Toekomstvisie Detailhandel Ridderkerk 2015.pdf

TOEKOMSTVISIE DETAILHANDEL RIDDERKERK

SAMEN AAN DE SLAG

I

INLEIDING De detailhandel is een sector die sterk in beweging is en die hard getroffen is door de economische crisis. Daarnaast zijn er meer structurele ontwikkelingen als de opkomst van kopen via internet en de grotere aandacht voor beleving bij het doen van aankopen. De gevolgen hiervan zijn ook in Ridderkerk te merken. Voor de gemeenteraad was dit aanleiding te vragen om een toekomstvisie op de detailhandel. Centraal in de visie staan de vragen hoe de detailhandelsstructuur van Ridderkerk er op middellange termijn (5-10 jaar) uit moet zien en wat gedaan moet worden om deze gewenste structuur te bereiken. De rol van de gemeente ten aanzien van detailhandel is echter beperkt. Het is aan ‘de markt’ om te ondernemen en consumenten te verleiden hun aankopen in de Ridderkerkse winkels te doen. De gemeente staat aan de zijlijn en heeft vooral een verbindende en faciliterende rol, bijvoorbeeld op het ruimtelijk-planologische vlak. Het is daarom van groot belang dat de toekomstvisie op de detailhandel niet exclusief een visie van de gemeente is. Omdat meerdere partijen een eigen rol en verantwoordelijkheid hebben, is samenwerking en het creëren van draagvlak voor deze visie heel belangrijk.

Daarom konden winkeliers, vastgoedeigenaren, consumenten en maatschappelijke partners aangeven wat voor hen belangrijk is ten aanzien van de detailhandel in Ridderkerk en welke rol zij zelf willen spelen. Op basis van deze informatie is deze toekomstvisie op de detailhandel opgesteld. Dit document is een uitgebreide samenvatting van de visie. De volledige visie is ook beschikbaar. Hierin zijn onder andere een uitgebreide analyse van ontwikkelingen in de sector en de huidige detailhandel in Ridderkerk te lezen en de volledige visie mét onderbouwing.

1

Winkelgebieden in Ridderkerk

Winkelgebieden Afdeling Ondersteuning team Geo-informatie Bezoekadres: Koningsplein 1 Postbus 271 2581 LA Ridderkerk 2580 AG Ridderkerk

telefoon 0180-451234 fax 0180-451500 email: info@ridderkerk.nl

Winkelgebieden

Jorishof

Sint Jorisplein

G

GOEDE UITGANGSPOSITIE VOOR DETAILHANDEL RIDDERKERK In vergelijking met landelijke ontwikkelingen en uitgaande van de eisen die aan aantrekkelijke winkelgebieden worden gesteld, heeft de Ridderkerkse detailhandel een aantal positieve kenmerken: 1. In Ridderkerk is namelijk sprake van een heldere detailhandelsstructuur met een compleet en herkenbaar kernwinkelgebied en drie complete wijkwinkelcentra.

Dillenburgplein

2. Positieve kenmerken van het kernwinkelgebied zijn: ■ Het is compact. ■ Er is geen sprake van wegkwijnende aanloopstraten met veel leegstand. ■ Er is voldoende parkeergelegenheid op korte afstand van de winkels. ■ De bereikbaarheid is in het algemeen goed. ■ Het kernwinkelgebied heeft een regiofunctie en is duidelijk een maat groter dan de winkelgebieden in de omliggende gemeenten (natuurlijk met uitzondering van Rotterdam). ■ Hierdoor kent het kernwinkelgebied een aantal trekkers in de vorm van landelijke ketenbedrijven. ■ Tegelijkertijd is er een groot aantal zelfstandige ondernemers gevestigd die voor een duidelijke ‘couleur locale’ zorgen. Deze mix van ketenbedrijven en zelfstandige ondernemers onderscheidt Ridderkerk van de winkelgebieden in de omgeving. 3. De drie wijkwinkelcentra functioneren goed. Ze hebben een duidelijk profiel: dagelijkse boodschappen. Ze liggen centraal in de wijken en hebben hun eigen, herkenbare verzorgingsgebied.Voor alle drie de wijkwinkelcentra geldt dat er niet of nauwelijks sprake is van leegstand. Vlietplein

3

Pdv-locatie Donkersloot-Zuid

Prinses Margrietstraat

Deze positieve kenmerken worden ook door de consument herkend. Uit de enquêtes die in de winkelgebieden zijn gehouden, komt naar voren dat de consument in het algemeen tevreden is en positief over de winkelgebieden in Ridderkerk. Naast het kernwinkelgebied en de drie wijkwinkelcentra zijn er diverse andere winkellocaties in Ridderkerk. Er is een concentratie van perifere of volumineuze detailhandel rond de Noordenweg en de Gieterijstraat op Donkersloot-Zuid. De provincie heeft dit gebied onlangs aangemerkt als ‘pdv-locatie’ (locatie voor perifere detailhandelsvestigingen). Hierbij is strak omschreven dat hier grootschalige winkels in bepaalde branches mogen vestigen die niet van toegevoegde waarde zijn voor de overige winkelgebieden. Denk hierbij onder andere aan bouwmarkten en meubelzaken. Verder ligt verspreid over Ridderkerk een aantal buurtwinkelstrips. De meeste hebben hun winkelfunctie grotendeels verloren. Dit is een landelijke trend: door schaalvergroting is het verzorgingsgebied te klein geworden. Een enkele buurtwinkelstrip weet te overleven, bijvoorbeeld door goed ondernemerschap (Plein Oost) of functieverandering (Colijnplein, accent op ambacht).

Plein Oost

4

B

BEDREIGINGEN Ondanks de genoemde positieve punten, hebben veel winkeliers het moeilijk. De leegstand is de afgelopen twee jaar opgelopen, met name in het centrum. De goede uitgangspunten zijn dus niet ‘voldoende’ voor het hebben van aantrekkelijke en goed functionerende winkelgebieden. Er moet door de winkeliers en de andere (markt) partijen hard gewerkt worden om de consument naar hun winkelgebied te blijven trekken. Zeker voor het hoofdwinkelcentrum, maar ook voor de wijkwinkelcentra, is ‘beleving’ steeds meer een sleutelwoord. De consument moet telkens weer opnieuw verleid worden om aankopen te doen. Gebrek aan collectiviteit en samenwerking bedreigen de aantrekkingskracht van het winkelcentrum voor de consument. Samen sta je sterker en kun je meer doen om de consument binnen te krijgen. Ook het uitblijven van vernieuwing zou op termijn een bedreiging kunnen vormen voor het functioneren van de winkelgebieden. De consument is, onder andere door (mobiel) internet, immers steeds beter geïnformeerd. Achterover leunen is er dus niet bij.

5

T

TOEKOMSTIGE DETAILHANDELSSTRUCTUUR Hoofdstructuur Deze toekomstvisie gaat uit van een hoofdstructuur (detailhandelsstructuur) die bestaat uit het kernwinkelgebied in het centrum, de drie wijkwinkelcentra (Vlietplein, Dillenburgplein en De Werf) en een pdv-locatie op Donkersloot-Zuid (voor perifere detailhandelsvestigingen). Het kernwinkelgebied richt zich hierbij zowel op dagelijkse boodschappen als recreatief winkelen. De drie wijkwinkelcentra zijn er primair voor de dagelijkse boodschappen. Op de pdv-locatie op Donkersloot-Zuid is alleen plek voor winkels die door de aard en omvang van verkochte producten niet gewenst zijn in het centrum (o.a. bouwmarkten en woninginrichting). Het behoud en de versterking van deze hoofdstructuur vormt de kern van het (ruimtelijk) detailhandelsbeleid. Buiten deze hoofdstructuur wordt vestiging van winkels in principe tegengegaan.

6

Koningsplein

Kernwinkelgebied: samenwerken is de basis Het centrum van Ridderkerk heeft toekomst als regionaal verzorgend winkelcentrum. Dit betekent behoud van de huidige functie. Het is echter geen vanzelfsprekendheid. Er moet hard aan worden gewerkt. Wat betreft de branchesamenstelling betekent dit het voortzetten van de huidige mix van winkels voor dagelijkse aankopen, voor recreatief winkelen en horeca. Behoud van de goede mix van landelijke ketens en zelfstandige winkeliers is hierbij van groot belang. Uitbreiding of inkrimping van het kernwinkelgebied liggen niet voor de hand. De huidige leegstand biedt voldoende ruimte voor nieuwe winkels. Tegelijkertijd is de leegstand niet zodanig dat bepaalde deelgebieden ‘gesaneerd’ moeten worden, waarbij de winkelfunctie verdwijnt. De verschillende betrokken partijen zullen nauw moeten samenwerken om het kernwinkelgebied te profileren en te promoten. Een goede samenwerking heeft een positieve uitstraling naar zowel consumenten als potentiële investeerders. Het opzetten van een goede en effectieve overlegstructuur om de samenwerking en de uitvoering van acties te stroomlijnen heeft prioriteit. Een gezamenlijke visie kan een basis vormen voor hernieuwde samenwerking.

7

Winkelcentrum De Werf

Kaart Centrum Afdeling Ondersteuning team Geo-informatie

w ne gin nin Ko eg nt Si

ris Jo

ra st

at

Ge

e rl

aa

n

Si nt

Jo ris

ple

in

Koningsplein

Aanloopgebied Kernwinkelgebied

±

1:5.000

8

Centrum Ridderkerk

get: dat: wijz:

nr:

vln 15-10-2014 -

A

Dillenburgplein

Vlietplein

Wijkwinkelcentra: voor de dagelijkse boodschappen en ontmoetingsplaats in de wijk De drie wijkwinkelcentra hebben een goede basis om hun functie voor dagelijkse boodschappen ook in de toekomst te blijven vervullen. De combinatie van supermarkt(en), verswinkels en drogist vormt ook in de toekomst de basis voor de branchesamenstelling. De huidige omvang van de drie wijkwinkelcentra past bij deze functie. Met het oog op het spanningsveld tussen de vaste winkels en de standplaatsen en de vragen die hierover regelmatig worden gesteld, wordt het standplaatsenbeleid geactualiseerd. In dit kader zal een participatietraject met de ondernemers worden gestart. Ook voor de wijkwinkelcentra geldt dat samenwerking de basis is voor een heldere profilering en promotie van het winkelcentrum. Dit gaat verder dan de samenwerking tussen winkeliers, vastgoedeigenaren en gemeente. Ook organisaties en instanties uit de wijk kunnen hierbij worden betrokken. Op deze manier kunnen de wijkwinkelcentra zich verder ontwikkelen tot ontmoetingsplaats en huiskamer van de wijk.

9

Pdv-locatie Donkersloot-Zuid Op de pdv-locatie op Donkersloot-Zuid is ruimte voor winkels die door aard en omvang van hun producten niet gewenst zijn in het kernwinkelgebied. Denk hierbij aan winkels voor woninginrichting en doe-het-zelf. Wat betreft de branches die hier worden toegelaten, wordt aangesloten bij het provinciale beleid, zoals recent vastgelegd in de Visie Ruimte en Mobiliteit. Winkels voor dagelijkse boodschappen en recreatief winkelen horen hier niet thuis.Voor deze winkels is plek in de wijkwinkelcentra en het kernwinkelgebied. Overige winkellocaties Buiten de hoofdstructuur wordt uitbreiding van de winkelfunctie niet nagestreefd. Dit betekent echter niet dat er niets meer mag gebeuren. De gemeente stelt zich faciliterend op voor ondernemers buiten de hoofdstructuur, zolang de plannen niet leiden tot functieverandering/-vergroting en niet verstorend zijn voor de hoofdstructuur. De gemeente staat open voor plannen om (voormalige) winkellocaties buiten de hoofdstructuur te transformeren naar andere functies.

10

K

KANSEN VOOR ONDERNEMERS Met het aanwijzen van deze hoofdstructuur stelt de gemeente in deze visie een belangrijk kader. Daarbinnen is het aan marktpartijen om voor invulling te zorgen, om te ondernemen. Het initiatief ligt dus bij de markt. De gemeente wil faciliteren en verbinden. Afgaand op (landelijke) trends en ontwikkelingen liggen uitdagingen onder andere op het vlak van het creëren van beleving, samenwerken, vernieuwen, integreren van fysieke winkels en internet en het creëren van onderscheidend vermogen. Beleving en onderscheidend vermogen creëer je samen Winkelgebieden zijn steeds meer op elkaar gaan lijken. Bovendien zijn alle producten en diensten ook via internet te koop. De uitdaging om de consument juist naar jouw winkelgebied te krijgen is dus groter dan voorheen. Zeker ook omdat winkelen meer is geworden dan het doen van aankopen. Het is meer en meer een vrijetijdsbesteding. De consument wil verrast en vermaakt worden. Beleving is echter een breed begrip en voor elke consument anders. Het gaat om een goede en aantrekkelijke mix van winkels, evenementen en acties, een aantrekkelijke (verblijfs)omgeving, goede horeca en goede service en bediening.

11

Het creëren van beleving is een gezamenlijke taak van alle betrokken partijen. Winkeliers moeten zich onderscheiden om de klant naar hun winkel te trekken, onder meer door aantrekkelijk aanbod, prijs, service en acties.Vastgoedeigenaren zijn primair verantwoordelijk voor een aantrekkelijke mix van winkels: groot en klein, ketenbedrijven en zelfstandigen, aanwezigheid van horeca. De gemeente faciliteert op het vlak van een schoon, heel en veilig winkelgebied en de toegankelijkheid ervan. Internet speelt in de detailhandel een niet meer weg te denken rol. Alles kan via internet gekocht worden. Je kunt wereldwijd je aankopen doen, maar tegelijkertijd is de hele wereld je afzetgebied. Bedreiging en kans ineen. Het is zowel voor de individuele winkel als een winkelgebied als geheel zaak hierop in te spelen. Het initiatief hiervoor ligt bij de marktpartijen. Indien bij nieuwe concepten de regelgeving blijkt te knellen, is de gemeente uiteraard bereid het gesprek hierover aan te gaan. Behoud en versterking van de hoofdstructuur blijft in dat geval echter wel het uitgangspunt.

12

De kracht ligt in samenwerking Een winkelgebied is meer dan een verzameling losse winkels. De kracht ligt in de concentratie. Men profiteert van elkaars nabijheid. Samenwerking is dan ook noodzakelijk om de (gezamenlijke) klant te blijven binden. Dit betreft ten eerste samenwerking tussen winkeliers, maar daarnaast ook samenwerking tussen partijen als winkeliers, vastgoedeigenaren en gemeente. Door samenwerking kunnen problemen en knelpunten sneller worden opgepakt. Belangrijker is wellicht dat samenwerking de basis is om te werken aan kansen voor en versterking van het winkelgebied. Een belangrijke vraag hierbij is hoe het winkelgebied wordt gepositioneerd en geprofileerd. Deze vraag is onmogelijk door de winkeliers alleen of door de gemeente alleen te beantwoorden. Alle betrokken partijen moeten hier namelijk vanuit hun eigen rol aan werken.Verdeeldheid en een gebrek aan samenwerking zorgen voor een afwachtende houding bij een deel van de betrokkenen. Belangrijker nog is dat die afwachtende houding vroeg of laat wordt opgemerkt door de consument en het winkelgebied zijn aantrekkelijkheid zal verliezen. Op deze manier kan een vicieuze cirkel ontstaan.

13

In Nederland, maar ook in de omliggende regio rond Ridderkerk zijn goede voorbeelden van samenwerkingsvormen, zowel voor wijkwinkelcentra als voor het kernwinkelgebied. Naast de voor de hand liggende partijen als winkeliers, vastgoedeigenaren en de gemeente kunnen meer partijen in de samenwerking worden betrokken. Denk hierbij aan de Stichting Evenementen Ridderkerk, Sport & Welzijn, wijk- of buurtorganisaties en –verenigingen en scholen. Een goede samenwerking is de basis voor alle volgende acties.

14

R

ROL GEMEENTE Met deze toekomstvisie schetst de gemeente een kader waarbinnen de marktpartijen kunnen ondernemen. Door de brede input van marktpartijen en overige betrokkenen kan deze visie de basis vormen voor een toekomstige agenda van samenwerking. De gemeente heeft hierbij een faciliterende en verbindende rol. Deze krijgt onder meer vorm door het bij elkaar brengen van partijen, het stimuleren van overleg en deelname in overleg- en organisatiestructuren. Het zijn immers primair de marktpartijen die moeten ondernemen, die de klant naar de winkels/winkelgebieden moeten trekken.

15

E

EN NU VERDER... Deze toekomstvisie is een startpunt of een middel om een gemeenschappelijk doel te bereiken: een vitale en aantrekkelijke detailhandel(structuur) in Ridderkerk. Deze visie vormt voor de gemeente de basis voor het overleg met andere direct betrokkenen. In de eerste plaats winkeliers en vastgoedeigenaren. Een eerste stap is om met de betrokken partijen te komen tot een concrete uitvoeringsagenda. De gemeente pakt dit in de reguliere overleggen met winkeliers en vastgoedeigenaren op. In deze uitvoeringsagenda nemen de diverse partijen elk hun eigen verantwoordelijkheden met het oog op een gezamenlijk doel. De belangen zijn groot en er is veel te doen.

Dus: samen aan de slag!

16

COLOFON

Dit is een uitgave van de gemeente Ridderkerk Fotografie: Dirk de Jong, Gemeente Ridderkerk, Jos Wesdijk en Roeland Sluiskes Tekst: Gemeente Ridderkerk Kaarten: Gemeente Ridderkerk Vormgeving en drukwerk: De Koning repro | Ridderkerk © 2015 gemeente Ridderkerk

Gemeente Ridderkerk Bezoekadres: Koningsplein 1 T 0180-451234 Postadres: Postbus 271 2980 AG Ridderkerk Website: www.ridderkerk.nl