21-081 A. Ruimtelijke onderbouwing Lange Kleiweg 100 incl. bijlagen.pdf

Gidsartefacten voor de Romeinse tijd en de Late Middeleeuwen zijn aardewerkfragmenten. Op basis van het historische kaartmateriaal worden in het gebied geen resten verwacht uit de Nieuwe tijd. De verwachting wordt als volgt gespecificeerd: 1.

Datering

Niveau 1: Neolithicum Niveau 2: Romeinse tijd, Late Middeleeuwen 2.

Complextype

Niveau 1: Permanente kampementen gericht op jacht en veeteelt, begravingsresten Niveau 2: Archeologische resten uit de periode van landbouwsamenlevingen en staatssamenlevingen gerelateerd aan bewoning, economie, infrastructuur, rituelen en begravingen. 3.

Omvang

Niveau 1: Als in het plangebied een duintje van de Laag van Ypenburg aanwezig is, zal deze waarschijnlijk geheel bewoond en/of gebruikt zijn geweest gedurende het Neolithicum. Niveau 2: Archeologische resten gerelateerd aan bewoning uit de periode van de landbouwsamenlevingen kunnen worden beschouwd als vlakelementen met variabele omvang (klein tot groot). Sommige complextypen kunnen zich ook als puntelementen manifesteren (begravingen, depots) of als lijnelementen (wegen, watergangen, percelering). 4.

Diepteligging

Niveau 1: Afhankelijk van de aanwezigheid van de Laag van Ypenburg en de mate van duinvorming, ca. 3 m -mv.

Bureau voor Archeologie Rapport 1018

Rijswijk Lange Kleiweg 100

22 Niveau 2: Direct onder de bouwvoor, in de top van de Gantel Laag (50 cm -mv en dieper) 5.

Gaafheid en conservering (fysieke kwaliteit)

Niveau 1: Een eventuele archeologische vindplaats is goed bewaard door de latere bedekking door veen en de ligging onder de grondwaterspiegel. Niveau 2: Een eventuele archeologische vindplaats is deels verstoord geraakt door jongere agrarische activiteiten. Anorganische artefacten zijn goed bewaard gebleven, organische artefacten alleen onder de grondwaterspiegel. 6.

Locatie

Hele plangebied. 7.

Uiterlijke kenmerken (prospectie kenmerken):

Niveau 1: Archeologische resten kenmerken zich door de aanwezigheid van een archeologische laag. Dit is een doorwerkte laag bestaande uit het oorspronkelijke sediment dat is vermengd met archeologische indicatoren zoals bot-, houtskoolen aardewerkfragmenten. Niveau 2: Archeologische vindplaatsen bestaat voornamelijk uit een archeologisch sporenniveau. Gidsartefacten voor de Romeinse tijd en de Late Middeleeuwen zijn aardewerkfragmenten. 8.

Mogelijke verstoringen

Door bouw- en aanlegactiviteiten in de late 19e eeuw en het gebruik van het boerenerf in de 19e en 20e eeuw kunnen archeologische resten zijn vergraven.

Bureau voor Archeologie Rapport 1018

Rijswijk Lange Kleiweg 100

23

Conclusie 1.

Waaruit bestaan de voorgenomen bodemingrepen?

In het zuidwesten van het plangebied zal een nieuwe vrijstaande woning gebouwd worden. 2.

Wat is de landschappelijke ligging van het plangebied in termen van geomorfologie, geologie en bodemkunde?

Het bodemprofiel van het plangebied bestaat uit de Gantel Laag, op Hollandveen, of afzettingen van het Laagpakket van Wormer. Mogelijk is in de ondergrond van het plangebied nog een duintje aanwezig van de Laag van Ypenburg uit het Neolithicum. In de top van de Gantel Laag is een recente bouwvoor gevormd. 3.

Wat is de historische ontwikkeling van het plangebied?

Het plangebied maakte waarschijnlijk gedurende de Romeinse tijd deel uit van het cultuurlandschap rondom de nederzetting van ‘De Bult’. In de Late Middeleeuwen is de polder waar het plangebied in ligt ontgonnen. Uit de eerste ontginningsfase (11e en 12e eeuw) kunnen nog bewoningsresten in het plangebied aanwezig zijn. Het plangebied was daarna in gebruik als bouwland en weiland tot de vorming van de boerenhoeve ‘Paulineburch’ in het laatste decennium van de 19e eeuw. 4.

Is sprake van bekende archeologische waarden (zoals AMK terreinen, vondstlocaties, historische kernen) in het plangebied en directe omgeving, en zo ja welke?

In de omgeving van het plangebied zijn veel archeologische waarden uit de Romeinse tijd en de Late Middeleeuwen gevonden, bijvoorbeeld op de locaties ‘De Bult’ en de ‘Paulineburch’ op ca. 300 m vanaf het plangebied. 5.

Is sprake van bekende bodemverstoringen?

Voor het plangebied en specifiek de locatie van de geplande woning zijn geen grootschalige bodemverstoringen bekend. 6.

Kunnen archeologische resten in het plangebied aanwezig zijn? Zo ja, wat is daarvan op hoofdlijnen de omvang, ligging, aard en datering?

Archeologische waarden uit het Neolithicum kunnen vooralsnog niet worden uitgesloten omdat niet bekend is of in het plangebied een duintje van de Laag van Ypenburg aanwezig is. Ca. 300 m ten westen van het plangebied is een agrarische nederzetting uit de Romeinse tijd opgegraven, dus de kans op archeologische waarden uit de Romeinse tijd is groot. In het plangebied worden de resten van een cultuurlandschap verwacht (perceleringsgreppels) en eventueel begravingsresten. In de Vroege Middeleeuwen was het gebied waarschijnlijk verlaten. Gedurende de (her)ontginning van het gebied in de 11e en 12e eeuw was het gebied nog bewoond. Later verplaatste de bewoning zich naar de ontginningsbasis (de Rijswijkse strandwal). De eventuele resten van bewoning uit de Late Middeleeuwen kenmerken zich door een sporenniveau van greppels en paalkuilen.

Bureau voor Archeologie Rapport 1018

Rijswijk Lange Kleiweg 100

24 7.

Indien vervolgonderzoek wordt geadviseerd: Welke methode(n), techniek(en) en strategie(ën) van Inventariserend veldonderzoek zijn hiervoor geschikt?

Aanbevolen wordt om een verkennend uit te laten voeren in de vorm van een booronderzoek. Hiermee kan nader worden bepaald wat de aard en intactheid van het bodemprofiel zijn (verkenning). Tevens wordt aanbevolen deze boringen te gebruiken om de aan- of aanwezigheid van archeologische resten in het diepere niveau (Neolithicum) nader te bepalen (kartering). Het karteren van het ondiepe niveau (Romeinse tijd en later), indien noodzakelijk, kan het beste door middel van proefsleuven worden gedaan.

Bureau voor Archeologie Rapport 1018

Rijswijk Lange Kleiweg 100

25

10

Advies In het plangebied kunnen archeologische resten aanwezig zijn. Bureau voor Archeologie adviseert om aanvullend onderzoek uit te voeren in de vorm van een verkennend booronderzoek, zodat meer informatie over de aard- en intactheid van het bodemprofiel kan worden verzameld en de specifieke verwachting kan worden verfijnd en getoetst. Het booronderzoek kan tevens dienst doen als kartering voor de eventuele resten uit het Neolithicum.

Bureau voor Archeologie Rapport 1018

Rijswijk Lange Kleiweg 100

26

11

Literatuur Bureau Monumentenzorg en Archeologie. 2013. Tussen Oud en Nieuw, Actualisering nota Cultureel Erfgoed gemeente Rijswijk. Rijswijk. Cohen, K.M., E. Stouthamer, H.J. Pierik, and A.H. Geurts. 2012. “Digitaal Basisbestand Paleogeografie van de Rijn-Maas Delta.” . Dept. Physical Geography. Utrecht University. http://persistent-identifier.nl/? identifier=urn:nbn:nl:ui:13-nqjn-zl. Dorenbos, O., O. Holthausen, and J.M. Koot. 2010. Definitief Archeologisch Onderzoek De Paulinesymfonie Klaroenstraat te Rijswijk. Rijswijkse Archeologische Rapporten nummer 27. Rijswijk. Haartsen, A.J. 2009. Ontgonnen Verleden, regiobeschrijvingen Provincie ZuidHolland. Rapport DK nr. 2009/dk-116-i. Ede: Directie Kennis. Holthausen, O. 2006. Archeologisch Bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek Paulineburch. Rijswijkse Archeologische Rapporten nummer 10. Rijswijk. ———. 2021. Archeologisch Bureauonderzoek, Sportpark Elsenburg, Lange Kleiweg. Rijswijkse Archeologische Rapporten. Rijswijk: Gemeente Rijswijk. Kadaster, and PDOK. 2014. “AHN2 en 3 - WCS service.” . http://nationaalgeoregister.nl. Kruikius, N., and J. Kruikius. 1712. “Overzichtskaart ’t Hooge Heemraedschap van Delflant.” . Delft. Lanzing, J.J., and O. Holthausen. 2021. Programma van Eisen Inventariserend Veldonderzoek - Proefsleuven Sportpark Elsenburg. Rijswijk. de Mulder, E.J.F. 2003. “De ondergrond van Nederland.” .

Wolters-Noordhoff. NITG-TNO. 1998. “Geologische kaart van Nederland, schaal 1:50.000, blad 37 Oost Rotterdam.” . Haarlem. Rensink, E., H.J.T. Weerts, M. Kosian, H. Feiken, and B.I. Smit. 2015. “Archeologische Landschappenkaart van Nederland. Methodiek en kaartbeeld.” . Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. https://doi.org/10.17026/dans-xf6-ywnd. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. 2016. “Kaart van verdedigingswerken, alle linies en stellingen.” . https://landschapinnederland.nl/bronnen-enkaarten/militaire-landschapskaart. ———. 2017. “Rijksmonumentenregister.” Cultureelerfgoed.nl. https://cultureelerfgoed.nl/monumentenregister. ———. 2021. “Archis3 - Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.” . https://archis.cultureelerfgoed.nl/#/login. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, and Data Archiving and Networking Services. “e-depot voor de Nederlandse archeologie.” . http://www.edna.nl. SIKB. 2018. Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA) versie 4.1. Stichting RAAP. 2017. December 22. “Indicatieve Kaart Militaire Waarden (IKME).” . December 22. Stichting voor Bodemkartering. 1972. Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000, toelichting bij het kaartblad 37 Oost Rotterdam. Wageningen: Stichting voor Bodemkartering. Vos, P. 2017.

Het ontstaan van Westland-Delfland, gebaseerd op paleolandschappelijk onderzoek en getijsysteemkennis, toelichting op de regionale paleolandschappelijke kartering, uitgevoerd in het kader van het uitbrengen van de Atlas van het Westland. Delftse Archeologische Bureau voor Archeologie Rapport 1018

Rijswijk Lange Kleiweg 100

27 Rapporten 130. Delft. Vos, P., M. van der Meulen, H. Weerts, and J. Bazelmans. 2018. Atlas van Nederland in het Holoceen. Landschap en bewoning vanaf de laatste ijstijd tot nu. Amsterdam: Prometheus. Vos, P.C., E.C. Rieffe, and E.E.B. Bulten. 2007. “Nieuwe geologische kaart van Den Haag en Rijswijk.” . Den Haag: Dienst Stadsbeheer (Den Haag), Afdeling Archeologie.

Bureau voor Archeologie Rapport 1018

Rijswijk Lange Kleiweg 100

28

Figuren

Figuur 2: Locatie van het plangebied op de archeologische Waardenkaart van de gemeente Rijswijk, deel van de steentijd tot en met de IJzertijd.

Bureau voor Archeologie Rapport 1018

Rijswijk Lange Kleiweg 100

29

Figuur 3: Locatie van het plangebied op de archeologische Waardenkaart van de gemeente Rijswijk, deel van de Romeinse tijd tot en met de Nieuwe tijd.

Bureau voor Archeologie Rapport 1018

Rijswijk Lange Kleiweg 100

30

Figuur 4: Ontwerptekening van het plangebied. Het plangebied is met de groene lijn aangegeven. De nieuwe woning en inrit zijn met de oranje lijnen aangeduid.

Bureau voor Archeologie Rapport 1018

Rijswijk Lange Kleiweg 100