Voortgangsrapportage Programma Beter Bestuur 2021.pdf

< inhoud

Den Haag

ontwikkeling van het gebied en wilde samen met de gemeenten bekijken in hoeverre de provincie kon helpen bij de uitwerking van hun plannen. Op 17 juni 2020 sprak de Statencommissie Bestuur, Maatschappij en Middelen over Vlaardingen, waarbij ook de regionale samenwerking aan de orde kwam. Waarnemend burgemeester Eenhoorn van Vlaardingen pleitte voor een proces gericht op een alternatieve Regio Deal. Tegen deze achtergrond en gelet op de inzet en ambitie die volgt uit het Programma Beter Bestuur (programmalijn ‘Effectief en Presterend’), stelden Gedeputeerde Staten op 10 november 2020 een Bestuurlijke opdracht Verkenning Regio Deal Waterwegregio vast. Doel daarvan was na te gaan of er bij de gemeenten en externe partners voldoende bestuurlijk draagvlak is voor een proces gericht op een (alternatieve) Regio Deal. Opzet was een voorzet voor een regio-agenda te maken met thema’s en/of projecten die deel kunnen uitmaken van zo’n Regio Deal. Aan de Riverboard is gevraagd de Verkenning uit tevoeren. Op 9 november 2021 stelden Gedeputeerde Staten de Verkenning vast. De colleges van B&W van betrokken gemeenten en Provinciale Staten worden geïnformeerd over het resultaat. Bij de gemeenten is er op dit moment onvoldoende bestuurlijk draagvlak om een proces gericht op een Regio Deal voor de Waterwegregio te starten. De gemeenten willen hun goed lopende samenwerking continueren.

Ook is er de ambitie om de samenwerking met elkaar en de Riverboard rond het thema Leven Lang Ontwikkelen te intensiveren. Hoewel een proces gericht op een Regio Deal in deze regio nu

Rijswijk

Delft

Westland

Pijnacker-Nootdorp

Lansingerland Midden-Delfland

Rotterdam

Maassluis

Westvoorne

Schiedam Vlaardingen

Brielle

Albrandswaard Hellevoetsluis

Goeree-Overflakkee

Nissewaard

Hoeksche Waard

niet haalbaar is, blijft de inzet van de provincie voor deze regio onverminderd gericht op het stimuleren van een meer effectieve samenwerking en verbinding van overheden, ondernemers en maatschappelijke organisaties. De Riverboard vervult daarbij een belangrijke verbindende rol.

3.3.3 Voorne-Putten De achterliggende jaren groeide het besef bij de colleges en raden van Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne dat een meer intensieve samenwerking cruciaal is voor het behoud van gemeentelijke bestuurskracht. De MRDH kreeg vorm en Bernisse en Spijkenisse fuseerden per 1 januari 2015 tot de gemeente Nissewaard. Het lag voor de hand dat ook de gemeenten op Voorne hun krachten zouden bundelen om hun positie en kracht in de regio te versterken. Toen in november 2018 duidelijk werd dat een ambtelijke fusie niet haalbaar was, hebben de drie gemeenten in 2019 elk de mogelijkheden voor hun bestuurlijke toekomst verkend. De drie

De burgemeesters van de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne

< inhoud

Voortgangsrapportage Beter Bestuur 2021

25

raden concludeerden dat behoud van zelfstandigheid geen toekomstbestendige optie is. Unaniem werd uitgesproken dat een bestuurlijke fusie van de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne met ingang van 1 januari 2023 de voorkeur heeft. Op 15 april 2020 volgde het unanieme principebesluit tot herindeling op Voorne. Op 16 december 2020 stelden de raden unaniem het Herindelingsontwerp vast en op 23 maart 2021 unaniem het Herindelingsadvies. Gedeputeerde Staten stelden op 25 mei 2021 een positieve zienswijze op het Herindelingsadvies vast. De zienswijze en het Herindelingsadvies zijn aangeboden aan de minister van BZK. BZK stelde een wetsvoorstel op gericht op een herindeling van de drie gemeenten tot de nieuwe gemeente Voorne aan Zee. Op voorstel van minister Ollongren van BZK stemde de ministerraad op 24 september 2021 in met dit herindelingsvoorstel. Het wetsvoorstel is op 18 november 2021 aangeboden aan de Tweede Kamer. Gelet op het mooie procesverloop “van onderop” en het grote draagvlak voor deze vrijwillige fusie voorziet BZK geen knelpunten in de aanloop naar de besluitvorming door de Tweede en Eerste Kamer, die is gepland voor maart en juni 2022. Gelet op de beoogde herindeling vinden in de drie gemeenten geen raadsverkiezingen plaats in maart 2022. De herindelingsverkiezingen volgen in november 2022.

Opzet is dat Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne per 1 januari 2023 fuseren tot de nieuwe gemeente Voorne aan Zee. Voor meer informatie over het fusieproces zie: Op weg naar één gemeente op Voorne.

26 Voortgangsrapportage Beter Bestuur 2021

< inhoud

Westvoorne

Teylingen Katwijk Kaag en Braassem Oegstgeest Nieuwkoop LeidenLeiderdorp Wassenaar Voorschoten Zoeterwoude Alphen aan den Rijn Leidschendam-Voorburg Den Haag Bodegraven-Reeuwijk Zoetermeer Rijswijk Waddinxveen Pijnacker-Nootdorp Gouda LansingerlandZuidplas Westland Del� Midden-Delfland Krimpenerwaard MaassluisVlaardingenSchiedam Capelle aan den IJssel Krimpen aan den IJssel Brielle

Hellevoetsluis

Goeree-Overflakkee

Molenlanden Ro�erdam Ridderkerk Alblasserdam Albrandswaard Barendrecht Hendrik-Ido-Ambacht Nissewaard Gorinchem Papendrecht Sliedrecht Hardinxveld-Giessendam Zwijndrecht Hoeksche Waard

naar onderzoeksvoorstel). Dit onderzoek past binnen de programmaclijn ‘Effectief en Presterend’.

Dordrecht

3.4 Zuid-Holland Zuid De periode vanaf 2019 stond voor Zuid-Holland Zuid in het teken van flinke bestuurlijke veranderingen. De nieuwe gemeenten Hoeksche Waard en Molenlanden zijn gevormd; Leerdam en Zederik zijn naar de provincie Utrecht gegaan en de samenwerking in de Drechtsteden is heringericht. De Regio Deals Drechtsteden-Gorinchem en Zuid-Hollandse Delta, die in 2020 met het Rijk zijn afgesloten, hebben in deze twee gebieden een forse impuls gegeven aan de onderlinge samenwerking op enkele belangrijke thema’s. Om de onderlinge verbondenheid op de schaal van Zuid-Holland Zuid te stimuleren hebben Gedeputeerde Staten in 2020 de ontwikkeling van een gezamenlijke coronamonitor voor Zuid-Holland Zuid gesubsidieerd. Verder is eind 2021 door de gemeenten in Zuid-Holland Zuid en de provincie opdracht gegeven voor een onderzoek naar het bestuurlijk regionale ecosysteem in Zuid-Holland Zuid. Dit maakt deel uit van een landelijk onderzoek dat met ondersteuning van BZK wordt uitgevoerd in tien regio’s (hyperlink

Op het niveau van Zuidelijk Zuid-Holland zijn geen ontwikkelingen geweest. Dat kan te maken hebben met de volle aandacht die de ontwikkelingen in de deelgebieden opeisen en de beperkingen in coronatijd. Dit laat onverlet dat strategische samenwerking op het niveau Zuidelijk Zuid-Holland kansrijk is, al is het nog zoeken naar goede samenhang, verbinding en kansen. Mogelijk biedt het onderzoek naar het bestuurlijk regionale ecosysteem hier handvatten voor.

3.4.1 Drechtsteden In de afgelopen periode hebben de Drechtsteden de toekomstige regionale samenwerking vanaf 2022 verder uitgewerkt. De opzet is om met meer slagkracht samen te gaan werken aan de realisatie van de ruimtelijk-economische ambities uit de Groeiagenda 2030. De gemeenten werken meervoudig lokaal samen in gelegenheidscoalities rond specifieke ruimtelijk-economische onderwerpen. Bij een project als de Spoorzone Dordrecht-Zwijndrecht, dat van groot belang is voor de ontwikkeling van de Drechtsteden, zijn de twee betrokken gemeenten weer zelf verantwoordelijk voor de inhoudelijke programmering en de lokale financiering (deels uit de Enecoopbrengsten). Omdat de inhoud centraal staat,

< inhoud

Voortgangsrapportage Beter Bestuur 2021

27

Capelle aan den IJssel Krimpen aan den IJssel

Krimpenerwaard

Rotterdam Molenlanden Ridderkerk

Alblasserdam

Barendrecht Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht

Sliedrecht

Zwijndrecht

Gorinchem Hardinxveld-Giessendam

Dordrecht

Hoeksche Waard

lukt het nu veel beter om de energie te richten op de realisatie van de projecten. Voor de bedrijfsvoering wordt Dordrecht met ingang van 1 januari 2022 centrumgemeente en wordt de sociale dienst ondergebracht in een aparte GR. Deze ontwikkeling biedt in de toekomst ruimte voor samenwerking met gemeenten buiten de Drechtsteden. De Drechtraad is vervangen door inspirerende kwartaalbijeenkomsten rond maatschappelijke opgaven met partners uit de triple helix en de naburige gemeenten. De eerste bijeenkomst vond plaats op 2 november jl. Daarbij werden ook de nieuwe naam en beeldmerk Smart Delta Drechtsteden gelanceerd. Het Drechtstedenbestuur houdt net als de Drechtraad als gevolg van de transities formeel per 1 januari 2022 op te bestaan.

In hun brief van 15 december 2020 aan de Drechtsteden hebben Gedeputeerde Staten aangegeven dat ze de verandering in de samenwerking een logische stap vinden. Het nieuwe model biedt de Drechtsteden de kans om zich intensiever te richten op de regionale maatschappelijke opgaven. Ook is het positief dat de positie van de gemeenteraden wordt versterkt, vooral als daarmee relevante ruimte wordt gecreëerd voor het lokale politieke debat en voor een succesvolle lokale inkleuring van beleid en uitvoering. De strategische en uitvoeringskracht van de kleinere gemeenten blijft voor Gedeputeerde Staten wel een punt van zorg. De personele krapte op de arbeidsmarkt en de beperkte financiële armslag speelt ook deze gemeenten parten. Dit is ook een probleem voor de gezamenlijkheid omdat in een succesvolle samenwerking gemeenten niet achter kunnen blijven. De Drechtsteden hebben samen met de gemeente Gorinchem en de provincie een Regio Deal afgesloten met het Rijk. De Regio Deal met een rijksbijdrage van maximaal € 22,5 miljoen is een katalysator voor enkele belangrijke ontwikkelingen. De Regio Deal voorziet in investeringen op het gebied van Human Capital, toegepaste innovatie en dynamische oevers. Er is succes geboekt bij het binnenhalen van nieuwe HBO-AD opleidingen per 2022 en de recente start van de bouw van een HBO-gebouw in Dordrecht. Langs de rivieroevers

Bezoek Gedeputeerde de Zoete aan het Nedstaalterrein i.h.k.v. de Regiodeal en de Groeiagenda Drechtsteden

28 Voortgangsrapportage Beter Bestuur 2021

< inhoud

In Sliedrecht is PRO Sliedrecht uit het college verdwenen (2020), in Alblasserdam de SGP (2021) en in Dordrecht is collegepartij Beter voor Dordt uiteengevallen, maar niet uit het college verdwenen (2021). Deze ontwikkelingen hebben geen effect gehad op de continuïteit van het lokaal bestuur.

3.4.2 Alblasserwaard

Gedeputeerde Baljeu met burgemeester Kolff van Dordrecht tijdens de eerste kwartaalbijeenkomst van Smart Delta Drechtsteden

zijn enkele transformaties al van start gegaan en door de regio en de provincie is opdracht gegeven aan het ontwerpbureau voor stedenbouw en landschapsarchitectuur West8 om een ontwikkelperspectief in beeld te brengen voor de oevers en met elkaar de discussie te voeren over de beoogde kwaliteit. Voor steeds meer maatschappelijke opgaven is het noodzakelijk dat Drechtsteden de verbinding zoekt met haar omgeving. Dat gebeurt al richting Gorinchem in het kielzog van de Regio Deal. In het verband van Zuid-Holland Zuid en Zuidelijk Zuid-Holland mag er soms nog wel een tandje bij. Denk bijvoorbeeld aan een samenwerking en/of kennisuitwisseling tussen de twee Regio Deals in dit gebied. Maar ook in de richting van West-Brabant en de Rotterdamse regio zijn intensieve verbindingen kansrijk. De ontwikkelingen in de noordelijke Drechtsteden en Molenlanden zijn nauw met elkaar verbonden. Daar liggen (potentiële) frictiedossiers, maar ook kansen voor de toekomst (woningbouw, bereikbaarheid, bescherming en invulling landelijk gebied). Voor de provincie ligt hier een taak om de discussie over de provinciale ambities en de opgaven in de Alblasserwaard bovenregionaal te voeren met de noordelijke Drechtsteden, Molenlanden en Gorinchem.

De gemeente Gorinchem is voortvarend aan de slag gegaan met de adviezen uit het onderzoek Samen voor elkaar van Berenschot (2019) over haar centrumfunctie en de verhouding met haar omgeving. De bestuurlijke relaties tussen Gorinchem en haar buurgemeenten zijn aanmerkelijk verbeterd. Door het wederzijdse begrip en de samenwerking ziet het toekomstperspectief voor de zogenaamde functionele regio Gorinchem (gelegen in vier provincies) er positief uit. Zo hebben de gemeenten in de functionele regio Gorinchem bijvoorbeeld de aanvraag van de Regio Deal Drechtsteden-Gorinchem ondersteund (zie ook hoofdstuk 3.4.1.). In Gorinchem wordt ingezet op het realiseren van een ‘i_lab’ voor een betere aansluiting van onderwijs en arbeidsmarkt, de verdere ontwikkeling van het onderwijs en het bieden van mogelijkheden voor Leven Lang Ontwikkelen. Dat is van belang voor de hele functionele regio Gorinchem. Ook wordt in het kader van de Regio Deal de Arkelsedijk ontwikkeld tot een hoogstedelijk woonmilieu met ongeveer 400-500 woningen. De gemeenten Gorinchem, Molenlanden en Vijfheerenlanden werken op een aantal maatschappelijke opgaven met elkaar, de twee provincies, waterschap Rivierenland, maatschappelijke organisaties, bedrijven en inwoners samen. In de Regionaal Maatschappelijke Agenda (RMA) Waddinxveen

Bodegraven-Reeuwijk

Gouda

Zuidplas Rotterdam

Krimpenerwaard Capelle aan den IJssel Krimpen aan den IJssel

Molenlanden

Ridderkerk

Alblasserdam

Hendrik-Ido-Ambacht Papendrecht Zwijndrecht

Gorinchem Sliedrecht

Hardinxveld-Giessendam

Dordrecht Hoeksche Waard

< inhoud

Voortgangsrapportage Beter Bestuur 2021

29

Leidschendam-Voorburg

Alphen aan den Rijn Zoetermeer

Den Haag

Waddinxveen

Rijswijk

uit 2018 zijn vijftien maatschappelijke opgaven benoemd. Begin dit jaar is de RMA geactualiseerd. Definitieve besluitvorming door de gemeenten hierover is voorzien voor eind 2021. Met deze actualisatie wordt scherper gekozen door terug te gaan naar acht tot tien opgaven. De provincie is bestuurlijk via het strategische beraad en ambtelijk goed aangesloten bij de uitvoering. In Molenlanden wordt ingezet in op de ontwikkeling van een agri&food campus als etalage voor de regio, maar ook als motor voor innovatie bij bedrijven en voor samenwerking tussen onderwijs en ondernemers. In 2021 hebben ondernemers, kennisinstellingen en de gemeente Molenlanden hun netwerksamenwerking geïntroduceerd bij de commissaris van de Koning en betrokken gedeputeerden. De samenwerking richting Agri&Food campus is een initiatief uit de samenleving waar veel energie in zit. Van belang is dat dergelijke ontwikkelingen goed wordt afgestemd met de campussen in Dordrecht en Gorinchem zodat dit kansrijk is en de gehele regio een impuls kan geven. In 2019 is een gemeentelijke herindeling geweest waarbij Leerdam en Zederik naar de provincie Utrecht zijn overgegaan. Behalve in de RMA zijn de gemeenten Gorinchem, Molenlanden en Vijfheerenlanden ook op andere terreinen met elkaar blijven samenwerken (Avres en Waardlanden).

De samenwerking die meerdere provincies betreft kan mogelijk op termijn vragen oproepen over de meest efficiënte en effectieve manier van samenwerken. Op dit moment speelt dit niet en is de regio vooral bezig met “haar plek vinden” na de gemeentelijke herindelingen. Het gebied Alblasserwaard-Vijfheerenlanden hecht veel waarde aan het proces en de uitwerking van het Groene Hart als NOVI-gebied om tot een integrale benadering van de complexe (gebieds)opgaven te komen en de waardes van het gebied te kunnen borgen.

30 Voortgangsrapportage Beter Bestuur 2021

Gouda

Pijnacker-Nootdorp Westland

Delft

Zuidplas Lansingerland

Midden-Delfland Maassluis

Capelle aan den IJssel Schiedam Krimpenerwaard Krimpen aan den IJssel

Vlaardingen Westvoorne

Brielle

Hellevoetsluis

Rotterdam

Molenlanden Ridderkerk

AlbrandswaardBarendrecht Nissewaard Zwijndrecht

Goeree-Overflakkee

Hoeksche Waard

Dordrecht

3.4.3 Zuid-Hollandse eilanden De zes gemeenten op de Zuid-Hollandse eilanden Goeree-Overflakkee, Hoeksche Waard en Voorne-Putten vinden elkaar al langer waar nodig, en werken sinds kort intensiever samen op de inhoudelijke opgaven die op de eilanden afkomen. De directe aanleiding voor deze samenwerking was de mogelijkheid in 2019 om gezamenlijk een Regio Deal aan te vragen. Deze aanvraag voor een Regio Deal vanuit de Zuid-Hollandse Delta is in 2020 door het Rijk gehonoreerd. Vanuit rijksmiddelen wordt een bedrag van maximaal € 7,5 miljoen beschikbaar gesteld. De onderwerpen waarop de Regio Deal betrekking heeft zijn agrifood, landschap en toerisme, duurzaamheid (circulaire economie en waterstof) en onderwijs en arbeidsmarkt. De provincie was geen mede-indiener, maar heeft wel meegewerkt aan het opstellen van de aanvraag van de Regio Deal. Nu neemt de provincie deel aan ambtelijke werkgroepen en aan het Rijk-regio overleg Regio Deal Zuid-Hollandse Delta (met gedeputeerden Potjer en Stolk). Er komt een groot aantal transitieopgaven op de eilanden af zoals duurzame mobiliteit, schone energie, versterken van de natuur en het bevorderen van een veilige en gezonde leefomgeving. Dat gaat verder dan het programma van de Regio Deal. Waar de opgaven van de regio samenvallen

< inhoud

met de opgaven uit het provinciale coalitieakkoord, is samenwerking tussen gemeenten en provincie meer dan wenselijk. Gedeputeerde Staten hebben daarom met de gemeenten en het Rijk afgesproken om in 2021 een verkenning uit te voeren naar de mogelijkheden voor een Strategische Agenda voor de Zuid-Hollandse Eilanden. Bij deze verkenning zijn ook het waterschap Hollandse Delta, ondernemers en het maatschappelijk middenveld betrokken. Gedeputeerde Staten zien de strategische agenda als een kans om als overheden in de regio effectiever en beter presterend te worden. De provincie heeft rond de herindelingen van Goeree-Overflakkee en de Hoeksche Waard met deze gemeenten gebiedsprogramma’s opgestart. De evaluatie van de programma’s is positief; projecten zijn sneller uitgevoerd en de relatie

tussen provincie en gemeenten is sterk verbeterd. Er wordt nu verkend op welke onderdelen er naast de strategische agenda behoefte is aan een vervolg op de twee gebiedsprogramma’s. Voorne-Putten heeft geen gebiedsprogramma. In het kader van het fusieproces Voorne aan Zee wordt verkend of een gebiedsprogramma meerwaarde zou bieden en welke thema’s en/of projecten deel daarvan zouden kunnen uitmaken. Gedeputeerde Staten hebben gemerkt dat de gemeenten in de Zuid-Hollandse Delta goede bestuurlijke contacten met de provincie waarderen. Het college komt daar graag aan tegemoet. De Strategische Agenda is bij uitstek het vliegwiel om de bestuurlijke contacten in de toekomst verder te intensiveren.

Werkbezoek gedeputeerden Potjer, Stolk en Zevenbergen aan de Zuid-Hollandse Eilanden Goeree-Overflakkee Hoeksche Waard en Voorne-Putten

< inhoud

Voortgangsrapportage Beter Bestuur 2021

31

Colofon Dit is een uitgave van de provincie Zuid-Holland December 2021 Provincie Zuid-Holland Postbus 90602 2509 LP Den Haag www.zuid-holland.nl Samenstelling en redactie Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland Vormgeving Vakteam Grafimedia, provincie Zuid-Holland 211000142

32 Voortgangsrapportage Beter Bestuur 2021

< inhoud

< inhoud

Voortgangsrapportage Beter Bestuur 2021

33