Structuurontwerp Herontwikkeling Boezemkerk Ridderkerk deel 1.pdf

Structuurontwerp Herontwikkeling Boezemkerk Ridderkerk naar kleinschalig woon(zorg)complex met ontmoeting

24 november 2023

Presentatie

Impressum

opdrachtgever

Boezemkerk Pretoriusstraat 2 2987 AK Ridderkerk

architect

firm.studio Arthur Koolkwartier 51 6711 VH Ede 0318 302 320 info@firm.studio firm.studio

Ontwikkel- en bouwmanagement

Nivo's Advies Zutphenseweg 23 7418 AG Deventer www.nivosadvies.nl

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt worden, in enige vorm of op enige wijze, hetzij electronisch, mechanisch, door fotocopieën, opnamen of enige andere vormen, zonder voorafgaande toestemming van firm.studio. Aan deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend. © 2023 firm.studio

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

2

Presentatie

inhoudsopgave

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

Aanleiding

4

Context

19

Bestaand

36

Cultuurhistorie

43

Onderzoek en massastudie

50

Oppervlaktes

78

Bezonningsstudie

82

Verslag buurtparticipatie

93

Alternatieve opzet

111

datum 24 november 2023

3

Aanleiding

verbinding met de wijk ontmoeten (huiskamer), creaclub, kinderbijbelclub, cursussen, eten, kerk-zijn, … In afstemming met alle andere activiteiten in de wijk.

Aanleiding

toelichting woningbehoefte

Onderzoek Er is in de markt veel vraag naar kleinere woningen. Deze zorgen voor een goede doorstroming van ouderen en jongeren om zo de grotere eensgezinswoningen vrij te maken voor diegene die er behoefte aan hebbben. "De belangrijkste oorzaak van de woningcrisis in ons land is de geringe doorstroming van ouderen van grote naar kleinere woningen, zoals appartementen. Als dat soepel zou verlopen, zou de woningmarkt er een stuk beter voor staan. Dat zegt een meerderheid van gemeenten (55 procent), grote en kleine, in antwoord op vragen van de NOS en de regionale omroepen. Als ouderen hun huis na het uitvliegen van de kinderen gemakkelijker zouden kunnen inwisselen voor een aantrekkelijke kleinere woning, zou het oude huis beschikbaar komen voor een nieuw gezin. Omdat er nauwelijks geschikte en betaalbare appartementen voorhanden zijn, gebeurt dat veel te weinig en stokt de woningmarkt, zeggen de gemeenten." Ook is er vanuit de samenleving behoefte aan een nieuwe kerkvorm, een pionierskerk. Deze studie is geënt op het onderzoeken naar de mogelijkheden van een combinatie van deze doelstellingen op het perceel van de Boezemkerk.

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

5

Aanleiding

verbinding met de wijk

toelichting programma

verbinding met de wijk ontmoeten (huiskamer), creaclub, kinderbijbelclub, cursussen, eten, kerk-zijn, … In afstemming met alle andere activiteiten in de wijk.

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

6

Aanleiding

groot onderhoud

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

7

Aanleiding

kerken omgeving

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

8

Aanleiding

kerken omgeving

Adriaen Janszkerk Kasteelweg 50 Rotterdam arch: Kujiper, W.Ch. 16e eeuw (rest. 1923-1924)

Protestantse kerk Pretoriusstraat 56 Bolnes - Ridderkerk

Boezemkerk Pretoriusstraat 2 Bolnes - Ridderkerk

arch: Swaneveld en Goslinga 1960

arch: Hoogevest, T. van 1958

Gereformeerde kerk Molendijk 92 Krimpen aan de lek Krimpenerwaard arch: Pijl, D.A.W. van der, 1926 (nu woningen)

Wilhelminakerk Bourgondischelaan 1 Slikkerveer - Ridderkerk

Groene Tuinkerk Groene Tuin 353 Rotterdam

arch: 1931

St. Theresiakapel Donckselaan 10a Slikkerveer - Ridderkerk arch: Vries, H.P.J. de 1960

arch: Swaneveld en Goslinga 1968

Vrede & Verzoening Bandeloodijk 320 Rotterdam

Elimkerk Margriete v. Comenestraat 8 Ridderkerk

arch: Lelieveld, J.A. 1968

arch: Quist, W.G. 1967

Pelgrimskerk Reyerdijk 51 Rotterdam arch: Groosman, E.F. 1966

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

Irenekerk Oranjestraat 32a Slikkerveer - Ridderkerk arch: Baart, J. 1952 (verkocht)

Sint Joris Hovystraat 64 Ridderkerk arch: Swaneveld en Goslinga 1961

9

Aanleiding

Architect T. van Hoogevest

Teunis (Teus) van Hoogevest (Amersfoort, 16 maart 1915 Amersfoort 3 januari 2005). Na zijn opleiding aan de Technische Hogeschool Delft, waar hij vooral door MJ Granpré Molière werd beïnvloed, startte zijn carrière op het bureau van zijn vader, Gijs van Hoogevest.

project Nieuwbouw Boezemkerk

Adventkerk, Amersfoort, 1962

Corderius Lyceum, Amersfoort, 1957

Rehobothkerk, Zeist, 1972

Rehobothkerk, Zeist, 1972

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

Zijn oeuvre bestaat met name uit opdrachten voor de bouw en herbouw van kerken. Waaronder de Boezemkerk te Ridderkerk. Een selectie van zijn meest bekende projecten staan hiernaast weergegeven.

10

Aanleiding

Kerkelijke gezindte

bron: CBS

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

11

Aanleiding

Afname van kerkbezoek

1958

2021

Waar de kerk ontworpen is voor 600 zitplaatsen is deze door de terugloop in bezoekers veel te groot voor het gebruik. Het totale onderhoud moet gedeeld worden door een veel kleinere groep mensen. Hierdoor is de verhouding zoekgeraakt en is de exploitatie onhoudbaar.

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

12

Aanleiding

Van besloten naar open

gesloten

transparant

Het sobere en gesloten kerkgebouw staat in de weg voor de beoogde brede invulling in de wijk. De kerk wil zich meer openen naar de omgeving en een bredere groep mensen aanspreken. Om dat te kunnen doen zullen er muren moeten worden beslecht om het in zichzelf gekeerde gebouw te laten openen naar de omgeving toe. Dit is niet zonder ingrijpende maatregelen mogelijk. Het behouden en verbouwen van het bestaande pand staat de brede maatschappelijke invulling in de weg.

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

13

Aanleiding

Toekomstbestendige verduurzaming

kostbare verduurzaming

De wijze van bouwen anno 1958 is niet te vergelijken met die van deze tijd. Het kerkgebouw is niet geïsoleerd en op veel vlakken daarmee niet toekomstbestendig of duurzaam. Om het kerkgebouw te herstellen en aan de huidige duurzaamheidseisen te laten voldoen is een investering van ruim 1,5 miljoen euro nodig. Waarna het kerkgebouw qua ruimte nog steeds uitermate inefficiënt is voor de beoogde nieuwe functies.

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

14

Aanleiding

Omringende gebouwhoogtes

1958 - centraal punt in wijk

2021 - omringt door nieuwbouw

Door de omringende nieuwbouw is het bestaande kerkgebouw steeds verder in de verdrukking gekomen.

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

15

Aanleiding

Programma van Eisen

collectief

nieuw programma

keuken kringloopwinkel

woonruimte

beschikbare ruimte

Om meer aansluiting te realiseren met de buurt wordt een ander programma beoogt. De wens is uitgesproken om een collectieve ruimte te mengen met een kringloopwinkel, keuken en woonruimte om zo een modern verzamelgebouw te creëren waarin samenkomst voorop staat. De huidige opzet en vorm van het kerkgebouw zorgen er allereerst voor dat de functies er simpelweg niet inpassen en dat aan of uitbouwen inefficiënte ruimtes opleveren. De oude kerk staat letterlijk de nieuwe invulling in de weg. Dat komt mede door de symboolwerking van het gebouw maar ook ruimtelijk gezien.

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

16

Aanleiding

Pioniersplek

pionierskerk

Het huidige kerkgebouw straalt conformisme uit en heeft een besloten karakter. Door de uitstraling een transparanter en daarmee open karakter te geven wordt de reikwijdte en doelgroep vergroot. Hierin is ruimte om te zoeken naar een nieuwe vorm van kerkelijke prestatie die past bij de huidige tijd en context, in verbinding met de maatschappij. Een pioniersplek.

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

17

Aanleiding

Doelstelling

De terugloop van kerkbezoekers en leden i.c.m. de bouwkundige conditie van het opstal heeft het kerkbestuur doen besluiten om een andere weg in te slaan en de locatie te herontwikkelen. Doelstelling is een locatie voor ontmoeting en wonen te realiseren. Het ontmoeten wordt mogelijk gemaakt door het introduceren van een Pionierskerk. De Boezemkerk in zijn oude vorm is de verbinding met de wijk kwijtgeraakt. Het aantal kerkbezoekers is de afgelopen jaren drastisch afgenomen (ca 40 personen op zondagmorgen) en de gemiddelde leeftijd ligt boven de 75 jaar. De Algemene Kerkenraad van de Hervormde Gemeente van Ridderkerk (PKN) heeft uitgesproken te willen voorkomen dat de kerkplek in Bolnes komt te verdwijnen. Daartoe is er een pionier aangetrokken die leiding moest geven aan het proces tot vorming van een pioniersplek. Een pioniersplek is een nieuw fenomeen binnen de Protestantse Kerk Nederland, wat inhoudt dat er gezocht gaat worden naar een nieuwe vorm van kerkelijke presentie, die past bij de huidige tijd en context, in verbinding met de maatschappij. Op 1 januari 2021 is het pionieren in Bolnes van start gegaan. Er is een team gevormd en een plan geschreven voor het opzetten van een kringloopwinkel. Met deze winkel komt de kerk weer in contact met de wijk, kunnen we wijkbewoners een luisterend oor bieden of laten participeren.

Zo kan de winkel bijdragen aan de sociale cohesie, het terugdringen van eenzaamheid en het stimuleren van hergebruik. De winkel heeft onder de naam ‘Het Anker’ van Bolnes, haar plek gevonden binnen het wijkvoorzieningencentrum (WVC). Daarnaast organiseert ‘Het Anker’ een wekelijks wijkdiner in het WVC. Het verlangen bestaat om naast de activiteiten die vanuit dienstbaarheid zijn ontplooid, ook activiteiten met een geloofsaspect aan te gaan bieden. De mogelijkheden hiervoor binnen het bestaande maatschappelijk vastgoed zijn beperkt en het huidige kerkgebouw is ongeschikt. Daarom is het onze wens dat er een gebouw komt waarin we als kerk weer relevant kunnen zijn in de wijk, met in het centrum van de activiteiten een eigentijdse, naar buiten gerichte geloofsgemeenschap met daaromheen ringen van activiteiten die hoe verder ze zich van het centrum af bevinden, een minder expliciet geloofsaspect bevatten. Met die buitenste ringen willen we de wijk onvoorwaardelijk dienen." Peter Huijser disclaimer; bij het opstellen van deze presentatie zijn de onderzoeken verkeersstructuur Bolnes, nota Parkeernormen en lokaal actieplan Wonen en Zorg nog niet beschikbaar

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

18

Context

Context

Foto's

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

20

Context

krantenartikelen

1957

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

21

Context

Topotijdreis 1850-1970

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

1850

1880

1940

1962

1963

1970 22

Context

Topotijdreis 1980-2021

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

1980

1988

1995

2006

2010

2021 23

Context

Landschappelijke structuren

DIJKJE

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

SINGEL

DIJK

24

Context

Bouwjaar

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

<1950

1950-1960

>2005

25

Context

Bouwjaar

voor 1950 - arbeidershuisjes, polderstructuur

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

na 1950 - wederopbouw

na 2005 - vernieuwing

26

Context

Morfologie

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

Wijkontsluiting auto

Rooilijn

Binnengebied

27

Context

Morfologie -binnenkant

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

28

Context

Morfologie -binnenkant

Generaal Smutsstraat

De la Reijstraat

De Wetstraat

Nelson Mandelastraat Woonerf

Pretoriusstraat Verspringende rooilijnen

Retiefstraat Kopgevels en voorkanten

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

29

Context

Ontsluiting

Eindhalte Tram 23, Beverwaard op 5 min. loopafstand

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

Voet- en fietspad

Buurtontsluiting auto

Wijkontsluiting auto

Doodlopend

Tram

Tramhalte

30

Context

Woningtype

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

Appartement

BeBo woning

Grondgebonden

31

Context

Voorzieningen

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

32

Context

Bestaande kavelgrenzen en bebouwing

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

33

Context

Bestaande luchtfoto met kavels

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

34

Context

Bestaande kavels en bebouwing op luchtfoto

project Nieuwbouw Boezemkerk

fase Principeverzoek

datum 24 november 2023

35