Resultaten evaluatie minimabeleid en schuldhulpverlening 2024 Ridderkerk.pdf

RESULTATEN (EVALUATIE) MINIMABELEID EN SCHULDHULVERLENING OVER HET JAAR 2024 GEMEENTE RIDDERKERK

Aanleiding Jaarlijks wordt het minimabeleid geëvalueerd met behulp van de Armoedemonitor. In deze monitor staan vooral cijfers en aantallen waardoor zichtbaar wordt hoe het armoedepercentage zich ontwikkelt in Ridderkerk en in hoeverre we de minima bereiken via onze minimaregelingen. Ook wordt er jaarlijks een Inkomenseffectrapportage opgesteld zodat we kunnen zien wat de invloed is van onze minimaregelingen op het inkomen. Naast het minimabeleid maakt ook de schuldhulpverlening onderdeel uit van het integrale minimabeleid, zoals ook beschreven in de ‘Nota minima en schuldhulp Ridderkerk 2025-2028’. In deze evaluatie worden daarom, aanvullend op het minimabeleid, ook de resultaten en ontwikkelingen binnen de schuldhulpverlening over het jaar 2024 beschreven. Tot slot wordt ook jaarlijks bekeken wat de resultaten zijn van ons meerjarig beleid. Dit laatste zal nu achterwege blijven omdat de resultaten uitgebreid zijn omschreven in de onlangs vastgestelde ‘Nota minima en schuldhulp Ridderkerk 2025-2028’ in de raadsvergadering van 15 mei 2025.

Resultaten minimaregelingen Cijfers minimaregelingen Hieronder volgt een samenvatting van cijfers en aantallen rondom minima uit de Armoedemonitor Kwiz 2024. Aantal minimahuishoudens (110% WSM, wettelijk sociaal minimum) Aantal minimahuishoudens

   

2022 In beeld

2023 In beeld

2024 In beeld

1526

1520

1470

Schatting totale doelgroep 1675

Het aantal minima dat in beeld is bij de gemeente is gedaald. De doelgroep die niet in beeld is, bestaat vooral uit werkenden of ondernemers die geen uitkering ontvangen, de zogenaamde werkende armen. Het geschatte aantal minima in onze gemeente is 7,8% van de huishoudens, dit percentage ligt in lijn met andere gemeenten. Van de 1470 huishoudens die bij ons in beeld zijn heeft 56% een uitkering bij de gemeente, 16% is AOW-gerechtigd en 28% heeft een ander laag inkomen.

Pagina 2 van 9

Resultaten/evaluatie Minimabeleid en Schuldhulpverlening Ridderkerk 2024



Bijna acht op de tien minimahuishoudens in Ridderkerk moet langdurig (3 jaar en langer) rondkomen van een minimuminkomen tot 110% WSM. Dat is 77% van het aantal minimahuishoudens die in beeld zijn. Dit percentage ligt iets hoger dan in andere gemeenten (70% tot 75%).

Aantal kinderen in minimahuishoudens (110% WSM) Aantal kinderen in minimahuishoudens

 

2022 In beeld

2023 In beeld

2024 In beeld

1082

1129

1063

Schatting totale doelgroep 1199

Het aantal minimakinderen dat bij de gemeente Ridderkerk in beeld is, is gedaald in de periode 2022 tot 2024. Ruim de helft van de minimakinderen groeit op in een huishouden met een inkomen uit de Participatiewet.

Minimakinderen ten opzichte van alle kinderen: wat valt op?  30% van de kinderen in een eenoudergezin groeit op in een huishouden met een inkomen tot 110% WSM. Bij tweeoudergezinnen is dit 6%  31% van de kinderen met een niet-westerse migratieachtergrond groeit op in een huishouden met een inkomen tot 110% WSM. Bij kinderen met een Nederlandse achtergrond ligt dit aandeel op 5%. Het bereiken van kinderen en jongeren die opgroeien in armoede vinden wij belangrijk. De Armoedemonitor laat zien dat we niet alle kinderen bereiken via de gemeentelijke voorzieningen. Er zijn steeds meer geluiden dat gezinnen met een inkomen net boven het sociaal minimum moeilijk rond kunnen komen. Deze gezinnen bereiken we niet via de regelingen met een vaste inkomensgrens. Het Jeugdeducatiefonds (JEF), dat sinds 2021 actief is in Ridderkerk, bereikt een bredere doelgroep kinderen. Uitgangspunt is wat er nodig is, er wordt hierbij niet gevraagd naar de hoogte van het inkomen van de ouders. Het JEF ondersteunt 9 basisscholen in Ridderkerk. Het Jeugdeducatiefonds streeft ernaar dat alle kinderen zich maximaal kunnen ontwikkelen. Het onderwijzend personeel van de scholen weet vaak wel welk kind extra ondersteuning nodig heeft en kan dit zelf regelen via het JEF, zonder ingewikkelde aanvragen en papierwerk. Het landelijke fonds Kinderhulp kan ook een bredere doelgroep kinderen helpen.

Deze hulp is via ons wijkteam aan te vragen. Zo proberen we de toekomst- en participatiemogelijkheden van deze kinderen te vergroten en de armoedespiraal van het gezin te doorbreken. De subsidie aan het JEF wordt bekostigd vanuit het onderwijsachterstandenbudget.

Pagina 3 van 9

Resultaten/evaluatie Minimabeleid en Schuldhulpverlening Ridderkerk 2024

De oudere kinderen in het voortgezet onderwijs in Ridderkerk bereiken we door de inzet van MoneyWays. Deze organisatie geeft lessen op Ridderkerkse scholen over financiële onderwerpen. Door deze lessen worden armoede en financiële problemen bespreekbaar en komt de jongere uit het isolement. Jongeren die financieel op eigen benen moeten staan hebben onze speciale aandacht. Via de ‘Pilot opkopen schulden jongeren’ is een aantal jongeren met schulden geholpen. Deze pilot komt hierna, bij het onderdeel ‘resultaten Schuldhulpverlening’ nader aan de orde.

Gebruik minimaregelingen Regelingen

Gebruik in 2022 (huishouden)

Gebruik in 2023 (huishouden)

Gebruik in 2024 (huishouden)

t.o.v. landelijk

1086

Meer of minder dan vorig jaar ↓

Kwijtschelding belasting/heffing Bijzondere bijstand Individuele inkomenstoeslag Collectieve zorgverzekering Meedoen Volwassenen Meedoen Kindpakket

1127

1215

490 447

445 494

436 481

↓ ↓

= =

1167

1188

1219

↑

↑

872 352

852 345

802 420

↓ ↑

↑ ↑

Wat verder opvalt;  Achtergrond minima; De helft van de minimahuishoudens heeft een niet-westerse migratieachtergrond. Verder heeft 10% een westerse migratieachtergrond en 38% heeft een Nederlandse achtergrond. De verdeling van achtergrond van de minimahuishoudens is stabiel gebleven ten opzichte van de afgelopen metingen (de verschuivingen zijn klein).  Wijken; Het grootste aandeel minimahuishoudens woont in de wijk Bolnes (23%). Dit is ook terug te zien in de vorige metingen (2022: 24%, 2023: 24%). Verder woont 19% in Drievliet en 16% woont in de wijk Oost.

Inkomenseffectrapportage 2025 Het bereik van de minimaregelen is een mooie brug naar de ‘Inkomenseffectrapportage Ridderkerk 2025’ van Kwiz. De gemeente Ridderkerk heeft een breed pakket aan gemeentelijke minimaregelingen en die zijn van groot belang voor het totale inkomen. De Inkomenseffectrapportage laat zien wat het effect is van de gemeentelijke en de landelijke inkomensregelingen op het inkomen.

Pagina 4 van 9

Resultaten/evaluatie Minimabeleid en Schuldhulpverlening Ridderkerk 2024

=

De kwijtschelding gemeentelijke belasting/heffing heeft al jaren het hoogste bereik en kent strakke regels over inkomen (100% WSM) en vermogen. Binnen deze doelgroep zijn er inwoners die geen gebruik maken van de andere minimaregelingen. Privacywetgeving maakt dat er geen bestandskoppelingen mogen worden gedaan. Hopelijk kan dat in de toekomst wel, er is wetgeving in de maak waarbij uitwisseling mogelijk wordt. Ieder jaar weer laat deze rapportage zien hoe belangrijk de gemeentelijke regelingen zijn voor het huishoudboekje en het kunnen rondkomen. De laatste jaren is er veel geschreven over bestaanszekerheid. Er zijn onderzoeken geweest waaruit blijkt dat het minimuminkomen soms ontoereikend is. Vaak is dit afhankelijk van de persoonlijke situatie en de hoogte van de vaste lasten zoals huur en energie. De Inkomenseffectrapportage geeft inzicht in de effecten van de minimaregelingen op het te besteden inkomen. Ook wordt gekeken naar de veranderingen in het te besteden inkomen als iemand uitstroomt naar werk. Uitstroom naar werk is motiverend als het lonend is. Samenvatting van de Inkomenseffectrapportage en de effecten van de gemeentelijke regelingen op het rondkomen.    



De gemeentelijke regelingen bieden (extra) financiële bestedingsruimte voor alle huishoudens bij de laagste inkomens. Twee van de zes voorbeeldhuishoudens zijn op bijstandsniveau afhankelijk van de gemeentelijke regelingen om rond te komen. Dit zijn: paren zonder kinderen en paren met kinderen. De andere huishoudens kunnen maandelijks rondkomen met en zonder de gemeentelijke regelingen. Alle huishoudens gaan erop vooruit wanneer zij gaan werken vanuit de bijstand. Ze krijgen namelijk te maken met een maandbudget dat in de plus uitkomt of ruimer wordt bij een inkomensstijging ten opzichte van de bijstand (dit geldt zowel voor de huishoudens die van geen gemeentelijke regelingen gebruikmaken als voor de huishoudens die gebruikmaken van een aantal of alle regelingen van de gemeente). Het wegvallen van gemeentelijke regelingen (al dan niet in combinatie met afnemende toeslagen) zorgt bij extra werkaanvaarding niet voor een terugval in het maandbudget. De meeste huishoudens gaan erop vooruit wanneer zij méér inkomen krijgen (tussen 110% en 140% WSM).

Pagina 5 van 9

Resultaten/evaluatie Minimabeleid en Schuldhulpverlening Ridderkerk 2024



Twee voorbeeldhuishoudens krijgen wel minder bestedingsruimte als zij vanuit een situatie van een langdurig minimuminkomen gaan werken tegen een inkomen van 120% WSM. Dat zijn alleenstaande ouders en paren met kinderen. Het wegvallen van de individuele inkomenstoeslag zorgt voor een lager maandbudget.

Armoedemonitor Kwiz 2024 Voor de volledige data Armoedemonitor 2024 wordt verwezen naar de bijlage. Hieronder is een samenvatting te zien.

Resultaten Schuldhulpverlening 2024 Armoede en schulden zijn nauw met elkaar verbonden en versterken elkaar vaak. Een laag inkomen vergroot de kans op het ontstaan van schulden, terwijl schulden op hun beurt het financieel en maatschappelijk functioneren onder druk zetten. Daarom wordt schuldhulpverlening in Ridderkerk integraal benaderd als onderdeel van het armoedebeleid. De schuldhulpverlening kent twee hoofdlijnen: preventie (voorkomen van problematische schulden) en curatie (het oplossen van problematische schulden). Beide onderdelen zijn wettelijke taken van de gemeente op grond van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs).

Cijfers schuldhulpverlening Ridderkerk Op 1 januari 2024 telde de gemeente Ridderkerk 47.477 inwoners en 21.347 huishoudens. Het aandeel huishoudens met geregistreerde problematische schulden bedraagt in 2024 ongeveer 9,1%. Dit percentage ligt iets hoger dan bij vergelijkbare gemeenten. Sinds 2021 is sprake van een stijgende trend. In 2023 is Kredietbank Nederland gestart als uitvoerder van de schuldhulpverlening in Ridderkerk. In 2024 is deze uitvoeringspraktijk voortgezet. Verder (voorheen PLANgroep) rondt de al lopende dossiers af via een uitsterfconstructie. De instroom in de schuldhulpverlening bestaat uit inwoners met uiteenlopende problematiek. In veel gevallen is sprake van schulden in combinatie met problemen op andere leefgebieden, zoals wonen, werk, gezondheid en psychosociaal functioneren.

Pagina 6 van 9

Resultaten/evaluatie Minimabeleid en Schuldhulpverlening Ridderkerk 2024

Doorlooptijden en termijnen De gemeentelijke schuldhulpverlening werkt volgens de wettelijke termijnen zoals vastgelegd in de Wgs en de gemeentelijke verordening. In 2024 is aandacht geweest voor het verbeteren van de doorlooptijden van melding tot beschikking. Wel is er sprake geweest van wachttijden, onder andere door de toename van het aantal (complexe) zaken. In de commissie Samen Leven is op 23 oktober 2024 gesproken over de toegankelijkheid en tijdigheid van schuldhulpverlening. Daarbij is aandacht gevraagd voor duidelijke communicatie richting inwoners over termijnen en verwachtingen. De gemeente voldoet aan de wettelijke beslistermijnen, waarbij hersteltermijnen bij onvolledige aanvragen onderdeel kunnen zijn van het proces. Het verkorten van termijnen vraagt om verdere ontsluiting van gegevens, dit is een ontwikkeling die landelijk nog in beweging is.

Vroegsignalering Vroegsignalering is een belangrijk preventief instrument binnen de schuldhulpverlening. In 2024 is de bestaande werkwijze voortgezet, waarbij signalen van betalingsachterstanden van vaste lastenpartners worden ontvangen en opgevolgd. Niet iedere inwoner accepteert het aanbod van hulp direct; soms wordt pas op een later moment hulp gevraagd. In 2024 is verder gewerkt met het systeem Inforing om signalen te registreren, te prioriteren en inzicht te krijgen in resultaten. Bij meerdere signalen of multiproblematiek is samengewerkt met medewerkers binnen het wijkteam en zijn, waar nodig, huisbezoeken afgelegd.

Jongeren en schuldhulpverlening – Pilot opkopen schulden Zoals hiervoor al aangegeven hebben jongeren die meerderjarig zijn en op eigen benen moeten staan ook onze aandacht. Via de ‘Pilot opkopen schulden jongeren’ zijn jongeren met schulden geholpen. Deze pilot is gestart in 2023 en richt zich op jongeren van 18 tot 27 jaar met problematische schulden die niet in aanmerking komen voor reguliere schuldhulpverlening. De pilot combineert schuldsanering, financiële begeleiding en coaching. Waarbij er ook via het jongerenwerk aandacht is besteed aan andere problemen waar jongeren tegenaan lopen. Steeds meer jongeren hebben financiële problemen en kunnen de verleidingen van deze tijd niet weerstaan. Kopen op afbetaling is makkelijk geregeld maar eindigt soms in problematische schulden. Eind 2025 wordt de pilot geëvalueerd en zal worden bekeken hoe we de jongeren kunnen blijven ondersteunen. De eerste resultaten laten zien dat er behoefte is aan deze aanpak en dat jongeren perspectief ervaren door het verminderen of oplossen van schulden. Ons streven is om Ridderkerkse jongeren te helpen bij het verkrijgen van toekomstperspectief en zelfvertrouwen zodat er geen schulden ontstaan. Een verantwoordelijkheid van de hele Ridderkerkse samenleving, de gemeente kan dit niet alleen.

Pagina 7 van 9

Resultaten/evaluatie Minimabeleid en Schuldhulpverlening Ridderkerk 2024

Samenwerking met partners De schuldhulpverlening wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking met externe partners zoals Kredietbank Nederland, het jongerenwerk, SchuldHulpMaatje, de Formulierenbrigade, maatschappelijke organisaties en het wijkteam.

Aanvullende informatie De jaarrapportage van Kredietbank Nederland is als bijlage toegevoegd. Deze rapportage geeft nadere kwantitatieve inzichten in instroom, uitstroom, trajectduur en resultaten van de schuldhulpverlening.

Tot slot De evaluatie over 2024 laat zien dat het minimabeleid en de schuldhulpverlening in Ridderkerk elkaar versterken en gezamenlijk bijdragen aan het ondersteunen van inwoners met financiële kwetsbaarheid. De gemeentelijke minimaregelingen bieden een belangrijke inkomensondersteuning voor huishoudens met lage inkomens en dragen aantoonbaar bij aan het kunnen rondkomen en aan het vergroten van bestaanszekerheid. De regelingen worden goed benut en bereiken een groot deel van de doelgroep, al blijft aandacht nodig voor huishoudens met een inkomen net boven het sociaal minimum en voor werkende armen die minder zichtbaar zijn. Dat doen we via landelijke fondsen (fonds Kinderhulp, Armoedefonds, Jeugdeducatiefonds) en via samenwerkingspartners en vrijwilligers. Het informeren over landelijke en gemeentelijke regelingen levert soms extra inkomsten op. In 2026 organiseert de gemeente de campagne ‘Samen bewust tegen armoede’ 1, we hopen hiermee meer inwoners te bereiken die hulp en financiële ondersteuning nodig hebben en inwoners te activeren die zelf de helpende hand kunnen bieden aan mede-inwoners die het nodig hebben. De schuldhulpverlening vervult een essentiële rol bij het voorkomen en oplossen van problematische schulden.

In 2024 is, ondanks een stijgend aantal huishoudens met schulden en een toename van complexiteit, gewerkt binnen de wettelijke kaders en is ingezet op toegankelijkheid, vroegsignalering en samenwerking met partners. Tegelijkertijd vragen wachttijden en doorlooptijden blijvende aandacht. De resultaten benadrukken het belang van een integrale benadering, waarin inkomensondersteuning, preventie en schuldhulpverlening in samenhang worden uitgevoerd. Specifieke aandacht blijft nodig voor kinderen en jongeren, zowel in het voorkomen van armoede als bij het tijdig aanpakken van schulden, onder meer via preventieve maatregelen en gerichte pilots.

https://raad.ridderkerk.nl/Vergaderingen/Gemeenteraad-RK/2025/10-juli/20:00/Motie-139-2025CDA-Samen-bewust-tegen-armoede-aangenomen.pdf 1

Pagina 8 van 9

Resultaten/evaluatie Minimabeleid en Schuldhulpverlening Ridderkerk 2024

De ingezette koers wordt voortgezet binnen de ‘Nota minima en schuldhulp Ridderkerk 2025–2028’. Daarbij blijft de focus liggen op toegankelijkheid van voorzieningen, vroegtijdige ondersteuning, het versterken van financiële zelfredzaamheid en een nauwe samenwerking met maatschappelijke partners, met als doel inwoners duurzaam perspectief te bieden en problematische schulden zoveel mogelijk te voorkomen. De Burgeradviesraad Sociaal Domein Ridderkerk wordt betrokken bij verdere ontwikkelingen.

Pagina 9 van 9

Resultaten/evaluatie Minimabeleid en Schuldhulpverlening Ridderkerk 2024