Raadsvoorstel Agressieprotocol raads en commissieleden Ridderkerk 2026

Raadsvoorstel Onderwerp: Agressieprotocol raads- en commissieleden Presidium 15 september 2026 Zaaknummer 2026-060942 Portefeuillehouder: Burgemeester Oosterwijk Commissie: n.v.t. Openbaar Opsteller: Nick Kramer Gemeenteraad 15 oktober 2026 Geadviseerd besluit Het Agressieprotocol raads- en commissieleden gemeente Ridderkerk 2026 vast te stellen. Voorstel Inleiding Raads- en commissieleden moeten hun publieke taak vrij, veilig en zonder druk of intimidatie kunnen uitoefenen. Agressie, bedreiging, intimidatie en ander grensoverschrijdend gedrag kunnen niet alleen grote gevolgen hebben voor de betrokken persoon, maar ook het functioneren van de gemeenteraad en het lokale democratische proces onder druk zetten. Het is daarom belangrijk om vooraf een gezamenlijke norm vast te leggen en duidelijkheid te bieden over de wijze waarop wordt gehandeld wanneer een incident plaatsvindt. Een vooraf afgesproken handelwijze zorgt ervoor dat duidelijk is waar een incident kan worden gemeld, wie welke verantwoordelijkheid heeft, welke vervolgstappen mogelijk zijn en welke ondersteuning beschikbaar is. Voor de raads- en commissieleden van Ridderkerk is daarom een agressieprotocol opgesteld. De centrale norm daarin luidt: Emotie mag. Agressie accepteren we niet.

Het protocol geldt voor raads- en commissieleden en beschrijft hoe wordt omgegaan met agressie, bedreiging, intimidatie en ander normoverschrijdend gedrag in relatie tot de uitoefening van hun publieke taak. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen online en offline-gedrag. Het protocol geldt ook wanneer het normoverschrijdende gedrag afkomstig is van een ander raadslid of commissielid. Het protocol is afgestemd met de burgemeester en het team Openbare Orde en Veiligheid (OOV). Daarnaast is het eerder met de raads- en commissieleden gedeeld en op 7 mei 2026 geïntroduceerd tijdens de veiligheidsavond van het inwerkprogramma. Bij het protocol hoort een afzonderlijk stappenplan. Dit geeft de handelwijze bij een incident in één oogopslag weer en kan in de praktijk als hulpmiddel worden gebruikt. 2/4 Beoogd effect Met de vaststelling van het agressieprotocol beschikt de gemeenteraad over een duidelijk en gezamenlijk handelingskader voor agressie, bedreiging, intimidatie en ander normoverschrijdend gedrag richting raads- en commissieleden.

Het protocol heeft als doel dat: • duidelijk is welke norm gezamenlijk wordt gehanteerd; • incidenten tijdig worden gemeld en zorgvuldig worden vastgelegd; • rollen en verantwoordelijkheden vooraf duidelijk zijn; • bij incidenten snel een passende aanpak kan worden gekozen; • betrokken raads- en commissieleden ondersteuning en nazorg krijgen; • van incidenten wordt geleerd en de werkwijze waar nodig wordt aangepast. Relatie met beleidskaders Het agressieprotocol heeft voornamelijk een intern en procedureel karakter. Het bevat afspraken over de wijze waarop de raad en de gemeentelijke organisatie handelen bij agressie en ander normoverschrijdend gedrag richting raads- en commissieleden. Bij het opstellen van het protocol is aangesloten bij de Richtlijn Veilige Publieke Dienstverlening, die binnen de gemeentelijke organisatie wordt gehanteerd. Argumenten 1.1 Het protocol legt één duidelijke en gezamenlijke norm vast De centrale norm van het protocol is: Emotie mag. Agressie accepteren we niet. Emotie, teleurstelling en stevige kritiek zijn onderdeel van het politieke en maatschappelijke debat. Wanneer gedrag de grens van veilige en respectvolle omgang overschrijdt, is dit niet aanvaardbaar. Door deze norm gezamenlijk vast te leggen, is vooraf duidelijk welk gedrag niet wordt geaccepteerd en dat agressie richting politieke ambtsdragers altijd serieus wordt genomen.

1.2 Rollen en verantwoordelijkheden zijn vooraf duidelijk Bij een incident moet snel duidelijk zijn wie handelt en wie de betrokken ambtsdrager ondersteunt. Het protocol legt daarom de verantwoordelijkheden van de verschillende betrokkenen vast. De griffier is het ambtelijke aanspreekpunt voor raads- en commissieleden, registreert incidenten, coördineert de opvolging en begeleidt de betrokken ambtsdrager. De burgemeester is bestuurlijk regiehouder en bepaalt in overleg welke reactie passend is. OOV adviseert onder meer over de risico- inschatting, mogelijke maatregelen en de afstemming met de politie. 1.3 Het protocol biedt een duidelijke aanpak voor verschillende soorten incidenten Veiligheid staat bij ieder incident voorop. Vervolgens worden de feiten, de impact en het beschikbare bewijsmateriaal vastgelegd en wordt beoordeeld welke aanpak passend is. Na de eerste beoordeling zijn drie uitkomsten mogelijk: • registratie van het incident zonder verdere actie; • een lokale aanpak, bijvoorbeeld een stop-gesprek, waarschuwing of het begrenzen van contact; • de aangifteroute bij ernstige incidenten of vermoedelijk strafbare feiten. De betrokken ambtsdrager wordt bij de keuze voor de aanpak actief betrokken.

1.4 Het protocol besteedt niet alleen aandacht aan optreden na een incident Het protocol bevat ook afspraken over preventie, weerbaarheid, vroegtijdige signalering, nazorg en evaluatie. Daarmee is het niet uitsluitend gericht op het reageren op incidenten. Na een incident is er aandacht voor praktische, juridische en waar nodig psychosociale ondersteuning. Ook wordt bekeken welke lessen uit een incident kunnen worden getrokken en of werkwijzen of afspraken moeten worden aangepast. 1.5 Het stappenplan maakt het protocol praktisch toepasbaar Bij een ingrijpend incident is het belangrijk dat snel kan worden gezien welke stappen moeten worden gezet. Het afzonderlijke stappenplan vat daarom het proces samen vanaf het waarborgen van de veiligheid en het doen van een melding tot de gekozen vervolgroute, nazorg en evaluatie. 3/4 1.6 Het protocol is vooraf afgestemd en bij raads- en commissieleden geïntroduceerd Het protocol is besproken en afgestemd met de burgemeester en OOV. Ook is het eerder met de raads- en commissieleden gedeeld en tijdens de veiligheidsavond van 7 mei 2026 geïntroduceerd. Daarmee zijn de belangrijkste betrokkenen vooraf meegenomen in de voorgestelde werkwijze. Overleg gevoerd met • burgemeester; • team Openbare Orde en Veiligheid (OOV).

Het protocol is daarnaast eerder gedeeld met de raads- en commissieleden en toegelicht in een presentatie tijdens de veiligheidsavond binnen het inwerkprogramma. Kanttekeningen 1. Niet iedere situatie laat zich vooraf volledig vastleggen Agressie en grensoverschrijdend gedrag kunnen zich in uiteenlopende vormen en omstandigheden voordoen. Het protocol biedt daarom een vaste werkwijze en duidelijke verantwoordelijkheden, maar de concrete reactie blijft afhankelijk van onder meer de aard en ernst van het incident, eventuele herhaling en de veiligheidsrisico’s. 2. De formele reikwijdte is beperkt tot raads- en commissieleden Het protocol geldt formeel voor raadsleden en commissieleden. Agressie die uitsluitend is gericht op een politieke partij of partij-gelieerde personen valt buiten de formele reikwijdte. Ook in die gevallen zijn de griffier en burgemeester beschikbaar als eerste aanspreekpunt. Uitvoering/vervolgstappen Na vaststelling vormt het protocol het handelingskader bij incidenten richting raads - en commissieleden. Incidenten worden gemeld bij de griffier of burgemeester. De griffier is ambtelijk leidend bij de uitvoering van het protocol en houdt het incidentenregister bij. Afhankelijk van de situatie worden de burgemeester, OOV en eventueel de politie betrokken.

Bij de start van een nieuwe raadsperiode worden politieke ambtsdragers geïnformeerd over het protocol, de aanspreekpunten en de beschikbare ondersteuning. Waar nodig kan daarnaast aandacht worden besteed aan training, online veiligheid en digitale weerbaarheid. Evaluatie/monitoring Na afronding van een incident evalueren de burgemeester en de griffier wat er is gebeurd en welke lessen hieruit kunnen worden getrokken. OOV werkt hier vanuit zijn adviserende rol aan mee. Leerpunten worden vastgelegd. Jaarlijks kijken de griffier en burgemeester uiterlijk in februari terug op de gemelde incidenten. Aansluitend worden in maart de ervaringen vanuit raad, college en organisatie samengebracht met de burgemeester, griffier en gemeentesecretaris. Waar nodig worden werkwijzen of communicatieafspraken aangepast. Indien de evaluatie aanleiding geeft tot inhoudelijke wijziging van het protocol, wordt deze aan de gemeenteraad voorgelegd. Financiën Er zijn geen afzonderlijke financiële gevolgen verbonden aan de vaststelling van het protocol. Juridische zaken Het agressieprotocol is een intern en procedureel handelingskader. Incidenten worden geregistreerd in een incidentenregister. Bij de registratie en verwerking van persoonsgegevens gelden de toepasselijke privacyregels, waaronder de AVG.

Voor de bewaring en vernietiging van registraties gelden de daarvoor toepasselijke bewaartermijnen en selectielijsten. Bij een aangifte wordt waar mogelijk een werkadres in plaats van het privéadres van de betrokken ambtsdrager gebruikt. Ook wordt bij de politie aangegeven dat het gaat om agressie tegen iemand met een publieke taak. 4/4 Eventuele maatregelen worden toegepast binnen de daarvoor geldende juridische mogelijkheden. Het protocol noemt onder meer een schriftelijke waarschuwing, lokaalverbod, dienstverleningsverbod en een via de juridische weg opgelegd contactverbod. Duurzaamheid en Ecologie Niet van toepassing. Inclusiviteitstoets Het protocol geldt voor alle raads- en commissieleden. In de aangeleverde stukken zijn geen verdere specifieke gevolgen op het gebied van inclusiviteit benoemd. Communicatie/participatie na besluitvorming Na vaststelling wordt het protocol gebruikt als handelingskader voor raads- en commissieleden en de betrokken functionarissen. Voor communicatie over individuele incidenten geldt het uitgangspunt dat terughoudend en beperkt wordt gecommuniceerd. Per incident beoordelen de burgemeester en griffier, in afstemming met de betrokken ambtsdrager, of communicatie nodig is en in welke vorm. Daarbij staan de veiligheid en positie van de betrokken ambtsdrager centraal. De griffier, De voorzitter O. Vliegenthart C.A. Oosterwijk Bijlagen 1.

Agressieprotocol raads- en commissieleden gemeente Ridderkerk; 2. Stappenplan bij agressie richting politieke ambtsdragers.