Uitvoeringsprogramma fiets Ridderkerk 5-11-2024.pdf

Financiële dekking

Op de fiets naar de toekomst Uitvoeringsprogramma fiets

Op de fiets naar de toekomst Uitvoeringsprogramma fiets (UVPF)

VCCR Advies BV In opdracht van: Gemeente Ridderkerk Projectnummer: Vastgesteld door het college op 5 november 2024

Pagina | 1

Inleiding Binnen de gemeente Ridderkerk vervult het gebruik van de fiets een belangrijke rol. De fiets levert een bijdrage aan de bevordering van zowel een gezonde leefstijl als van een betere leefomgeving. Toch zijn we er nog niet. Als gemeente Ridderkerk geloven we in de kracht van de fiets als integraal onderdeel van onze mobiliteit en als middel om onze gemeente aantrekkelijker, leefbaarder en toekomstbestendiger te maken. Daarnaast zijn er nog altijd inwoners die niet kunnen fietsen of geen fiets hebben. Daarom willen wij het bezit en het veilig gebruik ervan stimuleren. Dit Uitvoeringsprogramma fiets (UVPF) is daarvoor een belangrijke stap. Het bouwt voort op de mobiliteitsaanpak en vertaalt de doelstelling naar concrete acties en projecten. Hiermee geven we invulling aan onze ambitie om de fiets ook in de toekomst als volwaardig vervoersmiddel een positie te geven in het dagelijks leven van onze inwoners. De doelstelling hebben we vertaald naar drie actielijnen. Dit zijn vitaliteit, veiligheid en duurzaamheid. De inzet is daarbij gericht op bewustwording en verandering. Daarvoor onderscheiden we vier subdoelen, gericht op specifieke doelgroepen. De doelgroepen zijn: jong geleerd (4-12 jaar), wees bewust (jongere: 12-18 jaar), blijf gezond (oudere: 67+) en gebaande paden (de forens: 18-67 jaar). Voor deze subdoelen worden in dit UVPF maatregelen geïnitieerd.

Om het effect van het UVPF te vergroten, wordt aangehaakt op bestaande programma's binnen de gemeente. Verkeersveiligheidscampagnes en programma’s van regionale en nationale partners betrekken we daarbij. Op maatregelniveau is aangegeven hoe de gemeente Ridderkerk deze plannen ten uitvoering wil brengen en welke middelen of partijen nodig zijn. Dit UVPF is gebaseerd op de inbreng die is verkregen bij stakeholders. Het is een oproep tot actie aan alle betrokken partijen. Samen met onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties werken we aan de implementatie van de maatregelen. We zijn ervan overtuigd dat door gezamenlijke inspanningen de fiets een nog prominentere rol zal spelen in onze gemeente. Het UVPF is meer dan alleen een reeks maatregelen; het is onderdeel van onze visie op een duurzame en leefbare toekomst. Met de focus op veiligheid, vitaliteit en een gezonde leefomgeving streven we ernaar om fietsen een integraal onderdeel te maken van het dagelijks leven in onze gemeenschap. Samen op de fiets naar een groene en gezonde toekomst.

Pagina | 2

Inhoudsopgave Inleiding.......................................................................................................................................................... 2 Inhoudsopgave ............................................................................................................................................. 3 Ambitie en opgave ...................................................................................................................................... 4 Aanpak ........................................................................................................................................................... 5 Actielijn 1: Veilig op de fiets (naar school) ....................................................................................... 5 Actielijn 2: Vitaal op de fiets................................................................................................................. 5 Actielijn 3: Duurzaam op de fiets ........................................................................................................ 6 Doelgroepen ................................................................................................................................................ 7 Jong geleerd: Het fietsende kind ..............................................................................................................

8 Wees bewust: De jongere fietser (12-18 jaar) .................................................................................. 11 Ambitie 1: Bevorderen verkeersveiligheid. .................................................................................... 11 Ambitie 2: testen en verbeteren van fietsvaardigheid ................................................................. 12 Gebaande paden: De forens (18-67 jaar) ........................................................................................... 13 Ambitie 1: Uitvoering geven aan de klimaatalliantie .................................................................... 13 Ambitie 2: Werkgeversaanpak verbeteren .................................................................................... 14 Blijf gezond: De oudere (65+) ............................................................................................................... 16 Ambitie 1: Doortrappen! ................................................................................................................... 16 Ambitie 2: Veilig op de E-Bike. ......................................................................................................... 17

Pagina | 3

Ambitie en opgave Dit UVPF beantwoordt de ambities die de gemeente Ridderkerk heeft op het gebied van verkeersveiligheid en duurzaamheid. De opgave waar we naar toe werken is een toename van veilig fietsgebruik voor en door een bewuste fietser. Op de wegen wordt het steeds drukker. Ook het aantal fietsers neemt nog altijd toe. Tegelijkertijd zien we dat het aantal ongelukken door menselijk handelen toeneemt. Mobieltjes in de hand, de daarbij horende afleiding tijdens het fietsen en onvoldoende fietsvaardigheden zorgen ervoor dat bepaalde doelgroepen vaker dan gemiddeld betrokken zijn bij een (eenzijdig) ongeval. Voor de gemeente Ridderkerk bestaan deze risicogroepen uit 12-15- jarigen, 16- en 17- jarigen, en de oudere fietser. Bij deze risicogroepen liggen zowel de ambities als de opgaves. De ambitie behelst de verkeersveiligheid binnen alle doelgroepen te verbeteren, en om de verplaatsingen van de inwoners van Ridderkerk te verduurzamen. Om onze duurzaamheidsambities als gemeente waar te maken, is het belangrijk om naar veranderingen te zoeken die duurzaam, maar gemakkelijk aan te brengen zijn in het dagelijks leven van inwoners. De ambitie die de gemeente Ridderkerk heeft is inwoners vanaf jonge leeftijd al op de fiets te krijgen. Denk hierbij aan fietslessen op de basisschool of vanuit de wijk.

Door kinderen van jongs af aan in aanraking te laten komen met fietsen, zal het zich sneller en gemakkelijker ontwikkelen tot een gewoonte. Een gewoonte die ervoor zorgt dat de fietser zich vitaal, veilig en duurzaam verplaatst door de gemeente (en daarbuiten). Om deze ambitie kracht bij te zetten, zijn alle maatregelen die voorgesteld worden in dit UVPF, gestoeld op de waarden vitaliteit, veiligheid en duurzaamheid. Door deze waarden te verweven met de opgave die voor ons ligt en de gestelde ambities, is de kans op realisatie van deze ambitie het grootst. Alhoewel het misschien een illusie is om te denken dat het aantal ongelukken per jaar naar 0 terug te brengen is, moeten we als gemeente Ridderkerk op niets minder inzetten. Onze ambitie is groot, maar onze inzet nog groter.

Pagina | 4

Aanpak Actielijn 1: Veilig op de fiets Fietsen biedt een gevoel van vrijheid en verbondenheid met de omgeving. De opkomst van nieuwe modellen fietsen, denk aan de elektrische fiets en/of de fatbike, heeft de populariteit doen toenemen. Deze groeiende diversiteit aan fietsen kan leiden tot gevaarlijke situaties tussen de (wat) snellere en de (wat) tragere fietsers. Daarbij nog opgeteld de afleiding, bijvoorbeeld door het luisteren naar muziek of het gebruik van de mobiele telefoon. Hierdoor is veiligheid een (nog) belangrijkere factor. (Eenzijdige) ongelukken moeten waar het kan, voorkomen worden. De actielijn voor veilig fietsgebruik richt zich op verkeerseducatie en preventie. Het verhoogt de bewustwording van de eigen positie en gedrag in het verkeer en stuurt op het voorkomen van (eenzijdige) ongelukken. Het streven is de fietser bewust en beschaafd deel te laten nemen aan het verkeer. Dit voorkomt onveilig gedrag en zorgt voor een veilig gevoel van de fietser zelf aan het verkeer. De focus ligt voornamelijk op de kwetsbare verkeersdeelnemers, waaronder groepen die onevenredig vaak slachtoffer worden, zoals beginnende en oudere fietsers. In samenwerking met bestaande aanbieders en hun programma’s, bieden we zowel basisscholen als de middelbare scholen verschillende mogelijkheden aan die focussen op de bewustwording en verkeerseducatie van de (nog jong en onervaren) fietser.

We richten ons op het bewust worden van eigen (onveilig) gedrag en het aanleren van veilige automatismen. Daarnaast is er aandacht voor de toenemende afleiding op de fiets door externe factoren, het zelfbewustzijn tijdens het fietsen, de groeiende mobiliteit van ouderen en het gebruik van elektrische fietsen. Hoewel we inzetten op verbetering van de fietsveiligheid binnen de gemeente, zal handhaving acteren waar dit nodig wordt geacht. De Boa’s binnen de gemeente zullen onverminderd handhaven op: geen/foutieve fietsverlichting, het negeren van rood licht door fietsers en het in de hand houden van de telefoon door fietsers.

Actielijn 2: Vitaal op de fiets Fietsen is goed voor de lichamelijke beweging en voor het sociale welzijn van de fietser. Een gezonde leefstijl en een duurzame vorm van mobiliteit gaan met de fiets uitstekend samen. Deze actielijn richt zich op de fysieke en mentale gezondheid van het individu. Regelmatig fietsen kan het risico op gezondheidsproblemen verminderen. Daarom zullen we initiatieven ontplooien om fietsen te stimuleren als onderdeel van een actieve levensstijl. Dit omvat het aanmoedigen van fietsen naar school en werk, en het ondersteunen van fietsclubs en specifieke doelgroepen.

Pagina | 5

Deze actielijn erkent en herkent de diverse behoeften van fietsers. Variërend van dagelijkse pendelaars tot recreatieve fietsers. Het streven is een cultuur te creëren waar fietsen een integraal onderdeel is van het dagelijks leven. De fiets als instrument om de vitaliteit en welzijn van mensen te verbeteren.

Actielijn 3: Duurzaam op de fiets De gemeente Ridderkerk heeft ambities op het gebied van duurzaamheid. De fiets past hier goed in. Het is een uitstekend middel voor een efficiënte en milieuvriendelijke manier van reizen. Door vaker de fiets te pakken en de auto te laten staan, stoten we minder CO2 uit en helpen we het klimaat. Ook is er een positief effect op de geluidshinder van het verkeer. De hoofdzaak van de actielijn duurzaamheid is het vergroten van de aantrekkelijkheid van de fiets en de toegankelijkheid ervan. Het resultaat van de actielijn wordt mede behaald door de hiervoor genoemde actielijnen. Daarnaast zetten we in op de forens en betrekken we werkgevers in een integrale mobiliteitsaanpak. De bedoeling is om forensen te stimuleren de fiets te gebruiken als duurzame vorm van mobiliteit.

Pagina | 6

Doelgroepen Voor dit UVPF is gekozen om een onderscheid te maken tussen vier verschillende doelgroepen: Het fietsende kind, de jongere fietser, de oudere fietser en de forens. De eerste drie van deze doelgroepen zijn geïdentificeerd op basis van de uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid en de daarbij horende tekortkomingen in deze doelgroepen betreffende de verkeersveiligheid. De forens is geïdentificeerd als de reiziger die structureel impact heeft op de bereikbaarheid. De doelgroepen hebben allen de focus op de drie actielijnen die eerder zijn genoemd. Bij de doelgroep het fietsende kind (4-12 jaar) zijn er factoren die erop wijzen dat kinderen niet of (nog) onvoldoende veilig deelnemen aan het verkeer. De nadruk ligt op culturele en financiële factoren waardoor fietsen niet vanzelfsprekend is. De doelgroep de jongere fietser, die naar de middelbare school gaat, bevat de leeftijdscategorie 12-18 jaar. Deze doelgroep is relatief vaak betrokken bij ongevallen. Dit zijn ongevallen met materiele schade en waar ook andere verkeersdeelnemers bij betrokken zijn. Uit onderzoek blijkt dat deze doelgroep wel degelijk de kennis bezit over hoe veilig deel te nemen aan het verkeer, maar dat zij onevenredig vaak hun kennis en hun eigen vaardigheden overschatten. De derde doelgroep is de oudere fietser. Deze doelgroep gebruikt de fiets voor recreatieve en de korte afstanden.

In de demografie is deze groep een substantieel deel van de inwoners. Verhoudingsgewijs gebeuren niet meer ongevallen in deze groep, maar in absolute aantallen is dit wel het geval. Specifieke aandacht vraagt het gebruik van de elektrische fiets. Het aandeel elektrische fietsen in deze doelgroep maakt al jaren een gestage groei door. De vierde doelgroep is de forens. De doelgroep reist structureel tussen huis en de werklocatie. De afgelopen jaren zijn stappen gezet om de infrastructuur te verbeteren en meer forensen op de fiets te krijgen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de opening van de fietsroutes F15 en de F16. Deze snelfietspaden brengen je in een gemakkelijke en snelle lijn naar zowel Dordrecht als Rotterdam. In combinatie met de grote infrastructurele opgaven (Brienenoord, etc.) en doelen ten aanzien van de CO2-reductie is deze doelgroep betrokken. Daarnaast wordt er in dit uitvoeringsprogramma fiets nog extra aandacht besteed aan de fietser die hulpbehoevend is door een aandoening. Ook deze doelgroep wordt niet vergeten, en zal later in dit uitvoeringsprogramma nog verder toegelicht worden. Zij zullen vallen onder de doelgroep forens.

Pagina | 7

Jong geleerd: Het fietsende kind De aanpak heeft als ambitie voor ieder kind een fiets, veilig gebruik van de fiets en het bewustzijn op de fiets. Voor (niet alle) kinderen is het vanzelfsprekend dat ze leren fietsen of überhaupt een fiets bezitten en daaropvolgend met de fiets naar school gaan. Terwijl juist bij deze leeftijdscategorie de adaptatie hoog kan zijn, met een levenslang durend effect. Verschillende factoren kunnen hieraan ten grondslag liggen. Zo kan de financiële situatie het niet toelaten een fiets aan te schaffen of is vanuit de culturele achtergrond fietsen niet meegegeven als een vanzelfsprekendheid. Dit geldt met name voor kinderen met een niet-westerse achtergrond. Als er door de ouders binnen het gezin niet gefietst wordt, is de kans groot dat dit ook niet gedaan wordt door de kinderen binnen het gezin. Het gebruik van de auto om het kind naar school te brengen verdient de aandacht. Het halen en brengen zorgt voor onveilige situaties rondom de school. Uit gemak wordt gekozen voor de auto terwijl de fiets een prima alternatief zou kunnen zijn. Bij kinderen is de beheersing van het gebruik van de fiets (nog) beperkt en het inzicht en kennis van de geldende verkeersregels nog niet volledig optimaal. Een goed begin is het halve werk. Om te kunnen inventariseren of het UVPF zijn werk heeft gedaan, zal er een nulmeting worden gedaan op de basisscholen.

Hoeveel kinderen komen er al op de fiets? En waar zitten de mogelijkheden? Dit kan door middel van het uitzetten van een enquête op de basisscholen, maar ook in de wijk. Door middel van deze enquête kan er aan het einde van het schooljaar een kwantitatieve meting worden gedaan. Samenvatting aanpak Ambitie/Actie

Omschrijving

Planning Partijen

Ieder kind een fiets.

Het bevorderen van bezit van de fiets door donatie van fietsen door middel van bijvoorbeeld weesfietsen. 2e helft schooljaar 2024-2025 Jaarlijks terugkomend. scholen/sociaal domein/handhaving

Veilig op de fiets naar school.

Mobiel in de hand, fiets aan de kant.

Fietseducatie en verkeerslessen op scholen

Bewust worden van de gevaren van het gebruik van de mobiele telefoon tijdens het fietsen.

2e helft schooljaar 2024-2025 Jaarlijks terugkomend.

2e helft schooljaar 2024-2025 Jaarlijks terugkomend.

Scholen/ aanbieders

CROW/scholen/traffic skills

Pagina | 8

1. Ieder kind een fiets De fiets is voor een kind een belangrijk middel om je vrijheid te ontdekken, om gemakkelijk van A naar B te komen. Ook is het goed voor zowel het sociale als het mentale welzijn. Om deze reden vinden wij dat ieder kind een fiets dient te hebben. Daarom is de wens uitgesproken om de al bestaande fietsenbank in Ridderkerk verder onder de aandacht te brengen. Niet alleen het onder de aandacht brengen van de al bestaande fietsenbank bij de gezinnen die daarvoor in aanmerking komen, maar ook onder de andere inwoners van Ridderkerk en hen op de hoogte brengen van de mogelijkheid tot het doneren van fietsen. De fietsen zijn in eerste instantie in bruikleen bij de gebruiker. De mogelijkheid wordt geboden om fietsen in te ruilen op het moment dat ze door de gebruiker niet meer gebruikt kunnen worden vanwege bijvoorbeeld groei. Deze kan dan ingeruild worden voor een groter exemplaar. Een extra mogelijkheid om te zorgen voor ‘ieder kind een fiets’, is het gebruik van weesfietsen. Weesfietsen zijn fietsen die al voor een langere tijd onbeheerd op eenzelfde plek staan binnen de openbare ruimte. Deze fietsen worden na een bepaalde periode van tijd weggehaald. De bedoeling is dat de fietsen (die nog in redelijk tot goede staat zijn), gedoneerd worden aan de al bestaande fietsenbank.

Deze actie kan onder de aandacht gebracht worden door middel van de communicatiekanalen van de gemeente. Daarnaast zal er met de boa’s afgestemd worden dat eventueel gevonden weesfietsen gedoneerd kunnen worden aan de fietsenbank, mits in goede staat. 2. Veilig op de fiets naar school Kinderen beheersen de fiets en de bijbehorende fietsvaardigheden nog te beperkt en laten zich op de fiets nog gemakkelijk afleiden. Ook schatten ze (verkeers)situaties nog (te) vaak verkeerd in, met alle gevaren van dien. Het veilig deelnemen aan het verkeer is hier dan ook het doel. Inzet is het kind de juiste kennis van de fiets en de juiste kennis van de verkeersregels bij te brengen door interactieve verkeerslessen. Deze lessen specifiek af te stemmen op omstandigheden en met de mogelijkheid om af te sluiten met een praktijkexamen. 3. Mobiel in de hand, fiets aan de kant Het gebruik van een mobiele telefoon tijdens het fietsen neemt toe, ondanks het ingevoerde verbod. De afleiding van de mobiele telefoon zorgt geregeld voor gevaarlijke situaties. Deze ambitie is bedoeld voor de leerlingen van groep zeven en acht van de basisschool. In combinatie met de jonge leeftijd en het gebruik van een mobiel, kan dit voor veel onveilige verkeerssituaties zorgen. De ambitie is om kinderen bewust te maken van de gevaren van het gebruik van een mobiel op de fiets.

Een van de mogelijkheden hier is om deel te nemen aan de lessen van de landelijke verkeersactie "MoNo”. Er wordt gericht lesgegeven op

Pagina | 9

houding, de achtergronden en motivaties en de gewoonten en impulsen die het gedrag sturen. De lessen zijn voornamelijk doe-lessen waarbij gebruik kan worden gemaakt van bijvoorbeeld een fietssimulator of een VR-bril. In beide lessen leren de leerlingen hoe het is om afgeleid te zijn tijdens het fietsen en wat de gevaren dan kunnen zijn.

Pagina | 10

Wees bewust: De jongere fietser (12-18 jaar) In de categorie de jongere fietser zal de nadruk liggen op de jongeren die al op de middelbare school zitten en die dagelijks op de fiets naar school stappen. Er is binnen de groep 12-18-jarigen nog winst te behalen. Door gebrek aan ervaring overschatten deelnemers vaak hun eigen vaardigheden. Mede door dit gebrek aan ervaring lopen de verkeersdeelnemers drie keer zo veel kans op een ongeval met dodelijke afloop. Het brein van de jongeren is op deze leeftijd nog volop in ontwikkeling, dit betekent dat er dus nog veel winst te behalen valt. Daarom ligt in deze categorie de nadruk voornamelijk op gedragsverandering in combinatie met voorlichting en educatie. Echter, moet er bij deze categorie wel rekening worden gehouden met het wijzende vinger principe. Dit zal geen positief effect hebben op de gedragsverandering bij jongeren. Maatregel

Go Safe VRkeer

Omschrijving

Jongeren bewust kennis te laten maken met de gevaren van het gebruik van mobiel op de fiets.

Planning

2e helft schooljaar 2024-2025 Jaarlijks terugkomend.

Partijen

CROW

Behendigheidsparcours

Split the Risk

Streetwise

Jongeren bewust laten worden van de obstakels die tijdens het fietsen voor kunnen komen, daarmee kan ook hun fietsvaardigheid worden getest.

Jongeren worden bewust gemaakt van de gevolgen van risicovol gedrag. Door middel van een persoonlijkheidstest krijgen jongeren inzicht in hun eigen persoonlijke kenmerken

Verkeerslessen voor kinderen in de groepen 1 tot en met 8. Van jongs af aan kilometers maken, kinderen handvatten geven en vaardigheden laten ontwikkelen op een leuke en makkelijke manier.

2e helft schooljaar 2024-2025 Jaarlijks terugkomend. VVN en gemeente Ridderkerk

2e helft schooljaar 2024-2025 Jaarlijks terugkomend.

2e helft schooljaar 2024-2025 Jaarlijks terugkomend.

CROW

CROW

Ambitie 1: Bevorderen verkeersveiligheid. De leeftijdscategorie 12-18 jaar is een lastige. Want hoe ouder je wordt, hoe saaier en minder cool het fietsen wordt gevonden. De fiets wordt dan vaak niet meer als stoer gezien. De jongeren die al fietsen, doen dit met enige regelmaat met hun telefoon in de hand. De groepsdruk die daar voornamelijk mee gepaard gaat, is niet zelden verontrustend. Om de jongeren bewust te laten worden van de gevaren van afleiding in het verkeer, is het van belang om jongeren op een leuke en speelse manier in te laten zien dat het gebruiken van een mobiel in het verkeer voor gevaarlijke situaties kan zorgen. Een van de mogelijkheden hier is het gebruik van de lessen van VRkeer. Het is algemeen bekend dat de mens het beste leert door iets te doen en/of het zelf te ervaren. Om gedrag positief te veranderen kun je dit het beste doen door iemand dingen te laten beleven of ervaren in de praktijk. Ervaren zet over het algemeen aan tot nadenken, wat vervolgens zal aanzetten tot acceptatie van het vertoonde (verkeerde) gedrag en wat uiteindelijk kan leiden tot gedragsverandering. In deze

Pagina | 11

lessen worden leerlingen op een leuke manier bewust gemaakt van de gevaren in het verkeer. Door middel van lessen en het gebruik van een VR-bril zien en ervaren jongeren zelf hoe (weinig) je ziet wanneer je afgeleid bent door je telefoon. Hierbij wordt niet alleen zelfinzicht aangeleerd bij de jongeren, maar wordt er tegelijkertijd ook ingezet op het verbeteren en hooghouden van de fietsvaardigheden van jongeren. Een jaarlijkse opfriscursus kan hier zeker aan bijdragen. Voor deze leeftijdsgroep moet er wel in acht worden genomen dat de jongeren niets leren door middel van de wijzende vinger, dit zal hier niet de oplossing zijn. Het zal jongeren daarentegen voornamelijk afschrikken. Houd er als school of organisatie daarnaast ook rekening mee dat niet iedere jongere vanuit eigen middelen een fiets beschikbaar heeft. Hier dient rekening mee te worden gehouden bij het organiseren van de lessen en indien nodig dienen hier oplossingen voor te worden gezocht. Binnen deze ambitie ligt voornamelijk de nadruk op veiligheid. Veiligheid van de jongeren in het verkeer en veiligheid van de mededeelnemers aan het verkeer.

Ambitie 2: testen en verbeteren van fietsvaardigheid Ook in het leven van jongeren neemt de fiets een prominente plek in. Het geeft jongeren vrijheid om te gaan en staan waar ze willen, het geeft ze verantwoordelijkheid en geeft ze nieuwe mogelijkheden. Het is daarom belangrijk om jongeren te laten ervaren wat en hoe ver de fiets je brengt. Hoewel jongeren uitstekende fietsers zijn, schuilt er bij hen toch nog een stukje onvoorzichtigheid en misschien wel onwetendheid. Ze overschatten zichzelf nogal eens. De jongere fietser houdt zich over het algemeen wel aan de verkeersregels, maar ze zijn minder ervaren, sneller afgeleid en ze vertonen relatief vaker risicogedrag. Ze overschatten hun ervarenheid, waardoor zij geen of een verkeerde inschatting maken van welke risico's zij lopen in het verkeer. Het paradoxale is dat jongeren wel degelijk de inhoudelijke kennis hebben om veilig deel te nemen aan het verkeer, maar de kennis is dermate weggezakt dat er (mede) door hun toedoen, onveilige situaties ontstaan. Door deze factoren is het enkel inzetten op handhaving niet afdoende en/of de geschikte strategie om bijvoorbeeld (eenzijdige) ongevallen te voorkomen. Gedragsbeïnvloeding is dan ook een geschikte strategie en veel effectiever.

De jongeren op een leuke manier kennis te laten maken met een behendigheidsparcours (bijvoorbeeld) tijdens de gymles, kan ervoor zorgen dat jongeren zich bewuster worden van de gevaren in het verkeer. Binnen deze ambitie komen twee bijdragen aan te pas. Ten eerste wordt door middel van het behendigheidsparcours gefocust op de veiligheid van de jongeren. Ze leren omgaan met hun al bestaande fietservaring en hun inschattingsvermogen, maar worden ook gewezen op de verbeteringen die de leerlingen nog kunnen doorvoeren. Om deze reden ligt vitaliteit ook in het verlengde hiervan. Door jongeren vroeg te leren hoe zij zich veilig in het verkeer kunnen begeven, des te langer ze gebruik zullen maken van hun fiets wat zorgt voor een gezonder leven. Minder ongelukken = minder angst = meer fietsen.

Pagina | 12

Gebaande paden: De forens (18-67 jaar) De forens is een groep die bestaat uit een vrij brede leeftijdsgroep. Deze leeftijdsgroep reikt van jongeren die net hun middelbare schoolopleiding hebben afgerond tot aan de pensioengerechtigde leeftijd. Wat betreft woon-werkverkeer valt er nog veel winst te behalen. De forensen pakken nog (te) vaak de auto voor hun reis naar het werk. Terwijl uit onderzoek blijk dat 25% van de autoforensen een potentiële fietsforens is. Om deze mensen op de fiets te krijgen, zal er worden ingezet op de werkgeversaanpak. Werkgevers zullen er door de gemeente op geattendeerd worden dat er aantrekkelijke fiscale regelingen bestaan, die ervoor zorgen dat het voor de forens aantrekkelijker wordt om op de fiets te stappen in plaats van de auto te gebruiken. Daarnaast is het ook belangrijk om in samenspraak met de werkgever te kijken naar de mogelijkheden om de voorzieningen aan te passen op het woonwerkverkeer. Door de forensen die de fiets al wel gebruiken voor hun woon-werkverkeer, wordt de fiets zowel gebruikt als het hoofdvervoersmiddel als voor de first en de last mile. Voor de first en last mile wordt de fiets vaak gebruikt in combinatie met het ov of met de auto. Op een stadsfiets gebruiken forensen de fiets voor gemiddeld 4,5 kilometer enkele reis. Voor de ebike ligt dit wat hoger, namelijk 7,6 kilometer enkele reis. Maatregel

Omschrijving

Planning Partijen

Uitvoering geven aan de klimaatalliantie.

Werkgeversaanpak

Gemeente Ridderkerk is sinds Oktober 2023 lid van de klimaatalliantie Duurzame Mobiliteit. Hier (betere) uitvoering aangeven zal voor een verbetering zorgen in de duurzaamheid van het woon-werkverkeer. Doorlopend

In samenwerking met de werkgevers in de gemeente afspraken maken over hoe meer werknemers uit de auto en op de fiets te krijgen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de werknemers in Dutch Fresh Port. Doorlopend Gemeente, werkgevers in de gemeente, Zuid-Holland bereikbaar en mobiliteitsmakelaar.

Gemeente, Werkgevers binnen de gemeente en Zuid-Holland Bereikbaar.

Samenvatting aanpak

Ambitie 1: Uitvoering geven aan de klimaatalliantie In 2023 is de gemeente Ridderkerk aangesloten bij de Klimaatalliantie Duurzame Mobiliteit. Deze klimaatalliantie is een initiatief van de gemeente Rotterdam, die samen met werkgevers in de regio ervoor wil zorgen dat de uitstoot van CO2 door het woon-werkverkeer ten minste halveert. Om een bijdrage te leveren aan de wens om deze uitstoot van CO2 ten minste te halveren is er de mogelijkheid om via de klimaatalliantie waar Ridderkerk bij aangesloten is, daar uitvoering aan te geven. De mogelijkheden zijn groot hierbinnen. Een belangrijke partner hierbij is Zuid-Holland Bereikbaar. Zij helpen zowel grote als kleine bedrijven binnen de regio met het verduurzamen van hun vervoer. De bedrijven die bij de

Pagina | 13

alliantie aangesloten zijn wisselen hun kennis met elkaar uit om op een zo'n duurzame en adequate manier te zorgen voor een duurzamer woon-werkverkeer in de regio. Hoe meer bedrijven en gemeenten zich aansluiten, hoe meer kennis er uitgewisseld kan worden. Er wordt gezamenlijk gezocht naar duurzamere alternatieven voor de (vervuilende) auto. Denk aan carpoolen, op de fiets komen of met het openbaar vervoer. Echter gaat het hierbij niet alleen de manier van reizen, maar ook om de extra faciliteiten zoals bijvoorbeeld douches op het werk of een regenpak gefaciliteerd door de werkgever. Dit kan in samenspraak met Zuid-Holland Bereikbaar en de aangesloten werkgevers bij de klimaatalliantie Duurzame Mobiliteit besproken worden.

Ambitie 2: Werkgeversaanpak verbeteren De werkgeversaanpak is een vorm van indirecte mobiliteitsbeïnvloeding. Werkgevers worden hier actief ondersteund in het optimaliseren van hun mobiliteitsbeleid. Eveneens wordt de verduurzaming van het mobiliteitsbeleid ook onder de loep genomen. De werkgeversaanpak is geen opzichzelfstaande maatregel, maar meer een programmatische aanpak. De volgende punten worden meegenomen bij zo'n werkgeversaanpak. 1) Werving van werkgevers: door onder meer netwerkbijeenkomsten te organiseren door de gemeente, zichtbaarheid op sociale media en de inzet van bijvoorbeeld mobiliteitsmakelaars. Mochten werkgevers besluiten om zich hierbij aan te sluiten, dan wordt achtereenvolgens wel verwacht dat zij hiervoor een intentieverklaring tekenen. 2) Ondersteunen bij het veranderen van het mobiliteitsbeleid en mobiliteitsgedrag. Werkgevers worden door de werkgeversaanpak ondersteund in het duurzaam veranderen van hun mobiliteitsbeleid om werknemers te verleiden tot het maken van een duurzamere keuze in hun woon-werkverkeer. Hier kan er begonnen worden met een mobiliteitsscan. Hier wordt op basis van een uitgezette enquête en de analyse van postcodedata uitgezocht waar nog winst te behalen valt wat betreft het woon-werkverkeer.

Dit kan het opzetten van fietsstimuleringsprojecten zijn, maar ook apps die de werknemer bijvoorbeeld laat sparen voor leuke bijkomstigheden. 3) Actief delen van ervaringen tussen de verschillende deelnemers. Dit kan onder meer gerealiseerd worden door het (opnieuw) organiseren van netwerkbijeenkomsten. Het advies hier is wel om zo veel mogelijk gebruik te maken van al bestaande netwerken en organisaties. Zij weten de juiste kanalen te gebruiken. De hulpbehoevende fietser De hulpbehoevende fietser behoeft binnen deze categorie extra aandacht. Alhoewel er in de verkeersveiligheidsonderzoeken geen specifieke getallen over deze doelgroep te vinden zijn, vinden wij het als inclusieve gemeente toch belangrijk om hier aandacht aan te besteden. Binnen deze doelgroep is het vaak nog een hele hobbel om toch op de fiets te stappen. Dit kan komen door bijvoorbeeld evenwichtsproblemen, angsten voor het fietsen en/of eerdere ongelukken. Vanuit de gemeente willen wij graag ook de bestaande hulpmiddelen voor deze

Pagina | 14

doelgroep onder de aandacht brengen. Op onze sociale mediakanalen zal er aandacht komen voor de mogelijkheden voor het fietsen bij mensen die hulp nodig hebben bij het fietsen. Een deel van de schaamte wegnemen is al stap één, het daarnaast ook onder de aandacht brengen van de mogelijke hulpmiddelen is stap twee. Op deze manier willen we het aantal mensen dat enige hulp behoeft bij het fietsen ook aansporen om vaker op de fiets te stappen naar bijvoorbeeld het werk. Een mooi voorbeeld hiervan is het gebruik van de driewieler.

Pagina | 15

Blijf gezond: De oudere (65+) De oudere fietser wordt in dit UVPF gedefinieerd als 65 jaar en ouder. Deze doelgroep is van belang omdat we steeds ouder worden. Daarbij blijven we ook steeds langer gezond, vitaal en zelfstandig. De fiets is te gebruiken onder alle weertypen, of het nou wel regent of niet regent, de fiets is altijd een optie. Het aantal ouderen in Ridderkerk is bovengemiddeld in Ridderkerk. Ook bij ongevallen is de groep ouderen oververtegenwoordigd, hierbij moet wel rekening worden gehouden met de sterke vergrijzing. In de groep ouderen gebeuren relatief veel ongevallen. Uit cijfers van het CROW blijkt dat 26% van de verkeersslachtoffers in Ridderkerk ouder is dan 60. Landelijk blijft dit percentage hangen op 20%. Ouderen blijven tegenwoordig langer doorfietsen, dit komt onder meer door de (snelle) opkomst van de e-bike. Het langer doorfietsen zorgt niet alleen voor een duurzamere manier van verplaatsen, het zorgt er ook voor dat de ouderen vitaal blijven. Om in te haken op de vele fietskilometers die deze doelgroep aflegt, is het van belang om ze ook zo lang mogelijk veilig te laten fietsen. Vanuit de agenda Verkeersveiligheid van de gemeente Ridderkerk bleek dat deze doelgroep vooral baat zal hebben bij een opfriscursus verkeersveiligheid & meedoen aan het initiatief Doortrappen!.

De oudere fietser zal voornamelijk benaderd worden door de al bestaande sociale voorzieningen, denk bijvoorbeeld aan Facet Ridderkerk. Maatregel

Omschrijving Planning Partijen

Doortrappen

Samen op een sociale manier in beweging blijven. Najaar 2024 van start. Gemeente & lokale initiatieven + doortrappen.

E-bike cursus Veilig Verkeer Nederland.

Na deze cursus stappen ouderen veilig en verantwoord op hun elektrische fiets. Doorlopend Gemeente & Veilig Verkeer Nederland

Samenvatting aanpak

Ambitie 1: Doortrappen! Samen in beweging zijn is altijd leuker dan wanneer je alleen in beweging bent. Een bijkomstigheid hier is dat ouderen steeds vaker dat moment van aanspraak missen. Daarom is er het initiatief om aan de slag te gaan met het nationaal programma Doortrappen! Doortrappen! is een programma dat sociale activiteiten koppelt aan het leren en of bijspijkeren van praktische vaardigheden. Dit kan bijvoorbeeld een opfriscursus zijn voor het gebruik van de fiets en de bijbehorende verkeersregels, maar dit kan ook gewoon een gezellige en recreatieve fietstocht samen zijn. Dit programma is in samenspraak met de

Pagina | 16

gemeente en het programma Doortrappen!. Zij helpen een op maat gemaakt programma te realiseren, zodat alle ouderen in de gemeente langer en op een veiligere manier kunnen blijven doorfietsen. De bedoeling is om de gemeente Ridderkerk aan te laten sluiten bij Doortrappen! en in het voorjaar van 2025 van start te gaan met de bijeenkomsten. Het programma Doortrappen! zal onder de aandacht gebracht worden door de gemeente in samenwerking met de Senioren fietsclub. Zij hebben hiervoor de juiste contacten en kunnen van grote waarde zijn om het project Doortrappen! te laten slagen.

Ambitie 2: Veilig op de E-Bike. De snelle opkomst van de elektrische fiets zorgt ervoor dat ouderen langer blijven doorfietsen. Helaas is dit niet de enige bijkomstigheid. Volgens Veilig Verkeer Nederland (2019) raken mensen vaker zwaarder gewond op een elektrische fiets dan op een gewone fiets. Dit komt door zowel de snelheid waarmee de elektrische fiets gepaard gaat als de gemiddeld hogere leeftijd van de fietsgebruiker. Ouderen zijn zich vaak niet voldoende bewust van de (veiligheids)risico's van de hoge snelheid die een elektrische fiets met zich meebrengt. Ouderen raken sneller uit balans, fietsen tegen een (klein) paaltje, vallen bij het op- en afstappen of vliegen uit de bocht door de hoge (onverwachte) snelheid van de elektrische fiets. Met dit UVPF-fiets willen we naast aansluiten bij het programma Doortrappen, ook specifiek focussen op de veiligheid bij het gebruik van een elektrische fiets. Om het aantal verkeersongelukken te laten afnemen, en ouderen langer een veilig(er) gevoel te kunnen geven op de fiets, zal de gemeente Ridderkerk samen met Veilig Verkeer Nederland inzetten op het verbeteren van de kennis van de verkeersregels op de elektrische fiets en hoe er veiliger gereden kan worden op de elektrische fiets. De focus wordt gelegd op doen, dus ouderen zullen na de verkregen informatie zelf aan de slag moeten gaan.

Pagina | 17

Financiële dekking Kosten voor de gemeente Ridderkerk: zijn afhankelijk van de hoeveelheid deelnemers. Er is budget vanuit verkeer. Maatregel Ieder kind een fiets Veilig op de fiets naar school

Betrekking op Veilig op de fiets Veilig op de fiets

Mobiel in de hand, fiets aan de kant. Go Safe VRkeer

Veilig op de fiets

Kosten n.v.t. Gratis bij lidmaatschap verkeersouderlidmaatschap. €395 excl. btw + reiskosten.

Veilig op de fiets

€495 excl. Btw.

Behendigheidsparcours

Afhankelijk

Split the Risk

Veilig op de fiets / vitaal op de fiets Veilig op de fiets

Streetwise

Veilig op de fiets

Uitvoering geven aan de klimaatalliantie Werkgeversaanpak

Duurzaam op de fiets

Doortrappen

Vitaal op de fiets / veilig op de fiets Veilig op de fiets / vitaal op de fiets

€1498 excl. btw. Verlengopties mogelijk. Nader te bepalen (afhankelijk van de nulmeting). Integraal met werkgeversaanpak duurzame mobiliteit. €1500-2500 excl. btw.

E-bike Cursus Veilig Verkeer Nederland (opfriscursus)

Duurzaam op de fiets

Gratis voor scholen.

€2225 excl. btw.

Periode Doorlopend 1x per klas per jaar 1x per klas per jaar 1x per klas per jaar 4 keer per jaar (?) 1x per klas per jaar 1x per klas per jaar Onbekend

Financiering n.v.t. Gemeente Ridderkerk/MRDH Gemeente Ridderkerk/MRDH Gemeente Ridderkerk/MRDH Gemeente Ridderkerk

Subsidie n.v.t. 50% n.v.t 50% n.v.t.

MRDH

100%

Gemeente Ridderkerk / MRDH n.v.t.

50% n.v.t.

onbekend

n.v.t.

n.v.t.

Per jaar

Gemeente Ridderkerk/MRDH MRDH

50%

Per jaar

Voor verkeerseducatie is er in Ridderkerk op jaarbasis 18.000 euro beschikbaar. Hieruit worden de verkeersexamens betaald ( € 3.500), de fietslampjes (€ 2.000) en opfriscursussen (€ 3.000-6.000). Het overige budget is beschikbaar voor activiteiten die passen binnen verkeerseducatie.

100%

Maatregel Mobiel in de hand, fiets aan de kant. Go Safe VRkeer Streetwise Doortrappen** E-bike Cursus VVN**

Aantal deelnemende scholen / deelnemers* 3 3 3 onbekend onbekend

Totale kosten inclusief financiering €1185 €250 per klas x 9 aantal klassen =€ 2250 €750 per klas x 9 aantal klassen = €6750 €+/-2000 € 2225 = €14.410 (op basis van alle klassen alle scholen)

*Uit ervaring blijkt dat niet altijd alle scholen meedoen aan de activiteiten. *Doortrappen en de E-bike Cursus van VVN kunnen worden meegenomen in het al bestaande gereserveerde budget van verkeerseducatie voor opfriscursussen. Omdat Doortrappen en de E-bike Cursus van VVN kunnen worden meegenomen in het al bestaande budget dat gereserveerd is voor opfriscursussen, hiermee komt het additionele budget dat gereserveerd kan worden voor verkeerseducatie op € 10.000. Wij verwachten dat dit voldoende is om de maatregelen te kunnen bekostigen. De verwachting is dat niet alle klassen van alle scholen deelnemen aan de maatregelen.

Pagina | 1