Voortgangsrapportage Uitvoeringsplan HGKM 2025.pdf

Uitvoeringsplan Huiselijk Geweld en Kindermishandeling 2025 – 2027 Voortgangsrapportage 2025 Gemeente Ridderkerk

Nationaal programma ‘Geweld hoort nergens thuis’

1

Inhoudsopgave Inleiding .................................................................................................................................. 3 De lokale ontwikkelopgaven .............................................................................................. 3 Monitoring.......................................................................................................................... 4 Wat is een stevig lokaal team?............................................................................................... 5 Zorg en Veilig binnen Ridderkerk ....................................................................................... 5 Organisatie en triage .......................................................................................................... 6 De voortgang van de gestelde acties binnen het uitvoeringsplan. ........................................ 7 1.

Stevige lokale teams en gefaseerd samenwerken aan veiligheid.............................. 7

2.

Verbreding van de Huiselijk Geweld leerwerkplaats. ................................................ 9

3.

Samenwerking met ervaringsdeskundigen. ............................................................. 10

4.

Plegersperspectief. ................................................................................................... 12

5.

Preventie .................................................................................................................. 14

Het effect van de acties in het uitvoeringsplan ................................................................... 16 Financiën .............................................................................................................................. 17 2026 en verder ..................................................................................................................... 17

2

Inleiding Begin 2024 is de Regiovisie Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Rotterdam Rijnmond herijkt voor de periode van 2024 tot en met 2027. Naar aanleiding van deze herijking is er voor de jaren 2025 tot 2027 in Ridderkerk een lokaal uitvoeringsplan opgesteld voor een passende lokale implementatie van deze visie. De regiovisie sluit aan bij het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming en de Hervormingsagenda Jeugd. De druk op de hulpverlening in het gedwongen kader, zoals jeugdbescherming en jeugdreclassering, neemt toe. Hierdoor wordt de rol van het vrijwillige kader en de lokale teams steeds belangrijker. Het Toekomstscenario en de Hervormingsagenda zetten in op sterke lokale teams, die jeugdigen en gezinnen zo vroeg mogelijk en zoveel mogelijk binnen het vrijwillige kader ondersteunen. Op langere termijn zou dit moeten bijdragen aan het verminderen van de druk op specialistische jeugdhulp en het gedwongen kader. De regiovisie werkt vanuit vijf leidende principes: 1. 2. 3. 4. 5.

Wij werken volgens de visie 'Gefaseerd samenwerken aan veiligheid'; Lokale teams zijn de basis; We werken gezinsgericht; We leggen de verantwoordelijkheid waar deze hoort; Lerend met en van elkaar.

De lokale ontwikkelopgaven De ambitie van de regiovisie is een veilig thuis voor iedereen. Om dit te realiseren, investeert Ridderkerk samen met partners in het versterken van de samenwerking, deskundigheidsbevordering binnen de lokale teams en de inzet van ervaringsdeskundigen. Zo zorgen we ervoor dat er op de juiste manier wordt gehandeld en dat iedereen de ondersteuning ontvangt die nodig is. Deze ambitie is vertaald naar vijf lokale ontwikkelopgaven binnen het Uitvoeringsplan Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (HGKM). Deze opgaven zijn gebaseerd op de regiovisie Rotterdam Rijnmond, aangevuld met preventie als afzonderlijke ontwikkelopgave. In deze voortgangsrapportage wordt er per ontwikkelopgave ingegaan op de stand van zaken van de gestelde acties en wordt er gekeken naar wat we als gemeente nog willen bereiken in de komende periode. De vijf lokale ontwikkelopgaven zijn als volgt: 1. Stevige Lokale Teams; 2. Verbreding van de Huiselijk Geweld Leerwerkplaats; 3. Samenwerking met ervaringsdeskundigen; 4. Plegersperspectief; 5. Preventie. Het doel van het uitvoeringsplan is het creëren van een veilige omgeving voor alle inwoners van Ridderkerk, door het effectief signaleren, aanpakken en waar mogelijk voorkomen van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Het plan richt zich op een integrale aanpak waarin samenwerking tussen gemeente, inwoners, maatschappelijke partners en professionals centraal staat. Door in te zetten op preventie en vroegtijdige signalering wordt langdurige fysieke en emotionele schade bij slachtoffers zoveel mogelijk voorkomen. Tijdige herkenning en melding van signalen maakt

3

snelle toegang tot passende hulp en bescherming mogelijk, vergroot de veiligheid en het welzijn van kinderen en volwassenen en draagt bij aan het doorbreken van de geweldscyclus. Per ontwikkelopgave zijn in het uitvoeringsplan concrete beoogde resultaten opgenomen.

Monitoring Om het doel ‘het creëren van een veilige omgeving voor alle inwoners van de gemeente Ridderkerk’ te bereiken, wordt er jaarlijks in het vierde kwartaal gemonitord en geëvalueerd. In deze voortgangsrapportage worden de onderstaande drie punten opgenomen. 1. De voortgang van de ontwikkelopgaven. 2. De voortgang van de gestelde acties binnen het uitvoeringsplan. Aan de hand van deze gegevens kunnen de acties en planning bijgesteld worden. 3. Het effect van de acties in het uitvoeringsplan wordt gemeten door jaarlijks in kaart te brengen wat het aantal (her)meldingen is bij Veilig Thuis. De voortgangsrapportages worden eind 2027 gebundeld en geven input voor de herijking van de regiovisie HGKM Rotterdam Rijnmond 2028-2031.

4

Wat is een stevig lokaal team? Een stevig lokaal team is meer dan een traditioneel wijkteam. Het betreft een multidisciplinair team dat dichtbij inwoners opereert en een centrale rol vervult in de aanpak van sociaal-maatschappelijke vraagstukken, waaronder huiselijk geweld, kindermishandeling, opvoed- en opgroeivragen, jeugdhulp en sociale ondersteuning. Het lokale team fungeert als eerste aanspreekpunt binnen het cluster Sociaal biedt waar mogelijk direct ondersteuning en handelt tijdig bij signalen van (on)veiligheid. In het actuele beleid rondom huiselijk geweld en kindermishandeling wordt het lokale team nadrukkelijk gepositioneerd als basis van de aanpak van huiselijk geweld en als toegangspoort voor gezinnen waar sprake is van (dreigende) onveiligheid. De regiovisie Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Rotterdam Rijnmond bevestigt deze centrale rol. Lokale teams zijn eerste aanspreekpunt voor inwoners, maken zorgen in de leefwereld bespreekbaar, werken gezinsgericht en realiseren samen met partners passende interventies. Deze werkwijze sluit aan bij landelijke ontwikkelingen, zoals het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming en de Hervormingsagenda Jeugd, waarin lokale teams een grotere verantwoordelijkheid krijgen in vroegsignalering, begeleiding en regie. Gemeenten hebben beleidsvrijheid in de inrichting van het stevige lokale team.

Landelijke kaders en werkpakketten stellen daarbij als randvoorwaarde dat het team multidisciplinair is samengesteld, voldoende capaciteit en expertise heeft en laagdrempelig en nabij inwoners georganiseerd is. De werkwijze van het lokale team is integraal en contextgericht. Dit betekent dat niet alleen wordt gekeken naar een incident, maar naar de bredere gezinssituatie. De medewerker van het lokale team voert een brede analyse uit en stelt samen met het gezin een plan van aanpak op. Het team biedt waar mogelijk zelf vrij toegankelijke ondersteuning en lichte hulp en schakelt specialistische ondersteuning in wanneer dat nodig is. Samenwerking met partners in het sociale domein is hierbij essentieel. Het lokale team werkt structureel samen met

onder meer

onderwijs,

gezondheidszorg,

politie,

Veilig

Thuis,

ervaringsdeskundigen, informele netwerken en andere ketenpartners. Daarnaast wordt er onder andere ingezet op voortdurende deskundigheidsbevordering, methodisch werken, evaluatie en reflectie en het gezamenlijk verbeteren van de aanpak. Casusregie ligt bij het lokale team. Specialistische expertise wordt waar mogelijk aanvullend ingezet in plaats van dat gezinnen worden overgedragen. De betrokkenheid is zo kort als mogelijk maar zo lang als nodig om stabiele veiligheid te realiseren.

Zorg en Veilig binnen Ridderkerk Sinds 2022 zijn binnen het lokale team in Ridderkerk medewerkers actief die zich specifiek richten op problematiek rond het thema Zorg en Veilig. Deze medewerkers zijn gespecialiseerd in complexe casuïstiek waarbij veiligheid voorliggend is en structureel moet worden geborgd en gemonitord, met name bij situaties van huiselijk geweld en/of kindermishandeling.

5

De medewerkers Zorg en Veilig vervullen een sleutelrol binnen de gefaseerde ketensamenwerking. Zij voeren intensieve casusregie en zetten, indien nodig, Intensieve Vrijwillige Hulptrajecten (IVH) in. Deze trajecten worden ingezet in afstemming met de ouders en ketenpartners zoals Veilig Thuis Rotterdam Rijnmond, Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond en de Raad voor de Kinderbescherming. IVHtrajecten zijn vrijwillig, maar niet vrijblijvend: er is sprake van concrete en ernstige veiligheidszorgen die niet kunnen voortbestaan, omdat deze schadelijk zijn voor (individuele) gezinsleden. Een IVH-traject wordt ingezet wanneer gezinnen ondanks eerdere hulpverlening onvoldoende in staat zijn gebleken de problemen op te lossen met de al eerder ontvangen hulp of wanneer zij onvoldoende hebben meegewerkt. Tijdens het traject vindt waar nodig afstemming plaats met ketenpartners en interne gemeentelijke afdelingen, zoals leerplicht, schuldhulpverlening en participatie. Gezinsleden worden hierover transparant geïnformeerd.

Organisatie en triage Binnen het lokale team zijn naast Zorg en Veilig ook medewerkers actief op het gebied van preventie en ondersteuning, afkomstig uit diverse disciplines zoals maatschappelijk werk, GGZ, gezinsbegeleiding, ondersteuning bij beperkingen en schoolcontactpersonen. Daarnaast zijn er consulenten jeugdhulp verantwoordelijk voor het in onderzoek nemen van aanvragen van specialistische jeugdhulp op basis van uitgebreid onderzoek. Om aanmeldingen zorgvuldig te beoordelen, is een wekelijks triageoverleg ingericht. In dit overleg worden alle nieuwe aanmeldingen voor jeugdhulp besproken. Deelnemers zijn onder andere de medewerkers van het lokale team, een gedragsdeskundige, de procesregisseur Langdurig Zorg en Veilig Netwerk (LZVN). Indien nodig sluit ook de aanmelder aan. Tijdens het overleg wordt beschikbare informatie gedeeld, worden aanvullende vragen geformuleerd en wordt beoordeeld welke professional of aanpak het meest passend is voor de hulpvraag of veiligheidszorgen. In Ridderkerk wordt daarnaast gewerkt met de Doorbraakmethode. Deze methode stelt de inwoner centraal en biedt ruimte voor maatwerk, binnen de kaders van de zogenoemde waardedriehoek: inwoner, regelgeving en financiën. Aan de hand van acht stappen wordt een maatwerkcanvas opgesteld, waarmee professionals onderbouwde en passende oplossingen kunnen realiseren binnen het cluster Sociaal.

Voor de toepassing en monitoring van deze methode zijn afspraken gemaakt met de portefeuillehouder cluster Sociaal, het management en het LZVN.

6

De voortgang van de gestelde acties binnen het uitvoeringsplan. Om vanuit de vijf ontwikkelopgaven tot concrete resultaten te kunnen komen, zijn er in het Uitvoeringsplan HGKM 2025-2027 concrete acties opgenomen die moeten zorgen voor het tegengaan van huiselijk geweld en kindermishandeling. De voortgang van de acties uit de vijf ontwikkelopgaven in 2025 worden in dit hoofdstuk behandeld. Daarbij worden ook de openstaande acties voor 2026 en verder behandeld.

1. Stevige lokale teams en gefaseerd samenwerken aan veiligheid. In het vorige hoofdstuk is toegelicht wat een stevig lokaal team is en hoe dit lokale team in Ridderkerk is vormgegeven. Hieronder staan de acties die hier verder aan moeten bijdragen. Acties: Nr.

Omschrijving

1

Samenwerkingsafspraken Veilig Thuis herzien.

2

Samenwerkingsafspraken medewerkers wijkteam en

Q1

Q2

Q3

Q4

medewerkers OOV opstellen. 3

Werkprocessen beschrijven omtrent de samenwerking medewerkers wijkteam en medewerkers OOV;

4

Alle Wmo- en participatieklantmanagers worden getraind in het hanteren van de meldcode. Er worden werkafspraken gemaakt tussen Wmo-klantmanagers, klantmanagers werk en wijkteammedewerkers.

De eerste acties voor 2025 vanuit het uitvoeringsplan waren het herzien van de samenwerkingsafspraken met Veilig Thuis Rotterdam Rijnmond (VTRR) en het opstellen van samenwerkingsafspraken tussen de wijkteammedewerkers en de medewerkers Openbare Orde en Veiligheid (OOV). Dit stond beiden ter afronding in het eerste kwartaal van 2025. In de samenwerkingsafspraken met Veilig Thuis wordt de onderlinge samenwerking tussen Veilig Thuis en de lokale teams in de regio Rotterdam Rijnmond beschreven. De nieuwe samenwerkingsafspraken met VTRR zijn eind 2024 reeds in gegaan en worden eind 2026 geëvalueerd. Deze actie is daarmee tijdig afgerond. Afgelopen jaar en gedurende 2026 zal er worden ingezet op het blijven verbeteren van deze samenwerking, het hanteren van de samenwerkingsafspraken en het bevorderen van de ketenaanpak ter behoeve van de inwoner. Dit wordt gedaan vanuit VTRR, de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) en de 13 regiogemeenten. Er is in 2025 gezamenlijk gerealiseerd dat er twee aandachtsfunctionarissen vanuit VTRR beschikbaar zijn gesteld voor de gemeente Ridderkerk. Medewerkers uit het lokale team kunnen met deze aandachtsfunctionarissen op laagdrempelig niveau

7

afstemmen bij casuïstiek en zo de samenwerking blijvend versterken. Daarnaast wordt er aangesloten bij kwartaal overleggen, waar signalen uit het veld en verbeterpunten in de samenwerking besproken kunnen worden. De verbeterde samenwerking tussen de verschillende medewerkers van het lokale team en medewerkers vanuit team Openbare Orde en Veiligheid (OOV) is de afgelopen jaren reeds in gang gezet. De lijnen zijn kort en via onder andere de procesregisseurs van het LZVN kan er worden geëscaleerd naar de bestuurlijk portefeuillehouder en de benodigde ketenpartners. Voor de komende jaren wordt extra aandacht gegeven aan de samenwerking binnen en met het lokale team in brede zin. Dit is ook opgenomen in het Integraal Veiligheidsbeleid (IVB). Deze samenwerking is mede op het thema Huiselijk Geweld en Kindermishandeling van belang. Het is nodig dat de zorg nabij is en gericht is op de persoon en zijn/haar leefomgeving. Ook moet er snel en doelgericht gehandeld kunnen worden vanuit de betreffende medewerkers en betrokken hulpverlener(s). Hiervoor zijn duidelijke werkprocessen nodig. De gemeente Ridderkerk zet er op in om te bereiken dat alle klantmanagers vanuit de teams Wmo en Participatie getraind zijn in de meldcode HGKM en deze weten te hanteren. Hierdoor kunnen zij signaleren en handelen wanneer er sprake is van (een vermoeden van) huiselijk geweld.

Inmiddels werkt verder een deel van team OOV op dezelfde verdieping in het gemeentehuis als de uitvoerende medewerkers van het cluster Sociaal, zoals het lokale team en de Wmo klantmanagers. Zij weten elkaar hierbij steeds beter te vinden voor afstemming, wat de gemeente een krachtigere positie geeft binnen de aanpak van HGKM. Er zijn zowel op beleidsniveau als vanuit de uitvoerende medewerkers verschillende overlegstructuren ingeregeld om zo op een integrale manier te kunnen samenwerken. Er kunnen korte lijntjes gehouden worden bij (mogelijke) casussen van huiselijk geweld en/of kindermishandeling. Voor het derde kwartaal van 2025 zouden deze samenwerkingsafspraken moeten hebben geleid tot beschreven werkprocessen. Dit is in 2025 nog niet afgerond. Aan het beschrijven van deze werkprocessen zal in 2026 verder worden gewerkt. Voor 2026 en 2027 staan er wat betreft stevige lokale teams geen concrete nieuwe acties in het uitvoeringsplan. Dit komt mede doordat er binnen de keten wordt gewacht op nieuwe ontwikkelingen vanuit het Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming. Doordat hier actief bij wordt aangesloten, worden landelijke en regionale ontwikkelingen tijdig naar het lokale team vertaald. De doorontwikkeling van zowel de samenwerkingsafspraken als de werkprocessen loopt door in de komende jaren.

Hiermee zet de gemeente Ridderkerk zich in om zo efficiënt mogelijk te werk te gaan en te allen tijde in te zetten op het tegengaan van (huiselijk) geweld en kindermishandeling. Verder zal er in 2026 nog actiever worden aangesloten bij de landelijke en regionale ontwikkelingen rond het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Dit is tijdens en na de ontvlechting uit de BARorganisatie minder gedaan. In 2025 is de gemeente Ridderkerk hier op ambtelijk en bestuurlijk vlak weer actief bij betrokken. In 2026 zal daar nog verder op worden ingezet. Daarmee houdt de gemeente Ridderkerk zich actueel betrokken werkt zij mee aan het verbeteren van de (regionale) ketensamenwerking.

8

2. Verbreding van de Huiselijk Geweld leerwerkplaats. De Huiselijk Geweld leerwerkplaats is een (deels digitaal) leer- en ontwikkelplatform voor professionals binnen de keten van huiselijk geweld en kindermishandeling. Het platform richt zich op het versterken van kennis, vaardigheden en samenwerking door gezamenlijk leren en reflecteren. Naast uitvoerende professionals nemen ook managers, bestuurders en ervaringsdeskundigen deel. Binnen de leerwerkplaats worden diverse leeractiviteiten aangeboden, waaronder casusreflectiebijeenkomsten, wisselstages, lerende netwerken (waaronder het plegerperspectief), de inzet van ervaringsdeskundigheid en thematische masterclasses, zoals over femicide en intiem terreur. Daarnaast beschikt de leerwerkplaats over een netwerkkaart die inzicht geeft in de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van betrokken organisaties binnen de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Hiermee wordt de samenwerking en doorverwijzing binnen de keten versterkt. Acties: Nr.

1

Omschrijving

Q1

Q2

Q3

Q4

Q1

Q2

2025

2026

2026

Medewerkers Zorg en Veilig maken gebruik van de leerwerkplaats HG.

2

Jeugd- en gezinsondersteuners binnen het wijkteam maken gebruik van de leerwerkplaats HG.

Het is van belang dat het lokale team in Ridderkerk actief aansluit bij de Huiselijk Geweld leerwerkplaats. Het doel hiervan is het structureel bevorderen van onderling leren en het versterken van de samenwerking in de dagelijkse praktijk. Hiermee wordt bijgedragen aan deskundig, eenduidig en zorgvuldig handelen in situaties van huiselijk geweld en kindermishandeling. Het is hierbij voornamelijk van belang dat de medewerkers van het lokale team met aandachtsgebied zorg en veilig, aangesloten zijn op de Huiselijk Geweld leerwerkplaats. Ook voor de jeugd- en gezinsondersteuners is aansluiting op deze leerwerkplaats van belang. Daarnaast hebben de moederorganisaties van de medewerkers van team ondersteuning Jeugd en Volwassenen ook een belangrijke rol in de scholing van deze hulpverleners. Vanuit de gemeente Ridderkerk worden onze medewerkers jaarlijks gefaciliteerd in kennisvergroting middels een opleidingsbudget en getoetst op hun SKJ registratie. In maart 2025 is het regioplatform Huiselijk Geweld Leerwerkplaats Rotterdam Rijnmond gelanceerd. Dit digitale platform, toegankelijk via het systeem 1 Sociaal Domein, is bedoeld voor professionals in

9

de regio Rotterdam Rijnmond die vanuit hun werk betrokken zijn bij huiselijk geweld en kindermishandeling. Het platform faciliteert domeinoverstijgende samenwerking en kennisdeling, onder andere via themagroepen, webinars, trainingen en kennissessies. Daarnaast biedt het mogelijkheden

voor

netwerkuitbreiding,

collegiale

ondersteuning

en

het

behalen

van

accreditatiepunten (SKJ en Registerplein). De toegang tot het platform is regionaal gedeeld met betrokken accounthouders en heeft in de eerste periode een opstartfase gekend. Het aantal aangesloten professionals in de regio neemt toe; de effectiviteit van het platform is daarbij afhankelijk van actief gebruik en deelname. Vanuit Ridderkerk is de toegang inmiddels gedeeld met de wijkteammedewerkers Zorg en Veilig en de teamleiders van de lokale teams. In de loop van 2026 wordt de toegang uitgebreid naar wijkteammedewerkers jeugd en gezinsondersteuners. In 2026 wordt daarnaast actief en structureel ingezet op het stimuleren van deelname aan en gebruik van de leerwerkplaats.

3. Samenwerking met ervaringsdeskundigen. Ervaringsdeskundigheid vormt een belangrijk onderdeel van de herijkte regiovisie Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Binnen de regio Rotterdam Rijnmond wordt hiervoor samengewerkt met de organisatie Ervaring in Huis, onderdeel van Veilig Thuis Rotterdam Rijnmond. De inzet van ervaringsdeskundigen draagt bij aan het verlagen van drempels naar hulpverlening voor zowel slachtoffers als plegers, doordat zij vanuit eigen ervaring herkenning, vertrouwen en perspectief kunnen bieden. Ervaringsdeskundigen kunnen worden ingezet op de volgende onderdelen: 1. Casuïstiek

en

cliëntcontact:

ervaringsdeskundigen

vervullen

een

aanvullende

en

ondersteunende rol naast de professional, bijvoorbeeld bij (eerste) gesprekken met slachtoffers en/of plegers. Dit vergroot de toegankelijkheid van ondersteuning en kan bijdragen aan het versterken van motivatie voor hulpverlening. 2. Beleidsontwikkeling: door ervaringsdeskundigen te betrekken bij beleidsontwikkeling wordt het perspectief van betrokkenen structureel meegenomen en sluit beleid beter aan bij de leefwereld van inwoners. 3. Lotgenoten- en supportgroepen: de inzet van ervaringsdeskundigen bij lotgenoten- of supportgroepen werkt drempelverlagend en versterkt het herstel- en ondersteuningsproces. 4. Voorlichting en kennisoverdracht: ervaringsdeskundigen dragen bij aan kennisoverdracht en bewustwording binnen het wijkteam. Dit versterkt de deskundigheid van professionals en ondersteunt hen bij het omgaan met complexe situaties van huiselijk geweld en kindermishandeling.

10

Acties: Nr. 1

Omschrijving

Q1

Q2

Q3

Q4 2025

Q1 2026

Q2 2026

Voorlichting en kennisoverdracht van Ervaring in Huis aan het wijkteam.

2

Een pool van ervaringsdeskundigen kunnen raadplegen, met een duidelijk doel (motiveren, contact leggen, steun/meelopen in het traject, beleid)

3

Onderzoek naar behoeften lotgenoten-/supportgroep voor plegers en slachtoffers.

In 2025 heeft de gemeente Ridderkerk zich actief aangesloten bij regionale tafels aangaande Huiselijk Geweld en Kindermishandeling, het Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming, de Hervormingsagenda Jeugd en ambtelijke overleggen m.b.t. Veilig Thuis en de Gecertificeerde Instellingen zoals de Jeugdbescherming, de William Schrikker Stichting en het Leger des Heils. Vanuit die insteek zijn ook de gesprekken opgestart met Ervaring in Huis, waarbij een kennismaking heeft plaatsgevonden en er in november van 2025 een voorlichting is gegeven aan beide lokale teams. Deze voorlichting bestond uit een uitleg over de organisatie, haar werkzaamheden, ervaringsdeskundigheid en het perspectief vanuit een (ex-)pleger. Ervaring in Huis heeft haar diensten kenbaar gemaakt bij de lokale teams en het contact loopt via de accounthouder voor vervolginzet. Voor 2026 zal er een verdere slag worden gemaakt op de inzet van deze ervaringsdeskundigen. Per 2026 wordt er aangesloten bij de subsidie van Centrumgemeente Rotterdam voor de inkoop van 5 trajecten vanuit Ervaring in Huis. Hierdoor zijn de diensten per 2026 toegankelijk en in te zetten wanneer dit gewenst is in een casus. De verwachting is, gezien de beschikkingen van gemeenten uit de regio, dat dit ruim voldoende moet zijn voor 2026. Aan het eind van 2026 zal de inzet worden geëvalueerd.

In de loop van 2026 zal er, conform de acties uit het uitvoeringsplan, worden onderzocht of er behoefte is aan het organiseren van lotgenoten- en/of supportgroepen. Hier kunnen bijvoorbeeld slachtoffers of plegers anoniem met de ervaringsdeskundige en lotgenoten relatief laagdrempelige steun vinden bij elkaar. Of hier behoefte, vraag en mogelijkheid voor is zal in de komende periode worden uitgezocht samen met Ervaring in Huis.

11

4. Plegersperspectief. Het op een duurzame wijze doorbreken van de cirkel van geweld vraagt om een integrale en systeemgerichte aanpak. Hierin moet aandacht zijn voor alle leden van het gezin of het systeem waarin geweld plaatsvindt. Waar de hulpverlening traditioneel vooral gericht was op het slachtoffer, is voor duurzaam herstel ook gerichte ondersteuning van de pleger noodzakelijk om herhaling van geweld te voorkomen. Door structureel aandacht te geven aan het plegersperspectief wordt beoogd dat plegers inzicht krijgen in hun eigen gedrag en rol binnen de geweldsdynamiek en worden ondersteund bij het aanleren van ander gedrag. Dit sluit aan bij het leidend principe van gezinsgericht en systeemgericht werken binnen de regiovisie. Een effectieve aanpak begint bij het kunnen bereiken en betrekken van plegers. Dit vraagt om een professionele benadering die is afgestemd op de complexiteit van geweldsdynamieken en op de factoren die maken dat plegers niet vanzelfsprekend openstaan voor hulpverlening. Professionals dienen te beschikken over voldoende kennis en vaardigheden om deze dynamieken te herkennen en hierop adequaat te handelen. Daarbij is een laagdrempelig en passend hulpaanbod nodig dat niet alleen gericht is op het stoppen van acute onveiligheid, maar ook op herstel en het voorkomen van recidive op de langere termijn. Acties: Nr.

1

Omschrijving

Q1

Q2

Q3

Q4

Q1

Q2

2025

2026

2026

Overzicht hulpverleningsaanbod voor plegers en goed contact met deze partijen (o.a. Arosa en trainingen geweldloos communiceren).

2

Aanbod voor plegers laagdrempelig inrichten;

3

Wijkteammedewerkers scholen middels het leernetwerk plegersperspectief.

4

Voorlichting en kennisoverdracht, specifiek op het gebied van hulp aan plegers, door Ervaring in Huis aan het wijkteam.

5.

Ervaringsdeskundigen plegers inzetten binnen de hulpverlening om plegers te motiveren tot hulp en steun te bieden tijdens het traject.

12

De werkwijze van het lokale team is dat er hulp geboden wordt aan beide partners. Dus zowel aan het slachtoffer, de pleger en de eventuele kinderen. Er wordt systemisch gekeken naar de dynamiek binnen het gezin. De gefaseerde ketensamenwerking wordt gevolgd. Er is regionaal wel aanbod beschikbaar voor hulp en zorg. Hierbij wordt de inzet van hulpverlening voor plegers meestal verzorgd door ketenpartners zoals Arosa en Enver. Een overzicht in het hulpverleningsaanbod voor plegers is nog niet voldoende ingebed in het lokale team. Een lastige factor is dat plegers van huiselijk geweld en/of kindermishandeling zich over het algemeen niet gemakkelijk aanbieden als ervaringsdeskundige. De beschikbaarheid van ervaringsdeskundigen die (ex)pleger zijn van (huiselijk) geweld is helaas beperkter dan de beschikbaarheid van (ex) slachtoffers. Het is voor een stevig lokaal team essentieel om kennis en inzicht te hebben over het plegersperspectief, wat een lastige en complexe kwestie is. De zorg voor plegers vanuit het lokale team hangt af van de vrijwilligheid en bereidheid van plegers om hulp aan te gaan. Daarnaast is tijdige beschikbaarheid van de vrijwillige hulp een factor waarop plegers kunnen afhaken. In de loop van 2026 wordt er verder gewerkt aan het verbeteren van het laagdrempelig aanbieden van een passend aanbod voor deze plegers.

Dit wordt mede onderzocht in de al eerder beschreven actie omtrent lotgenoten- en supportgroepen. Ervaringsdeskundige (ex-)plegers worden vanaf 2026 indien beschikbaar en passend, ingezet binnen de hulpverlening. Het doel hierbij is om plegers te motiveren tot het vragen om hulp en om steun te bieden tijdens het traject. Zoals bij ontwikkelopgave 3 beschreven, heeft er in november van 2025 een voorlichting en kennisoverdracht vanuit Ervaring in Huis plaatsgevonden bij het lokale team. Deze voorlichting ging ook over de hulp aan plegers van huiselijk geweld en/of kindermishandeling. In 2026 zitten er naast de ingekochte trajecten ook mogelijke aanvullende voorlichtingen in de ingekochte trajecten. De vijf acties uit het uitvoeringsplan zijn doorlopend voor 2026. Dit wordt ook regionaal niveau opgepakt vanuit het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming en de ambtelijke en bestuurlijke overlegstructuren waar de gemeente bij is aangesloten. Actuele ontwikkelingen worden gevolgd en de contacten met ketenpartners worden blijvend versterkt.

13

5. Preventie Binnen de gemeente Ridderkerk wordt structureel ingezet op preventie en vroegsignalering van huiselijk geweld en kindermishandeling. Alle medewerkers van het wijkteam, waaronder ook de schoolcontactpersonen die op scholen werkzaam zijn, zijn getraind in het herkennen van signalen van huiselijk geweld. Daarnaast is er een vast werkproces ingericht dat richting geeft aan het handelen bij signalen van onveiligheid binnen gezinnen. Wanneer signalen worden herkend en met het gezin worden besproken, wordt waar mogelijk vroegtijdig passende ondersteuning ingezet voor alle betrokkenen. Doel hiervan is het voorkomen van escalatie en het realiseren van duurzame veiligheid binnen het gezinssysteem. Indien gezinsleden niet kunnen of willen meewerken aan een veilige oplossing, zijn wijkteammedewerkers geschoold in het toepassen van de meldcode. In dat geval wordt de casus opgeschaald naar Veilig Thuis voor een nadere veiligheidsinschatting en het bepalen van eventuele noodzakelijke interventies in het belang van de veiligheid van volwassenen en/of de ontwikkeling van het kind. Acties: Nr.

Omschrijving

1

Onderzoek of en hoe inrichten van een

Q1

Q2

Q3

Q4

relatie- en scheidingspunt binnen de gemeente.

Preventie richt zich daarnaast op vroegtijdige ondersteuning van ouders met relatieproblemen. Dit vraagt om professionals die signalen tijdig herkennen, het gesprek hierover kunnen voeren en weten naar welk passend aanbod kan worden verwezen. Door vroeg in te grijpen, bijvoorbeeld bij (dreigende) scheidingsproblematiek, kan worden voorkomen dat situaties escaleren tot complexe scheidingen en langdurige onveiligheid. In de loop van 2025 is er gestart met een onderzoek naar de behoefte en de haalbaarheid van een relatie- en/of scheidingspunt binnen de gemeente Ridderkerk. Conform de vele voorbeelden van andere gemeenten kan dit op veel verschillende manieren ingericht worden. Zo kan er een specifiek wekelijks inloopspreekuur worden ingeregeld of kan er voorliggend aanbod van lokale aanbieders worden gedeeld op de gemeentelijke kanalen. De insteek van dit loket is om een ouder die in relatieen/of scheidingsproblematiek verkeert, laagdrempelige hulp te kunnen bieden. Ook kan er via een dergelijk loket worden ingezet op preventieve hulpverlening voor kinderen uit het gezin met deze relatie- en/of scheidingsproblematiek. Dit onderzoek loopt nog en zal in 2026 worden voortgezet. Indien een dergelijk loket gewenst is, zal dit mogelijk worden meegenomen in de doorontwikkelingen van de lokale teams en zal dit mogelijk worden meegenomen in een toekomstige aanbesteding.

14

Daarnaast heeft de gemeente Ridderkerk zich in 2025 aangesloten bij de Orange The World Campagne met een lokaal ingerichte variant genaamd: “Ridderkerk zegt nee tegen geweld”. Tijdens de Orange The World periode, van 25 november tot 10 december, is er binnen de gemeentebreed ingezet op bewustwording en communicatie. Dit door bijvoorbeeld berichten te plaatsen op sociale media, in de Blauwkai en op fysieke reclameborden in de gemeente. Hiermee is een poging gedaan om inwoners actief te informeren over waar zij terecht kunnen als zij slachtoffer zijn van of een vermoeden hebben van (huiselijk) geweld. In 2026 zal er daarnaast een pilot van start gaan omtrent Jeugdhulp op School. Hier zal bij een zestal scholen wekelijks een hulpverlener aanwezig zijn die beschikbaar is voor (laagdrempelige) hulpvragen van leerlingen. Ook zal deze hulpverlener zicht hebben op signalen in de klas of bij leerlingen. Hierdoor wordt verwacht dat er ook op preventief vlak resultaten worden bereikt. Deze pilot zal aan het eind van de looptijd worden geëvalueerd. Verder worden de lokale teams vanuit het project Plan van Aanpak Jeugdhulp verder doorontwikkeld conform de Hervormingsagenda Jeugd. Hierbij is er vanaf 2025 onder andere ingezet op het verlagen van de wachtlijsten, het voor inwoners overzichtelijk en toegankelijk maken van aanbieders in het voorliggend veld.

Ook het verbeteren van de interne werkprocessen en afspraken, de vernieuwde verordening Jeugdhulp en de samenwerking met ketenpartners zijn hierin van waarde bij (vroeg)tijdige signalering van problematiek rond (huiselijk) geweld.

15

Het effect van de acties in het uitvoeringsplan Er wordt jaarlijks in kaart gebracht wat het aantal (her)meldingen zijn bij Veilig Thuis. Voor 2025 zijn er nog geen concrete effecten te zien van het Uitvoeringsplan HGKM. Dit komt mede doordat de wachtlijsten bij Veilig Thuis Rotterdam Rijnmond in 2025 dermate hoog zijn geworden dat de organisatie in dat jaar een zeer hoge wachtlijst heeft opgebouwd. De data hiervan gebruiken voor uitspraken over 2025 zou een vertekend beeld geven, mede omdat een aanzienlijk aantal van de meldingen bij het Advies- en meldpunt nog op de wachtlijst staat. Eind 2025 is er door de regiogemeenten en de GRJR extra budget verleent aan VTRR. Hierdoor is de organisatie gestart met de inzet van zowel extra intern- als extern personeel. Daarmee wordt aan de ene kant de grote lijst van openstaande meldingen bij het Advies- en Meldpunt weggewerkt, en aan de andere kant intern ingezet op verbetering van de dagelijkse gang van zaken binnen de organisatie. Dit betekent voor Ridderkerk dat er geen volledig beeld is geweest van alle meldingen en dossiers. Vanuit zowel de regiogemeenten als de GRJR wordt er actief gestuurd en gemonitord op deze voortgang. Als gemeente Ridderkerk staan de medewerkers van de lokale teams klaar om na overdracht van VTRR in te stappen.

Voor 2026 wordt er verwacht dat er, mede door de beoogde personele uitbreiding, verbeterde grip op de meldingen zal ontstaan. Daarnaast worden er sinds een aantal maanden vanuit VTRR periodieke cijfers gestuurd over het aantal openstaande meldingen en casussen per gemeente en postcodes. Voor Ridderkerk lijken deze cijfers consistent te blijven en zijn ze relatief gemiddeld voor de regio. Vanuit het lokale team zijn de teamleiders en de accounthouder vanuit het beleidsteam actief betrokken in zowel de lokale als regionale gesprekken. Daarbij wordt er aangesloten bij kwartaal overleggen en ambtelijke werkgroepen om de actuele ontwikkelingen te kunnen volgen en om input te kunnen leveren bij signalen vanuit de gemeente. Er zijn, zoals eerder benoemd, vanuit VTRR twee medewerkers aangewezen als aandachtsfunctionarissen voor de gemeente Ridderkerk. Daarnaast zijn de lijnen kort met de betrokken bestuurders van VTRR. Hierdoor wordt er blijvend gewerkt aan het inrichten van laagdrempelig en efficiënt contact.

16

Financiën Er zijn voor 2025 (nog) geen kosten gemaakt. De inkoop van de ervaringsdeskundigen van Ervaring in Huis is voor 2026 ondergebracht in een gezamenlijk georganiseerde subsidie vanuit de (centrum)gemeente Rotterdam. Voor 2026 zijn er 5 trajecten ingekocht á 20 uur. Ook zijn er twee voorlichtingen voor 2026 beschikbaar die de gemeente Ridderkerk kan inzetten. De begrote kosten in 2026 bedragen 10.000,-. Dit is conform de eerdere gestelde verwachting.

2026 en verder Er zijn in het oorspronkelijke uitvoeringsplan vanaf de tweede helft van 2026 en voor 2027 beperkt tot geen nieuwe acties opgesteld. Dit is een bewuste keuze geweest met oog op landelijke en regionale ontwikkelingen. Zo geeft de gemeente Ridderkerk zichzelf de ruimte om in te zetten bij ontwikkelingen vanuit de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Zo lopen er vanuit het Toekomstscenario momenteel nog proeftuinen binnen de regio Rijnmond die in de komende periode resultaten zullen opleveren. Ook zullen de nasleep van de verkiezingen voor de Tweede Kamer van eind 2025 en de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 zorgen voor mogelijke ontwikkelingen. De lopende acties uit 2025 en 2026 worden in 2026 actief doorgezet. Er zal stevig worden gestuurd op onder andere VTRR, maar ook op ketenpartners als de Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond, de William Schrikker Stichting en het Leger des Heils. Vanuit Rotterdam wordt er gewerkt aan een pilot voor de aanpassing van de wet van tijdelijk huisverboden. Deze start naar verwachting in 2026. Vanuit Ridderkerk volgen we deze pilot en de bijhorende ontwikkelingen actief. De wens hierbij is ook om plegers te verplichten om hulp te accepteren. Er wordt tevens gewerkt aan een nieuwe handreiking tijdelijk huisverbod. Deze zal naar alle waarschijnlijkheid na de pilot worden opgeleverd.

17