21-073 B. Analyseatlas mobiliteitsvisie Rijswijk.pdf
Tekst van het document
Analyseatlas Mobiliteitsvisie Rijswijk
Analyseatlas Voor u ligt de analyseatlas van Rijswijk. Deze atlas is een bijlage bij de startnotitie voor de mobiliteitsvisie van Rijswijk. In dit document staan data en observaties samengevat. Er is gebruik gemaakt van beleidsdocumenten van de gemeente Rijswijk. Data vanuit open databronnen (bijv. CBS) en data vanuit de gemeente Rijswijk. Duiding van de cijfers komt uit interviews en expertsessies. De atlas bestaat uit vier delen: 1.
De huidige ruimtelijkeconomische structuur van Rijswijk
2.
De gebruikers van het verkeerssysteem van Rijswijk
3.
De verkeerskundige situatie in Rijswijk
4.
De groei van Rijswijk
De atlas sluit af met de opgaven waarop de mobiliteitsvisie een antwoord moet bieden.
2
01
Ruimtelijk Economische analyse 3
1960
1950
Tijdreis Rijswijk Groei van Rijswijk tussen 1950 – 1980. Van klein dorp naar groeikern.
1970
4
1980
01
Tijdreis Rijswijk Groei van Rijswijk tussen 1950 – 1980. Van klein dorp naar groeikern.
Kleiweg 1950 - 1960 Schoolstraat-Oud Rijswijk 1950
Panorama Oud - Rijswijk 1970-1980 5
Beatrixlaan 1970-1980
01
1990
2000
Tijdreis Rijswijk Ontwikkeling van Rijswijk van 1990 tot nu.
2010
6
2019
01
Gebiedstypering Rijswijk Wij onderscheiden een aantal gebieden in Rijswijk: 1.
Vooroorlogse woonwijken
2.
Naoorlogse woonwijken
3.
Uitbreidingswijken
4.
Werkgebied
5.
Winkelgebieden
6.
Groen
Het grootste deel van Rijswijk kent een woonfunctie. De Plaspoelpolder springt eruit als werkgebied. Voorzieningen als scholen en kleine winkelcentra zijn redelijk gelijkmatig over Rijswijk verdeeld. In Rijswijk Buiten zijn er op dit moment nog minder voorzieningen, maar deze zijn wel gepland. Daarnaast valt op dat de A4 Rijswijk in tweeën verdeeld. Een deel dat meer op Den Haag georiënteerd is, en een ander deel dat op Delft georiënteerd is. Ook de Vliet en het spoor hebben een barrièrewerking.
7
01
Kracht van Rijswijk: prettig groen wonen In straten
Groen in Rijswijk is nooit ver weg. Straten en lanen zijn erg groen en ruim opgezet, vaak ook met open water. Parken of een bos (Elserburgerbos, Rijswijksebos) zijn niet ver.
In parken / bos
01
Stedelijkheid
OV knopen
Kracht van Rijswijk: midden in de MRDH
Rijswijk ligt midden in de MRDH, vlak naast Den Haag en Delft. Daardoor zijn veel bestemmingen erg goed bereikbaar. Er zijn veel banen en recreatiemogelijkheden in de omgeving. Bewoners kiezen snel om van voorzieningen in Delft of Den Haag gebruik te maken.
Woningen
9
Arbeidsplaatsen Bron: CBS, bewerking Studio Bereikbaar
01
Bouwjarenkaart Jaren ‘60-70: bouwen voor de auto
Bouwjaren Het grootste deel van Rijswijk is gebouwd na 1960. 1960 was de tijd van het modernisme. Functiescheiding was daarin een belangrijk element. Dit is goed terug te zien in de opbouw van Rijswijk. De opbouw van Rijswijk is volgens ‘langgerekte blokken’ met ertussen brede wegen (2x1 of 2x2 met groen of singel). Gevolgen voor mobiliteit zijn:
Door ‘blokstructuur’ volgen fiets, auto en OV dezelfde hoofdwegen
-
Auto, OV en fiets kennen zelfde structuur via hoofdwegen. Hierdoor is het lastig om een van de vervoermiddelen prioriteit te geven.
-
Een groot deel van Rijswijk is gebouwd in een tijd waarin de auto dominant was in het denken en doen.
-
Blokstructuur leidt tot veel kruisingen en stoppen voor verkeerslichten. Ook voor fietsers. Mevrouw op straat: ‘Verkeer in Rijswijk? Je moet met de fiets overal stoppen voor verkeerslichten”
Korting op parkeren
10
Kaart bron: PBL
01
Wonen
Scheiding van functies
Functiemeningskaart
Rijswijk kent veel gescheiden gebieden: woonwijken, werkgebieden en winkelstraten. Deze scheiding leidt er toe dat er weinig gemengd stedelijk gebied is. Dit heeft gevolgen voor de mobiliteit en sfeer in de stad.
Werken
Door scheiding is er op sommige tijdstippen en locaties ‘overdruk’, en op andere ‘onderdruk’. Veel parkeerdruk in woonwijken ‘s nachts en lege straten in de Plaspoelpolder in het weekend. In de directe omgeving (loopafstand) zijn minder voorzieningen te vinden. Buurtwinkels overleven lastig doordat winkelcentra als magneten werken. Men doet daardoor eerder met de auto grote inkopen ipv fietsend vaker kleine inkopen.
Winkelen
Horeca heeft weinig kans. Het is lastig overleven op alleen een ‘vrijdagmiddagborrel’ in een werkgebied.
11
Kaart bron: PBL
01
Inwoneraantal Rijswijk
Aantal inwoners
1995
Rijswijk Nederland
Aantal banen Rijswijk
2019
70 2017
0
2015
80 2013
90
10000
2011
20000
2009
100
2007
30000
2005
110
2003
40000
Rijswijk steeds meer woonstad
2001
120
1999
50000
1997
130
1995 1997 1999 2001 2003 2005 2007 2009 2011 2013 2015 2017 2019
60000
Regio Den Haag
Opvallend is dat het aantal banen in Rijswijk afneemt: sinds de data beschikbaar is (2007) met 20%. Deels een logisch gevolg van de crisis, maar het aantal banen is niet teruggekomen op het oude niveau. In de regio gebeurde dit wel.
Aantal banen
50000
130
40000
120
30000
110 100
20000
90
10000
80
0
2019
2017
2015
2013
2011
2009
2007
2005
2003
2001
1999
1997
1995
1995 1997 1999 2001 2003 2005 2007 2009 2011 2013 2015 2017 2019
70
Prognose aantal banen
12
Rijswijk maakte eind jaren ‘90 een groei van inwoners mee. Een deel van die groei is door de annexatie van Ypenburg bij Den Haag gekomen. Na een periode van een relatief gelijkblijvend aantal inwoners groeit Rijswijk sinds 2013 weer fors (+15%).
Bron: CBS Bron: Analyse werkgelegenheid Rijswijk - STEC
In de prognoses (hoog en laag) gaat het Planbureau voor de Leefomgeving voor Rijswijk uit van een groei van 500 tot 3000 banen. De ambitie van Rijswijk is tot 4000 banen extra.
01
Toe en afname arbeidsplaatsen tussen ‘97 en ‘17
Bron: CBS inwoners en arbeidsplaatsen, bewerking Studio Bereikbaar Verschil arbeidsplaatsen per 500x500m
Verschuiving in arbeidsplaatsen De afgelopen jaren is het aantal arbeidsplaatsen in Rijswijk gedaald. De kaart laat zien dat sinds 1997 vooral gemengde stads- en stationslocaties erg in trek zijn geweest. Voorbeelden zijn Den Haag Centraal, NOI, Leiden Bio Sciencepark, Rotterdam Centraal en de Kop van Zuid. Aan het traditionele bedrijventerrein is minder behoefte. In de Plaspoelpolder is dit ook goed te zien. Enkele grote bedrijven bleven of vestigden zich (TUI of het EPO), maar andere trekken weg (Shell).
Gemengd stedelijk gebied in bloei
13
Snelweglocaties staan leeg, of worden ‘logistieke hotspots’
Zeker het deel van de Plaspoelpolder rondom het station heeft de kans om ontwikkeld te worden als gemengd stedelijk gebied.
01
Mix to the max Potentie gebied Rijswijk ‘nieuwe economie’
Voorbeelden Plaspoelpolder
In de moderne maak- en kenniseconomie zijn naast de traditionele randvoorwaarden ook steeds meer een aantrekkelijke plek, horeca om de hoek en een goede OV-bereikbaarheid van belang. Rijswijk heeft met station Rijswijk en de geplande gebiedsontwikkeling de kracht om een aantrekkelijke plek te worden.
500m
1000m
Op enkele plekken in de Plaspoelpolder is dit nu al te zien. Er ontstaan in de vaak vervallen kantoorlocaties plekken waar de nieuwe economie zich vestigt. Door functies te mengen wordt de nabijheid vergroot en kan men zich makkelijker op een ruimtevriendelijke manier verplaatsen.
Blauwe stip is stationsuitgang
14
01
Straatanalyse Rijswijk
De volgende pagina’s bevatten een analyse van enkele typische straten per gebied. We hebben hier gekozen voor: 1.
Een vooroorlogse woonstraat
2.
Een na-oorlogse woonstraat
3.
Een nieuwe woonstraat
4.
Twee straten in de Plaspoelpolder
5.
Twee winkelstraten (in de Bogaard en oud-Rijswijk)
6.
De Sir Winston Churchilllaan
We doen deze analyse om in de volgende fase maatregelen op straatniveau te kunnen laten zien. Zo maken we inzichtelijk wat voor impact ingrepen hebben.
15
01
Woonstraten Vooroorlogs
Esthetisch groen dat de publieke en private ruimte scheidt.
Bijna alleen woningen. Gemakkelijke toegang tot de auto. Krappe straten door toevoeging van auto.
S gebouwen S straat S voetpad M groen. S parkeren
Naoorlogs
Esthetisch groen dat de Bijna alleen woningen. publieke en private Gemakkelijke toegang tot ruimte scheidt. de auto. Door ruimere straten dan vooroorlogs meer ruimte op straat.
S gebouwen M straat XS groen S voetpad. M parkeren
Nieuwe uitbreidingswijken
De groene ruimte tussen beide zijden van de straat fungeert voor de huizen als een voortuin
Bijna alleen woningen. Gemakkelijke toegang tot de auto. Krappere straten en meer focus op langzaam verkeer dan na-oorlogs
S gebouwen S straat M groen. S voetpad M parkeren
S: Klein, alleen voor bewoners M: Middel, toegankelijk voor de hele wijk L: Large, toegankelijk voor de hele stad XL: Toegankelijk voor de Regjo (verbindt meerdere steden)
16
01
Werkgebieden (Plaspoelpolder):
Groen dat vooral een straatverdelingsfunctie heeft. Geen wandelpaden of connectie met het groen.
Straat is auto georiënteerd, weinig plek voor voetgangers. Gebouwen: 0% woningen, alleen werk gerelateerde gebouwen.
Nauwelijks groen
De straat is alleen voor auto’s. Vooral parkeervoorzieningen. De gebouwen zijn allemaal kantoor of industrieel, geen woningen.
M gebouwen geen fietspad S voetpad L weg Geen parkeren Er is geen visuele verbinding tussen beide straten en de begane grond van de werkruimtes maakt weinig connectie met de straat.
M Gebouwen S straat XS Voetpad M parkeren Geen fietspad
.
17
01
Winkelgebieden In de Bogaard
Nauwelijks groen.
Straten alleen voor voetgangers. Auto’s kunnen net buiten het voetgangersgebied parkeren. Plek waar je grote inkopen doet.
M gebouwen S straat (alleen voetgangers).
Gemixt gebruik van de gebouwen. (commerciële begane grond met daarboven woningen), gemengd gebruik van de straat. Enkele cafés en restaurants.
S straat die overgaat in een M voetgangersgebied.
Oud Rijswijk
Enkele groene elementen. Zorgt voor schaduw en beleving.
18
01
Sir Winston Churchilllaan
Groen als scheiding tussen de rijbanen en fietspaden. Biedt ruimtelijke kwaliteit.
19
De straat wordt gebruikt op een gemeentelijke schaal. Het brede profiel met grote gebouwen nodigt uit om hard te rijden.
L gebouwen M groen XL straat M voetpad M fietspad Geen parkeerplaatsen
01
Conclusies straatanalyse
Wat valt op
20
Vooroorlogs wonen
• Leuke groene straten. • Gebouwd voordat er auto’s reden. Nu erg nauw door parkeerplaatsen. Tast kwaliteit straten aan.
Na oorlogs wonen
• Ruimere straten dan vooroorlogs met groen, minder hinder van geparkeerde auto’s
Nieuwe uitbreidingswijken
• Ruimere straten dan vooroorlogs met groen, minder hinder van geparkeerde auto’s
Plaspoelpolder
• Vooral op de auto en bedrijfslogistiek gericht gebied. Weinig fiets of loopvoorzieningen. • Gebouwen maken geen contact met de straat.
Oud Rijswijk
• Kleine straten met wonen, winkelen en horeca
In de Bogaard
• Autovrije straten, weinig groen. • Alleen winkelen, deel horeca. Nog geen woningen.
Verbindingswegen
• Barrièrewerking voor fietsers en voetgangers • Groenbeleving
01
Gebruikers
21
Vervoerwijze verdeling stedelijk gebied
Vervoerwijze verdeling Rijswijk
Vergelijking vervoerwijze verdeling
(gebieden met gelijke nabijheid als Rijswijk)
Gestippeld is het patroon van Rijswijk te zien in verhouding tot buurgemeenten. Daarnaast is er een vergelijking gemaakt met gebieden in dezelfde nabijheidsklasse als Rijswijk (stedelijk). Wat opvalt is:
Leidschendam-Voorburg
Den Haag
•
In vergelijking tot gemiddeld stedelijk gebied wordt er in Rijswijk minder op korte afstand gereisd. Dit is een teken dat de nabijheid minder is dan gemiddeld. Ook is te zien dat er minder wordt gefietst en vaker de auto gekozen wordt. Het aandeel OV is ook lager dan verwacht kan worden van een gemeente met deze stedelijkheid.
•
In Rijswijk wordt meer van de auto gebruik gemaakt dan in omliggende gemeenten. Vooral het fietsaandeel in omliggende gemeenten is groter.
Stippellijn is Rijswijks autogebruik ter referentie
Delft Nabijheid =
Toelichting bij het ‘vierkantje’: De horizontale as laat de vervoerwijze verdeling zien (0100%). De verticale as gaat over het aantal verplaatsingen per afstandsklasse (0-100%). Leidschendam-Voorburg is qua demografie vergelijkbaar aan Rijswijk (en verrassend gelijk aan plekken met vergelijkbare stedelijkheid). Delft kent een veel jongere populatie wat tot meer fietsgebruik leidt. Den Haag kent een zeer stedelijk centrum, maar met Den Haag Zuid, Ypenburg en Leidscheveen ook veel woongebieden.
22
Bron: OViN (CBS ‘04-’17)
Als definitie van ‘nabijheid’ hanteren we: som van de inwoners en arbeidsplaatsen binnen 3 km (gem. fietsafstand). We sluiten hierbij aan bij definities van het dashboard verstedelijking. 01
Vervoerwijze verdeling Rijswijk (2004-2006)
Vervoerwijze verdeling Rijswijk (2015-2017)
Ontwikkeling mobiliteit Rijswijk: groei fiets
Voor twee series van drie opeenvolgende jaren is een vervoerwijze analyse gedaan. Doordat het beide een steekproef betreft zijn kleine veranderingen niet significant.
Stippellijn is Rijswijks autogebruik ‘04-’06 ter referentie
Wat wel opvalt is de forse toename van fietsverkeer in Rijswijk. Zeker op middellange afstand is een forse toename te zien.
Fietstellingen tussen Rijswijk en Delft (index 100 op 2010) 180 160
Op de tellingen die de MRDH doet tussen Delft en Rijswijk is dit ook terug te zien. Sinds 2010 is daar het aantal fietsers met 65% toegenomen. Op deze locaties (bijv. Jaagpad) is de afgelopen jaren ook een forse verbetering geweest in de kwaliteit van de fietspaden.
140 120 100 80 60 40 20 0 2010
23
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
Opvallendheden als iets minder verplaatsingen op korte afstand, of iets minder treingebruik zijn daarmee niet statistisch hard te maken.
2018
Bron ‘vierkantjes’: OViN Bron grafiek: MRDH
01
Daily Urban System Rijswijk Een groot deel van de verplaatsingen blijft binnen Rijswijk (46% van het totaal aantal verplaatsingen). Van de uitgaande verplaatsingen (in de kaart gesteld op 100%) gaat het gros naar omliggende gemeenten en Rotterdam. Den Haag is met bijna de helft van alle uitgaande verplaatsingen de grootste trekker. Ook met Delft, LeidschendamVoorburg, Pijnacker-Nootdorp, het Westland en Zoetermeer zijn forse relaties. Het Daily Urban System van Rijswijk betreft vooral de regio Haaglanden plus Rotterdam.
De kaart toont alleen de uitgaande verplaatsingen. Van alle verplaatsingen blijft 46% binnen Rijswijk en gaat 54% naar buiten. De kaart toont een opsplitsing van alle uitgaande verplaatsingen. Bron: OViN (CBS ‘04-’17)
24
01
Auto
Vervoerwijze binnen Rijswijk
%
Te voet
45%
Fiets
28%
Bus/tram/metro
2%
Auto bestuurder
25%
Trein
0%
Fiets
Vervoerwijzeverdeling Binnen Rijswijk verplaatst men zich vooral met de fiets en te voet. Naar buiten verplaatst men zich vooral met de auto. Naar Delft en Den Haag gaat 40% met de auto. Naar alle andere relaties kiest meer dan de helft voor de auto. De grootste fietsrelaties zijn naar Den Haag en Delft. Ook naar Leidschendam-Voorburg wordt veel gefietst. Qua OV is absoluut Den Haag de grootste trekker. Rotterdam scoort hier tweede. Ook Zoetermeer kent een aanzienlijke stroom.
OV
Getoonde percentages geven het relatieve aandeel van die vervoerwijze t.o.v. de andere. De percentages tellen niet op tot 100% omdat ook nog klein aandeel autopassagier, te voet en overige vervoerwijzen zijn. De kaart toont alle verplaatsingen beginnend in Rijswijk. Dus ook van bezoekers die huiswaarts keren.
25
Bron: OViN (CBS ‘04-’17)
01
Woon-werk relaties Rijswijk heeft meer banen, dan dat er Rijswijkers banen hebben. Waar werkt Rijswijk? Van de bewoners van Rijswijk heeft meer dan 80% een baan in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Het grootste deel hiervan werkt in Den Haag (38% van het totaal). Opvallend is dat hier ook de provincie Utrecht (vooral Utrecht stad en Amersfoort) en Noord Holland (vooral Amsterdam en Haarlemmermeer (Schiphol)) hoog scoren. Gemiddeld reizen Rijswijkers 15,1 km naar hun werk. De helft van de banen is binnen 7,5 km.
Werkzame Rijswijkers: 22.300
Banen in Rijswijk: 29.200
Wie werkt er in Rijswijk? 77% van alle banen in Rijswijk wordt ingevuld door iemand die in de MRDH woont. Net als andersom, is de relatie met Den Haag groot. De gemiddelde reisafstand naar een baan in Rijswijk is 14,9 km. 51% van de medewerkers woont binnen 7,5 km van zijn of haar baan in Rijswijk.
26
CBS 2018
01
Gebruik trein Stations met invloedsgebied (IC met straal 3 km, sprinter 1,5 km)
Instappers Ns station Rijswijk 10000 9000
Tussen 1992 en 2002 is er een daling te zien. Daarna is het aantal instappers op een kleine stijging na gelijk gebleven.
8000 7000 6000 5000 4000
Waar gemiddeld Nederland over de meetperiode (‘92 tot ‘18) met 77% stijgt daalt het aantal instappers in Rijswijk met 25%.
3000 2000 1000 0
Ontwikkeling instappers station Rijswijk en omgeving 300 250
Index 1992
200
Bijna heel Rijswijk ligt binnen het goed bereikbare gebied vanaf een van de stations. Oud-Rijswijk binnen de straal van HS / CS. Na-oorlogs Rijswijk binnen de straal van het sprinterstation en de nieuwe uitbreidingswijken vlak bij Delft.
150
Er is geen duidelijke trend te zien in de naburige stations. Voorburg stijgt gestaag, tot de IC bediening stopt. Den Haag centraal volgt dezelfde trend als Rijswijk, tot er de laatste jaren een stijging te zien is. Den Haag HS stijgt fors, maar daalt afgelopen jaren weer. Delft stijgt sinds de metingen en heeft in absolute cijfers nu meer instappers dan Den Haag HS (niet in de grafieken te zien).
100
Vermoedelijke oorzaken van de Rijswijkse daling zijn:
50
-
Afname arbeidsplaatsen in Rijswijk rondom het station.
-
Toename kwaliteit omliggende stations (Delft, CS).
-
Weinig groei in inwoners binnen invloedsgebied v/h station (waar dat bij andere 01 stations wel gebeurde).
0 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006 2008 2010 2012 2014 2016 2018
27
Sinds de metingen gestart zijn in 1992 is het aantal instappers per jaar op station Rijswijk nooit meer op dat niveau terug gekomen.
Rijswijk
Delft
Den Haag Centraal
Den Haag HS
Voorburg
Alle stations Nederland Bron: NS
Autobezit Het aantal auto’s per huishouden daalt afgelopen jaren licht. De laatste jaren steeg het weer. In 2019 had het gemiddelde Rijswijkse huishouden 1,12 auto. Per wijk verschilt het autobezit weinig. In Oud Rijswijk ligt het autobezit wat hoger dan het gemiddelde. Rond de Bogaard iets lager.
Parkeerdruk Rijswijk (nacht)
Parkeerdruk De parkeerdruk in woongebieden is vooral in Oud Rijswijk hoog. Ook in Strijp en delen van Steenvoorden is dat het geval. In de middagen in de parkeerdruk op de bedrijfslocaties hoog. Echter betreft dit vaak blokken, waar even verderop wel plek is.
Autobezit per huishouden 1,4 1,2 1 0,8 0,6 0,4 0,2 0 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Rijswijk
28
Regio Den Haag
Nederland
Bron: CBS en parkeerdruk Rijswijk
01
Verkeersveiligheid In heel Nederland is het helaas de trend dat het aantal verkeersslachtoffers toeneemt. Zo ook in Rijswijk. Rijswijk scoort slecht qua verkeersveiligheid. In de MRDH monitor scoren alleen Rotterdam en Den Haag slechter. Ook het aantal jonge slachtoffers valt op. Verkeersveiligheid is daarmee een aandachtspunt. “Rijswijk behoort naast Rotterdam en Den Haag tot de drie gemeenten waar het aantal verkeersslachtoffers het hoogst is. Daarbij is het aantal jonge verkeersslachtoffers relatief hoog”. De meeste verkeersslachtoffers vallen op de drukkere wegen van Rijswijk zoals de Beatrixlaan. De kruising Laan van Oversteen – Laan van Vredennoord bij Hoornwijck is de enige black-spot van Rijswijk (locatie met opvallend veel opvallen).
Bron: verkeersveiligheidsplan MRDH en Rijswijk
01
Verkeer
30
Verkeerskundige knelpunten In dit hoofdstuk worden verkeerskundige knelpunten en kansen per vervoermiddel opgesomd. We werken hierbij de in de volgorde: -
Stappen (Lopen)
-
Trappen (Fiets)
-
OV
-
MaaS (en andere vormen van nieuwe mobiliteit)
-
Privé-auto
Aan het eind van dit hoofdstuk wordt aandacht geschonken aan de externe effecten van mobiliteit (uitstoot, ruimtebeslag en ongevallen)
31
01
Loopkwaliteit rondom Landgoederenzone. Onderhoud en sociale veiligheid.
Looproutes rondom scholen, vooral vanaf buiten de wijken.
Knelpunten lopen
Veel bomen op het trottoir. Boomwortels beperken toegankelijkheid (van Ostadelaan, Lindelaan, centrum)
Op deze kaart staan knelpunten voor lopen weeggegeven. Knelpunten zijn pas een opgave als zij een ambitie in de weg staan. Op de kaart staan alle knelpunten van de huidige situatie. In blauw is aangegeven welke knelpunten verergeren als Rijswijk (en omliggende gemeenten) groeien. In geel staan kansen weergegeven Wat valt op:
Oversteekbaarheid Beatrixlaan bij In de Bogaard. Nieuwe inrichting Blaan biedt hiervoor deels al oplossing
Herkenbaarheid looproute station naar de Bogaard.
-
Loopkwaliteit Plaspoelpolder sterk ondermaats als er gemengd gebruik gaat komen
Barrières en herkenbaarheid van looproutes voeren de boventoon in de knelpunten. Vaak zijn looproutes gekoppeld aan grote autowegen.
Oversteekbaarheid Churchilllaan rondom station
Barrières: spoor, A4, grote wegen (o.a. Beatrixlaan, Churchillaan) en Vliet.
Netwerk niet fijnmazig genoeg en vaak verbonden aan autoroutes (heel Rijswijk) Diagonaalstructuur nodig. Bijv. van station naar Plaspoelpolder / in de Bogaard
01
Ontbreken van een expliciet nachtnet fiets in doorgaande routes (sociale veiligheid)
Steenlaan en Van Vredeburchweg: drukke route met klinkers
Te weinig fietsparkerenplaatsen centrum Oud Rijswijk / geen bewaakte stalling. Lastige oversteekbaarheid Haagweg. Men moet tegen de richting in fietsen.
Fietsroute naast spoor vanuit Den Haag doortrekken naar Rijswijk
Laatste vreemde kronkels in verder ideaal fietspad
Metropolitane fietsroutes MRDH (naar Naaldrijk, Den Haag en leiden)
Zeer weinig ruimte voor fiets in Treubstraat
Fietsparkeren bewoners en bezoekers door elkaar. Voor wie is de ruimte?
Goede fietsroute tussen havenkwartier en station ontbreekt
Beatrixlaan: onaantrekkelijk fietsen naast auto’s en veel wachten bij verkeerslichten
Knelpunten fiets Op deze kaart staan knelpunten voor de fiets weeggegeven. Knelpunten zijn pas een opgave als zij een ambitie in de weg staan. Op de kaart staan alle knelpunten van de huidige situatie. In blauw is aangegeven welke knelpunten verergeren als Rijswijk (en omliggende gemeenten) groeien. In geel staan kansen weergegeven Wat valt op: -
Fietsroutes zijn vaak nog gekoppeld aan grote autowegen. Loskoppelen biedt kansen voor beleving en doorstroming.
-
Veel fietsroutes zijn deels goed, maar kennen onderbrekingen van mindere kwaliteit
Ontbrekende delen van fietsstroken in PPP (bijv. bij EPO) Fietsbeleving lange Kleiweg
Koppeling door grid-structuur auto en fiets waardoor fiets nooit sneller kan zijn dan de auto.
Last-mile station niet in orde Verbinding PPP – station kan ruimer
Fietsoversteek ontbreekt bij grens met Delft
Het Haantje fiets onprettig (klinkers)
Ontbreken overgang Kerstanjewatering Veel vraag naar fietsnietjes (heel Rijswijk)
Heel Rijswijk: van tegels naar asfalt 01
Koningscorridor en CID Binckhorst aan OV verknopen. Kansen voor Rijswijk (aansluiting tram 19) Meer bekendheid OV. Goede voorzieningen worden weinig gebruikt.
Behoud kwaliteit en frequentie lijn 1 in relatie tot nieuwe OV verbinding CID Binckhorst en Delft
Ontbrekende schakel OV: rijswijk station naar den haag zuid-west via de beatrixlaan Slecht gebruikte stationsingang
Knelpunten OV Op deze kaart staan knelpunten voor OV weeggegeven. Knelpunten zijn pas een opgave als zij een ambitie in de weg staan. Op de kaart staan alle knelpunten van de huidige situatie. In blauw is aangegeven welke knelpunten verergeren als Rijswijk (en omliggende gemeenten) groeien. In geel staan kansen weergegeven Wat valt op:
Omgevingskwaliteit station
-
OV in Rijswijk is redelijk op orde. Er zijn wel knelpunten rondom nieuwbouwlocaties (Plaspoepolder, Rijswijk Buiten)
-
Meeste knelpunten liggen rond het station en gaan over beleving en natransport
Kans: busbaan over kleiweg. OV fiets niet bij drukste uitgang
OV net in de Plaspoelpolder is niet fijnmazig genoeg
Ontbreken fijnmazig OV en OV route naar Rijswijk station in Rijswijk Buiten.
Station ligt verdekt opgesteld. Geen stationsuitstraling.
First en last mile is niet op orde Het is niet duidelijk waar in de bogaard / PPP ligt. Geen logische routes. Looproutes
Door viersporig tussen Delft en Den Haag sneller op IC stations Het Westland kan goed gebruik maken van station Rijswijk (bus route is okee, maar niet erg bekend)
Regionale busverbinding Pijnacker ontbreekt
01
Auto
Elektrisch Zelfrijdend op snelweg Zelfrijdend in de stad Personen drones Delen van voertuigen Delen van ritten OV Automatische treinen en metro's Zero emissie bussen Automatische bussen, shuttles, etc. op openbare weg Betere informatievoorziening, ticketing, etc. Uitbouw en versnelling internationaal treinaanbod en internationale bussen Kleine voertuigen Deelfietsen / stepjes / LEV's E-fiets E-scooter / E-snorfiets (E-)bakfietsen, stints, etc. Biro's (en andere LEV's) Stepjes / hoverboards / elektrische skateboards Vracht naar eindgebruiker Drones Cargo-bikes e-fiets bezorging Elektrische bestelbussen E-commerce Vracht - grote logistiek Zelfrijdend op snelweg Elektrisch Diensten MaaS Buurthubs (herkomst) Stadshubs (halverwege de reis)
Bron: mobiliteitstransitie MRDH (project loopt nu). Methodiek op basis van het KIM.
35
Huidige vorm 2 4 4 4 2 3 2 2
Nieuwe vormen van mobiliteit Voor de MRDH wordt nu een mobiliteitstranstiestudie uitgevoerd. De nevenstaande tabel is de conclusie van literatuuronderzoek naar allerhande trends in Nederland.
3 1
1
Massamarkt: volwassen product met aanzienlijke penetratiegraad (bijvoorbeeld e-bike)
2
Nice- of testmarkt: Eerste levensvatbare commerciële versie verkrijgbaar, maar geringe penetratiegraad (bijvoorbeeld deelauto’s)
2 2 1 2 2 2 2 4 2 1 2 1 4 3 3 4 4
3
Prototype: werkend prototype en pilots in Nederland (bijvoorbeeld MaaS)
4
R&D: Ontwerp, maar nog geen werkend prototype (bijvoorbeeld drones voor pakketdiensten)
(1) zijn hierin nieuwe vormen van mobiliteit die aardig wat massa hebben in Nederland. Andere producten (2), (3) en zeker (4) volgen later. Wat opvalt is dat de opmars van kleine vormen van mobiliteit (bijv. e-fietsen) sneller verloopt dan grote innovaties als MaaS of zelfrijdende voertuigen. Ook elektrificatie heeft de afgelopen jaren een vlucht genomen.
01
OV op waterstof of elektriciteit
Logistiek over water
Kansenkaart nieuwe vormen van mobiliteit Op deze kaart staan de kansen die er zijn voor nieuwe mobiliteit
Automatisch vervoer in PPP Deelmobiliteit bij nieuwbouwprojecten
Last mile station Rijswijk (deelfietsen - LEV)
Logistieke hub in PPP voor winkelgebieden of Den Haag.
Mogelijke P+R
Fietsen delen om groen te bezoeken
01
Gemiddeld aantal kWh verbruikt per laadpaal 900,0 800,0 700,0 600,0 500,0 400,0 300,0 200,0 100,0 0,0
Nieuwe vormen van mobiliteit Wat valt op: E-fiets vergroot range, 75% extra inwoners binnen fietsafstand. Maar niet zo veel als voor sommige andere gemeenten doordat Delft en Den Haag al binnen de fietsrange vallen en Rotterdam net te ver blijft.
-
Stroomverbruik per laadpaal neemt sterk toe afgelopen jaren. Veel vraag naar extra laadvoorzieningen
-
Veel deelauto’s per inwoner in Rijswijk. Dit komt door veel peer-to-peer deelauto’s (bijv. van Snappcar)
januari '18 februari '18 maart '18 april '18 mei '18 juni '18 juli '18 augustus '18 september '18 oktober '18 november '18 december '18 januari '19 februari '19 maart '19 april '19 mei '19 juni '19 juli '19 augustus '19 september '19 oktober '19 november '19 december '19
-
gemiddeld per paal
E-bike proof Aantal inwoners binnen 7,5 km: 646.000 Aantal inwoners binnen 15 km +470.000
37
Bron: CROW deelauto’s Ebikeproof.nl Data laadpalen Rijswijk
01
Hoge parkeerdruk tast kwaliteit voorloorlogse woonwijken aan
Geestbrug is sluiproute naar A12.
Parkeerdrukte door overloop vanuit Den Haag.
Knelpunten auto Overschrijding geluidsnormen Haagweg en Lindelaan
Voorziene parkeerhinder bij transformatie winkels naar woningen (ook parkeren na 6u)
Blackspot: Laan van Vredenoord-Overvoorden (aantal automobilisten reden fietsers aan) Benodigde laadpalen realiseren lukt niet
Veel klachten over motoren (geluid en rijgedrag) op grote wegen.
Barrièrewerking A4 en luchtkwaliteitsknelpunt PPP kent veel en ingewikkelde kruisingen
Den haag zuidwest rijdt via Rijswijk ipv N211. Bus in de file
Extra autoverkeer door komst tunnel, kruist met grote fietsroute. Lucht en geluidshinder langs de Beatrixlaan
Op deze kaart staan knelpunten voor autoverkeer weeggegeven. Knelpunten zijn pas een opgave als zij een ambitie in de weg staan. Op de kaart staan alle knelpunten van de huidige situatie. In blauw is aangegeven welke knelpunten verergeren als Rijswijk (en omliggende gemeenten) groeien.
Wat valt op: -
Vertraging zit vooral op de wegen van en naar de A4
-
Hinder van autoverkeer vindt ook plaats bij deze wegen
-
Parkeerhinder in de gebieden bij Den Haag en in de vooroorlogse wijken
-
Veel knelpunten zullen toenemen met gebiedsontwikkeling
CO2 uitstoot dient fors te dalen om uitstootdoelen te behalen.
Vertraging op de twee inprikkers van de A4. 01
Routes waarop reistijdmeting verricht zijn Reistijdfactor
Avondspits
Reistijdfactor
Autoreistijden op aansluitingen A4
Tussen de spitsen
Ochtendspits
A4 – Beatrixlaan – Den haag
4:10
4:45
1,1
5:45
1,4
Den Haag – Beatrixlaan – A4
5:00
6:15
1,3
6:15
1,3
A4 – Huis te Landelaan – Den Haag
7:30
9:30
1,3
11:30
1,5
Den Haag – Huis te Landelaan – A4
7:00
7:30
1,1
8:00
1,1
A4 – Haagweg – Den Haag
4:45
6:30
1,4
7:45
1,6
Met behulp van Floating Car Data is er gekeken naar de reistijden op drie routes in Rijswijk. Hiervoor zijn de drie aansluitingen op de A4 genomen. De analyse is verricht voor werkdagen tussen september en december 2019.
Den Haag – Haagweg – A4
4:30
5:30
1,2
6:30
1,4
Wat opvalt is: -
Het is vooral druk in de spitsen. Daarna verdeelt het autoverkeer zich over de Rijswijkse wegen. Bij verkeerslichten is vertraging te zien, maar er zijn geen grote knelpunten waarneerbaar.
-
Reistijdvertragingen zijn binnen de grens van enkele minuten De Beatrixlaan kent vanaf de grens met Den Haag tot aan de A4 een reistijdvertraging van anderhalve minuut. de route door Rijswijk via de plasploelpolder kent in de spits 4 minuten vertraging op de Haagweg is 3 minuten vertraging.
Gemiddelde reistijd Komt 1x per week voor Komt 1x per maand voor
01
Aansluitingen Rijswijk A4 De belangrijkste uitvalswegen van Rijswijk zijn de drie inprikkers die de A4 verbindingen met Rijswijk en vooral Den Haag. De kaart laat een combinatie van 3 selected links zien. De Laan van Hoornwijck heeft vooral een functie voor oudRijswijk en Laakkwartier. Ook een deel van Voorburg maakt gebruik van deze uitvalsweg. Tot 2018 nam de intensiteit licht toe. Deze zal waarschijnlijk afgelopen jaren gedaald zijn door de afwaardering van de weg. Na de aanleg van de Rotterdamse Baan zal de weg vermoedelijk een meer lokale functie krijgen. De Diepenhorstlaan verbindt vooral de A4 met de Plaspoelpolder. Een deel van het verkeer rijdt door richting Den Haag.
Bron: Selected link V-MRDH (basisjaar 2016)
Tellingen werkdagen november 80000
De Beatrixlaan wordt zowel door Rijswijkers als door inwoners van Den Haag gebruikt (zowel Zuidwest als Wateringseveld)
60000 40000 20000 0 2015 Beatrixlaan
40
2016 Diepenhorstlaan
Bron: Tellingen gemeente Den Haag
2017
2018 Laan van Hoornwijck
Van 2015 tot 2018 steeg het autoverkeer op de inprikkers met bijna 25%. Dit getal is mogelijk onbetrouwbaar (zie de grote schommelingen op de 01 Beatrixlaan).
Ontwikkeling en ambities CO2 uitstoot
CO2 uitstoot gemeente Rijswijk Ton CO2 per jaar (hele gemeenten)
(binnen verkeer en vervoer)
80000 70000 60000
= 1,32 ton
50000 40000 30000
30% minder tov 2015
per inwoner per jaar
25% minder tov 1990 (klimaatakkoord)
= 1 ton
per inwoner per jaar
20000 10000
Geen emissies (klimaatakkoord)
0 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006 2008 2010 2012 2014 2016
CO2 uitstoot per inwoner binnen mobiliteit Ton CO2 per inwoner
2,50
2030
2050
Uitstoot per bron binnen mobiliteit in Rijswijk 43
2,00 1,50
26
1,00 5
0,50
0
0
0,00 1995 1997 1999 2001 2003 2005 2007 2009 2011 2013 2015 2017 Rijswijk
Den Haag
Nederland
CO2 uitstoot NL is fors hoger doordat Rijswijk en Den Haag relatief veel inwoners hebben in verhouding tot het aantal km snelweg.
41
Bron boven en links: klimaatmonitor (min I&W) Incl. snelwegen binnen gem. grens Bron rechtsonder: Aanpak CO2 reductie verkeer (MRDH)
De CO2 uitstoot door verkeer en vervoer van Rijswijk is sinds 1990 toegenomen. Zeker sinds 2005 is er een forse toename te zien. Een deel komt door de drukker wordende A4 (die deels op Rijswijks grondgebied ligt). Een ander deel vermoedelijk doordat er meer van de auto gebruik wordt gemaakt. Per inwoner is de uitstoot van 1 ton per jaar naar 1,32 per jaar gestegen. Dit ligt onder het Nederlands gemiddelde van 2. Dat is verklaarbaar doordat Rijswijk stedelijk is en relatief weinig snelweg-kilometers heeft binnen de gemeente grenzen. Opvallend is dat zowel het Haagse als het Nederlandse langjarig gemiddelde gelijk blijft, waar het in Rijswijk toeneemt. Om de klimaatdoelen te halen (25% minder tov 1990 voor mobiliteit) staat Rijswijk voor een forse opgave. Voor de MRDH opgave is dit uitgesplitst. De reductie op het stedelijk wegennet is 12 ton per jaar. 01
Wat gebeurt er al (met dekking) - Laadinfrastructuur uitbreiden - Lage parkeernorm bij nieuwbouw - Betaald parkeren in centra - Inzet slimme verkeerslichten - Metropolitane fietsroutes - Scholenaanpak
Wat is wenselijk (zonder dekking) - Zero emissie groenbeheer - Zero emissie eigen wagenpark - Vrachtverkeer verduurzamen - Modal shift kort ritten - Pilots nieuwe vervoersconcepten
Bron: actieplan CO2-reductie Mobiliteit Rijswijk 2020-2021
42
Maatregelen om CO2 in het verkeer te reduceren Samen met omliggende gemeenten werkt Rijswijk binnen het verband van de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH) aan het doel om er samen voor te zorgen dat er in 2025 30% minder uitstoot van CO2 door het verkeer is ten opzichte van 2015. De Rijswijkse inbreng aan dit regionale programma is het lokale Actieplan CO2-reductie Mobiliteit Rijswijk 2020-2021. Met dit pakket aan maatregelen wordt de gestelde reductiedoelstelling in 2025 nog niet gehaald. Daarom werkt Rijswijk aan een aanvulling van het regionale programma, fase 2, waarin extra maatregelen gezamenlijk worden bedacht en uitgewerkt.
01
Geluidshinder en luchtkwaliteit Geluid
Aantal punten boven de drempwaarde van 65 dB. Vooral langs Haagweg, Beatrixlaan en Lindelaan.
Lucht
Bron: actieplan geluid Bron: actieplan luchtkwaliteit
43
Rijswijk staat op de 2e plaats op basis van gemiddelde slechtste luchtkwaliteit in Nederland
De luchtkwaliteit in Rijswijk voldoet sinds 2016 aan de EU-grenswaarden. Rijswijk realiseert zich dat voldoen aan de grenswaarden nog niet betekent dat de lucht schoon is. De ambitie reikt verder, het moet en kan schoner.
Rijswijk heeft het Schone Lucht Akkoord ondertekend en wil daarmee aan de WHO normen voldoen in 2030. De WHO advieswaarde voor fijnstof wordt momenteel niet overal in de gemeente gehaald . 01
Ruimtegebruik Verplaatsende, maar ook zeker stilstaande mobiliteit neemt ruimte in. Ruimte die in stedelijk gebied steeds schaarser wordt.
Vooroorlogs
Naoorlogs
Waar een auto met 1 inzittende 140 m2 inneemt is dit in een tram slechts 7m2 en op de fiets 5m2. Door te kiezen voor ruimtevriendelijkere alternatieven ontstaat er meer ruimte. Voor nieuwe Rijswijkers, maar ook ruimte voor groen, horeca of speelplaatsen. In wijken Veel wijken in Rijswijk, vooral de naoorlogse wijken, zijn ruim opgezet. In de vooroorlogse wijken, die gebouwd zijn voor de komst van de auto, is te zien dat de straten krap worden en de auto de kwaliteit in de straat beïnvloedt. Tussen de wijken
44
De grote straten van Rijswijk zijn ruim opgezet. Vaak met bomen ertussen. Als de groei van autoverkeer verwerkt kan worden op de huidige wegen wordt niet meer ruimte ingenomen. Als extra wegen nodig zijn is het extra ruimtebeslag fors. Een transitie naar ruimtevriendelijke vormen van mobiliteit maakt zo een aangenamer straatbeeld en minder barrièrewerking. 01
Groei van Rijswijk
45
Ontwikkeling Rijswijk Rijswijk gaat groeien. Er komen zowel nieuwe woningen als nieuwe arbeidsplaatsen bij. Rond het station, het Havenkwartier en in Rijswijk Buiten concentreert de nieuwbouw zich. De cijfers in de kaart zijn exclusief 20% planuitval. Met deze uitval komt de woningbouw uit op de in de stadsvisie genoemde prognose van 8.000 tot 10.000 woningen. Gedurende het proces van het opstellen van de visie zal de geplande woningbouwambtie worden bijgeschaafd naar de laatste stand van zaken.
Woningen
Banen
2500
1500 500
46
Bron: prognose Rijswijk. 20% planuitval is in deze kaart niet meegenomen
01
Groeiprognoses Rijswijk Verschillende bronnen geven een verschillende groei voor Rijswijk aan. De tabellen en figuren vatten het hiernaast samen. Zichtjaar Huidig
2020
Woningen
Inwoners 28081
Arbeidsplaatsen
54450
30900
+4%
Prognoses (t.o.v. 2020)* Model ‘30
2030
+9%
+7%
PBL
2040
+29%
+27%
Prog. Rijswijk (incl planuitval)**
2040
+31%
+30%
Model ‘40
2040
+12%
+10%
+3%
Grofweg komt het erop neer dat de prognose van Rijswijk (incl. planuitval) goed overeenkomt met waar het PBL vanuit gaat. Het verkeersmodel (V-MRDH) wijkt echter sterk af. Dit model gaat slechts van 10% extra woningen uit. Om een goed beeld te krijgen met het model zal er met een aangepast toekomstjaar gerekend moeten worden. Hoewel de absolute geprognotiseerde groei onder die van Den Haag en Delft blijft, staat Rijswijk procentueel op plek 2 in Nederland.
Bron: PBL, prognose Rijswijk, V-MRDH
47
* Groei is tov van 2020. Soms geeft de bron een groei tov van een ander jaar. Dit is omgerekend naar 2020. **Er is gerekend met een planuitval van 20%
01
In beeld brengen toekomstige knelpunten De sterke relatie met Delft en Den Haag maakt het verkeerssysteem van Rijswijk complex. Toekomstige knelpunten ontstaan niet alleen door gebiedsontwikkeling in Rijswijk, maar ook in Delft of Den Haag. Het voorstel is daarom om het VMRDH (verkeersmodel MRDH) te gebruiken. We dienen hiervoor een aangepast toekomstjaar te maken. De Rijswijkse groei zit niet goed in het huidige model. Voor Delft en Den Haag zijn de groeiprognoses wel in de buurt van wat het PBL voorziet. Overigens wijken ook in absolute zin de twee prognoses van Rijswijk het meest af. We stellen voor om de Rijswijkse gebiedsontwikkeling mee te nemen. We doen dit op basis van de kaart met gebiedsontwikkeling. We nemen daarbij 20% planuitval mee, zowel voor woningen als arbeidsplaatsen. Het doorrekenen van een aangepast toekomstjaar vindt plaats na bespreking van de startnotitie.
Procentuele groei PBL/CBS en verkeersmodel MRDH (‘20-’40) 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Rijswijk
Den Haag PBL
48
Delft
Verkeersmodel MRDH
01
Rotterdamsebaan metropolitaan fietspad tussen Den Haag, Rijswijk, Leidschendam-Voorburg en Pijnacker.
Fietsroute Jan Thijssenweg
Infrastructurele projecten tot 2030 Hiernaast staat een kaart met infrastructurele projecten waarmee in de begroting al rekening is gehouden
Verbeteren onderdoorgang Hoornbrug e.o.
Rotonde en groen assenkruis
Rembrandtkade en Steenlaan worden comfortabele fietsroute of fietsstraat
Hetinrichting Beatrixlaan “BvB”
Fietsroute: Romeinse Route Verbreding A4
Lijn 1 wordt omgebouwd tot Randstadrail (ombouw ‘s Gravenmade en Broekpolder)
Overkluizing voor fietsers over A4
Oude lijn wordt viersporig
Overkluizing voor fietsers over A4 Verbetering fietspaden Wilhelminapark
49
Fietsstraat van Rijnweg
Fietstunnel
01
Opgave
50
Opgaven Als resultaat van de analysefase zien wij voor de komende jaren twee grote opgaven voor Rijswijk: 1.
Verstedelijking
2.
Verkeersveiligheid, luchtkwaliteit en geluid.
Daarbij zien we de mobiliteitstransitie als een sleutel in deze opgaven. De figuur hiernaast geeft aan hoe deze zaken samenhangen. Het toevoegen van woningen leidt zonder mobiliteitstransitie tot meer druk op het mobiliteitsysteem. Dit leidt tot extra negatieve effecten waaronder een slechtere verkeersveiligheid, luchtkwaliteit en meer geluidsknelpunten. Ook zal er dan meer ruimte gebruikt moeten worden wat ten kosten kan gaan van openbaar groen.
51
Als het toevoegen van woningen gepaard gaat met een mobiliteitstransitie zal er minder druk op het systeem komen. Daarmee zal o.a. de verkeersveiligheid en andere negatieve effecten ook afnemen. De opgave voor Rijswijk is om de 01 opwaartse spiraal te komen.
Krachten • Groen aantrekkelijk wonen • Midden in de MRDH • Relatief korte afstanden binnen Rijswijk (beloopbaar en befietsbaar)
Krachten, kansen en aandachtspunten
Kansen •
Veel deelauto’s, maar kansen overige deelmobiliteit nog onbenut
•
Gebiedsontwikkeling = kans voor nabijheid + stedelijkheid omhoog (transitie aanjagen)
•
Viersporigheid en metrokwaliteit OV
Aandachtspunten
52
•
Functiescheiding, gemengd stedelijk gebied ontbreekt
•
Gebouwd in auto georiënteerde tijd, veel barrières
•
Ruimtelijke kwaliteit werkgebied
•
Luchtkwaliteit (2de slechtste van NL)
•
Er wordt relatief weinig gefietst en veel auto gereden (hoog autobezit)
•
Toename CO2 uitstoot per inwoner
•
Banen trekken weg (maar wel meer inwoners) 01
Data bronnen: Analyse werkgelegenheid Rijswijk - STEC Autotellingen gemeente Den Haag / Rijswijk CBS open data: inwoners, arbeidsplaatsen, autobezit, OViN/ODiN E-bikeproof.nl Fietstellingen MRDH Instappers stations NS Klimaatmonitor min. I&W Open OV data Parkeerdrukmetingen Rijswijk PBL open data: Rudifun (dichtheden, functiemening) Reistijden autoverkeer: Inrix floating car data Verkeersmodel MRDH www.topotijdreis.nl
Literatuurlijst Hiernaast een lijst van de geraadpleegde bronnen en beleidsdocumenten.
Beleidsdocumenten Coalitieakkoord Rijswijk Stadsvisie Actieplan CO2 CO2 actieplan MRDH Actieplan geluid Beleidsplan luchtkwaliteit Groenbeleidsplan Masterplan In de Bogaard Toekomstvisie Plaspoelpolder + addendum Begroting Programma verkeer en vervoer Actieplan verkeersveiligheid Nota parkeernormen 2011 en Kadernota Parkeren 2015 Structuurvisie Mobiliteit 2020
53
01