RGB Begraafplaats Vredehof Ridderkerk

1 Tekst in cursief betreft niet-monumentale delen Redengevende beschrijving Naam object: Begraafplaats Vredehof Adres: Lagendijk 114, Ridderkerk Postcode: 2981 JA Kadastrale aanduiding: RDK sectie H nummer 3905 Oorspronkelijke functie: Algemene Begraafplaats Huidige functie: Algemene Begraafplaats Bouwjaar/periode: 1954-ca.1980 Bouwstijl: Gemengde stijl Architect: Jan Vroom jr. Inleiding Algemene begraafplaats aangelegd in een gemengde stijl. De begraafplaats kwam tot stand in een periode van sterke bevolkingsgroei waardoor de behoefte aan publieke voorzieningen toenam. De begraafplaats is aangelegd in de polder Nieuw-Reijerwaard tussen de historische linten de Lagendijk, de Blaak en de Hogenweg, en volgt de verkavelingsstructuur van de polder. Het geheel is aan drie zijden omringd door een watergang. Het oorspronkelijke ontwerp is van tuinarchitect Jan Vroom jr. uit Glimmen, 4e generatie uit een bekende familie van tuinarchitecten. Vroom jr. is bekend om zijn ontwerpen voor begraafplaatsen en psychiatrische instellingen, die zich kenmerken door een geometrische vormentaal. Ook had hij een eigen kwekerij. Zijn ontwerpen kenmerken zich dan ook door een grote diversiteit aan beplanting en boomsoorten. T ot de bescherming behoort de aanleg in zijn geheel (hoofdstructuur, padenstelsels en beplanting), hekpijlers en zonnewijzer naar ontwerp van gemeentearchitect H.J. Hardeman.

De aula (1954) is individueel als monument beschreven. Omschrijving Vredehof is in vijf fasen tot stand gekomen, waarvan de eerste drie fasen onderdeel zijn van het ontwerp van Vroom jr. Het oudste deel van de aanleg uit 1954 bevindt zich aan de zuidoostzijde; in 1963 volgde een uitbreiding naar achter, tot aan de Blaak; de derde fase aan de westzijde komt tussen 1970-1980 tot stand. Begin jaren ’00 volgt een uitbreiding over de Hogeweg, deze behoort niet tot het ontwerp van Vroom, maar is integraal onderdeel van de begraafplaats. Momenteel wordt een nieuwe uitbreiding gerealiseerd. Het ontwerp kenmerkt zich door een gemengde stijl met overwegend geometrische vormentaal, voorzien van duidelijke hoofdassen en zichtlijnen. De aanleg aan de voorzijde kenmerkt zich door rechthoekige grafvelden en padenstructuren, aan de achterzijde zijn halfronde grafvelden en gekromde padenstructuren kenmerkend. Bijzonder opvallend is de grote diversiteit aan beplanting bestaand uit bomen, heesters, blokhagen en vaste planten. De oorspronkelijk grindpaden zijn geasfalteerd. Aan de noordoostzijde van de begraafplaats loopt een wandelpad, dat Vredehof met de omliggende woonwijken verbindt. De oorspronkelijke entree met gemetselde hekpijlers en indifferent hekwerk is gelegen aan de oostzijde van de begraafplaats.

Daarachter een centrale bomenlaan die uitkomt op een rechthoekig plein met zonnewijzer en aula (H.J. Hardeman). Dit gedeelte kende eerste-, tweede- en derdeklas graven, waarvan de eersteklas graven aan de hoofdas waren gesitueerd, en de derdeklas graven aan de groene randzoom.

2 Tekst in cursief betreft niet-monumentale delen Op deze oudste aanleg is ruimte voor rooms-katholieke graven, gemarkeerd door een groot betonnen kruis. De centrale hoofdas van het oudste deel wordt op de uitbreiding doorgetrokken. Op deze uitbreiding is een islamitisch grafveld gesitueerd, waarvan het oudste graf dateert uit 1980. De graven zijn naar Mekka gericht en overwegend uitgevoerd in wit marmer. Kenmerkend zijn de grafheuvels en het ontbreken van grafstenen. De derde uitbreiding (1970-1980) aan de westzijde is aan de achterzijde voorzien van een niervormig grafveld en o.a. een portaal van beukenhaag, dit deel heeft een meer besloten en bosachtige uitstraling. In deze periode volgen enkele wijzigingen ten opzichte van het ontwerp van Vroom jr. O.a. de waterpartij voor de aula wordt gewijzigd in een grafveld. De nieuwe hoofdentree wordt naast het nieuwe rouwcentrum (1982) gesitueerd. Dit rouwcentrum is gebouwd in structuralistische stijl, naar ontwerp van lokaal bekende architect Arie Stout (1934-2023) (deze aula valt buiten de bescherming). Aan de westzijde werd Vredehof in de jaren ’80 uitgebreid, waarbij de naastgelegen watergang werd opgenomen in de ruimtelijke structuur. T en westen daarvan is een nieuwe uitbreiding in aanleg. De uitbreiding uit de jaren ’80 en de uitbreiding ten westen daarvan vallen buiten de bescherming.

Waardering • Cultuurhistorische waarde: de begraafplaats is van cultuurhistorische waarde vanwege de functie van begraafplaats voor de gemeenschap van Ridderkerk, met name in de naoorlogse periode. Representatief voor de ontwikkeling van de grafcultuur in Nederland vanaf de wederopbouwperiode. Van nationaal belang vanwege het oeuvre van J. Vroom jr.; van lokaal belang vanwege het ontwerp van aula (1954), zonnewijzer en hekpijlers van gemeentearchitect H.J. Hardeman. • Tuinhistorische waarde: vanwege de aanleg in gemengde landschapsstijl naar ontwerp van J. Vroom jr., tot stand gekomen in meerdere fasen vanaf de wederopbouwperiode tot aan de jaren ’80. Mede van waarde vanwege een rijke diversiteit aan beplanting. • Situationele en ensemblewaarde: vanwege de ligging aan de historische structuren: de Lagendijk, de Hogeweg en watergang de Blaak. Ensemblewaarde vanwege een herkenbaar ensemble van begraafplaats met ontworpen aanleg, beplanting, gebouwen, en de hoge diversiteit aan grafzerken waarvan enkele bijzondere. De ligging is verstoord te noemen vanwege de verstedelijkte context. • Gaafheid en herkenbaarheid: het ontwerp van de aanleg van J. Vroom jr. is nog zeer gaaf en herkenbaar te noemen. De hoofdlanen, padenstructuur en grafindeling zijn nog goed herkenbaar. Latere uitbreidingen hebben zicht naar het oorspronkelijke ontwerp.

• Zeldzaamheid: zeldzaam als één van de twee begraafplaatsen in Ridderkerk, waarvan het de enige begraafplaats is uit de wederopbouwperiode. Zeldzaamheidswaarde vanwege een herkenbaar en gaaf ontworpen ensemble van begraafplaats als geheel. © Dorp, Stad en Land, april 2026 3 Tekst in cursief betreft niet-monumentale delen Bijlage Het gedeelte binnen de wit gestreepte lijn valt binnen de bescherming. Het gedeelte aan de westzijdezijde (links op afbeelding) is aangelegd in de jaren ’80 en valt buiten de bescherming. Binnenste blauwe lijn betreft de eerste aanleg. De buitenste blauwe lijn betreft de tweede en derde uitbreiding. Grote Vleugelnoot op halfrond grafveld, centraal op de begraafplaats. Grafvelden met monumentale bomen. Zonnewijzer naar ontwerp van H.J. Hardeman. Halfronde grafvelden op het achterterrein.

4 Tekst in cursief betreft niet-monumentale delen Bomeninventarisatie