is een nieuwe CJG-coördinator aangesteld die o.a. de samenwerking met de partners in de stad heeft versterkt en een bijdrage heeft geleverd aan de verbeterde website voor het CJG. • Op basis van de kaders uit de kadernota Jeugd en onderwijs en kadernota Sociaal domein zijn we in 2021 gestart met de herijking van de visie op het CJG. Lokale ontwikkelingen jeugdhulp • Het project Regie op preventie in het voortgezet onderwijs is in 2021 door de jeugdgezondheidzorg overgedragen aan de CJG-coördinator en daarmee geborgd. • We hebben de participatie van lokale ervaringsdeskundigen uit de jeugdhulp gestimuleert.

Zo zijn de Rijswijkse ExpEx geïntroduceerd bij de leden van de adviesraad sociaal domein om elkaar te versterken. Ook heeft een ExpEx deelgenomen aan de redactie van de Jong-In- Rijswijk website. De jongeren van Jong doet mee! gaven input op het lokale jeugdbeleid tijdens de jaarlijkse Jong doet mee!-bijeenkomst. • In 2021 een t-medewerker (toetsingsmedewerker) aangesteld voor kwaliteitsverbetering en kostenbeheersing bij de toegang tot jeugdhulp. • Resultaat gericht werken is een belangrijk onderdeel van het opleidingsplan voor het jeugdteam. In 2021 zijn dan ook voorbereidingen getroffen voor een training van het jeugdteam in effectieve regievoering • Om de samenwerking tussen het jeugdteam en de huisartsen te versterken, zijn we in 2021 de eerste voorbereidingen getroffen voor het invoeren van een praktijkondersteuner jeugd in 2022. • In 2020 is het toekomstplan vanaf 16,5 jaar ingevoerd om zo tijdig 18-/18+ problematiek te signaleren en te zorgen voor een goede overdracht. In het verlengde hiervan heeft in 2021 een verkenning plaatsgevonden m.b.t. het verbeteren van de integrale aanpak voor jongeren (met name de overgang van Jeugdhulp naar Wmo) in het kader van de integrale visie op dienstverlening 16+. De aanpassing in het toewijzingsbeleid om een geleidelijke overgang van Jeugdhulp naar Wmo-ondersteuning mogelijk te maken is uitgesteld naar 2022.

• In het kader van de versterking van de lokale samenwerking tussen de gecertificeerde Instellingen (jeugdbescherming en jeugdreclassering) en het jeugdteam, zijn we in 2021 begonnen met de voorbereidingen van de implementatie van de werkwijze Beter Samenspel in 2022. Inkoop Specialistische Jeugdhulp 2020-2024 • Op 1-1-2021 zijn inkoopcontracten van kracht gegaan die een looptijd hebben van 2 jaar, met de mogelijkheid tot verlengen met twee maal twee jaar. Rond de inkoopcontracten is in 2021 een overlegstructuur tussen gemeenten en jeugdhulpaanbieders georganiseerd. • De door de raden vastgestelde Inkoopstrategie 2020-2024 en de Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026 zijn inhoudelijke kaders voor de resultaatgerichte jeugdhulp. • De resultaatgerichte financieringssystematiek is door de gehele H10 ingevoerd. Belangrijke wijzigingen in 2021 waren: werken met twee overeenkomsten (een resultaatovereenkomst en een ontwikkelovereenkomst), herzieningen, ruimte voor lokaal maatwerk en inzet op mogelijkheden om kosten te beheersen. Voor de kostenbeheersing zijn de volgende instrumenten geïntroduceerd: een richtinggevend kader per product, het voeren van dialoog met de jeugdhulpaanbieder rond zorgbehoeftebepaling en een maximale bestedingsruimte per aanbieder). Bij het jeugdteam is

Sociaal Domein 56

een t-medewerker aangesteld om uitvoering te geven aan de nieuwe werkprocessen rond deze instrumenten. • Voor de uitvoeringspraktijk van het lokale team en de jeugdhulpaanbieders zijn alle werkprocessen en documenten rond de inkoop verzameld en beschreven. Er is een voorlopig ontwerp voor een digitaal handboek opgeleverd. Regionale samenwerking en andere transformatieopgaven Naast de inkoop 2021 e.v. zijn er meer transformatieopgaven waarin we regionaal hebben samengewerkt, zoals de opgaven vanuit de actielijnen Investeren op vakbekwaamheid en Kinderen groeien zo thuis mogelijk op vanuit het Transformatiefonds 2019-2021. Een regionale rapportage over inhoud en besteding van het Transformatiefonds 2019-2021 volgt separaat (voorjaar 2022) Daarnaast hebben we in 2021 ook gewerkt aan: • Om mee te bewegen met de landelijke ontwikkelingen rond effectiviteit Jeugdhulp plus gesloten jeugdhulp is de H10 aan de slag om de huidige voorzieningen en het leefklimaat van de Jeugdhulp Plus duurzaam te veranderen. We zetten in op de afbouw van gesloten plekken en stimuleren de ombouw naar kleinschalig alternatief aanbod. • We hebben in regionaal verband ingezet op het Verbeterplan Gecertificeerde Instellingen n.a.v. het Inspectierapport “Kwetsbare Kinderen onvoldoende beschermd”.

Hierbij valt te denken aan het verder doorontwikkelen van expertise gericht op huiselijk geweld en kindermishandeling, het maken van vernieuwde samenwerkingsafspraken tussen Veilig Thuis, het gemeentelijke lokale team, het crisisinterventieteam en de jeugdbeschermingstafel. Vertrekpunt is dat we jeugdbescherming en jeugdreclassering zo dicht mogelijk bij de betrokken gezinnen organiseren. • Eind 2021 is de Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026, dat opgesteld is in samenspraak met o.a. ouders, jongeren, jeugdhulporganisaties, onderwijs, (advies)raden, huisartsen en de jeugdgezondheidszorg, vastgesteld. Deze Regiovisie, complementair aan het lokale beleid, legt gemeenschappelijke doelen, uitgangspunten en verantwoordelijkheden op hoofdlijnen vast. Voor de monitoring van de uitvoering van de Regiovisie is eind 2021 gestart met het ontwikkelen van een regionale monitor en heeft een klankbordsessie met een afvaardiging van raden over indicatoren voor deze regionale monitor plaatsgevonden. Als uitwerking van de Regiovisie wordt per jaar een regionaal Uitvoeringsplan opgesteld waarin is aangegeven op welke wijze regionaal invulling wordt gegeven aan de uitgangspunten van de Regiovisie. De regionale samenwerking kende tot nu toe een tweetal programmalijnen: transformatie en kostenbeheersing.

In dit regionale Uitvoeringsplan zijn deze programmalijnen in de projecten samengebracht en die kennen daarmee zowel een inhouds- als kostenopgave. Eind 2021 is het eerste regionaal Uitvoeringsplan opgesteld en verzonden naar alle raden. Aanpak Huiselijk geweld • We zetten in op een goede samenwerking in de keten van Huiselijk Geweld. Dit jaar is er vooral aandacht voor de samenwerking tussen Veilig Thuis en onze lokale teams. We hebben twee bijeenkomsten georganiseerd in september met het jeugdteam, sociaal wijkteam en Veilig Thuis waarin kennis is uitgewisseld en samenwerkingsafspraken zijn gemaakt en vastgelegd. Door het invullen van de zelfscan “kwaliteitskader werken aan veiligheid lokale teams”, is input opgehaald voor een plan van aanpak om aan de landelijke kwaliteitsnormen te voldoen. • Er is een onderzoek uitgevoerd naar de behoefte voor het vormen van een alliantie tegen financieel misbruik van ouderen in Rijswijk. • Om het aantal her-meldingen bij Veilig Thuis zoveel mogelijk te voorkomen, investeren we in de keten. We streven 2 doelen na; eerst zorgdragen voor directe veiligheid en daarna samenwerken aan duurzame veiligheid. Rijswijkers die wachten op zorg blijven in beeld door het actief onderhouden van contact. 3. Meedoen in een gezonde samenleving Meedoen aan de samenleving en je er veilig thuis voelen is van groot belang voor het welbevinden van inwoners.

Daarom zetten we in op (betaald) werk. Werk is immers het beste medicijn om zelfredzaam te zijn. Voor inwoners voor wie de stap naar een betaalde baan in een keer te groot is, zoeken we op maat naar kansen en mogelijkheden om maatschappelijk te participeren. Ook zetten

Sociaal Domein 57

we in op een nauwe samenwerking tussen volksgezondheid, zorg, welzijn, onderwijs & cultuur en sport om het welzijn van inwoners te vergroten. In 2021 zijn we gestart met de uitvoering van de Brede Welzijnsnota. Samen met maatschappelijke partners hebben we gewerkt aan het bestrijden van eenzaamheid, ondersteunen van vrijwilligers en mantelzorgers en het stimuleren van een inclusieve samenleving. We blijven ons welzijnsbeleid op deze vier thema’s door ontwikkelen met de coalities. Hierbij wordt er gesignaleerd wat er in de samenleving gebeurt en werken we samen om onze doelen te behalen. Op het gebied van Welzijn is er gewerkt aan een nieuwe vorm van opdrachtgeverschap ten opzichte van de uitvoeringsorganisaties binnen het Sociaal Domein in Rijswijk. Dit gold voor Welzijn Rijswijk voor de opdrachtverstrekking 2021 en de daarop een volgende jaren Maatschappelijke Participatie (Participatiewet) • In de kadernota Maatschappelijke Participatie 2021 is vastgelegd hoe we maatschappelijke participatie bevorderen. Dit gaat over inwoners met een uitkering die een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben. We begeleiden hen naar een manier om maatschappelijk te participeren, bijvoorbeeld door aan taalvaardigheid of gezondheid te werken, of vrijwilligerswerk te doen. • We evalueren elk jaar deze nieuwe werkwijze om zo te blijven verbeteren.

Vrijwilligers • Door de coronamaatregelen is het vrijwilligersfeest in 2021 niet doorgegaan. Dit geld ook voor de Rijswijkse Doe-driedaagse. Dit maakte het lastig om in contact te komen de vrijwilligers. • De uitwerking van het vrijwilligersbeleid is meegenomen in de uitvoeringsagenda Welzijn. • Via verschillende landelijke onderzoeken en lokale gesprekken is nagegaan welke effecten de corona en de maatregelen hebben op het verrichten van vrijwilligerswerk en het vinden van vrijwilligers. Inclusie • Inclusie is één van de vier thema’s binnen de Brede Welzijnsnota. We hebben ons ingezet voor een samenleving waarin iedereen mee kan doen, ongeacht gender, leeftijd, religie, seksuele voorkeur, etniciteit, handicap, armoede, opleiding, identiteit of vervreemding. Dit hebben we gedaan door onder andere gastlessen op en rond scholen te faciliteren en met ons lokaal netwerk voor de opvang bij en bestrijding van discriminatie. • We hebben gewerkt aan bewustwording over de thema’s inclusie, toegankelijkheid en discriminatie. Onder andere door op belangrijke momenten in het jaar de inclusieve regenboogvlag te hijsen. • In 2021 hebben we gewerkt aan de ontwikkeling van onze eerste Lokale inclusie agenda. Hierbij hebben we zoveel mogelijk onze inwoners met een beperking betrokken. Zij weten immers als geen ander wat er goed gaat en wat verbeterd dient te worden.

• In 2021 is er gestart met inclusie als thema in het beleid. Inclusie moet zo veel mogelijk ingebed zijn in het reguliere beleid en geen apart thema zijn. We blijven we in de komende jaren aandacht voor vragen. Volksgezondheid • Het bestuur van de gemeente Rijswijk vindt een goede gezondheid van haar inwoners belangrijk. Voldoende beweging, gezond eten, niet roken en een matig gebruik van alcohol worden daarom zoveel mogelijk gestimuleerd. De gemeente heeft de wettelijke opdracht de gezondheid van de bevolking te bevorderen. Hierbij is vooral ingezet op preventieve activiteiten. • In 2021 is verder gewerkt aan de eerder vastgestelde uitvoeringsagenda Gezondheid en Sport. In deze uitvoeringsagenda zijn alle plannen en maatregelen vanuit de door de sportraad opgestelde Nota Sport en Bewegen, de Nota Volksgezondheid en het Lokaal Sportakkoord opgenomen. De uitvoeringsagenda is opgesteld in samenwerking met relevante partners in Rijswijk op het terrein van sport en gezondheid.

Sociaal Domein 58

• De integrale aanpak vanuit de uitvoeringsagenda is in 2021 uitgebreid met het Lokaal Preventieakkoord. Met de mogelijkheden van een Lokaal Preventieakkoord heeft preventie een nog prominentere plek binnen het volksgezondheidsbeleid gekregen. Mantelzorgers • Met de ondersteuning is er getracht overbelasting bij mantelzorgers te voorkomen. Deze ondersteuning sloot aan bij de maatregelen die we al in gang hadden gezet en in 2021 zijn voortgezet. • Mantelzorgers werden in 2021 gestimuleerd en gewaardeerd. Om mantelzorgers te stimuleren en te waarderen is de mantelzorgwaardering en de parkeervergunning voor mantelzorgers ingezet. De waardering is in 2021 weer gekoppeld aan activiteiten in de cultuursector. • Er was aandacht voor goede respijtzorgvoorzieningen in de omgeving. • Via verschillende landelijke onderzoeken is nagegaan welke effecten de coronamaatregelen hebben op de mantelzorgers. • Het mantelzorgbeleid is in 2021 uitgewerkt in de uitvoeringsagenda Welzijn. Inburgering De wet Inburgering is op 1 januari 2022 ingegaan. Het jaar 2021 heeft in het teken gestaan van de voorbereidingen op de nieuwe wet. Binnen Rijswijk hebben wij de volgende acties opgepakt: • We hebben de Kadernota Inburgering “Thuis in Rijswijk” opgesteld. Deze nota is in de Raad van september vastgesteld.

• We hebben de uitvoering van de Participatiewet en de implementatie van de nieuwe wet inburgering op elkaar afgestemd en daarbij is de Wet Taaleis meegenomen. • We hebben, via regionale en bovenregionale aanbestedingen leerroutes ingekocht voor de nieuwe wet. • De Europese aanbesteding van de Onderwijsroute bleef dorlopen in 2021. De gemeente Den Haag heeft namens de regiogemeenten onderhandeld met de onderwijsinstellingen. • Wij hebben een inkoopovereenkomst afgesloten voor de dienstverlening die tot 2022 via een subsidie relatie is gefinancierd. We hebben de dienstverlening aan de bestaande groep inburgeraars voortgezet en hen actief naar het inburgeringsonderwijs begeleid.

Wat heeft het gekost? Exploitatie (bedragen x € 1.000)

138

Gewijzigde raming 2021 138

-138 24.268 22.951 -1.317 2.367

-138 24.320 23.003 -1.317 2.445

-137 27.527 25.615 -1.912 2.286

1 -3.207 2.612 -595 159

-2.367

-2.445

-2.286

159

Lasten

4.892

5.857

4.857

1.001

Baten

221 -4.671 208

141 -5.716 191

113 -4.743 181

-28 973 10

-208

-191

-181

10

2.263

2.832

2.166

666

-2.263

70 -2.762

134 -2.032

65 730

Sociaal Domein 1400 Dierenwelzijn Saldo 6100 Inkomen Saldo 6110 Arbeidsmarkt overig Saldo 6140 Gemeentelijk armoedeen schuldenbeleid Saldo 6204 Inburgering 6204 Inburgering Saldo 6230 Re-integratie- en participatievoorzieningen Participatiewet

Primitief 2021 Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Lasten Baten Lasten Baten

Saldo

Realisatie Afwijking 2021 (+ = voordeel) 137 1

Sociaal Domein 59

Exploitatie (bedragen x € 1.000) Primitief 2021

Gewijzigde raming 2021

Lasten

2.463

2.758

2.544

214

Baten

3 -2.460

3 -2.755

9 -2.535

6 220

Lasten

10.231

12.034

12.059

-26

Baten

300 -9.931

398 -11.636

490 -11.569

93 67

Lasten

7.946

8.868

8.610

258

Baten

1.453 -6.493 1.157

1.453 -7.414 974

-1.157

-974

1.589 -7.021 857 1 -856

135 393 117 1 118

14.598

19.718

18.765

953

-14.598

-19.718

78 -18.687

78 1.031

1.306

1.121

1.150

-30

-1.306 939 1 -937 17 133 115 72.791 25.062 -47.729

-1.121 996 31 -964 17 133 115 82.267 25.231 -57.035

-1.150 917 31 -886 15 168 153 82.071 28.228 -53.843

-30 78

Sociaal Domein 6610 Maatwerkvoorzieningen materieel Wmo Saldo 6620 Maatwerkvoorzieningen immaterieel Wmo Saldo 6700 Algemene voorzieningen Wmo en Jeugd Saldo 6710 Eerstelijnsloket Wmo en Jeugd Saldo 6820 Individuele voorzieningen natura Jeugd

Lasten Baten Lasten Baten

Saldo 6830 Veiligheid, jeugdreclassering en opvang Jeugd

Lasten

Realisatie Afwijking 2021 (+ = voordeel)

Baten Saldo 7100 Volksgezondheid Saldo 7240 Lijkbezorging Saldo Programmatotalen

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Saldo

78 2 35 37 195 2.997 3.192

Toelichting op de afwijkingen: 6100 Inkomen Lasten nadeel € 3.207.000 Baten voordeel € 2.612.000 Zowel het nadeel op de lasten als het voordeel op de baten worden voornamelijk veroorzaakt door de inkomsten en uitgaven die betrekking hebben op de corona gerelateerde Tozo regeling. Deze Tozo regeling is budgettair neutraal. Het uiteindelijke nadeel op dit product van € 595.000 (3.207 minus 2.612) is het resultaat van de uitvoering van de Participatiewet, Ioaw, Ioaz en BBZ. In de 2e halfjaarrapportage 2021 is aangegeven dat het te verwachten nadeel op de BUIG zou uitkomen op € 600.000 en zijn mogelijkheden voor bijsturing en dekking van het tekort aangegeven. Eind 2021 is het definitieve budget ten behoeve van de BUIG door het Rijk lager vastgesteld dan de indicaties die tot dat moment waren afgegeven waardoor het te verwachten tekort verder begon op te lopen. Ook een negatief effect van de waardering van de debiteuren had een negatief effect op het resultaat. Door scherp bij te sturen is het gelukt om het uiteindelijke tekort op het niveau van de tweede halfjaarrapportage te laten uitkomen. Het volledige tekort op de BUIG is gecompenseerd door het beperken van de uitgaven binnen het product Re-integratie en participatievoorzieningen Participatiewet.

Sociaal Domein 60

6110 Arbeidsmarkt overig Lasten voordeel € 159.000 Zoals is aangegeven in de tweede halfjaarrapportage 2021 is eind 2021 de liquidatieverantwoording van de DSW Rijswijk eo vastgesteld en is het restant van de overgebleven gelden aan de gemeente Rijswijk uitbetaald. Hierdoor is een voordeel ontstaan van € 329.000 Het voordeel van € 329.000 wordt getemperd door een stijging van de directe personeelskosten van de Wsw-dienstverbanden, hogere uitgaven ten behoeve van de exploitatie van het Werkgeversservicepunt Rijswijk en een hogere bijdrage aan het Regionale Platform Arbeidsmarktbeleid waardoor het uiteindelijke voordeel is uitgekomen op € 159.000. 6140 Gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid Lasten voordeel € 1.001.000 Een voordeel van € 792.000 is ontstaan door het achterblijven van verwachte kosten met betrekking tot de door het rijk verstrekte coronapakketten ten behoeve van de TONK (€ 698.000) en het gemeentelijk schuldenbeleid 2021 (94.000). Bij het sluiten van de jaarrekening zal bestuurlijke besluitvorming worden gevraagd om dit voordeel te reserveren om een extra inzet te kunnen doen op het gebied van armoede en schulden. Te denken valt hierbij onder andere aan een extra inzet op het gebied van energiearmoede. Een voordeel van € 34.000 is het resultaat van diverse kleine plussen en minnen binnen het gehele product.

Ten behoeve van de kwijtscheldingen met betrekking tot de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de ozb is er voor een bedrag van € 175.000 minder kwijtgescholden dan waar in de begroting mee rekening was gehouden waardoor er voor dit bedrag een voordeel is ontstaan. 6230 Re-integratie- en participatievoorzieningen Participatiewet Lasten voordeel € 666.000 Baten voordeel € 65.000 Bij de uitgaven aan re-integratie is erop aangestuurd om een tekort van € 600.000 bij de BUIG op te kunnen vangen. In de begroting 2021 was ook rekening gehouden met uitgaven ten laste van de pilot inburgering. Doordat deze kosten vertraagd zijn en in het jaar 2022 zullen komen is er in het jaar 2021 een extra voordeel op de lasten ontstaan van € 69.640. Omdat de uitgaven met betrekking tot de pilot inburgering gedekt zouden worden middels een onttrekking aan de voorheen voorzieningen, en deze onttrekking niet nodig is geweest, is er ook een nadeel ontstaan op de baten van € 69.640. Daarnaast is er een voordeel van € 100.950 in verband met de eindafrekening ESF 2014 en een voordeel van € 33.004 in verband met de eindafrekening ESF 2015-2017. 6610 Maatwerkvoorzieningen materieel Wmo Baten voordeel € 214.000 We zien dat in heel 2021 minder aanspraak is gedaan op vervoersvoorzieningen en rolstoelvoorzieningen.

Dit is te verklaren door de coronamaatregelen, waardoor er significant minder gelegenheid was om buitenshuis deel te nemen aan activiteiten zoals bezoek. Hierdoor is sprake van een onderbesteding van €214.000. Bij het maken van de 2e halfjaarrapportage 2021 is de begroting niet (incidenteel) neerwaarts bijgesteld, omdat het verloop van de corona pandemie en bijkomende maatregelen op dat moment te onzeker was.

Sociaal Domein 61

6620 Maatwerkvoorzieningen immaterieel Wmo Baten voordeel € 93.000 Het voordeel op de baten is te verklaren door de hogere inkomsten uit het abonnementstarief dan begroot. Een deel komt door een na-ontvangst van eigen bijdrage uit voorgaand jaar en een deel uit de toename van het aantal cliënten binnen de Wmo, waardoor ook de eigen bijdrage per saldo toeneemt. 6700 Algemene voorzieningen Wmo en Jeugd Lasten voordeel € 258.000 Baten voordeel € 135.000 In 2021 hebben we verschillende uitkeringen van het Rijk (de zogenaamde Blokhuismiddelen) gekregen vanwege het effect van de coronapandemie op de samenleving. Hiervan hebben we niet voor alles een besteding in 2021 kunnen vinden. Mede doordat veel budgetten vanwege corona niet aangesproken of teruggestort zijn door onze maatschappelijke partners, omdat activiteiten door beperkende maatregelen niet plaats konden vinden. Dit levert een positief resultaat in 2021 op. Omdat we de uitkeringen niet hebben kunnen bestemmen in 2021 stellen we voor een bestemming van deze middelen in 2022 te vinden. Een deel van de besteding hiervan kan gevonden worden in de extra kosten van 24.000 euro in zowel 2022 als in 2023 voor de nieuwe begroting GR GGD VT. Door het bestuur van de GR is de besteding van de blokhuismiddelen aan dit doel ook als voorstel gedaan aan gemeenten.

6710 Eerstelijnsloket Wmo en Jeugd Lasten voordeel € 117.000 Hoewel er een nadeel is ontstaan op uitbesteed werk en personeel is er ook sprake van een voordeel op de subsidies en overige goederen en diensten. Het voordeel is groter dan het nadeel, daardoor houden we gesaldeerd middelen over ten opzichte van de begroting. 6820 Individuele voorzieningen natura Jeugd Lasten voordeel € 953.000 Baten voordeel € 78.000 De werkelijke jeugdzorgkosten vallen met ruim 4,5 ton euro ten opzichte van de begroting mee. Hier zit ook de verschuiving van jeugdwetvervoerskosten vanuit het product 64030 Lokaal onderwijsbeleid in. Ten opzichte van 2020 is er sprake van een kostenstijging van 1,3 miljoen euro. Deze stijging wordt veroorzaakt door de toename van het aantal jeugdigen in jeugdhulp (+6%) en de indexatie van de tarieven (+2,2% tot 2,94%). De kosten per cliënt zijn gedaald, dus er is sprake van levering van minder dure zorg per client. De intensiteit van de zorg is wel toegenomen. Intensiteit is het aantal uren dat een jeugdige binnen een bepaalde periode aan zorg krijgt. Meer jeugdigen in Rijswijk krijgen gemiddeld dus goedkopere, maar wel meer zorg geleverd dan vorig jaar. De groei van het aantal jeugdigen met jeugdhulp zit met name in de categorie ‘zorg voor (licht) verstandelijk beperkten’, en voor een klein deel ook in de ‘landelijk ingekochte zorg’.

Jeugdigen met een zorgvraag in deze categorieën zorg hebben complexe problematiek waarvoor relatief dure en structurele zorg wordt ingezet, zoals dagbehandeling, (zware) individuele begeleiding of verblijfszorg.

Sociaal Domein 62

Een van de corona pakketten was bestemd voor de jeugdhulp. Deze inkomst hebben we niet op tijd kunnen verwerken in de begroting, omdat hiertoe in de loop van 2021 door het Rijk is besloten. Dit levert daarom een voordeel aan de batenkant op, ten opzichte van de begroting. 7100 Volksgezondheid Lasten voordeel € 78.000 In 2021 hebben in verband met de corona pandemie en bijkomende maatregelen niet alle geplande activiteiten vanuit de uitvoeringsagenda gezondheid en sport plaats kunnen vinden. Hierdoor is er sprake van een onderbesteding van de verwachte lasten.

Sociaal Domein 63

Wonen en Leven Wat wilden we bereiken? Visie op het programma en de opgave De ontwikkeling van Rijswijk tot een moderne duurzame groene stad waar het voor iedereen prettig werken en wonen is, vraagt een aanpak waarbij de bevolkingsgroei wordt gefaciliteerd en gelijktijdig de kwaliteit van de leefomgeving wordt behouden en daar waar mogelijk versterkt. De Stadsvisie en de Woonvisie gaan hier vanuit, evenals de Toekomstvisie Plaspoelpolder en het Masterplan In de Bogaard. Het Havenkwartier vormt, evenals het Kesslerpark en Te Werve Oost, een van de meer omvangrijke nieuwe uitdagingen voor de komende tijd. Een belangrijke reden om woningen toe te voegen is, naast de bestrijding van grootschalige kantorenleegstand, dat woningbouw een hefboom vormt waarmee de leefomgeving en openbare ruimte sterk verbeterd kunnen worden. Ook draagt het bij aan het verbeteren van het vestigingsklimaat voor bedrijven. Monotone, eenzijdige bedrijventerreinen zijn niet langer het meest geliefd. Menging van functies is tegenwoordig aantrekkelijke voor bedrijven. En woningbouw biedt een kans om te bouwen aan een gemêleerde samenleving waar inwoners de woning van hun wensen kunnen vinden door een gedifferentieerde woningvoorraad te ontwikkelen.

Om de benodigde extra woningen (8.700 tot 2040 op grond van de woningbehoefteraming van de provincie Zuid Holland) conform de afspraken in de Verstedelijkings-Alliantie te kunnen realiseren, worden als eerste gebieden met veel leegstand in kantoren en winkels (zoals In de Bogaard, Plaspoelpolder, Havenkwartier en later mogelijk het Stationsgebied) getransformeerd tot aantrekkelijke, moderne woon- en werkgebieden. Onze Stadsas wordt ontwikkeld tot een modern stedelijk gebied waarbij meer gedifferentieerde wijken het uitgangspunt vormt en vergroening aandacht vraagt. Hier ook vindt vooral de hoogbouw plaats, zodat in andere delen van de stad de laagbouw gehandhaafd kan blijven. Het doel is om meer sociale cohesie, betrokkenheid en levendigheid in de buurt te realiseren en specifiek voor ouderen de mogelijkheid om langer zelfstandig te wonen. In het addendum op de woonvisie zetten we in op een plan van aanpak voor het middensegment en de ontwikkeling van een woonfonds. Wonen is meer dan stenen. Goed wonen is belangrijk voor het welbevinden van mensen. Vandaar ook het belang van wijkontwikkeling waar naast de aanpak van de woningvoorraad wordt ingezet op het verbeteren van de openbare ruimte, van welzijn, leefbaarheid en de sociale cohesie. De aanwezigheid van parken, water en groen in de wijken is de sleutel tot een gezonde leefomgeving voor mens en dier. We zijn een diervriendelijke gemeente.