21-061 a. Schetsboek Pasgeld In Potlood (1).pdf

Samen schetsen aan Pasgeld

schetsboek

PASGELD in potlood

w w w.schetsboekpasgeld.nl

2

Samen schetsen aan Pasgeld

Inhoudsopgave Leeswijzer Colofon Voorwoord

Deel 1: De opdracht en het procesverslag H1 Opdracht, opgaven en uitgangspunten voor Schetsboek Pasgeld

4 5 6

10

12

1.1 Bestuurlijke kaders en opdracht 1.2 Lokale en regionale opgaven 1.3 Uitgangspunten Schetsboek Pasgeld 1.4 MKBA

12 13 15 19

H2 Samen schetsen aan het Schetsboek Pasgeld

21

2.1 Participatieproces Pasgeld: methoden en activiteiten 21 2.2 Participatieniveau 21 2.3 Planning 22 2.4 Communicatie over het Schetsboek Pasgeld 23 2.5 Online samenwerking in tijden van corona 24 2.6 Online startbijeenkomst 25 2.7 Onlinegroep via schetsboekpasgeld.nl 27 2.7.1 Laat ons Pasgeld zien door jouw ogen 28 2.7.3 Enquêtes over Parkenzone, Pasgeld-West en Pasgeld-Oost 29 2.8 Klankbordgroep Pasgeld 30 2.8.1 Eerste bijeenkomst:

Schetsboek in potlood

identiteit en kernwaarden 2.8.2 Tweede bijeenkomst: Opgaven in beeld 2.8.3 Derde bijeenkomst: hoofdstructuur 2.8.4 Vierde bijeenkomst: hoofdstructuur en deelgebieden 2.8.5 Vijfde bijeenkomst: Pasgeld-West en Pasgeld-Oost 2.8.6 Zesde bijeenkomst: Schetsboek in Potlood 2.8.7 Extra bijeenkomst: Financiële bijpraatsessie 2.9 De Dag van Pasgeld 2.10 Kinderschetsboek

31

5.4 Ontsluitingsstructuur

68

32

H6 Parkenzone

75

33

6.1 Elsenburgerbos 6.2 Slagenlandschap 6.3 Sportpark Elsenburg

75 77 78

H7 Pasgeld-West

80

7.1 Woonmilieu 7.2 Planvarianten

80 86

H8 Pasgeld-Oost

88

8.1 Woonmilieu 8.2 Planvarianten 8.3 Landschappelijke hoofdstructuur

88 90 91

H9 Maatschappelijke kosten-baten analyse

94

9.1 Pasgeld-West 9.2 Pasgeld-Oost

94 96

H10 Vervolg

99

Bijlage

101

35 36 37 40 41 43

Deel 2: De inhoudelijke uitwerking 47 H3 Pasgeld: bestaande situatie 49 3.1 Historie van het gebied 3.2 Het gebied nu

50 51

H4 Ontwikkelrichting

56

4.1 Ontwikkelrichting Rijswijk 4.2 Ontwikkelrichting Pasgeld 4.3 Identiteit Pasgeld

56 59 60

H5 Het groenblauwe raamwerk 63 5.1 Ecologische hoofdstructuur 5.2 Bosloper en Parkloper 5.3 Waterstructuur

3

63 65 67

a. Vertel ons over je bezoek aan Pasgeld 101 b. Gebundelde opbrengst participatie 105 c. Werkbladen - Klankbordgroep 5e bijeenkomst 118 d. Raadsbesluit 122

Leeswijzer Dit Schetsboek Pasgeld in Potlood is opgebouwd uit 3 delen: Deel 1: De opdracht en het procesverslag

Colofon Deel 3: Vervolgstappen Nu zijn het college en de raad aan zet om een besluit te nemen op basis van dit Schetsboek in Potlood. Hierover vertellen we kort in deel 3.

In dit eerste deel staat vooral de hoe-vraag centraal. We starten met de bestuurlijke opdracht en de kaders van het proces. Daarna lichten we alle stappen toe die we samen met omwonenden en andere belanghebbenden hebben doorlopen om ideeën, wensen en verbeterpunten te verzamelen en de dialoog aan te gaan. De inhoud wordt in dit deel op hoofdlijnen beschreven en via de illustraties van Olivier Rijcken verbeeld.

Dit Schetsboek in Potlood is het resultaat van het participatietraject Schetsboek Pasgeld, dat liep vanaf maart tot augustus 2021. We willen iedereen die heeft meegedacht over de toekomst van Pasgeld hartelijk danken voor de inbreng. www.schetsboekpasgeld.nl Illustraties: Olivier Rijcken, KuiperCompagnons, Urban Sync

Deel 2: De inhoudelijke uitwerking In dit deel staan de historie van het gebied, de inhoudelijke opgaven en de diverse uitkomsten centraal. Uiteindelijk komt dit samen in een aantal varianten op basis waarvan een voorstel aan het college en de gemeenteraad wordt voorgelegd. Deze varianten zijn ook doorgerekend met een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA). De conclusies van deze analyse staan ook in deel 2. In de bijlage is de gehele MKBA-rapportage toegevoegd. Tussen deel 1 en deel 2 hebben we verwijzingen toegevoegd via links.

4

Samen schetsen aan Pasgeld

Voorwoord

Schetsboek in potlood

5

Voorwoord Beste bewoners van Rijswijk, Voor u ligt het Schetsboek Pasgeld in Potlood. Een concreet resultaat van het participatietraject om de toekomst van Pasgeld vorm te geven. Pasgeld is een veelzijdig stukje Rijswijk. Het gebied tussen de A4, de Vliet en het spoor heeft een rijk verleden met een diversiteit aan functies: van buitenplaats tot wasserij en van kleiwinningsgebied tot tuindersgebied. Ook vandaag de dag is Pasgeld een heel divers gebied: er liggen sportvelden, volkstuinen, bedrijven en woningen. Het Elsenburgerbos en het cultuurhistorisch slagenlandschap maken ook deel uit van Pasgeld. Kortom: Pasgeld is een gebied dat het waard is om afgewogen keuzes te maken als het gaat om toekomstige ontwikkelingen. Maar er zijn wél ontwikkelingen nodig. Zo zijn in Rijswijk en de regio veel mensen op zoek naar een woning, zijn in Pasgeld maatregelen nodig voor klimaatadaptatie (waterberging) en liggen er kansen voor de verbetering van de natuur en biodiversiteit. De uitdaging is de juiste balans te vinden in het gebruik van de ruimte, waarbij behoeften, voorzieningenniveau en leefbaarheid naar de toekomst toe gewaarborgd worden.

Tijdens het participatietraject vanaf maart 2021 heeft de gemeente samen met inwoners, belangenverenigingen en ontwikkelaars aan het Schetsboek Pasgeld gewerkt, om te komen tot een integrale visie voor Pasgeld. Via de website www.schetsboekpasgeld.nl hebben geïnteresseerden hierover meegedacht. Ik kijk dankbaar terug op de inzet en betrokkenheid die is getoond in het participatietraject. Want ik zie het als grote meerwaarde dat middels ieders actieve deelname verschillende belangen en invalshoeken in beeld zijn gebracht. Met behulp van dit inzicht kan de politiek tot een zorgvuldige afweging komen over de toekomst van dit bijzondere gebied. Jeffrey Keus Wethouder

6

Samen schetsen aan Pasgeld

Inleiding

Schetsboek in potlood

7

Inleiding Afgewogen keuzes voor veelzijdig Pasgeld In het voorwoord las u het al: Pasgeld is een veelzijdig stukje Rijswijk, waarvoor gemeente Rijswijk afgewogen keuzes wil maken als het gaat om toekomstige ontwikkelingen. Hiervoor is het belangrijk om het gehele gebied integraal te bekijken. Zowel vanuit de woningopgave en mobiliteit als vanuit de mogelijkheden die gebiedsontwikkeling biedt om de kwaliteit van groen en de recreatieve en ecologische waarde een impuls te geven. De uitdaging is de juiste balans te vinden tussen lokale belangen en (regionale) opgaven.

Samen schetsen aan Pasgeld Om tot een gedragen plan te komen waarin de balans goed is afgewogen, is gemeente Rijswijk in maart 2021 gestart met een participatieproces, onder de noemer Schetsboek Pasgeld. Tijdens dit proces werkten we tot de zomer samen met inwoners, belangenverenigingen en ontwikkelaars aan een integrale visie voor Pasgeld. In een zorgvuldig en open proces werd opgeroepen om ideeën te delen en was ruimte voor het uiten van zorgen, het vinden van oplossingen en benutten van kansen. Op bladzijde 22 is de procesopzet schematisch weergegeven.

In verband met de coronamaatregelen vond de participatie voornamelijk online plaats. Geïnteresseerden dachten vanaf maart mee op twee manieren: via een online platform waarop iedereen kon reageren op vragen en enquêtes (www.schetsboekpasgeld.nl) en via een klankbordgroep, die regelmatig online bij elkaar kwam en waarbij de gesprekken meer de diepte in gingen. Eind juni lieten de toen versoepelde coronamaatregelen het toe weer fysiek bij elkaar te komen. Daardoor konden de laatste twee bijeenkomsten van de klankbordgroep op locatie plaatsvinden. Ook konden we een wandeling door het gebied organiseren, op de Dag van Pasgeld. Dat maakte het mogelijk om met meer mensen in gesprek te gaan over de verschillende deelgebieden van Pasgeld.

Besluitvorming Dit Schetsboek in Potlood is een van de documenten die naar het college van burgemeester & wethouders en de gemeenteraad gaan om te besluiten welke ontwikkelopgaven in Pasgeld vorm moeten krijgen. We vragen van hen een akkoord op de plannen voor de hoofdstructuur en een keuze voor een variant voor Pasgeld-West en Pasgeld-Oost. Hiervoor zijn de volgende data gepland: College B&W: 7 september 2021 Forum Stad: 30 september 2021 Raadsvergadering: 12 oktober 2021

Resultaat Het resultaat van het participatietraject voor Pasgeld ligt nu voor u in de vorm van dit Schetsboek in Potlood. Het beschrijft de opgaven en uitgangspunten en biedt een verslag van het participatieproces. Daarnaast zijn mogelijke ontwerpvarianten voor de hoofdstructuur voor het hele gebied in dit document opgenomen. Die geeft aan waar in Pasgeld ruimte is voor wonen, verkeer, groen, water, cultuurhistorie, economie en duurzaamheid. Tot slot gaat dit Schetsboek in Potlood in op varianten voor Pasgeld-West en Pasgeld-Oost.

8

Samen schetsen aan Pasgeld

D1 Schetsboek in potlood

De opdracht en het procesverslag

9

Deel 1: De opdracht en het procesverslag In dit eerste deel staat vooral de hoe-vraag centraal. We starten met de bestuurlijke opdracht en de kaders van het proces. Daarna lichten we alle stappen toe die we samen met omwonenden en andere belanghebbenden hebben doorlopen om ideeën, wensen en verbeterpunten te verzamelen en de dialoog aan te gaan. De inhoud wordt in dit deel op hoofdlijnen beschreven en via de illustraties van Olivier Rijcken verbeeld.

Tussen dit deel en deel 2 hebben we verwijzingen toegevoegd via het link-icoon: p. 47

10

Samen schetsen aan Pasgeld

H1 Schetsboek in potlood

Opdracht, opgaven en uitgangspunten

11

H1 Opdracht, opgaven en uitgangspunten voor Schetsboek Pasgeld Het participatieproces voor Pasgeld komt voort uit een bestuurlijke opdracht, die we in dit hoofdstuk duiden. Voor we van start gingen met de participatie, hebben we op een rij gezet met welke opgaven we te maken hebben – zowel lokaal als regionaal – en vanuit welke uitgangspunten belangstellenden kunnen meedenken over Pasgeld. Dit hoofdstuk biedt hiervan een overzicht. 1.1 Bestuurlijke kaders en opdracht Het participatietraject is gebaseerd op een aantal bestuurlijke kaders. Hieronder zijn de kaders kort weergegeven: Uitgangspunten participatie (Raadsbesluit 20.019790) 1. Verwachtingen ten aanzien van het participatieproces worden aan de voorkant helder gedefinieerd en gecommuniceerd; 2. Deelnemers aan de participatie krijgen heldere rollen toebedeeld; 3. De participatie vindt plaats op basis van: a. Ambities uit het masterplan Rijswijk-Zuid 2009 b. Vastgestelde juridisch planologische kaders c. Financiële kaders grondexploitatie Sion ‘t Haantje

4. Het gaat om een open en gezamenlijk proces; 5. Waarin we ruimte bieden aan de mening van verschillende belanghebbenden; 6. Centraal staat het uitwisselen van ideeën om gezamenlijk tot een optimaal haalbaar plan te komen; 7. Het draait om wederzijds vertrouwen; 8. De uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt bij het gemeentebestuur (College en raad), die zal, alles in ogenschouw nemend, besluiten nemen. Voor Pasgeld-West • Pasgeld-West is een ontwikkelgebied voor woningbouw op basis van het Bestemmingsplan Sion ’t Haantje, tweede herziening en het in de grondexploitatie RijswijkBuiten vastgestelde programma.

Update juni 2021 m.b.t. Pasgeld-Oost: Op 15 juni 2021 heeft de gemeenteraad bij de vertrekpunten voor Pasgeld-Oost aangevuld dat: Volgend op het besluit d.d. 26-10-1999 dat PasgeldOost een ontwikkelgebied voor woningbouw is; dat nu ruim 20 jaar later een (positieve) Maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) ten grondslag moet liggen aan de planvorming. Naast de financiële aspecten (sluitende business case) en de stedenbouwkundige inpassing, komen ook het effect van plannen op thema’s als ecologie, klimaatadaptatie, woningbehoefte en leefbaarheid in een MKBA aan bod. De MKBA is een hulpmiddel voor het College en de Raad om verschillende plannen te verkennen en een goed afgewogen besluit te nemen. Het gehele raadsbesluit is opgenomen in bijlage d.

Voor Pasgeld-Oost Pasgeld-Oost is op basis van een besluit van de gemeenteraad uit 1999 een ontwikkelgebied voor woningbouw. Op basis daarvan heeft het college van burgemeester en wethouder besloten: a. Aan de participatie en planvorming voor de locatie Pasgeld-Oost twee kaders te stellen: • Een financieel sluitende businesscase; • Een verantwoord stedenbouwkundig plan op basis van de hiertoe opgestelde beoordelingscriteria; b. Opdracht te geven met stakeholders in het participatietraject te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor de ontwikkeling van Pasgeld-Oost binnen de gestelde kaders;

12

Samen schetsen aan Pasgeld

1.2 Lokale en regionale opgaven

Wonen in Rijswijk

De energietransitie

(beleidsmatige kaders)

‘In Rijswijk kun je ruim wonen in een groene omgeving. Stedelijk en ontspannen’, zo staat in de Stadsvisie 2030 te lezen. Om dat te bereiken is het nodig de woningvoorraad in Rijswijk gevarieerder te maken, meer te bouwen naar behoefte en eenzijdige wijken te veranderen door het toevoegen van andere woningtypes. En Rijswijk groeit. Die groei zet de komende jaren naar verwachting door. De huisvestingsopgave is daarmee eveneens groot en de vraag naar woningen blijft vooralsnog onverminderd hoog. Daarom bouwt en werkt de gemeente aan het herstructureren en verduurzamen van zo veel mogelijk woningen in Rijswijk. Om aan deze huisvestingsopgave te voldoen, werkt de gemeente met ontwikkelaars, bouwers, ontwerpers en adviseurs samen. Ons doel is om te zorgen voor kwalitatieve goede woningen, in sociaal sterke en gemêleerde, veilige, leefbare wijken met een evenwichtige sociale opbouw. De ontwikkeling van Pasgeld is daarin een belangrijke schakel.

Nederland moet in 2030 de uitstoot van broeikasgassen met 49 procent hebben verminderd ten opzichte van 1990 en in 2050 klimaatneutraal zijn. Om deze doelstellingen te halen is er een nationaal klimaatakkoord ondertekend waarin afspraken staan voor de sectoren gebouwde omgeving, landbouw en landgebruik, elektriciteit, industrie en mobiliteit. Vooral de afspraken voor de sectoren gebouwde omgeving en elektriciteit hebben grote impact op onze gemeente.

Ontwikkelingen in het afgebakende gebied Pasgeld kunnen niet los worden gezien van opgaven in andere delen van Rijswijk en in de regio. In deze paragraaf geven we een overzicht van deze lokale en regionale opgaven, die zijn meenomen in het participatietraject Schetsboek Pasgeld.

Overkoepelende lokale opgaven Rijswijk Thema’s die in het participatietraject zijn meegenomen zijn:

Mobiliteit in Rijswijk Als het gaat om mobiliteit staat de gemeente Rijswijk voor een urgente en complexe opgave: hoe houden we de stad ondanks de toenemende drukte bereikbaar voor bewoners en ondernemers, dringen we tegelijkertijd de negatieve effecten van mobiliteit terug (verkeersonveiligheid, slechte leefbaarheid, slechte luchtkwaliteit en geluidshinder) en verdelen we de schaarse ruimte op de beste manier? De groei van onze stad en regio, en de mobiliteit, vraagt om een mobiliteitstransitie. Dat betekent dat we het gebruik van fiets, openbaar vervoer en andere vormen van mobiliteit moeten bevorderen om de stad niet volledig dicht te laten slibben. Er zijn maatregelen nodig om de stad bereikbaar, verkeersveilig en leefbaar te houden en om ervoor te zorgen dat inwoners mobiel blijven. Ook in Pasgeld zal deze transitie vorm krijgen.

Schetsboek in potlood

Groen in Rijswijk (Stadsvisie 2030) Parken, groene zones en water zijn cruciaal voor het leefklimaat in de stad, ze zijn de longen van de stad en zorgen voor opname van regenwater tijdens heftige buien en voor verkoeling tijdens warme periodes. Zo helpen ze om de effecten van klimaatverandering te temperen en ook natuur de ruimte te geven. Groen en water zorgen voor een aantrekkelijke leef- en recreatieomgeving. Daarnaast zorgt het groen in Rijswijk voor een prettige leef- en woonomgeving.

13

Duurzaamheid vormt van meet af aan het onderscheidende karakter van RijswijkBuiten ten opzichte van andere nieuwbouwwijken in de regio. Vanaf de start van de ontwikkeling zijn er hoge ambities voor energiebesparing en duurzame energieopwekking vastgelegd in het Masterplan Rijswijk-Zuid, met als een van de doelen het realiseren van een CO2-arme wijk. Dit heeft ertoe geleid dat RijswijkBuiten als aardgasvrije wijk is en wordt gerealiseerd. Anno 2021 staan deze ambities onverminderd overeind en liggen er in Pasgeld kansen om de ambities op het gebied van energie en duurzaamheid naar een nog hoger niveau te tillen.

De economische strategie

Regionale kaders

Rijswijk ligt zeer centraal in de sterk verstedelijkte zuidvleugel van de Randstad en het economisch kerngebied van de MRDH. Rijswijk vormt één stedelijk geheel met Den Haag en Delft en ligt ook erg dicht bij Rotterdam, Leiden en het Westland. Een gunstige ligging bij uitstek! De Rijswijkse economie en arbeidsmarkt zijn sterk verbonden met die van omringende gemeenten in de MRDH. Rijswijk heeft bovendien een belangrijke werkgelegenheidsfunctie, wat blijkt uit de positieve pendelcijfers van onze gemeente. Toch staat Rijswijk voor een aantal uitdagingen. De werkgelegenheid is, ondanks de economische voorspoed, sinds 2015 gedaald, terwijl die in de meeste buurgemeenten juist is gestegen. Ook de profilering van Rijswijk kan sterker: we willen de economisch onderscheidende activiteiten die er zijn beter op de voorgrond zetten en de winkel- en werkgebieden de nodige aandacht geven. Ook zijn er substantiële maatschappelijke opgaven waar we op in moeten spelen om ‘bij de tijd’ te blijven.  

Op provinciaal niveau ligt er een forse verstedelijkingsopgave: er moeten voor 2040 circa een kwart miljoen woningen bij komen in ZuidHolland. Het toevoegen van deze woningvoorraad is geen op zichzelf staande opgave, maar een opgave die kansen biedt om ook andere vraagstukken op te pakken. Denk hierbij aan het verbeteren van (OV) bereikbaarheid of aan het bijdragen aan de mobiliteitstransitie, de verduurzamingsopgave en de energietransitie.

De economische strategie van Rijswijk moet inspelen op de kansen die Rijswijk biedt, zoals de ligging in het hart van de Haagse en Delftse regio. We willen met de strategie inzetten op het behouden en aantrekken van werkgelegenheid en bedrijvigheid. Zo versterken we het ondernemersklimaat en het vestigingsklimaat van Rijswijk en de regio. Ook hieraan draagt de ontwikkeling van Pasgeld bij.

De provincie Zuid-Holland heeft het gebied rondom de spoorlijn (Pasgeld-West) aangewezen als kansrijk gebied. De provincie stelt dat, gezien de ligging van bestaande stations, dit gebied goed is te optimaliseren van een sub-urbaan naar een centrum-dorps of stedelijk woonmilieu. Gezien de opgaven waar de regio voor staat, is de regionale waarde van het gebied Pasgeld alleen maar groter geworden. Rijswijk is een regionale kanskaart wat betreft het groen-stedelijk wonen in de Randstad. Hiermee neemt het een unieke positie in, met een gevarieerd woningaanbod. In de beeldvormende sessie met de raad over de woonvisie op 10 maart 2020, kwam aan bod dat er juist onder de inwoners van Rijswijk een grote vraag is naar een groenstedelijk woonmilieu. Deze vraag zal de komende jaren alleen maar toenemen. Pasgeld biedt kansen om hierin te voorzien.

14

Binnen Pasgeld zou een lagere parkeernorm toegepast kunnen worden, door gebruik te maken van deelauto’s en de (elektrische) fiets en op langere termijn wellicht zelfs een halteplaats voor een toekomstige lightrail-verbinding. Door de verlaagde parkeernorm kan er in hogere dichtheden worden gebouwd en kan er meer kwaliteit aan de openbare ruimte worden toegevoegd. Daarnaast heeft de provincie Zuid-Holland het initiatief genomen te komen tot een Vlietzonevisie voor de zone aan weerzijden van de Vliet tussen Delft en Leiden (Landschapspark Zuidvleugel). Deze visie zal zich meer gaan richten op de ‘groenblauwe as’ van de Vlietzone als tegenhanger ten opzichte van de verstedelijking in de regio. De provincie zal hiervoor ook een eigen participatietraject doorlopen. De ontwikkeling van Pasgeld biedt kans om de functie en de kwaliteit van groen, biodiversiteit en de recreatieve en ecologische waarde van dit gebied een impuls te geven, waaronder in het Elsenburgerbos en het slagenlandschap. Tenslotte heeft Pasgeld met sportpark Elsenburg een belangrijke (recreatieve) functie voor Rijswijk en hebben de TNO-locatie en het bedrijventerrein aan de Heulweg een belangrijke economische functie.

Samen schetsen aan Pasgeld

1.3 Uitgangspunten Schetsboek Pasgeld Zonder duidelijke spelregels kun je niet samenwerken. Om de samenwerking in het Schetsboek Pasgeld duidelijk te maken, zijn vanuit de opdracht van de gemeenteraad en het college spelregels opgesteld. Deze spelregels zijn opgedeeld in vertrekpunten en gesprekspunten. Vertrekpunten Deze onderwerpen staan centraal tijdens het participatieproces. De vertrekpunten zijn vastgestelde kaders die het participatieproces afbakenen. De lijnen van het speelveld. Gesprekspunten De gesprekspunten zijn onderwerpen waar we het met alle betrokkenen over wilden hebben en waarover ideeën en creativiteit van de deelnemers aan het schetsboek welkom waren.

Schetsboek in potlood

Vertrekpunten voor de hoofdstructuur

Gesprekspunten voor de hoofdstructuur

• D  e planbegrenzing voor de participatie is afgebakend op het gebied Pasgeld, gelegen tussen de A4, de Vliet, ‘t Haantje en het spoor. • Met het oog op de noodzakelijke mobiliteitstransitie en het Actieplan Luchtkwaliteit wordt vanuit de gebiedsontwikkeling Pasgeld ingezet op het stimuleren van langzaam verkeer, waarbij de ambitie is om het gebruik van stappen (voetganger), trappen (fietsen) en OV te stimuleren. Ook wordt er in de planvorming voor Pasgeld ruimte gereserveerd voor een potentiële halteplaats. • In lijn met het Convenant Klimaatadaptief Bouwen staat een duurzame invulling van de ontwikkeling centraal. • In lijn met de Economische Strategie Rijswijk richten we ons op het versterken van het ondernemersklimaat en het vestigingsklimaat. Het vestigingsklimaat van Rijswijk wordt verbeterd door o.a. de verbreding van de A4 en de spoorverdubbeling. De TNO-locatie inclusief BPRC en het bedrijventerrein aan de Heulweg zijn bestaande werklocaties. Onderdeel van de gebiedsontwikkeling Pasgeld betreft de ontwikkeling van een bedrijventerrein tussen het spoor, de Laan van het Haantje, de Lange Kleiweg en ‘t Haantje. • In lijn met de Woondeal Zuidelijke Randstad draagt de ontwikkeling van RijswijkBuiten bij aan de regionale woonopgave.

• Wat is de onderscheidende identiteit van Pasgeld? • Wat zijn volgens de deelnemers aan de participatie de parels in het gebied en waarom? • Welke plekken kunnen in het gebied extra aandacht gebruiken en waarom? • Hoe kunnen we de duurzame bouwambities vormgeven? • Hoe zorgen we voor een goede waterafwikkeling in het gebied? • Hoe maken we provinciale doelstelling van de Visie Vlietzone concreet (recreatie en ecologie versterken)? • Wat betekent een mogelijke halteplaats voor de ontwikkeling van het gebied? • Hoe geven we invulling aan de mobiliteitstransitie?

15

Vertrekpunten per deelgebied 1. A4 • De A4 wordt verbreed conform het Tracébesluit door het Rijk. • 1a: er wordt een ‘Ecoduct’ ter hoogte van het Pieter Postmapad gerealiseerd. 2. Spoorlijn PHS • De spoorlijn van Rijswijk naar Delft, Rotterdam en Den Haag. • Er is een spoorverdubbeling in uitvoering van twee naar vier sporen conform het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer. • Er zijn plannen om naast de trein, ook lightrail (zoals Randstadrail) over de spoorlijn te laten rijden die ook in RijswijkBuiten stopt en een halte krijgt. • 2a: In de planvorming voor Pasgeld wordt ruimte gereserveerd voor een potentiële halteplaats RijswijkBuiten. • 2b: Het spoor vormt voor mens en dier een barrière tussen Parkrijk en Pasgeld. Onderdeel van de planvorming is de realisatie van een extra tunnel voor langzaam verkeer net ten zuiden van De Schoffel. De exacte locatie van een faunapassage is nog nader te bepalen. 3. Kerstanje / ’t Haantje • De spoorovergang bij ’t Haantje is afgesloten vanwege spoorverdubbeling en vervangen door de tunnel /spoorwegonderdoorgang in de Laan van het Haantje.

16

Samen schetsen aan Pasgeld

4. De Delftsche Vliet • De Vliet wordt als landschapselement behouden. • Is onderdeel van het Rijn-Schiekanaal, dat de verbinding vormt tussen de Oude Rijn nabij Leiden en Overschie. Deze verbinding volgt voor een deel de loop van het kanaal van Corbulo, de verbinding tussen Rijn en Maas die de Romeinen in de eerste eeuw aanlegden. In het midden van de 12e eeuw werd de verbinding gegraven tussen Delft en het oude kanaal, dat liep tot de huidige locatie van de Hoornbrug: de Delftsche Vliet. Van 1891 tot 1894 werd de Delftsche Vliet verbreed. • Gesprekspunt: Een fietsbrug ter hoogte van de Zuiderweg is een potentiële ontwikkeling om, samen met de fietstunnel (2b) de fietsinfrastructuur te verbeteren en langzaam verkeer te stimuleren. 5. Lange Kleiweg • Is van oudsher een verbinding tussen Delft en Rijswijk en een belangrijke landschappelijke lijn in Pasgeld. • De Lange Kleiweg wordt als landschapselement behouden. 6. Laan van het Haantje • 6a: medio 2021 is een spoorondertunneling geopend die via de nieuwe Laan van het Haantje verbindt met de Lange Kleiweg 7. Elsenburgerbos • Het Elsenburgerbos is een belangrijk onderdeel van het landschap en de

Schetsboek in potlood

parkenzone en blijft behouden. Het park werd aangelegd nadat het jarenlang was gebruikt als vuilstortplaats. De oorspronkelijke kleilaag is voordat het gebied in gebruik raakte als vuilstortplaats, opgegraven. Bij de aanleg van het park is er een leeflaag op het afval aangebracht. Deze laag blijkt op plekken versleten en moet worden hersteld. • Gesprekspunt: de ontwikkeling van het Elsenburgerbos op diverse aspecten, zoals recreatie/natuurontwikkeling etc. á la Wilhelminapark. 8. Slagenlandschap • Vertrekpunt is de landschappelijke ecologische en recreatieve ontwikkeling van het slagenlandschap. Ten behoeve van de watercompensatie voor de A4-verbreding door Rijkswaterstaat, worden er natuurvriendelijke oevers gecreëerd. Daarmee blijft het slagenlandschap voor de toekomst groen. 9. Volkstuindersvereniging Lommerrijck • De volkstuindersvereniging Lommerrijck blijft behouden. 10. Tuinvereniging De Schoffel • Van tuinvereniging De Schoffel wordt 75% gehandhaafd, 25% wordt toegevoegd aan de ontwikkeling in Pasgeld-West conform het hierover genomen raadsbesluit. De inpassing leidt tot een kleiner complex. 11. Herontwikkeling Sportpark Elsenburg • Het Sportpark Elsenburg wordt herontwikkeld op basis van het hierover •

17

genomen raadsbesluit. 12. Bestaande bebouwing • Deze locaties blijven gehandhaafd: De Drassige Driehoek, woningbouw langs de Vliet, ’t Haantje, monument bij ‘t Haantje, het monumentale boerderijcomplex ‘Paulinaburch’, Vlietzigt. 13. Pasgeld-West • Pasgeld-West is een ontwikkelgebied voor woningbouw op basis van het Bestemmingsplan Sion ’t Haantje, tweede herziening en het in de grondexploitatie RijswijkBuiten vastgestelde programma. • Gesprekspunten: zie verder 14. Pasgeld-Oost • Op 15 juni 2021 heeft de gemeenteraad besloten dat: • Volgend op het besluit d.d. 26-10-1999 dat Pasgeld-Oost een ontwikkelgebied voor woningbouw is; dat nu ruim 20 jaar later een (positieve) Maatschappelijke Kosten-Batenanalyse (MKBA) ten grondslag moet liggen aan de planvorming. Naast de financiële aspecten (sluitende business case) en de stedenbouwkundige inpassing, komen ook het effect van plannen op thema’s als ecologie, klimaatadaptatie, woningbehoefte en leefbaarheid in een MKBA aan bod. De MKBA is een hulpmiddel voor het College en de Raad om verschillende plannen te verkennen en een goed afgewogen besluit te nemen • Gesprekspunten: zie verder

15. Ontwikkelgebied bedrijventerrein • Deze locatie betreft een ontwikkelgebied voor een bedrijventerrein op basis van het al vastgestelde Bestemmingsplan Sion ‘t Haantje, tweede herziening 16. 16. TNO • De TNO-locatie is een te herontwikkelen werk- en/of woongebied. 17. 17. BPRC, bedrijventerrein Heulweg • Hier zijn BPRC en diverse andere bedrijven gevestigd 18. 18. Event Plaza • De locatie waar Event Plaza gevestigd is, betreft een bestaande situatie. De gronden zijn in eigendom van de gemeente. • Gesprekspunt: wat kan deze locatie voor de wijk Pasgeld betekenen?

Gesprekspunten voor Pasgeld-West

Gesprekspunten voor Pasgeld-Oost

• Welke identiteit/beeldkwaliteit/woonmilieu past hier? • Hoe krijgen groen en water een plek? • Hoe kunnen we de biodiversiteit versterken / natuurinclusief bouwen? • Hoe geven we vorm aan duurzaamheid / klimaatmaatregelen / klimaatadaptatie? • Welk mobiliteitsprofiel past hier? (Of: hoe wordt invulling gegeven aan de vervoersvraag) • Welke afstand van woning tot auto past hier? • Hoe kan de ontsluiting worden geregeld vanaf de Lange Kleiweg en hoe geven we de fiets hierbij voorrang? • Welke programmering en aantallen past hier? • Hoe kunnen we opbrengsten optimaliseren? • Hoe geven we invulling aan buurtschappen / living plots

• Hoe borgen we een goede landschappelijke en ruimtelijke inpassing? • Welke gebiedstypologie past hier: wat willen we behouden, versterken en toevoegen? • Hoe geven we vorm aan watercompensatie? • Hoe geven we invulling aan de thema’s energie, klimaat, biodiversiteit en landschap (groen & water), • waaronder het realiseren van een verbinding tussen de Drassige Driehoek en het slagenlandschap / TNO? • Wat is nodig om de Drassige Driehoek te verbeteren? • Hoe kunnen de bestaande infrastructuur en de veiligheid worden verbeterd? (ontsluiting)

18

Samen schetsen aan Pasgeld

1.4 MKBA Tijdens het participatieproces heeft het projectteam in samenwerking met de klankbordgroep een aantal planvarianten uitgewerkt. Om te zorgen voor een objectieve en gestructureerde afweging van de voor- en nadelen van de verschillende plannen, is er een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) uitgevoerd door adviesbureau Twynstra Gudde. De maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) is een beproefde methode die in Nederland sinds 2000 verplicht wordt ingezet voor grote rijksprojecten, maar ook door lagere overheden veelvuldig wordt toegepast. In een MKBA worden de effecten op welvaart en welzijn van alternatieven (scenario’s) bepaald en tegen elkaar afgezet. Naast de financiële kosten en opbrengsten gaat het dan ook om effecten op bijvoorbeeld de omgeving (woongenot), (werk)geluk, recreatie/toerisme, gezondheid, veiligheid etc. In een MKBA worden ook deze zachtere waarden - voor zover mogelijk in euro’s uitgedrukt, zodat deze maatschappelijke effecten kunnen worden afgezet tegen de financiële kosten van een project of scenario. Er is een MKBA uitgevoerd voor Pasgeld-West en Pasgeld-Oost. De uitkomsten hiervan zijn ondersteunend in de belangenafweging en besluitvorming over de betreffende locatie(s). In hoofdstuk 9 leest u hier meer over.

Schetsboek in potlood

19

H2

Samen schetsen aan het Schetsboek Pasgeld

20

Samen schetsen aan Pasgeld

H2 Samen schetsen aan het Schetsboek Pasgeld Beslissingen nemen over de toekomst van een gebied als Pasgeld, dat kan en wil gemeente Rijswijk niet alleen doen. Om bewoners, belangenverenigingen en andere belangstellenden mee te laten denken over Pasgeld, startten we in maart 2021 met een participatieproces, onder de noemer Schetsboek Pasgeld. In dit hoofdstuk vertellen we wat we hebben gedaan om tot een plan te komen waarin lokale belangen en (regionale) doelstellingen goed zijn afgewogen.

2.1 Participatieproces Pasgeld: methoden en activiteiten Eind maart 2021 zijn we gestart met de participatie voor Pasgeld. Geïnteresseerden konden op verschillende manieren meedenken over de toekomst van Pasgeld: • Via het online participatieplatform schetsboekpasgeld.nl. Op deze website is veel informatie gedeeld over het proces, zoals de uitgangspunten, veel gestelde vragen en antwoorden en een uitgebreide bibliotheek met achtergronddocumenten. De opnamen en de presentaties van zowel de startbijeenkomst (29 maart) als de slotbijeenkomst (15 juli) zijn hier terug te kijken. Dat kan allemaal laagdrempelig, zonder account aan te maken. Deze website was ook de plek waar iedereen mee kon denken over wisselende thema’s en dilemma’s. Dat kon na het aanmaken van een account. Inmiddels zijn er zo’n 200 geregistreerde deelnemers op dit platform. We noemen dit de onlinegroep.

Participatie in drie stromen

Schetsboekpasgeld.nl SchetsboekpasOnline platform

geld.nl Online platform

Schetsboek in potlood

Klankbordgroep Bijeenkomsten

Fysieke activiteiten

21

•

•

•

12 personen vormden de Klankbordgroep Pasgeld: een mix bewoners van Pasgeld, inwoners van andere wijken in Rijswijk, mensen die in Pasgeld willen wonen, ondernemers en vertegenwoordigers van belangenorganisaties. De klankbordgroep was een vaste groep die tot de zomer vier keer online en twee keer fysiek in gesprek ging met de gemeente en ontwikkelaars over de invulling van Pasgeld. Daarnaast organiseerden we drie ‘brede’ bijeenkomsten: de online startbijeenkomst (29 maart), de Dag van Pasgeld (26 juni) en de online slotbijeenkomst (15 juli). Speciaal voor kinderen maakten we het Kinderschetsboek Pasgeld. In twee klassen in RijswijkBuiten (op twee scholen) is een korte les gegeven over het ontwerpen van een nieuwe wijk.

2.2 Participatieniveau In dit participatietraject is voor het vaststellen van de mate van participatie voor de stakeholders gewerkt vanuit het met college en raad gedeelde en besproken participatievoorstel en vanuit het gemeentelijk participatiebeleid in de vorm van het document Participatiebeleid 2020-2022 (Gemeente Rijswijk, 2020, Corsa 20.050894). Er is geparticipeerd met het niveau “adviseur beginspraak”. Concreet betekent dit dat de klankbordgroep en de online participanten een adviserende rol hadden en vóór in het proces binnen kaders meedachten, opgaven konden aandragen en oplossingen konden formuleren. Bij de start van het proces hebben we dit aan

de deelnemers aangegeven. Samen met alle deelnemers hebben we ideeën opgehaald en de meningen met elkaar gedeeld. Deze inbreng is door de gemeente verwerkt in de ontwikkelvarianten die ter besluitvorming worden voorgelegd aan college en raad. Participatieladder

Alle doelgroepen

Klankbordgroep

Online startbijeenkomst

0. Proces en kennismaking

29 maart

12 april

Online participatie via schetsboekpasgeld.nl continu

1. Identiteit en kernwaarden 12 april - Wat vinden we van grote waarde?

2. Opgave in beeld 12 april - Wat moet er verbeteren?

Kinder/scholenactie

3. Hoofdstructuur

Mei/juni

17 mei - Raamwerk en inkleuring kamers

4. Hoofdstructuur en deelgebieden

2.3 Planning Het participatieproces is hiernaast schematisch weergegeven. In dit Schetsboek in Potlood beschrijven we de stappen die we hebben gezet vanaf de eerste vraag op de participatiewebsite schetsboekpasgeld.nl tot en met de online slotbijeenkomst op 15 juli.

31 mei - Woonmilieu en hoofdopzet

5. Pasgeld Oost & West 14 juni - Woonmilieu en hoofdopzet

Dag van Pasgeld 26 juni

6. Schetsboek in potlood Brede slotbijeenkomst 15 juli

22

5 juli - Uitwerking tussenproduct om richtinggevende beslissing bij de raad op te halen

Samen schetsen aan Pasgeld

2.4 Communicatie over het Schetsboek Pasgeld Om iedereen die Pasgeld een warm hart toedraagt te laten weten dat het mogelijk was om mee te denken, hebben we daar via verschillende kanalen over gecommuniceerd. Bewoners van Pasgeld ontvingen in hun brievenbus uitnodigingen voor o.a. de startbijeenkomst, de Dag van Pasgeld, het Kinderschetsboek en de slotbijeenkomst. In huisaan-huiskrant Groot Rijswijk plaatsten we oproepen op zowel de gemeentepagina’s Regelrecht als op de redactionele pagina’s. Ook de socialmediakanalen en nieuwsbrieven van de gemeente en het programmabureau RijswijkBuiten hebben we ingezet om mensen te wijzen op de mogelijkheid te participeren en om tussentijds resultaten te delen. Uiteraard speelde het participatieplatform www.schetsboekpasgeld.nl ook een grote rol in de communicatie: geregistreerde gebruikers ontvingen met regelmaat een e-mail, bijvoorbeeld met een aankondiging van nieuwe activiteiten, om te melden dat verslagen en opnamen van de bijeenkomsten waren gepubliceerd of om te laten weten waar ze informatie konden vinden op de website.

Schetsboek in potlood

23

2.5 Online samenwerking in tijden van corona Door de coronamaatregelen hebben we het participatieproces op een andere manier ingericht, met verschillende online methoden. Zoom De bijeenkomsten organiseerden we voornamelijk via Zoom. Zoom maakt het mogelijk om op een laagdrempelige manier zonder account aan te hoeven maken aanwezig te zijn bij een online bijeenkomst. Deelnemers ontvingen na aanmelding een link naar de bijeenkomst. De sprekers deelden hun presentaties via het scherm. Bij de twee ‘brede’ bijeenkomsten – de startbijeenkomst en een slotbijeenkomst – zorgde een gespreksleider voor het doorlopen van het programma en het faciliteren van de vragenrondes. In de startbijeenkomst maakten we ook gebruik van de functie in Zoom om in deelgroepen uiteen te gaan. Ook de eerste bijeenkomsten van de klankbordgroep vonden plaats via Zoom. Mentimeter Om reacties te peilen tijdens bijeenkomsten, maakten we gebruik van Mentimeter. Door in te loggen met een code op de website menti.com konden deelnemers op hun mobiele telefoon live enquêtes invullen, aangeven op een kaart van Rijswijk waar ze wonen en vragen stellen.

Mural Mural is een digitaal werkblad waar gelijktijdig in gewerkt kan worden. Het is vergelijkbaar met het plakken van post-its bij fysieke bijeenkomsten. Mural gebruikten we tijdens de startbijeenkomst en bij de bijeenkomsten met de klankbordgroep. Deelnemers konden zelf in het werkblad hun opmerkingen plaatsen, of aan begeleiders van de bijeenkomst doorgeven wat er opgeschreven moest worden. Het online werkblad gaf visuele ondersteuning voor de dialoog die daaruit voortvloeide. CitizenLab Voor de participatiewebsite schetsboekpasgeld.nl gebruikten we CitizenLab. Dit is een gebruiksklaar participatieplatform met veel standaard functionaliteiten die het mogelijk maken een participatieproces op maat in te richten. Een deel van de website is direct toegankelijk, zodat iedereen die geïnteresseerd is belangrijke informatie kan vinden (uitgangspunten, Q&A, bibliotheek met documenten etc.), bijeenkomsten kan terugkijken en verslagen kan lezen. Wie een reactie of idee wil achterlaten, maakt daarvoor eerst eenvoudig een account aan. Voor de klankbordgroep is in CitizenLab een eigen ‘ruimte’ ingericht, waar alleen klankbordgroepleden en leden van het projectteam toegang toe hebben. Daar deelden het projectteam en de klankbordgroepleden informatie met elkaar.

24

Impressie van schetsboekpasgeld.nl

Impressie van interactieve kaart op schetsboekpasgeld.nl

Samen schetsen aan Pasgeld

2.6 Online startbijeenkomst (29 maart) Met de startbijeenkomst gaf gemeente Rijswijk het officiële startschot voor de participatie voor Pasgeld. Ruim 50 personen namen deel aan deze digitale bijeenkomst, voornamelijk bewoners van Pasgeld. Wethouder Jeffrey Keus trapte af. Hij stond stil bij de rijke geschiedenis van het gebied en de opgaven die er spelen. Hij benadrukte daarbij dat er grote keuzes gemaakt moeten worden, die de gemeente niet alleen kan, maar ook niet alleen wil maken: “We gaan met verschillende belanghebbenden samen schetsen aan een plan dat Pasgeld klaarmaakt voor de toekomst. In lijn met de gedachte vanuit het masterplan om de meest duurzame wijk van Nederland met elkaar te realiseren op allerlei vlakken. Ik ben enorm blij dat we hier vanavond mee starten!”

Schetsboek in potlood

Na dit welkomstwoord gaf de betrokken stedenbouwkundige een presentatie over het gebied, waarin hij inzoomde op de historie, de huidige indeling van Pasgeld met een veelzijdigheid aan functies en de opgaven waar we mee te maken hebben. De procesbegeleiders van het participatieproces legden uit hoe iedereen tot aan de zomer kon meedenken over Pasgeld, gaven een demo van het participatieplatform schetsboekpasgeld.nl en deden een oproep aan de deelnemers om zich aan te melden voor de klankbordgroep en/of online reacties en ideeën mee te geven. Na afloop van beide presentaties was er de mogelijkheid om vragen te stellen. Tijdens deze vragenrondes werden vragen gesteld over (de noodzaak van) woningbouw, natuur, verkeer & parkeren, participatie en de klankbordgroep.

25

Tussen de presentaties door gingen we in een aantal deelsessies met de deelnemers in gesprek over Pasgeld. Gestelde vragen / werkvorm • Mentimeter: Wat betekent Pasgeld voor jou in 1 woord (30x ingevuld) • 6 deelsessies: aan de hand van het online whiteboard Mural bespraken we drie vragen met de deelnemers: 1. Wat zie je liever verdwijnen uit Pasgeld? 2. Wat wil je verbeteren? 3. Wat vind je goed en wil je behouden? De resultaten zijn opgenomen in de tabel met de geclusterde resultaten (bijlage b). Terugkijken en -lezen Bekijk de gestelde vragen en antwoorden online op schetsboekpasgeld.nl. Daar staan ook het verslag, de opnamen en de PDFs van de presentaties en de opnamen van het welkom en slot door de wethouder.

Dit is een visuele weergave van inzichten uit een van de zes deelsessies tijdens de startbijeenkomst.

26

Samen schetsen aan Pasgeld

2.7 Onlinegroep via schetsboekpasgeld.nl Op het participatieplatform www.schetsboekpasgeld.nl kon iedereen meedenken over wisselende thema’s en dilemma’s. Dat kon na het aanmaken van een account. Inmiddels zijn er zo’n 200 geregistreerde deelnemers op dit platform. We noemen dit de onlinegroep. Deze paragraaf geeft een overzicht van vragen die we via deze website aan deze groep hebben gesteld.

200

Geregistreerde deelnemers op schetsboek pasgeld

71 ~59

bijdragen op interactieve kaart, Pasgeld door jouw ogen, met daarop

61 Schetsboek in potlood

reacties van anderen

27

personen hebben de verschillende enquêtes ingevuld

2.7.1 Laat ons Pasgeld zien door jouw ogen

2.7.2 Vertel ons over je bezoek aan Pasgeld

(15 maart – half mei)

(10 – 25 mei) Op schetsboekpasgeld.nl konden alle geregistreerde gebruikers de enquête invullen over hun bezoeken aan Pasgeld. 63 deelnemers vulden deze enquête in.

Van 15 maart tot half mei 2021 konden geïnteresseerden Pasgeld laten zien door hun ogen. Op een digitale kaart op schetsboekpasgeld.nl konden ze aangeven wat zij ervaren, zien, leuk of minder leuk vinden op die specifieke locatie in Pasgeld.

•

•

Wat vind je het mooiste stukje Pasgeld? > Elsenburgerbos (37,3%), Slagenlandschap (26,2%) en De Vliet / Jaagpad (16,4%) Wat mis je in Pasgeld? > De antwoorden op deze vraag zijn opgenomen in de tabel met de geclusterde resultaten, zie bijlage b.

Bekijk de uitgebreide resultaten in bijlage a.

Resultaat / opbrengst 62 deelnemers aan de online participatie gaven 71 onderwerpen aan op de kaart van Pasgeld. Daarbij zijn ook foto’s geüploaded, enkele voorbeelden staan op deze pagina. De resultaten zijn opgenomen in de tabel met de geclusterde resultaten (bijlage b).

Gestelde vragen / werkvorm Via een enquête zijn de volgende vragen gesteld: • Hoe vaak kom je naar Pasgeld? > 47,6% dagelijks, 20,6% paar keer per week, 17,5% 1x per week • Kom je vooral doordeweeks of in het weekend? > 79,4% beide • Waarom kom je naar Pasgeld > het overgrote deel van de invullers komt naar Pasgeld om te wandelen (80,3%), fietsen (47,5%) en hard te lopen (39,3%). 34,4% woont in Pasgeld. De kinderboerderij, speeltuinen en hond uitlaten zijn ook veelgenoemde redenen (23-24%) • Hoe kom je naar Pasgeld? > lopend (44,4%), op de fiets (38,1%), auto (12,7%)

Ingezonden foto - Huidige groene verbinding in Pasgeld

Ingezonden foto - Slagenlandschap

Ingezonden foto - Jaagpad als fietsstraat

Gestelde vragen / werkvorm • Wat vind je mooie / fijne plekken in Pasgeld? • Waar in Pasgeld voel je je minder prettig? • Waar stoor je je aan?

28

Samen schetsen aan Pasgeld

2.7.3 Enquêtes over Parkenzone, Pasgeld-West en Pasgeld-Oost (16 – 27 juni) Hoe zouden de participanten nieuwe woonwijken in Pasgeld-West en Pasgeld-Oost het liefst inrichten? Waar gaat hun voorkeur naar uit als je denkt aan de indeling van groen, tuinen en water, het gebruik van auto’s et cetera? En welke identiteit en functies passen het best bij de Parkenzone (Elsenburgerbos, slagenlandschap en sportvelden)? Om daar een idee van te krijgen, plaatsten we drie korte enquêtes op de website. Bij elke enquête stond een korte video waarin de stedenbouwkundige een toelichting gaf.

De enquêtes voor de Parkenzone, Pasgeld-West en Pasgeld-Oost werden respectievelijk 44, 38 en 46 keer ingevuld. De Parkenzone wordt vooral gezien als een natuurgebied, om te wandelen, van de natuur te genieten of tot rust te komen en uit te waaien. Voor Pasgeld-West gaven deelnemers een voorkeur aan voor de variant Slingerpark, met een openbaar buurtpark of collectieve tuinen, groene oevers, autoluwe of autovrije erven en een rustige buurt. Voor Pasgeld-Oost gaf 64,3% aan alleen groen te willen, dus geen woningen. Daarnaast werd vooral gekozen voor openbaar buurtpark, groene oevers en rust.

Kritische noot met betrekking tot de enquêtes We ontvingen de kritische opmerking dat de enquêtes te sturend waren, omdat na de eerste vraag niet meer kon worden gekozen voor een alleen groene optie en dat men keuzemogelijkheden werd voorgelegd tussen verschillende vormen van bebouwing. Naar aanleiding van deze kritiek hebben we bij elke vraag de optie ‘overig’ toegevoegd, maar toen waren de meeste inzendingen al binnen. Dit betekent dat de resultaten – vooral voor Pasgeld-Oost – vertekend zijn. Bekijk de uitgebreide resultaten in bijlage c

Een voorbeeldvraag uit de enquête: Welke opzet van de structuur spreekt jou aan voor Pasgeld-West? Buurtpark

De tuinen

Waterstad

Slingerpark

Opzet zoals het bestaande Pasgeld. Buurtschap rondom een tuin. Is de Schoffel dan zo’n tuin en ga je er dan ook eentje in zuid maken? En trek je bestaande wandelroutes door?

Of groen en wonen vermengd, zodat je om iedere hoek groen hebt. Een wereld van tuinen.

Water is het leidend principe. Je woont rond singels en grachtjes, om iedere hoek is water te vinden.

Via één slingerende groenverbinding die alle deelgebieden met elkaar verbindt. Op lager schaalniveau kan het een recreatieve buurtverbinding vormen met de sportvelden en de Zwet.

Schetsboek in potlood

29

2.8 Klankbordgroep Pasgeld Om de ideeën uit de online omgeving en de plannen van de ontwerpers meer richting te geven, hebben we een klankbordgroep samengesteld met 12 deelnemers, in een vaste samenstelling. De leden van de klankbordgroep zijn bewoners uit Pasgeld (3) en andere wijken van Rijswijk (4), een geïnteresseerde toekomstige bewoner (1), een ondernemer (1) en vertegenwoordigers van belangenorganisaties (3). Na de startbijeenkomst zijn we vier keer digitaal en twee keer fysiek met de klankbordgroep bij elkaar gekomen om de visie te bespreken voor Pasgeld.

Vaste aanwezigen naast de klankbordgroepleden: projectleider en junior projectleider gemeente Rijswijk, stedenbouwkundige KuiperCompagnons, twee procesbegeleiders participatie Urban Sync, vertegenwoordigers van de ontwikkelende marktpartijen. Als gasten aanwezig bij enkele bijeenkomsten: adviseur TwynstraGudde m.b.t. onderwerp MKBA, sneltekenaar Olivier Rijcken voor een beeldverslag.

Het was een intensief traject waarbij de klankbordgroep ongeveer om de week bij elkaar kwam in avondbijeenkomsten van circa 2,5 uur. Bij elke bijeenkomst is rekening gehouden met de verschillende kennisniveaus van de klankbordgroepleden. Om een goede basis te bieden, zijn presentaties gegeven om het kennisniveau gelijk te trekken, om vervolgens over de onderwerpen in gesprek te gaan. Ondanks de digitale samenwerking is er in de klankbordgroep een goede dialoog gevoerd, met respect voor de verschillende meningen en belangen.

Een diverse groep Met de 12 leden van de klankbordgroep en het projectteam Pasgeld is in 6 bijeenkomsten zeer intensief samengewerkt. Het kennisniveau was bij de start zeer divers. Er waren leden die al lang betrokken zijn bij Pasgeld. En er waren deelnemers die voor het eerst met de plannen en het gebied kennismaakten. In het begin was enige tijd nodig om procesafspraken te maken. Gaandeweg kwamen we aan de inhoud toe om de verschillende ontwikkelingsvarianten te bespreken en kregen de ideeën voor inrichting van het gebied vorm. Na de versoepeling van de coronaregels konden we in juni en juli gelukkig twee fysieke bijeenkomsten organiseren. Hier kregen de discussies meer vorm en richting. Het resultaat is een aantal planvarianten waarover het college en de gemeenteraad een besluit kunnen nemen. Na dit besluit kan het tweede deel van het schetsboektraject worden opgestart om tot een definitief plan voor het gebied te komen.

Foto tijdens de 6e bijeenkomst van de klankbordgroep

Tijdens de laatste bijeenkomst van de klankbordgroep bracht een van de leden een alternatief plan in (zie pagina 38). Dit plan, “Landschapspark Pasgeld”, bevat een aantal interessante suggesties die we bij de verdere uitwerking van de plannen willen betrekken.

30

Samen schetsen aan Pasgeld

2.8.1 Eerste bijeenkomst: identiteit en kernwaarden (12 april) In de eerste online bijeenkomst stonden – na een uitgebreide kennismaking en samenwerkingsafspraken – de identiteit en kernwaarden van Pasgeld centraal: wat maakt Pasgeld tot het gebied dat het nu is?

Tijdens de bijeenkomst gaven de leden van de klankbordgroep een gekwantificeerde score per thema. De conclusies uit deze scores kunnen tweeledig worden opgevat en zijn daarom alleen gebruikt tijdens de bijeenkomst als dialoogstarters wanneer de meningen uiteenliepen (wanneer is iets ‘goed’ en ‘niet goed’). De kwalitatieve data zijn meegenomen als resultaat.

Afbeelding hieronder: Leefplekmeter van Pharos, met scores in het spinnenweb. Dit laat zien dat de verschillende klankbordgroepleden anders naar het gebied en de vragen van Pharos kijken. Dit vormde de eerste stap om inzicht te krijgen in welke mogelijkheden er te verkennen zijn met deze diverse groep. Bij de 3e bijeenkomst van de klankbordgroep zijn deze kernwaarden duidelijk geworden.

Via een digitale fotopresentatie wandelde de Resultaat / opbrengst klankbordgroep met de stedenbouwkundige door De resultaten zijn opgenomen in de tabel met de Pasgeld. Vanuit zijn visie belichtte hij verschillende p. 60 geclusterde resultaten (bijlage b). punten in Pasgeld, zoals het krachtenspel tussen stad en land. Enkele mogelijke opgaven werden aangeduid, zoals informele wandelroutes, de beleving van groen rondom woningen, kwaliteit 1. bewegen 14. meedoen 2. openbaar van buitenspelen, onderhoud van de parken/ en meepraten vervoer 10 paden en verkeersveiligheid. Uitdagingen die de 9 klankbordgroepleden als reactie hierop benoemden, 8 13. schoon 3. verkeer en 7 zijn: en netjes parkeren 6 6.3 5.4 5 • Verkeersdrukte 4 4.1 • Deelauto’s 4. straten 5.5 3 4.7 12. en openbare • Parkeerdruk 2 veiligheid ruimtes 5.7 6.1 1 • Nieuw station 1 1 • Lange lijnen in Pasgeld 2 5. natuur 3 6.6 2 6.9 4 5 3 • Toegankelijk van Pasgeld 11. en groen 6 4 7 identiteit 8 6 • Versterken van groen, groene ankerpunten 5 9 6.7 0 skips

1 skip

0 skips

1

1

2

22

1

1

2

1

1

0 skips

0 skips

1

1

1

2

1

3

2

1

2

1

1

3

1

3

2

1

2

3

1

2

1

3

5

3

1

2

2

1

0 skips

2

2

3

1

1

2

2

2

0 skips

1

3

1

1

1

1

2

1

1

2

1

3

1

0 skips

1

2

1

1

1

1

4.8

1

1

6.7

10. sociale contacten

2

8

7.1

1

9

1 1

10

2

1 skip

6. spelen en recreatie 0 skips

4

1

1

4

9. wonen

7. voorzieningen

1 skip

8. werk en werkgelegenheid

0 skips

Hierbij is ook gekeken naar de reacties die al via schetsboekpasgeld.nl waren binnengekomen. Schetsboek in potlood

1

7

3

Gestelde vragen / werkvorm Pasgeld is vervolgens besproken aan de hand van de leefplekmeter van Pharos. Met deze leefplekmeter hebben we de huidige en gewenste situatie in kaart gebracht. Per thema is besproken • Wat gaat goed? • Wat kan beter?

31

- Lid klankbordgroep

4

6

1

2 1

2

2

2

3

2

1

1

10

2

2

1

0 skips

1

2

1

2

"Jaagpad is een verbinding, maar de fiets krijgt niet de voorrang die het verdient. Daar moet een knip komen. "

0 skips

Uiteenlopende belangen Binnen de klankbordgroep kwamen verschillende reacties. Enerzijds leden die tegen iedere vorm van bouwen zijn en zich willen inzetten voor het behoud van al het groen in Pasgeld. Maar ook leden die wilden meedenken over nieuwe mogelijkheden in Pasgeld, zoals over de komst van een station.

2.8.2 Tweede bijeenkomst: Opgaven in beeld (22 april) In de online bijeenkomst van 22 april gingen we dieper in op de opgaven die spelen in Pasgeld. Daarvoor gaf de stedenbouwkundige eerst een presentatie over de waarden, vraagstukken, uitgangspunten, de overkoepelende opgaven in Rijswijk en de regio en wat deze opgaven betekenen voor Pasgeld. Een adviseur van TwynstraGudde gaf een introductie over het instrument MKBA (Maatschappelijke kosten-batenanalyse) en lichtte de opdracht toe die gemeente Rijswijk bij TwynstraGudde heeft neergelegd: een MKBA voor Pasgeld-West en Pasgeld-Oost.

Gesprekken over de kaders

Opgave in beeld Uitleg

Een impressie van het online werkblad Er staat veel te gebeuren in Rijswijk. Zo zijn er allerlei opgaves in en rondom het gebied om mee rekening te houden. Hieronder zijn vier kolommen. In de tweede kolom 'bestaande opgave' staan de reeds vastgestelde opgaven voor Pasgeld vanuit de gemeente.

Wat is Mural? Mural vertaalt zich letterlijk naar muurschildering. Het is een digitaal whiteboard waar mensen digitaal met elkaar kunnen samenwerken. Dit doen zij door post-its te plakken, te bewerken en te verslepen. Daarnaast kun je er ook op tekenen of andere afbeeldingen op plaatsen. Iedereen in de Mural-omgeving kan elkaars input bewerken en verslepen, net zoals dat kan bij een echt whiteboard.

Overkoepelende opgaven Rijswijk

Mobiliteit • STOMP • Doorgaand autoverkeer zo veel als mogelijk beperken: Pasgeld is bestemming voor de auto • Fietsverkeer zoveel mogelijk ondersteunen: Rijswijk Delft en Ypenburg Rijswijk Buiten • Nieuwe halte is ambitie

1. • •

A4 De A4 wordt verbreed conform het Tracébesluit door het Rijk. 1a: er wordt een ‘Ecoduct’ tussen de Prinses Beatrixlaan en de Spoorlijn gerealiseerd.

2.

Spoorlijn PHS

• De spoorlijn van Rijswijk naar Delft, Rotterdam en Den Haag • Er is een spoorverdubbeling in uitvoering van twee naar vier sporen conform het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS). • Er zijn plannen om naast de trein, er ook lightrail (zoals Randstadrail) over de spoorlijn te laten rijden die ook in RijswijkBuiten stopt en een halte krijgt. • 2a In de planvorming voor Pasgeld wordt ruimte gereserveerd voor een potentiële halteplaats RijswijkBuiten. • 2b Het spoor vormt voor mens en dier een barrière tussen Parkrijk en Pasgeld. Onderdeel van de planvorming is de realisatie van een extra tunnel voor langzaam verkeer net ten zuiden van de Schoffel. De exacte locatie van de faunapassage is nog nader te bepalen.

3.

Kerstanje/’t Haantje

• De spoorovergang bij ’t Haantje wordt afgesloten vanwege spoorverdubbeling en vervangen door de tunnel / spoorwegonderdoorgang in de Laan van ’t Haantje.

4.

De Vliet

• De Vliet wordt als landschapselement behouden. • Gesprekspunt: Een fietsbrug ter hoogte van de Zuiderweg is een potentiële ontwikkeling om, samen met de fietstunnel (2b) de fietsinfrastructuur te verbeteren en langzaam verkeer te stimuleren.

5. • •

Lange Kleiweg

Is van een oudsher een verbinding tussen Delft en Rijswijk en een belangrijk landschappelijke lijn in Pasgeld. De Lange Kleiweg wordt als landschapselement behouden.

6.

Geïdentificeerde opgaven

3

Wat missen we nog?

Gesprekspunten voor de hoofdstructuur: • Wat is de onderscheidende identiteit van Pasgeld? • Wat zijn volgens jou de parels in het gebied en waarom? • Welke plekken kunnen in het gebied extra aandacht gebruiken en waarom? • Hoe gaan we de duurzame bouwambities vormgeven? • Hoe zorgen we voor een goede waterafwikkeling in het gebied? • Hoe maken we provinciale doelstelling van de Visie Vlietzone concreet (recreatie en ecologie versterken)? • Wat betekent een mogelijk treinstation voor de ontwikkeling van het gebied? • Hoe geven we invulling aan de mobiliteitstransitie?

Gesprekspunten Pasgeld-West: • Optimalisatie opbrengsten • Hoe: identiteit/beeldkwaliteit/woonmilieu • Opzet invulling groen/water • Duurzaamheid/biodiversiteit • Uitwerking klimaatregelen • Mobiliteitsprofiel (of wijze waarop je invulling geeft aan je vervoersvraag) • Ontsluiting/lange kleiweg/BOD/P. • Programmering en € en aantallen • Klimaatadaptief -> de invulling daarvan • Natuurinclusief bouwen • (invulling van) buurtschappen/living plots • Afstand van woning tot auto

Verkeersdrukte Sluiproute van de Lange kleiweg

Jaagpad als fietsstraat

OV Hoe versterken we het OV, ook voor senioren

Hard rijdende auto's, motors, scooters en wielrenners

Onveilige verkeerssituaties Kruising Westkant Kleiweg

Kolenhavenbrug, gevaarlijke inhaal acties

Kan er een snelle verbinding komen richting Den Haag centrum?

Bumperklevende auto's op Lange Kleiweg

Gelijksvloerse kruising treinovergang

Pasgeld is nu een eiland, hoe kan het beter verbonden worden?

Hoe kan de Lange Kleiweg worden versterkt? Qua breedte fietspad & verlichting

Hoe gaan we om met parkeerdrukte?

Toegankelijkheid Veel plekken en functies hebben hekken, zijn niet toegankelijk

Fietsers naar Pasgeld moet altijd via industriegebied

Hoe maken we goede fietsverbindingen in het gebied?

Station is niet nodig

A4 verbreding, spoor verdubbeling is een uitdaging voor gezondheid en veiligheid hoe zorgen we

voor goede luchtkwaliteit ondanks de verkeertoename

Het is 10 minuten fietsen naar Delft of Rijswijk. Of/hoe gaat dit station of halte met dee stations concurreren? mbt sluipverkeer: zijn losse busbanen een optie? Nu zie je vaak dat doorgaande routes geen drempels mogen hebben ivm bussen / ambulances

Langzame routes Wandelroutes door het gebied?

Gesprekspunten Pasgeld-Oost: • Landschappelijke en ruimtelijke inpassing • Gebiedstypologie: Behouden, versterken en toevoegen • Watercompensatie • Uitwerken thema’s energie, klimaat, biodiversiteit en landschap (groen & water) waaronder realiseren verbinding tussen Drassige Driehoek en slagenlandschap / TNO. • Verbeteren drassige driehoek • Verbetering bestaande infrastructuur en veiligheid (ontsluiting)

Houd rekening met mindervaliden

Parkeren

Deelmobiliteit

Elektrische fietsen zijn de toekomst. Extra station is zonde van geld en ruimte.

Fietssnelwegen?

De Vliet wordt nu gezien als Zou beter zijn om landschapselement, maar we van station Rijswijk moeten oppassen dat we de wijk met volwaardig de rug naar de Vliet een ontwikkelen. De Vliet kan ook station te maken een belangrijke langzaam met IC's en Maak verkeersader worden. er aanleglaatsen of vergroot sneltreinen. Dan 2 de zijarm. Ook goed voor de 'halve' stations. wateropgave. Huub.

reistijd naar DH zou gehalveerd zijn met een extra station

Aantal reizigers station Rijswijk is gedaald tussen 2014 en 2018 met 8%. Daling zal toenemen met nieuw station want aanzuigende werking en langere reistijd richting RDam. (bron: treinreiziger.nl)

Slim omgaan met ruimte: Aandacht voor gemeenschappelijke fietsenstallingen met oplaadpunten?

Wat is het tipping point waarbij de Lange Kleiweg verbreed zou moeten worden? Dit is een harde beperking voor verkeer in/uit het gebied

De halte kun je vergelijken met Den haag Moerwijk, dichtbij Den Haag HS. Moerwijk is een goed en veel gebruikt station. Meerwaarde voor Station Rijswijk Buiten is er zeker!

Regionale woonvisie en implementatie daarvan. Deze benoemt groene gebieden tussen de gemeente als kernkwaliteiten van de regio. Laten we op zoek gaan naar manieren om deze kernkwalitweit verder te versterken.

actieve mobiliteit vereist politieke wil om gemotoriseerde mobiliteit aan banden te leggen

Extra station moeilijk maatschappelijk te verantwoorden.

Kunnen we deelauto's inzetten?

Laan van ’t Haantje

Kan er een groene golf zone komen voor bestaand autoverkeer? File rijden is het meeste fijnstof producerend

• 6a Er is een spoorondertunneling in uitvoering die via de nieuwe Laan van ’t Haantje aan zal sluiten op de Lange Kleiweg

Woonopgave

De woonopgave ‘In Rijswijk kun je ruim wonen in een groene omgeving. Stedelijk en ontspannen’, zo staat in de Stadsvisie 2030 te lezen. Om dat te bereiken is het nodig de woningvoorraad in Rijswijk gevarieerder te maken, meer te bouwen naar behoefte en eenzijdige wijken te veranderen door het toevoegen van andere woningtypes. En Rijswijk groeit. Die groei zet de komende jaren door. De huisvestingsopgave is daarmee eveneens groot en de vraag naar woningen blijft vooralsnog onverminderd hoog. Daarom bouwen, herstructureren en verduurzamen we zo veel mogelijk woningen in Rijswijk. Om aan de huisvestingsopgave te voldoen zijn vele partijen nodig en aan zet, van gemeente en projectontwikkelaars tot de woningcorporaties. Ons doel is om te zorgen voor kwalitatief goede woningen, in sociaal sterke en gemêleerde, veilige, leefbare wijken met een evenwichtige sociale opbouw. Pasgeld is daarin een belangrijke schakel.