RKC Rapport De energietransitie in Ridderkerk.pdf

37/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

● ● ● ● ● ● ● ●

2020-06-26 RIB Verlenging convenant realisatie windenergie stadsregio Rotterdam. 2020-06-26 RIB Verlenging convenant realisatie windenergie stadsregio Rotterdam - convenant 2012. 2020-05-08 RIB Regionale Energie Strategie RDH. 2020-05-08 RIB Regionale Energie Strategie RDH - brief griffier 4-3-2020. 2020-05-08 RIB Regionale Energie Strategie RDH - concept deel A. 2020-05-08 RIB Regionale Energie Strategie RDH - concept deel B. 2020-05-08 RIB Regionale Energie Strategie RDH - format wensen en bedenkingen. 2020-05-08 RIB Regionale Energie Strategie RDH- samenvatting.

De raad wordt ook in de voortgang meegenomen. De focus ligt daarbij op het heden en met name op de output omdat deze goed meetbaar is. De outcome (het uiteindelijke effect) is lastig te grijpen omdat dit ook afhankelijk is van externe factoren die deels buiten het terrein van de gemeente liggen, zoals verkeer op de A15 en A16. Er zit altijd discrepantie tussen output en outcome. Niet elke euro die geïnvesteerd wordt, is direct als resultaat zichtbaar. De te meten outcome vraagt om een lange adem. Op output kan ook makkelijker gestuurd worden dan outcome. Resultaten ten aanzien van CO2-reductie kunnen via de klimaatmonitor inzichtelijk worden gemaakt, het is een belangrijke tool om impact op lokaal niveau te tonen. De gemeente beschikt niet over een eigen instrument om te monitoren, daarom wordt aangehaakt op landelijke instrumenten. Het is volgens de gemeente op dit moment niet realistisch om als gemeente een eigen monitoringsysteem op te zetten. De gemeente Ridderkerk monitort daarom via platforms zoals www.waarstaatjegemeente.nl en https://klimaatmonitor.nl de voortgang. Kwantitatieve informatie wordt met de wethouders besproken, maar is eerder (nog) niet in evaluaties meegenomen richting de raad.

Uit verschillende gesprekken (waaronder die met de raad) komt naar voren dat opgave vanuit de energietransitie dusdanig groot en complex is, dat het moeilijk is om de hele raad tevreden te houden met de informatievoorziening. Vanwege de grote verschillen in kennis en expertise zijn er ook verschillende behoeften. In het gesprek met de raad is aangegeven dat ze wel het idee hebben dat alle benodigde informatie met hen gedeeld wordt. Er is nog veel onduidelijkheid in de toekomst waardoor nog niet alles tot achter de komma is uitgewerkt. Wijze van informatiedeling De energietransitie is complex, het is heel technisch aan de ene kant, maar heeft aan de andere kant ook een grote maatschappelijke impact op de samenleving. Daarom is het lastig om er als raadslid een goed besluit over te nemen. Vanuit de gemeente is aangegeven dat het voor hen een uitdaging is om het kennisniveau bij de raad op het juiste peil te brengen zodat zij de juiste beslissingen kunnen nemen. Daarvoor wordt de raad veelvuldig meegenomen middels onder andere presentaties waarop later weer teruggekomen wordt. Zo is in de Commissie Samen Wonen de raad op meerdere momenten meegenomen in het proces rondom strategie en visievorming binnen de energietransitie middels presentaties:

● ●

2020-02-12 Presentatie Warmtevisie Ridderkerk 2020-02-12 Presentatie energiestrategie Ridderkerk

38/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

● ● ●

2020-05-20 Presentatie warmtevisie Ridderkerk 2020-05-20 presentatie energiestrategie Ridderkerk 2020-12-01 Presentatie concept Klimaatvisie

Naast presentaties in de commissie worden er ook raadsbijeenkomsten georganiseerd. Uit gesprekken komt naar voren dat de lokale bijeenkomsten over het algemeen goed door raadsleden worden bezocht, maar dat de regionale bijeenkomsten op minder animo kunnen rekenen. De gemeente organiseert ook diverse bijeenkomsten voor stakeholders waar raadsleden naartoe kunnen. Er is op dit moment geen werkgroep in de gemeente Ridderkerk die zich bezighoudt met de energietransitie. Een enkele partij heeft wel een RES-werkgroep op regionaal niveau. Het vermoeden bestaat dat naarmate het proces rondom de transitie vordert er wel behoefte aan een werkgroep zal ontstaan. In de Commissie Samen Wonen staat de RES in ieder geval wel steeds op de agenda. Voor raadsleden is dat op dit moment ook het gewezen gremium om zaken met elkaar te bespreken. In een groepsgesprek met de raad is ook gevraagd (middels Mentimeter) waar ze behoefte aan hebben om hun kaderstellende en controlerende taak goed uit te voeren. Dit is weergegeven in onderstaand figuur. Duidelijk is dat de raad behoefte heeft aan meer overzicht en stippen op de horizon met daarbij een route die valt te monitoren. Figuur 10

Behoefte van de raad ten aanzien van de energietransitie

Uit het gesprek met de raad kwam verder naar voren dat sommigen nog niet tevreden zijn over de uitleg hoe bepaalde maatregelen bijdragen aan het grotere geheel. Het is vanuit die hoedanigheid een nadrukkelijke wens van de raad om een stappenplan te ontvangen met welke maatregelen genomen gaan worden en wat de mogelijke consequenties daarvan zijn. Een scenario-analyse van de kosten en effecten om het met elkaar in perspectief plaatsen zou daarbij ook wenselijk zijn, zodat een raadslid ook echt scherpe en duidelijke keuzes kan maken.

39/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

5.2 (Bij)sturen en controleren Raadsleden hebben diverse instrumenten waarmee ze opdrachten kunnen geven (motie) of wijzigingen kunnen aanbrengen in het ontwerpbesluit (amendement). Uit de documentenstudie komt naar voren dat er op het gebied van de energietransitie de afgelopen jaren enkele moties maar geen amendementen zijn ingediend. In tabel 6 zijn de ingediende moties en amendementen weergegeven. Opvallend is dat slechts een motie daadwerkelijk is aangenomen. Tabel 8

Moties en amendementen met betrekking tot de energietransitie

Jaar

Moties

2018

● ●

Amendementen

Motienr-20-2018-BO1-subsidie-op-zo nnepanelen (verworpen) Motienr-21-2018-BO1-zonnepanelenin-buitengebied (ingetrokken)

Geen

2019

●

Motienr.55.2019.SGP.groene leges (afgedaan)

Geen

2020

●

Motie 97-2020 CU zonnepanelen Oosterpark (aangenomen)

Geen

Als gekeken wordt naar de thematiek van de moties, dan komt duidelijk naar voren dat de raad zich op specifieke onderdelen heeft gericht: zonnepanelen en leges. Naast het indienen van moties en amendementen kan de raad ook schriftelijke vragen stellen, of zelf discussienotities opstellen en indienen. Hiervan heeft de raad de afgelopen jaren slechts twee keer gebruikgemaakt: 116 (2018-09-22) Vraag Bo1 zonnepanelen en WOZ ● ● 119 (2018-11-01) Vraag PvdA en Bo1 geluidsbelasting windturbines Nieuw Reijerwaard Bovenstaande spitst zich net als de moties toe op een specifiek instrument binnen de energietransitie om groene stroom op te wekken: zonnepanelen en windturbines. Er zijn via de geijkte (bij)sturingsinstrumenten geen fundamentele beleids- of koerswijzigingen voorgesteld vanuit de raad. Dat is ook bevestigd in het gesprek met de raad. Raadsleden geven aan erg betrokken te zijn bij het thema, maar omdat het veld zo complex en dynamisch is, voelen ze zich vaak nog niet geëquipeerd om echt te kunnen (bij)sturen op dit thema. In de interviews is heel duidelijk aangegeven dat de keuzes op dit moment voor raadsleden ook lastig zijn te overzien omdat het een opgave is van meerdere decennia in een veld dat continu in beweging is. De opgave gaat over meerdere raadsperiodes en het raakt de wortels van de samenleving.

Het is volgens meerdere respondenten dan ook een bewustwordingsproces dat ook tijd nodig heeft om de urgentie ervan in te zien. Nog veel zaken zijn onbekend waardoor het voor raadsleden moeilijk is om keuzes te maken. Tevens kost het veel tijd om alle informatie die op dit moment verschijnt (ook vanuit de RES) op te nemen.

40/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

RES Proces Naast het lokale beleid en visies wordt ook op regionaal niveau van de raad verwacht dat ze input leveren en kaders meegeven voor de energietransitie. De raad is op meerdere momenten door het college meegenomen middels raadsinformatiebijeenkomsten over de totstandkoming van de RES, waarbij het vooral ging om de vraag ‘wat vindt je als raad zijnde belangrijk’. De raad heeft op deze avonden input geleverd. Op 12 februari 2019 is de raad in het voortraject van de RES tijdens een raadsbijeenkomst geïnformeerd over volgende stappen binnen het RES-proces. Daarbij zijn drie toekomstperspectieven getoond waarbij de raad kon aangeven welke elementen het meest aanspreken voor Ridderkerk. Deze input heeft de wethouder meegenomen naar de RES-overleggen in de regio: ● Inzetten op betaalbaarheid voor iedereen. Energiearmoede moet worden voorkomen. ● Draagvlak: betaalbaarheid, participatie, informeren, faciliteren van initiatieven van burgers en bedrijven. Uitgesproken dat volledig van bovenaf opleggen niet zal werken en weerstand zal creëren. ● Warmte: in regio overschot aan restwarmte en tekort aan elektriciteit. Voelen als opdracht om vol in te zetten op ‘grootschalig’ warmtenet. De gemeente heeft hierin leidende en faciliteren rol. Kleinschalige lokale warmtenetten worden niet uitgesloten.

● Opwek/bronnen: mogen geen grondboringen vanwege grootste gedeelte ligging binnen grondwaterwingebied, geothermie geen reële oplossing. Inzet op zon op dak en besparing en isolatie. Kleine initiatieven ook welkom. ● Ruimtelijke inrichting: uitgangspunt is beperkte impact. Behouden van groene randen waarbij geen plaats is voor extra windmolens. inzet op dubbel grondgebruik bij geluidsschermen. Terughoudend met zonneweides. Er zijn verschillende vormen van informatievoorziening vanuit de RES: schriftelijk, raadsinformatiebrieven, bijeenkomsten met brainstormsessies, regionale/facultatieve bijeenkomsten. Er is kortom een breed palet om informatie te verkrijgen. De regionale informatievoorziening vanuit de RES wordt dan ook als adequaat gewaardeerd door de raad. Dit betekent volgens hen niet gelijk dat ze ook genoeg invloed hebben. Sommige raadsleden hebben het idee dat er niet veel met hun input is gedaan. Een individuele gemeente moet daarom scherp blijven om niet op alle punten meegezogen te worden in de regio, bemerken verschillende raadsleden. Op 4 mei 2020 heeft het college de concept-RES vrijgegeven waar de raad middels een ‘wensen en bedenkingen-document’ een reactie op kon geven en waar de raad van Ridderkerk ook goed gebruik van heeft gemaakt (zoals ook in paragraaf 5.3 is beschreven).

De wensen en bedenkingen van de raad zijn vervolgens voorzien van een reactie namens het college en ter beschikking gesteld aan de RES Regio Rotterdam-Den Haag. De raad is in zijn algemeenheid goed aangehaakt bij de RES en er wordt constructief meegedacht, bemerken respondenten. Het wordt vanuit de raad zelf gewaardeerd dat ze vanaf het begin af aan zijn betrokken bij de RES. Uit gesprekken komt naar voren dat raadsleden zeer geïnteresseerd zijn in de regio, maar zodra het gaat om de lokale aangelegenheden, zoals de warmtevisie, de betrokkenheid is groter is.

41/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Opvallend is wel dat de raad opmerkt dat voor de RES duidelijke stippen op de horizon zijn gezet, die in de lokale situatie volgens hen juist ontbreken. Vanuit verschillende stakeholders betrokken bij de RES, wordt opgemerkt dat Ridderkerk qua ambitie of betrokkenheid er niet bovenuit steekt, maar men doet wat het moet doen. De gemeente Ridderkerk hecht een groot belang aan samenwerking, er heerst begrip voor de regionale context, maar ze bewaken daarin wel hun eigen belang.

42/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

BIJLAGEN

43/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Bijlage 1

Bestudeerde documenten

Beleidsdocumenten ● Verduurzamen Maatschappelijk vastgoed ● Milieu - en Duurzaamheidsprogramma 2016-2020 ● Doelenboom Milieu- & Duurzaamheidsprogramma 2016-2020 ● Eindevaluatie Milieu- en Duurzaamheidsprogramma over de jaren 2016-2020 ● Concept Integrale Visie per wijk op groen in de openbare ruimte (Groenvisie) Ambitiedocument ● Groen is onze toekomst. Integrale visie per wijk op groen in de openbare ruimte ● Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2019-2023 ● Ontwerp partiële herziening VRM windenergie ● Praatplaat Energietransitie BAR-organisatie. april 2019 ● Startnotitie Transitievisie Warmte Ridderkerk ● Raadsvoorstel Startnotitie opstellen Transitievisie Warmte 19 september 2019 ● Warmtevisie Ridderkerk: dé route naar 2020 ● Concept Klimaatvisie Ridderkerk: De route naar 2050 ● Uitvoeringsprogramma Klimaatvisie Ridderkerk: De route naar 2050 Overige documenten ● 18 februari 2018: Praatplaat industrie ● 2 maart 2018: Rapportage Haalbaarheidsonderzoek collectief energie besparen op bedrijventerrein Donkersloot ● 2019: Verordening Stimuleringslening duurzaamheid Ridderkerk 2019-2023 ● 2 juli 2020: Raadsbesluit mobiliteitsplan Ridderkerk P&C Documenten ● Programmabegrotingen tussen 2018-2021 ● 1e tussenrapportages tussen 2018-2020 ● 2e tussenrapportages tussen 2018-2020 ● Jaarstukken 2018 en 2019 RES-documenten ● 18 december 2017: Uitgangspuntennotitie RES Rotterdam - Den Haag ●

11 september 2018: Basisdocument: Regionale energiestrategie regio Rotterdam Den Haag. ● 15 juni 2019: Infographic Positie Volksvertegenwoordiging in de RES ● Juli 2019: Energieperspectief 2050: Naar een betrouwbare, schone, betaalbare en veilige energievoorziening voor iedereen in de regio Rotterdam Den Haag in 2050. ● Juli 2019: Energiestrategie regio Rotterdam - Den Haag. Regionale Prioriteiten. ● 24 juli 2019: Collegebrief Besluitvorming Energieperspectief 2050. ● December 2019: Plan van Aanpak Uitvoeringsprogramma RES Rotterdam Den Haag. ● 17 april 2020: Duurzame brandstoffen in de regio Rotterdam Den Haag. Achtergrondnotitie voor het uitvoeringsprogramma RES ● 22 april 2020: Netimpactanalyse Westland Infra, Stedin, Liander & Tennet ● Juni 2020: Concept Energiestrategie Regio Rotterdam Den Haag - deel A ● Juni 2020: Concept Energiestrategie Regio Rotterdam Den Haag - deel B ● Juni 2020: Concept Energiestrategie Regio Rotterdam Den Haag - Samenvatting ● September 2020: Wensen en bedenkingen op concept RES 2020

44/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Raadsinformatiebrieven ● 8 maart 2018: RIB over aanleiding, doelstelling en proces RES ● 8 maart 2019: RIB terugkoppeling opbrengst raadsbijeenkomst februari 2019 ● juli 2019: RIB over energieperspectief 2050: het proces en landelijke ontwikkelingen ● 7 februari 2020: RIB Evaluatie 2019 Milieu- en Duurzaamheidsprogramma ● 8 mei 2020: Regionale Energie Strategie RDH ● 8 mei 2020: Regionale Energie Strategie RDH - brief griffier 4-3-2020 ● 8 mei 2020: Regionale Energie Strategie RDH - concept deel A ● 8 mei 2020: Regionale Energie Strategie RDH - concept deel B ● 8 mei 2020: Regionale Energie Strategie RDH - format wensen en bedenkingen ● 8 mei 2020: Regionale Energie Strategie RDH - Samenvatting ● 26 juni 2020: Verlenging convenant realisatie windenergie stadsregio Rotterdam convenant 2012 ● 20 november 2020: Conceptvisie Klimaatvisie Ridderkerk - De route naar 2050 ● 11 december 2020: Regeling Reductie Energiegebruik Ridderk + overzicht geplande activiteiten ● 29 januari 2021: Voortgang Regionale Energie Strategie RES Presentaties ● 3 oktober 2018: Presentatie Regionale Energie Strategie ● 12 februari 2019: Energiestrategie - Regio Rotterdam Den Haag ● 12 februari 2019: Energiestrategie - Regio Rotterdam Den Haag - toelichting toekomstbeelden CE Delft ● 12 februari 2020: Presentatie Warmtevisie Ridderkerk ● 12 februari 2020: Presentatie Energiestrategie Ridderkerk ● 20 mei

2020: Presentatie warmtevisie Ridderkerk ● 20 mei 2020: Presentatie Energiestrategie Ridderkerk ● 12 januari 2020: Presentatie concept Klimaatvisie Bijeenkomsten (Commissie Samen Wonen, gemeenteraad, college van burgemeester en wethouders) ● 3 oktober 2018: cie bijeenkomst Samen Wonen: presentatie over RES ● 12 februari 2019: brede consultatie voorjaar 2019 (presentatie Regionale Energie Strategie toelichting toekomstbeelden door CE Delft). ● 9 december 2018: start samenwerking RES ● februari 2019: interactieve raadsbijeenkomst over verschillende toekomstbeelden van onze energievoorziening ● 27 juni 2019: cie bijeenkomst Samen Wonen: Startnotitie opstellen warmtevisie ● 16 juli 2019: raadsvergadering vaststellen Startnotitie opstellen Transitievisie Warmte ● september 2019: cie bijeenkomst Samen Wonen: presentatie over energieperspectief 2050 ● oktober 2019: 23 colleges stemmen in met energieperspectief 2050, bouwsteen voor de RES ● 12 februari 2020: cie bijeenkomst Samen Wonen: RES en Warmtevisie ● april 2020: regionale RES bijeenkomst ● 4 mei 2020: college stemt in met vrijgeven concept RES aan NP RES ● 20 mei 2020: cie bijeenkomst Samen Wonen: RES en Warmtevisie ● 27 mei 2020: cie bijeenkomst Samen Wonen → vanaf dan periode wensen en bedenkingen tot 9 juni 2020 ● 23 juni 2020: college neemt besluit over wensen en bedenkingen + stuurt deze naar stuurgroep RES, informeert de

raad via RIB ● 3 september 2020: cie bijeenkomst Samen Wonen: Bespreking opgestelde wensen en bedenkingen RES ● 26 november 2020: cie bijeenkomst Samen Wonen: voorbereiding Warmtevisie ● 10 december 2020: raadsvergadering vaststellen Warmtevisie Ridderkerk ‘de route naar 2050’

45/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

●

4 maart 2021: cie bijeenkomst Samen Wonen: Concept nota beantwoording van wensen en bedenkingen

Moties ● Motienr-20-2018-BO1-subsidie-op-zonnepanelen (verworpen) ● Motienr-21-2018-BO1-zonnepanelen-in-buitengebied (ingetrokken) ● Motienr 55.2019.SGP.groene leges (afgedaan) ● Motie 97-2020 CU zonnepanelen Oosterpark (aangenomen)

Schriftelijke raadsvragen ● 116 (2018-09-22) Vraag Bo1 zonnepanelen en WOZ ● 119 (2018-11-01) Vraag PvdA en Bo1 geluidsbelasting windturbines Nieuw Reijerwaard Benchmarkdocumenten Albrandswaard ● Programmabegrotingen tussen 2018-2021 ● 1e tussenrapportages tussen 2018-2020 ● 2e tussenrapportages tussen 2018-2020 ● Jaarstukken 2018 en 2019 ● Schetsplan Duurzaamheid Energiebeleid ● Warmtevisie Albrandswaard, de route naar 2050 Barendrecht ● Programmabegrotingen tussen 2018-2021 ● 1e tussenrapportages tussen 2018-2020 ● 2e tussenrapportages tussen 2018-2020 ● Jaarstukken 2018 en 2019 ● Klimaatvisie Barendrecht ● Uitvoeringsprogramma Duurzaam Energiebeleid Barendrecht 2016 ● Warmtevisie Barendrecht, de route naar 2050 Krimpenerwaard: ● Programmabegrotingen tussen 2018-2021 ● 1e tussenrapportages tussen 2018-2020 ● 2e tussenrapportages tussen 2018-2020 ● Jaarstukken 2018 en 2019 ● Collegeprogramma 2021-2022 ● Concept Warmtevisie Krimpenerwaard ● RES 1.0 Midden Holland

Nissewaard: ● ● ● ● ● ● ●

Programmabegrotingen tussen 2018-2021 1e tussenrapportages tussen 2018-2020 2e tussenrapportages tussen 2018-2020 Jaarstukken 2018 en 2019 Collegeprogramma 2021-2022 Programmaplan Duurzaamheid 2020 Warmtetransitievisie Voorne-Putten

46/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Bijlage 2

Lijst van geïnterviewde personen

Organisatie/functie/rol

Bestuurlijk portefeuillehouder voor de energietransitie

Delegatie van de gemeenteraad Manager cluster Ontwikkeling leefomgeving en regio

Teamleider energietransitie en klimaatadaptatie en

Strategisch adviseur energietransitie/ vertegenwoordigers in de RES

Strategisch adviseur energietransitie

Regionaal programmamanager RES regio Rotterdam-Den Haag

Waterschap Hollandse Delta

Netbeheerder (voor warmtevisie)

Regionale energieloket

Duurzaamheidskring

Platform Natuur, Milieu en Duurzaamheid

Woningcorporatie Wooncompas

Lokale energiecoöperatie De Groene Stroom

47/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Bijlage 3

Normenkader

Onderzoeksvraag

Norm

Beleid 1. Welke landelijke en regionale kaders zijn er?

●

Er is een overzicht van de landelijke en regionale beleidskaders en deze zijn bekend bij de gemeente Ridderkerk.

2. Welke kaders en richtlijnen hebben raad en college met elkaar afgesproken ten aanzien van de energietransitie? Welke ambities, doelen en bijbehorende effect- en prestatie-indicatoren heeft de gemeente daarbij opgesteld en zijn deze SMART geformuleerd?

● ●

Het beleidskader is vastgesteld en actueel. De beoogde maatschappelijke effecten zijn expliciet benoemd. De raad heeft mee kunnen denken en beslissen in het kader van hun kaderstellende rol. De doelen zijn benoemd en SMART geformuleerd (of SMT). Er is expliciet in kaart gebracht welke streefwaarden gerealiseerd dienen te worden.

3. Welke andere beleidsthema’s worden ingezet ten behoeve van de ambities op het gebied van energietransitie?

●

● ● ●

●

Relaties met andere beleidsterreinen zijn expliciet benoemd en duidelijk gemaakt. Maatschappelijke instellingen en ketenpartners hebben mee kunnen denken vanuit hun adviseursrol in de totstandkoming van het beleid.

Organisatie en uitvoering 4. Hoe is de energietransitie (lokaal) georganiseerd en welke instrumenten worden hiervoor ingezet (met een overzicht van de 33 taken van de Raad van het Openbaar Bestuur)?

● ● ● ●

5. Welke partijen betrekt de gemeente Ridderkerk bij de energietransitie en hoe verloopt de samenwerking?

●

● ●

Er is een overzicht van de ingezette instrumenten die beschikbaar zijn voor de energietransitie. De gemaakte keuzes binnen het beleid zijn vastgelegd in documenten en bekend in de organisatie. De keuzes voor het inzetten van instrumenten zijn gemotiveerd. Het beleid van de gemeente is in lijn met de prestaties, inzet van instrumenten en ambities van de omliggende gemeenten. Er is een overzicht van taken en afspraken die zijn gemaakt met de regio Rotterdam-Den Haag over de taken die daar zijn belegd. De gemeente heeft een overzicht van de partijen waarmee ze samenwerken en fungeert als regisseur binnen het veld. Partijen weten de gemeente te vinden en kunnen bij de gemeente terecht voor initiatieven rondom de energietransitie.

48/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

6. Wat zijn de ervaringen van stakeholders met de energietransitie in Ridderkerk? En hoe gaat de gemeente om met duurzaamheids-/ energie-initiatieven die vanuit de samenleving komen?

●

●

Er is sprake van een effectieve regionale samenwerking tussen de gemeente Ridderkerk en de maatschappelijke partners. Er wordt vanuit de gemeente actief informatie gedeeld, bijeenkomsten gehouden en initiatieven ontplooid om maatschappelijke stakeholders aangehaakt te houden.

Resultaten en financiën 7.

Wat is de omvang van de inzet op energietransitie in structurele en incidentele middelen (inclusief eventuele revolverende fondsen)?

● ●

Er is een overzicht van de totale kosten beschikbaar. De kosten voor de uitvoering blijven binnen de gestelde kaders van de gemeenteraad.

8.

Welke resultaten (prestaties en effecten) heeft de gemeente Ridderkerk inmiddels bereikt?

●

De prestaties van de gemeente zijn inzichtelijk gemaakt en in lijn met de geformuleerde streefwaarden en doelen. Er is sprake van het bereiken van de geformuleerde doelstellingen, in lijn met de streefwaarden.

●

9.

Hoe verhoudt de energietransitie van Ridderkerk zicht tot de omliggende gemeenten qua ambitie, rolopvatting en (financieel) instrumentarium?

● ● ●

Er is een overzicht van de totale kosten beschikbaar. De kosten voor de uitvoering blijven binnen de gestelde kaders van de gemeenteraad. De gemeente Ridderkerk loopt in de pas met haar ambitie, rolopvatting en de inzet van instrumentarium met vergelijkbare (buur)gemeenten.

Evaluatie en verantwoording 10.

Hoe wordt de gemeenteraad over de voortgang van het beleid geïnformeerd (en is dit tijdig, juist, volledig en begrijpelijk)?

● ● ●

Het college rapporteert (via de P&C-cyclus) over de voortgang op de energietransitie. Er vindt een jaarlijkse evaluatie plaats die gedeeld wordt met de gemeenteraad. De gedeelde informatie is tijdig, toegankelijk en duidelijk voor de gemeenteraad.

11.

Op welke wijze kan de gemeenteraad regie voeren en grip houden op de energietransitie? Welke instrumenten zijn er, aan welke knoppen kan gedraaid worden en wanneer kan de raad dit doen?

Hiervoor bestaat in beginsel geen norm, dit moet uit het onderzoek blijken.

12.

Welke mogelijke effectieve beleidsmaatregelen worden niet door Ridderkerk ingezet, m.a.w. wat zouden we kunnen missen c.q. welke extra kansen zijn er?

Hiervoor bestaat in beginsel geen norm, dit moet uit het onderzoek blijken.

49/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

13.

Wat zijn de specifieke uitdagingen voor Ridderkerk waar het de energietransitie betreft?

Hiervoor bestaat in beginsel geen norm, dit moet uit het onderzoek blijken.

14.

Welke lessen zijn er te trekken met betrekking tot de lokale energietransitie en de RES 1.0? Wat zijn de specifieke uitdagingen voor Ridderkerk waar het de energietransitie betreft?

Hiervoor bestaat in beginsel geen norm, dit moet uit het onderzoek blijken.

50/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Gebouwde omgeving

51/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

7.2 Facilitair en ICT

In voorbereiding cf. Klimaatvisie

In voorbereiding cf. Klimaatvisie

Faciliteren 3 windturbines op Nieuw Reijerwaard

Ondersteunen (Oprichting) energiecoöperatie De Groene Stroom

7.1 HR

6.2 Stimuleren windparken

NVT

6.1 Stimuleren zonneweides Verkenning Zonneparken in het buitengebied

NVT

In voorbereiding cf. Klimaatvisie

7.3 Juridische zaken

NVT

5.3 Vergroten areaal natuur (ook op eigen grond)

Plan van aanpak in voorbereiding

Milieu- en Duurzaamheidsprogramma 20162020: deelscooters

5.2 Ondersteunen landbouwbedrijven

3.8 Verduurzamen eigen mobiliteit

Programma duurzame mobiliteit MRDH

Aanbesteding i.s.m. gemeente Rotterdam

3.7 Stimuleren deelconcepten

Pilot SOFTS Point op sportpark Reijkerpark 3.3 Opstellen regionaal programma emissieloos

Energieneutrale en aardgasloze sporthal De Wissel

Opstellen en uitvoeren (programma) Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

Milieu- en Duurzaamheidsprogramma 20162020

Warmtevisie Ridderkerk, de route naar 2050 2.7 Verduurzamen maatschappelijk vastgoed

Milieu- en Duurzaamheidsprogramma 20162020

2.3 Samenwerken met corporaties en VvE's

Opstellen en uitvoeren (programma) Verduurzaming gemeentelijk vastgoed 3.2 Aansluiten bij regionale aanbesteding laadinfra

Milieu- en Duurzaamheidsprogramma 20162020

5.1 Aansluiten bij progr. veenweidegebied

NVT

4.1 Handhaven CO2-besparingsplicht

Realisatie deel snelfietsroute (F15)

3.1 Onderzoeken energiebehoefte laadinfra Mobiliteitsplan Ridderkerk (inclusief PvA elektrische laadpalen) 3.6 Extra aanpassen stedelijke infrastructuur Realiseren ca. 240 oplaadpunten

Ondersteunen Duurzaamheidskring Ridderkerk

Cursus voor VvE's over verduurzaming

Inzet energiecoaches

Regeling Reductie Energiegebruik (RRE)

Duurzaamheidslening Ridderkerk

2.6 Verduurzamen eigen vastgoed

Pilot FCR unit op Nieuw Reijerwaard*

Faciliteren voorbeeldprojecten duurzame nieuwbouw

…… 2.2 Uitvoeren wijkuitvoeringsplan, begeleiden bewoners Warmtevisie Ridderkerk, de route naar 2050

1.2 Vergoeden planschade

Relevant en met acties

(deels) in ontwikkeling

Niet van toepassing in Ridderkerk

Groen

Rood

Geel

* dit zijn projecten die geen onderdeel van de TVW vormen maar wel bijdragen aan de energietransitie in de gebouwde omgeving.

Ondersteunende processen

Elektriciteit

Landbouw

Industrie

Mobiliteit

Mobiliteit

Warmtevisie Ridderkerk, de route naar 2050 2.5 Verzorgen gemeentebrede communicatie (energieloket)

WoonWijzerWinkel en WoonWijzerWagen

2.1 Opstellen wijkuitvoeringsplan

1.1 Monitoren en herijken RES RES Rotterdam-Den Haag 1.0 (en Energieperspectief 2050)

Gebouwde omgeving

Overkoepelend

In voorbereiding cf. Klimaatvisie

7.4 Financiën en control

NVT

5.4 Aanpakken voedselverspilling

NVT

NVT 3.9 Klimaatneutraal inkopen Grond-WegWaterwerken

3.4 Vormgeven zero-emissiezones*

Faciliteren Milieubarometer die duurzaamheidsprestaties zichtbaar maakt

Faciliteren opvolging advies stichting Stimular naar mogelijkheden voor verduurzaming op bedrijventerrein Cornelisland

Inzet bedrijf Enerless en opstellen uitvoeringsprogramma Energietransitie Donkersloot

2.8 Verduurzamen overige utiliteitsbouw Faciliteren Onderzoek De Bespaarcase bedrijventerrein Donkersloot

Handhaven Wet Milieubeheer door DCMR

2.4 Vergunningverlenen, handhaven, toezicht

(concept) Klimaatvisie + reserve WTV

7.5 Implementatiekosten

In afwachting wetgeving

3.10 Handhaven CO2 norm mobiliteit

NVT

3.5 Handhaven zero-emissiezones

Warmtevisie Ridderkerk, de route naar 2050

Milieu - en Duurzaamheidsprogramma 2016-2020

2.9 Monitoren en herijken transitievisie warmte

Bijlage 4 De 33 taken van de ROB

Bijlage 5

Benchmark

Benchmarking Om de resultaten van de gemeente Ridderkerk in perspectief en in een bredere context te plaatsen, is een benchmark uitgezet op een aantal (kern)indicatoren. De benchmark bestaat uit twee componenten: 1) een vergelijking op beleid en 2) een vergelijking aan de hand van data. Er is een vergelijking gemaakt met de volgende gemeenten: ● Barendrecht ● Albrandswaard ● Krimpenerwaard ● Nissewaard (vm. Spijkenisse + Bernisse) Tabel 9

Benchmarkgemeenten

Gemeente

Context

Ridderkerk

● ● ● ●

46.241 inwoners (2019) Gemeentegrootte: middelgroot Onderdeel van de BAR-organisatie RES Rotterdam - Den Haag

Albrandswaard

● ● ● ●

25.271 inwoners (2019) Gemeentegrootte: klein Onderdeel van de BAR-organisatie RES Rotterdam - Den Haag

Barendrecht

● ● ● ●

48.673 inwoners (2019) Gemeentegrootte: middelgroot Onderdeel van de BAR-organisatie RES Rotterdam - Den Haag

Krimpenerwaard

● ● ●

56.048 inwoners (2019) Gemeentegrootte: middelgroot RES Midden-Holland

Nissewaard

● ● ● ●

84.797 inwoners (2019) Gemeentegrootte: middelgroot Onderdeel van samenwerkingsverband Voorne-Putten RES Rotterdam - Den Haag

52/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Vergelijking op beleid Tabel 10

CO2-reductie

Gemeente

CO2-reductie

Ridderkerk

Klimaatvisie: 2030: 49% CO2-reductie ten opzichte van 1990 2050: 95% CO2-neutraal

Albrandswaard

Klimaatvisie: 2030: 49% CO2-reductie ten opzichte van 1990 2050: 95% CO2-neutraal

Barendrecht

Klimaatvisie: 2030: 49% CO2-reductie ten opzichte van 1990 2050: 95% CO2-neutraal

Krimpenerwaard

2021: 5% CO2-reductie t.o.v. 2015 2030: 50% CO2-reductie 2050: CO2 neutraal en aardgasvrij

Nissewaard

2050: volledig overgeschakeld op CO2-vrije duurzame energiebronnen

De nationale doelstellingen zijn een CO2-reductie van 49% in 2030 en een CO2-reductie van 95% in 2020. Zowel Ridderkerk als de andere benchmarkgemeenten volgen grotendeels deze doelstellingen. Ridderkerk heeft tevens het doel gesteld om in 2050 CO2-neutraal te zijn. Een aantal van de benchmarkgemeenten heeft dit ook tot doel gesteld. Tabel 11

Plannen rond de opwek van zon/wind/geothermie

Gemeente Ridderkerk

Opwek zon Zonnedak de Werf Zonnedak de Fakkel Opwek wind Drie windturbines op Nieuw Reijerwaard Wind voor de rest van de gemeente zo goed als uitgesloten Geothermie In de gemeenten Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk alsmede in overige gemeenten in de regio wordt de komende drie jaar naar specifieke plekken gezocht waar winning van warmte dieper dan 500 meter mogelijk is.

Albrandswaard

Opwek zon Zonnepark Rhoon (voormalig slibdepot langs A15)

Geothermie

53/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

In de drie BAR-gemeenten alsmede in overige gemeenten in de regio wordt de komende drie jaar naar specifieke plekken gezocht waar winning van warmte dieper dan 500 meter mogelijk is. Barendrecht

Opwek zon Zonnepark Vaanplein Zonnepark op rioolwaterzuiveringsinstallatie van Waterschap Hollandse Delta Zonnepark de Punt Opwek Wind Windturbines bedrijventerrein Oost Geothermie In de de gemeenten Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk alsmede in overige gemeenten in de regio wordt de komende drie jaar naar specifieke plekken gezocht waar winning van warmte dieper dan 500 meter mogelijk is.

Krimpenerwaard

Opwek zon Zonneroos project Vilst Opwek zon/wind/geothermie Geen concrete plannen voor zonnevelden en windturbines. Initiatieven worden vaak afgeschoten door de provincie. Door juridische kaders voor de bescherming van drinkwaterwinning zijn windenergie, zonnevelden, winning van warmte/koude uit de bodem en oppervlaktewater vaak niet toegestaan. Geothermie Onderzoek naar beschikbaarheid geothermie afgerond. Geen concrete plannen nu.

Nissewaard

Opwek zon Intentieverklaring drijvend zonnepark drinkwaterproductielocatie Berenplaat Zonnepanelen sporthal Maaswijk (postcoderoos) Solar Parking bedrijventerrein Halfweg-Molenwatering (parkeerplaats met zonnepanelen) Opwek wind Windlocatie Brielse Maasdijk - Hartel Oost (18 MW windenergie Geothermie In Krimpenerwaard en de andere gemeenten op Voorne-Putten wordt de komende drie jaar naar specifieke plekken gezocht waar winning van warmte dieper dan 500 meter mogelijk is.

Alle vijf de gemeenten kennen diverse plannen voor de opwek van duurzame energie. Er zijn vooral projecten rondom zonnevelden en andere manieren van opwek via zon bekend. Opmerkelijk is dat in alle vijf de benchmarkgemeenten weinig windparken worden ontwikkeld. Daarnaast zijn de gemeenten Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk en de gemeente Nissewaard onderdeel van een grootschalig onderzoek naar de potentie van geothermie. Er zijn bij de vijf benchmarkgemeenten nog geen concrete projecten voor geothermie gepland.

54/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Tabel 12

Plannen transitie visie warmte/wijkplannen

Gemeente Ridderkerk

Transitie Visie Warmte Warmtevisie in 2020 vastgesteld. Wijkplannen In de Warmtevisie is gekomen tot een fasering van wijken waar de komende jaren tot 2030 wordt gestart.

Albrandswaard

Transitie Visie Warmte Warmtevisie in december 2020 vastgesteld. Hierin staat een fasering van wijken waar de komende jaren tot 2030 wordt gestart. Wijkplannen Wijkgerichte aanpak opstellen voor collectief warmtenet en gebiedsgerichte all-electric aanpak. In 2021 start in kansrijke wijk Portland met participatieprocessen t.b.v. een wijkuitvoeringsplan.

Barendrecht

Transitie Visie Warmte Warmtevisie vastgesteld. Wijkplannen Gekomen tot een fasering van vier startwijken waar de komende jaren tot 2030 wordt gestart.

Krimpenerwaard

Transitie Visie Warmte Het concept Warmtevisie ligt nu ter inzage. Wijkplannen Tot 2030 zet Krimpenerwaard in op een gemeentebrede aanpak voor vermindering van het aardgasgebruik door isolatie, besparing en verwarmen met (hybride) warmtepompen omdat verwacht wordt dat hiermee voor 2030 meer aardgas en CO2 kan worden bespaard dan wanneer enkele wijken voor 2030 volledig aardgasvrij worden gemaakt. De aanleg van warmtenetten is voorlopig nog niet haalbaar.

Nissewaard

Transitie Visie Warmte Warmtetransitievisie in 2020 vastgesteld. In 2050 zijn alle wijken aardgasvrij Wijkplannen 23 warmteplannen worden gefaseerd opgeleverd en uitgevoerd vanaf Q1 2021.

Bij de meeste benchmarkgemeenten is inmiddels een warmtevisie vastgesteld. Enkel in Krimpenerwaard moet deze nog vastgesteld worden (de concept Warmtevisie ligt hier nu ter inzage). Op Krimpenerwaard na zijn alle gemeenten hierbij gekomen tot een fasering van kansrijke wijken waar de komende jaren tot 2030 wordt gestart. Krimpenerwaard kiest ervoor om tot 2030 in te zetten op een gemeentebrede aanpak voor vermindering van het aardgasgebruik door isolate, besparing en verwarmen met (hybride) warmtepompen omdat verwacht wordt dat hiermee voor 2030 meer aardgas en CO2 kan worden bespaard dan wanneer enkele wijken voor 2030 volledig aardgasvrij worden gemaakt. De aanleg van warmte is in Krimpenerwaard voorlopig nog niet haalbaar. Ridderkerk loopt redelijk synchroon met de andere gemeenten.

55/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Tabel 13 fondsen)

Inzet in structurele en incidentele middelen (inclusief eventuele revolverende

Gemeente

Inzet middelen

Ridderkerk

Jaarrekening 2018: Programma 10. Gezondheid en duurzaamheid Energietransitie valt hier onder 7.4 Milieubeheer Lasten 7.4 Milieubeheer: Begroting 2018: € 987.000 Begroting na wijziging: € 1.611.900 Rekening 2018: € 1.511.100 Verschil: € 100.800 Baten 7.4 Milieubeheer: Begroting 2018: € 5.000 Begroting na wijziging: € 5.000 Rekening 2018: € 214.300 Verschil: € 209.300 Jaarrekening 2019: Programma 10. Gezondheid en duurzaamheid Energietransitie valt hier onder 7.4 Milieubeheer Lasten 7.4 Milieubeheer: Begroting 2019: € 1.344.000 Begroting na wijziging: € 1.752.200 Rekening 2019: € 1.487.300 Verschil: € 264.900 Baten 7.4 Milieubeheer: Begroting 2019: € 5.000 Begroting na wijziging: € 41.200 Rekening 2019: € 21.900 Verschil: - € 19.300 Het overgrote deel van de budgetten zijn incidenteel, dat staat haaks op de structurele ambities en wensen van de energietransitie. De afgelopen jaren is zo’n € 150.000 ingezet, waar Ridderkerk tot nu toe wel mee uit de voeten kon.. Voor de komende jaren is € 4 miljoen beschikbaar voor wijkplannen en de realisatie hiervan. De financiële middelen zijn nu wel gereserveerd. De gemeente Ridderkerk is van mening dat het Rijk meer budget beschikbaar mag stellen. Berekend is dat er € 1,8 miljard voor gemeenten benodigd is voor de energietransitie en de klimaatdoelstellingen.

Albrandswaard

Jaarrekening 2018: Restantbudget voor projecten wordt overgeheveld naar 2019: € 12.900 voor de energietransitie. Duurzaamheid en milieu is een onderdeel van 3.1 Buitenruimte wat weer onderdeel is van het programma Buitenruimte. Lasten 3.1 Buitenruimte Begroting 2018: € 11.992.517

56/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Begroting na wijziging: € 12.715.300 Rekening 2018: € 12.608.755 Verschil: € 106.545 Baten 3.1 Buitenruimte Begroting 2018: € -6.137.800 Begroting na wijziging: € -6.453.500 Rekening 2018: € -6.510.257 Verschil: € 56.757 Incidentele lasten 2018: Energietransitie: Primaire begroting: € 0 Begroting na wijziging: € 26.000 Jaarrekening: € 13.1000 Jaarrekening 2019: Eind 2019 aanvraag RRE toegekend € 603.900. Duurzaamheid en milieu is een onderdeel van 3.1 Buitenruimte wat weer onderdeel is van het programma Buitenruimte. Extra kosten € 50.000,- voor opstellen agenda en structureel € 34.800 voor FTE. Lasten 3.1 Buitenruimte Begroting 2019: € 12.291.200 Begroting na wijziging: € 13.285.700 Rekening 2019: € 13.847.276 Verschil: € -561.576 Baten 3.1 Buitenruimte Begroting 2019: € -6.447.700 Begroting na wijziging: € -7.022.100 Rekening 2019: € -6.942.305 Verschil: € -79.795 Taakveld 7.4 Milieubeheer: Duurzame energietransitie (onderschrijding) € 46.772. Door de ontwikkeling van de RES is niet ingezet op de ontwikkeling van het Energie Transitie Plan op desinvestering te voorkomen.

Incidentele lasten 2019: Energietransitie advieskosten: Primaire begroting: € 0 Begroting na wijziging: € 50.000 Jaarrekening: € 29.196 Energietransitie voorlichting: Primaire begroting: € 0 Begroting na wijziging: € 6.900 Jaarrekening: € 726 Incidentele onttrekkingen aan reserves 2019: Energietransitie voorlichting: Primaire begroting: € 0 Begroting na wijziging: € -6.900 Jaarrekening: € -726

57/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Barendrecht

Programmabegroting 2021: Programma Verduurzamen Begroting 2020: lasten € 9.834.100; baten € 10.503.500 Begroting 2021: lasten € 11.755.500; baten € 12.117.100 Begroting 2022: lasten € 12.154.500; baten € 12.088.600 Begroting 2023: lasten € 12.085.400; baten € 12.071.800 Begroting 2024: lasten € 11.943.300; baten € 12.064.200 Jaarrekening 2018: Het is niet vindbaar waar de energietransitie onder valt. Wel wordt genoemd dat de energietransitie een bijzonder thema is bij werkgroep klimaat. Dit valt onder programma 4 Ruimte en Wonen onder 17. riolering. Daarom zijn de cijfers van 2018 moeilijk in perspectief te plaatsen. Lasten 17. riolering Begroting 2018: € 1.894.700 Begroting na wijziging: € 1.961.600 Rekening 2018: € 1.972.358 Verschil: € 10.758 Baten 17. riolering Begroting 2018: € 3.010.200 Begroting na wijziging: € 3.080.200 Rekening 2018: € 3.316.157 Verschil: € 235.957 Jaarrekening 2019: Duurzaamheid en energie vallen onder Programma 3 Samen leven, leren en werken: Economie. Omdat er meerdere taken onder economie vallen is het lastig om de cijfers in perspectief te plaatsen. Jaarrekening 2019: Lasten 3. Economie Begroting 2019: € 1.810.800 Begroting na wijziging: € 1.876.800 Rekening 2019: € 1.954.723 Verschil: € 77.923 Baten 3. Economie Begroting 2019: € 1.920.600 Begroting na wijziging: € 1.919.800 Rekening 2019: € 2.053.682 Verschil: € 133.882

Krimpenerwaard

07 Programma Duurzaamheid, Infrastructuur en Milieu Jaarrekening 2018 Lasten (na bestemming) 07 Programma Duurzaamheid, Infrastructuur en Milieu Begroting 2018: € 21.326.000 Begroting na wijziging: € 23.589.000 Rekening 2019: € 23.265.000 Verschil: € 324.000 Baten (na bestemming) 07 Programma Duurzaamheid, Infrastructuur en Milieu Begroting 2018: € 12.967.000 Begroting na wijziging: € 14.543.000 Rekening 2018: € 14.427.000 Verschil: € 116.000-

58/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Jaarrekening 2019: Lasten 07 Programma Volksgezondheid en Milieu (valt energietransitie onder) Beleidsspeerpunt energietransitie: In 2021 is de CO2-uitstoot van de samenleving van Krimpenerwaard met tenminste 5% afgenomen t.o.v. 2015. We gaan voor 50% lagere CO2-uitstoot in 2030 voor de gemeentelijke organisatie. Kosten minder CO2-uitstoot: € 50.000 incidenteel € 48.000 structureel Kosten meer duurzame energie: € 186.000 incidenteel € 274.000 structureel Begroting 2019: € Begroting na wijziging: € Rekening 2019: € Verschil: € Baten 07 Programma Volksgezondheid en Milieu (valt energietransitie onder) Begroting 2019: € Begroting na wijziging: € Rekening 2019: € Verschil: € € 1 miljoen in kadernota 2020 voor duurzaamheidsleningen. In het programma duurzaamheid 2018-2021 is er een budget van jaarlijks € 37.500 opgenomen voor proceskosten bij het stimuleren van duurzame initiatieven (bijvoorbeeld zonnepanelen, duurzame woonwijken). Nissewaard

Jaarrekening 2018 Valt onder verschillende programma's en is niet benoemd, kan dus niet weergeven worden Jaarrekening 2019 Programma Duurzaam ontwikkelen en wonen Thema Duurzaamheid & klimaatadaptatie Lasten: Begroting 2019: € 1.164.000 Begroting na Wijziging: € 1.650.000 Rekening 2019: € 1.447.000 Verschil: € 203.000 Baten: Begroting 2019: - € 3.000 Begroting na wijziging 2019: - € 306.000 Rekening 2019: - € 321.000 Verschil: € 15.000 Totaal thema: Begroting 2019: € 1.161.000 Begroting na wijziging: € 1.299.000 Rekening 2019: € 1.126.000 Verschil: € 173.000

59/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Het is lastig om een degelijke vergelijking te maken van de inzet in structurele en incidentele middelen van de vijf gemeenten. Het thema energietransitie (en duurzaamheid) valt bij de gemeenten onder diverse, samengestelde programma’s. De jaarrekeningen gaan niet zo ver in detail dat voor het onderdeel energietransitie afgelezen kan worden hoeveel middelen er beschikbaar zijn gesteld per gemeente. In sommige gemeenten is per programma ook de mutatie reserves weergegeven, bij andere gemeenten niet. Ook zien we bij sommige gemeenten een verandering van indeling van programma’s. Dit kan verklaard worden doordat in 2018 gestart is met het proces voor de RES, en de energietransitie daarvoor nog niet concreet in de programma’s was opgenomen. Vergelijking aan de hand van data Vraag Figuur 11 Totaal bekend energieverbruik per 1.000 inwoners (inclusief hernieuwbare warmte, zonnestroom 'achter de meter' en auto(snel)wegen) [TJ] (2018)

60/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Figuur 12 Totaal bekend energieverbruik per 1.000 inwoners (inclusief hernieuwbare warmte, zonnestroom 'achter de meter' en auto(snel)wegen) [TJ] (2018)

Figuur 13 Totaal bekend energieverbruik per 1.000 inwoners (inclusief hernieuwbare warmte, exclusief auto(snel)wegen) [TJ] (2018)

61/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Figuur 14 Totaal bekend energieverbruik per 1.000 inwoners (inclusief hernieuwbare warmte, exclusief auto(snel)wegen) [TJ] (2018)

Figuur 15 Totaal bekend warmteverbruik per 1.000 inwoners (aardgas en (hernieuwbare.) warmte) [TJ] (2018)

62/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Figuur 16 Totaal bekend warmteverbruik per 1.000 inwoners (aardgas en (hernieuwbare.) warmte) [TJ] (2018)

Uit de zes bovenstaande figuren kan afgelezen worden dat Ridderkerk per 1.000 inwoners een aanzienlijk hoger energieverbruik kent dan de andere benchmarkgemeenten. Dit kan verklaard worden door de ligging van Ridderkerk langs de snelweg A15. Ridderkerk scoort wel lager op het landelijk gemiddelde energieverbruik per 1.000 inwoners. Wanneer we kijken naar het energieverbruik waarbij autosnelwegen niet meegeteld is, is het verschil met de benchmarkgemeenten een stuk minder (Krimpenerwaard kent daarbij een groter energieverbruik). Het gemiddelde voor Ridderkerk ligt daarbij aanzienlijk lager dan het landelijke gemiddelde. Wanneer we kijken naar het totaal bekend warmtegebruik per 1.000 inwoners scoort Ridderkerk een beetje hoger dan de benchmarkgemeenten. Ook hierbij ligt het gemiddelde voor Ridderkerk fors lager dan het landelijke warmtegebruik per 1.000 inwoners.

63/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Aanbod Figuur 17

Vermogen geregistreerde zonnepanelen per 1.000 inwoners [kW] (2019)

Figuur 18

Vermogen geregistreerde zonnepanelen per 1.000 inwoners

Vergeleken met de benchmarkgemeenten kent Ridderkerk een iets minder groot vermogen aan geregistreerde zonnepanelen. Nissewaard kent van de vijf gemeenten het minste vermogen. Alle vijf de gemeenten kennen een lagere score ten opzichte van de landelijke score. Bij alle vijf de gemeenten en landelijk is de trend in een stijging van het vermogen geregistreerde zonnepanelen zichtbaar.

64/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Figuur 19

Totaal bekende hernieuwbare warmte per 1.000 inwoners [TJ] (2018)

Figuur 20 Totaal bekende hernieuwbare warmte exclusief aan net geleverd groen gas per 1.000 inwoners [TJ] (2018)

De totaal bekende hernieuwbare warmte in Ridderkerk is erg laag ten opzichte van de landelijke cijfers. Alleen Nissewaard heeft nog minder bekende hernieuwbare energie. Figuur 21 Totaal bekende hernieuwbare energie voor vervoer per 1.000 inwoners [TJ] (2018)

Ridderkerk heeft een hoge score op het totaal bekende hernieuwbare energie voor vervoer ten opzichte van de andere benchmarkgemeenten en het landelijk gemiddelde. Een mogelijke verklaring is hiervoor de ligging van Ridderkerk langs de A15.

65/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Figuur 22

Percentage bekende hernieuwbare energie [%] (2018)

Vergeleken met de benchmarkgemeenten heeft Ridderkerk een laag percentage bekende hernieuwbare energie. Enkel de gemeente Nissewaard heeft een lager percentage. Ook ten opzichte van het landelijke percentage heeft Ridderkerk een laag percentage. Figuur 23

Percentage bekende hernieuwbare elektriciteit [%] (2018)

Van alle benchmarkgemeenten heeft Ridderkerk het laagste percentage bekende hernieuwbare elektriciteit. Ook ten opzichte van het landelijk percentage heeft Ridderkerk een zeer laag percentage. Figuur 24

Percentage bekende hernieuwbare warmte [%] (2018)

Ten opzichte van de andere benchmarkgemeenten hebben Ridderkerk en Nissewaard een lager percentage bekende hernieuwbare warmte. Dat Ridderkerk een lager percentage heeft dan Albrandswaard en Barendrecht zou verklaard kunnen worden doordat Ridderkerk geografisch gezien op langere afstand van de Rotterdamse haven ligt, waar de restwarmte vandaan moet komen.

66/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Figuur 25 (2019)

Ondiepe bodemenergie hernieuwbare warmte per 1.000 inwoners (WKO/WP) [TJ]

Per 1.000 inwoners heeft Ridderkerk iets minder ondiepe bodemenergie hernieuwbare warmte dan de benchmarkgemeenten. Enkel Krimpenerwaard heeft geen ondiepe bodemenergie hernieuwbare warmte. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde hebben alle vijf de gemeenten relatief weinig ondiepe bodemenergie hernieuwbare warmte. Figuur 26

Houtkachels woningen hern. warmte per 1.000 inwoners [TJ] (2019)

Ridderkerk heeft een lagere score dan de andere gemeenten en de landelijke score. Opmerkelijk is dat Albrandswaard en Krimpenerwaard een hogere score hebben dan de landelijke score.

67/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Impact Figuur 27 Totaal bekende CO2-uitstoot exclusief CO2-uitstoot auto(snel)wegen per 1.000 inwoners [ton] (2019)

Figuur 28 1.000 inwoners

Totaal bekende CO2-uitstoot exclusief CO2-uitstoot auto(snel)wegen [ton] per

Uit bovenstaande twee figuren kan afgelezen worden dat de totaal bekende CO2-uitstoot exclusief CO2-uitstoot auto(snel)wegen van Ridderkerk niet veel verschilt ten opzichte van de andere benchmarkgemeenten. Alle vijf de gemeenten kennen een lagere CO2-uitstoot dan het landelijke gemiddelde. Op Nissewaard na kennen de gemeenten een lichte daling van de uitstoot. Figuur 29 Totaal bekende CO2-uitstoot (aardgas, elektrische warmte, voertuigbrandstoffen) per 1.000 inwoners [ton] (2019)

68/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk

Figuur 30 Totaal bekende CO2-uitstoot (aardgas, elektrische warmte, voertuigbrandstoffen) per 1.000 inwoners [ton] (2019)

Bij de CO2-uitstoot per 1.000 inwoners waar de uitstoot door voertuigbrandstoffen wel is meegerekend, scoort Ridderkerk relatief hoog ten opzichte van de andere benchmarkgemeenten. Dit kan verklaard worden door de ligging van Ridderkerk langs de A15. Ten opzichte van de landelijke uitstoot scoren zowel Ridderkerk als de andere benchmarkgemeenten lager dan de landelijke score. Figuur 31

Percentage woningen dat is voorzien van een geldig energielabel [%] (2019)

Figuur 32

Percentage woningen dat is voorziening van een geldig energielabel [%] (2019)

Het percentage woningen van Ridderkerk dat is voorzien van een geldig energielabel scoort hoger dan de andere gemeenten en het landelijke percentage.

69/69 Nota van bevindingen - Onderzoek naar de energietransitie in Ridderkerk