Voorstel RK Plan van aanpak Jeugdhulp Ridderkerk 2025/2026.pdf

Raadsvoorstel Onderwerp: Plan van aanpak Jeugdhulp Ridderkerk 2025/2026

College van burgemeester en wethouders 5 november 2024

Zaaknummer 2024-092195

Portefeuillehouder E.M. Piena

Commissie Samen leven 28 november 2024

Openbaar

Opsteller: Peter Regt

Gemeenteraad 12 december 2024

Geadviseerd besluit 1. Kennis te nemen van het Plan van Aanpak Jeugdhulp Ridderkerk 2025/2026. 2. Voor de uitvoering hiervan een budget van € 654.000 beschikbaar te stellen. 3. Daartoe € 558.000 te onttrekken uit de Bestemmingsreserve Innovatie Sociaal Domein. 4. De financiële consequenties te verwerken in het eerstvolgende P&C document.

Raadsvoorstel Inleiding In de afgelopen jaren zijn gemeenten geconfronteerd met steeds hogere uitgaven voor jeugdhulp. Ook in Ridderkerk zijn in de afgelopen jaren de uitgaven aan jeugdhulp fors gestegen. In 2023 waren de lasten voor jeugdhulp ongeveer € 17 miljoen (preventie, subsidies, toegang, zorgkosten lokaal en specialistisch). Dit is ongeveer 10% van de jaarlijkse gemeentelijke lasten. Van deze jaarlijkse lasten van € 17 miljoen was het aandeel via de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond ruim € 9 miljoen. Ten opzichte van 2018 is dit laatste bijna een verdubbeling. Jeugdzorg verbeteren en financieel gezond maken Op dit moment wordt op landelijk, regionaal en lokaal niveau fors ingezet om de jeugdzorg te verbeteren en financieel gezond te maken. Landelijk Op landelijk niveau is de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 (Hervormingsagenda) vastgesteld. De Hervormingsagenda bevat een omvangrijk pakket afspraken met als doel de jeugdzorg te verbeteren en financieel gezond te maken. In de Hervormingsagenda staan richtingbepalende afspraken en concrete maatregelen tussen Rijk, gemeente en jeugdhulpaanbieders. Regionaal Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) heeft begin 2024 de Regionale Bestuursopdracht Kostenbeheersing (RBOK) vastgesteld. In deze bestuursopdracht staan ca.

50 maatregelen die tot doel hebben de kosten te beheersen. Lokaal: project Jeugdhulp Ridderkerk 2025/2026 Voorliggend plan van aanpak richt zich de komende ca. anderhalf jaar op de ontwikkelopgaven en kostenbeheersing van de jeugdhulp. Deze opgaven worden projectmatig opgepakt. Hierdoor kan de lijnorganisatie de reguliere werkzaamheden blijven uitvoeren en kunnen de opgaven de volle aandacht krijgen. Doel van dit plan van aanpak is om jeugdhulp laagdrempelig, nabij en passend te organiseren en tegelijk meer inzicht, regie en grip te krijgen op de uitgaven aan jeugdhulp. Beoogd effect De uitvoering van de Jeugdwet zo efficiënt en effectief mogelijk inrichten en de kosten hiervoor zo veel mogelijk te beheersen. Relatie met beleidskaders • Nadere regels jeugdhulp, gemeente Ridderkerk 2023; • Regiovisie Jeugdhulp regio Rijnmond ‘Nabij en passend’; • Verordening Jeugdhulp, gemeente Ridderkerk 2022. Argumenten 1.1 Het college geeft met voorliggend plan van aanpak uitvoering aan de implementatie van de Hervormingsagenda Jeugd en de Regionale Bestuursopdracht Kostenbeheersing (RBOK) van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond. De gemeente Ridderkerk geeft hiermee uitvoering aan de inspanningsverplichting die de gemeente in VNG-verband is overeengekomen om de Hervormingsagenda te implementeren.

Op het moment dat de gemeente Ridderkerk uitvoering geeft aan de Hervormingsagenda kan de gemeente ook deelnemen aan de landelijke benchmark. De gemeente kan dan periodiek informatie aanleveren voor de landelijke Monitor Hervormingsagenda en de Monitor Jeugdstelsel. De landelijke deskundigencommissie voor de Hervormingsagenda maakt o.a. gebruik van deze instrumenten. Deze externe, onafhankelijke commissie volgt de uitvoering van de Hervormingsagenda en brengt hierover zwaarwegend advies uit aan het Rijk en de VNG. Hiermee wordt invulling gegeven aan een belangrijke afspraak uit de Hervormingsagenda. De commissie bekijkt hoe het gaat met de uitvoering van de Hervormingsagenda en of de inspanningen worden geleverd die zijn afgesproken. Ook bekijkt zij op de lange termijn of dit het gewenste effect heeft op de uitgaven en zo niet, hoe daarmee om te gaan. Het eerste advies van de commissie is een tussentijdse evaluatie van de uitvoering van de Hervormingsagenda met terugwerkende kracht tot 2023 en volgt begin 2025. In 2/6

2025 zal de landelijke deskundigencommissie de uitvoering beoordelen op het niveau van ambities en doelen. Mogelijkerwijs zal voor het tweede reviewmoment rond 2027/2028 de beoordeling een slag dieper gaan. Dat is echter nog onbekend. 1.2 Het plan van aanpak is een logische volgende stap na de op initiatief van de gemeente Ridderkerk ingediende (en aangenomen) motie ‘Een adequate en reële financiering van jeugdhulp’ tijdens de algemene ledenvergadering van de VNG d.d. 26-6-2024. De gemeente Ridderkerk geeft evenals vele andere gemeenten uitvoering aan de Hervormingsagenda en andere maatregelen. Gemeenten willen hiermee inzichtelijk maken dat, gezien de steeds verder stijgende kosten voor de jeugdhulp, de besparing van 1 miljard euro per 2026 niet reëel is en dat het Rijk gemeenten moet compenseren voor de werkelijk gemaakte kosten (gemeentewet artikel 108). 2.1 Het project kan niet worden uitgevoerd binnen de bestaande capaciteit en vraagt gedurende naar schatting anderhalf jaar extra capaciteit van toegangs- en kwaliteitsmedewerkers, een data analist, een projectleider en projectondersteuner. Voor de projectleider en projectondersteuner moet voor ca. anderhalf jaar worden ingehuurd, omdat de uitvoering van dit project niet past binnen de bestaande ambtelijke capaciteit. Hetzelfde geldt voor de inhuur van de inzet van een data analist en toegangs- en kwaliteitsmedewerkers.

In de kostenraming van het project is tevens incidenteel € 82.000,- opgenomen voor de inzet van een kwaliteitsmedewerker voor het wegwerken van wachtlijsten (actielijn 2, projectresultaat 3). De eenmalige kosten voor externe begeleiding van de Project Start Up (PSU) worden geraamd op € 10.000,-. De kosten worden in totaal geraamd op € 654.000,-. 3.1 De doelstellingen van het Plan van aanpak Jeugdhulp Ridderkerk 2025/2026 voldoen aan de criteria van het Innovatiefonds sociaal domein gemeente Ridderkerk 2021. Het project ziet op maatregelen om schaarse financiële middelen te verdelen en met meer burgerkracht sociale vraagstukken adequaat op te lossen. Een actueel voorbeeld in het jeugddomein is het vraagstuk rondom de zogenaamde eigen kracht in het kader van de landelijke reikwijdtediscussie. Voorgesteld wordt om € 558.000,- (het restant van het innovatiefonds) te onttrekken uit het innovatiefonds. 4.1 Hiermee borgen we de financiële consequenties en de rechtmatigheid van dit voorstel. Het Innovatiefonds is ontoereikend om de projectkosten te kunnen dekken. Voorgesteld wordt om het restant van de projectkosten à € 96.000 (€ 654.000 - € 558.000) te verwerken in het eerstvolgende P&C document. Overleg gevoerd met Een aantal regiogemeenten in Rotterdam-Rijnmond. Kanttekeningen 2.1 Het is niet reëel om te verwachten dat de extra inspanningen zullen leiden tot een kostendaling.

De huidige uitgaven en een financieel ravijn vanaf 2026 in het vooruitzicht vragen om een geïntensiveerde aanpak. Gelet op de ervaringen in de afgelopen jaren zal het hooguit gaan om een dempend effect op de kostenstijging. Door ons echter als gemeenten in Nederland zichtbaar in te spannen, geven we het juiste signaal af richting de deskundigencommissie. Baten zijn met name te verwachten vanuit compensatie Rijk op last van de uitspraak van de deskundigencommissie, begin 2025. 2.2 Voor voorliggend voorstel zijn 3 alternatieven denkbaar. • Niets doen, de Jeugdhulp Ridderkerk 2025/2026 niet uitvoeren: De gemeente Ridderkerk heeft in de afgelopen jaren diverse maatregelen genomen om de kosten van jeugdhulp beheersbaar te houden. Te denken valt aan meer inzet op preventie, inzet van een praktijkondersteuner GGZ (Geestelijke Gezondheidszorg) bij huisartsen en de inzet van schoolcontactpersonen. Echter, de inspanningen van de afgelopen jaren hebben onvoldoende effect 3/6

gehad. Gezien de stijgende kosten in de jeugdhulp is dit alternatief af te raden. • Bezuinigen / verschralen jeugdhulpaanbod: Een alternatief is te bezuinigen dan wel het aanbod te verschralen op het gebied van preventie en vrij toegankelijke voorzieningen (waarvoor geen indicatie nodig is). Het effect van deze maatregelen is dat op korte termijn de gemeentelijke uitgaven zullen dalen, maar op middellange termijn voor een kostenstijging zullen zorgen. Doordat enerzijds problemen later worden onderkend en anderzijds wachttijden gaan toenemen, moet dan zeer waarschijnlijk meer gespecialiseerde en dus duurdere jeugdhulp worden ingezet. Ook voldoen wij hiermee niet aan de opdracht van de Hervormingsagenda (o.a. om een sterk lokaal team te vormen) en het eigen (jeugd)beleid om te werken aan de transformatie van zorg naar welzijn. Deze maatregel raden daarom wij af. • Invoeren budgetplafonds voor jeugdhulpaanbod: Met budgetplafonds kunnen de uitgaven op jeugdhulp worden begrensd en daarmee ook de instroom. De ervaring leert dat dit tot gevolg heeft dat de wachttijden oplopen en dat vaak toch nog jeugdhulp ingezet moet worden vanwege urgentie. De effectiviteit van een dergelijke kostenbeheersingsmaatregel is beperkt en de impact op de kwaliteit en beschikbaarheid van de jeugdhulp kan fors zijn. Deze maatregel raden daarom ook wij af.

Uitvoering/vervolgstappen In dit plan van aanpak wordt gelet op de complexiteit van het jeugdhulpdossier vooralsnog uitgegaan van een start van het project vanaf begin 2025 met een projectduur van ongeveer anderhalf jaar. Evaluatie/monitoring De realisatie van de projectresultaten en maatregelen worden gedurende het project aan de hand van de planning periodiek gemonitord. Een evaluatie c.q. wegingsmoment vindt plaats na een uitspraak van de eerder genoemde deskundigencommissie. Financiën Het project vraagt gedurende naar schatting anderhalf jaar extra capaciteit van toegangs- en kwaliteitsmedewerkers, een data analist, een projectleider en projectondersteuner. In de kostenraming van het project is tevens incidenteel € 82.000,- opgenomen voor de inzet van een kwaliteitsmedewerker voor het aanpassen van processen voor het wegwerken van wachtlijsten (actielijn 2, projectresultaat 3). Deze extra capaciteit moet worden ingehuurd. De eenmalige kosten voor externe begeleiding van de Project Start Up worden geraamd op € 10.000,-. De kosten voor het project worden in totaal geraamd op € 654.000,- (in 2025 € 458.500 en in 2026 € 195.500,-). In het Innovatiefonds is nog ruimte voor € 558.000,-. De overige kosten à € 96.000,- worden - evenals de onttrekking uit het innovatiefonds - verwerkt in het eerstvolgende P&C document. Juridische zaken N.v.t. Duurzaamheid en Ecologie N.v.t.

Inclusiviteitstoets In Ridderkerk is voor jeugdigen de toegang tot jeugdhulp laagdrempelig en nabij georganiseerd. Communicatie/participatie na besluitvorming De Burgeradviesraad Sociaal Domein Ridderkerk wordt geïnformeerd. Het plan van aanpak wordt ter kennisgeving aangeboden aan de Burgeradviesraad.

Burgemeester en wethouders van Ridderkerk, de secretaris,

de burgemeester,

4/6

mw. M. Kitselar

dhr. C.A. Oosterwijk

Bijlagen 1. Plan van aanpak Jeugdhulp Ridderkerk 2. 240305 AB GRJR raadsbrief kostenbesparingsmaatregelen.pdf 3. Bijlage 1 Pakket kostenbeheersingsmaatregelen.pdf

5/6

CONCEPT RAADSBESLUIT Onderwerp: Plan van aanpak Jeugdhulp Ridderkerk 2025/2026

Gemeenteraad: 12 december 2024

Zaaknummer:

Commissie samen leven 28 november 2024

De raad van de gemeente Ridderkerk, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders op 5 november 2024,

BESLUIT: 1. Kennis te nemen van het Plan van Aanpak Jeugdhulp Ridderkerk 2025/2026.

2. Voor de uitvoering hiervan een budget van € 654.000 beschikbaar te stellen.

3. Daartoe € 558.000 te onttrekken uit de Bestemmingsreserve Innovatie Sociaal Domein.

4. De financiële consequenties te verwerken in het eerstvolgende P&C document.

6/6