Document · PDF

Programma Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk.pdf

Commissie Samen wonen RK 30 mei 2024, gemeente RidderkerkBij agendapunt: 13: Ter kennisneming: raadsinformatiebrieven12.569 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Van centrumring naar

Rondje ‘dorp’

Programma KWALITEITSKADER CENTRUMRING RIDDERKERK 15-04-2024

De samenstellers van dit document hebben hun uiterste best gedaan om bronnen en rechthebbenden van het gebruikte beeldmateriaal te achterhalen en te vermelden. De nummers vermeld in de onderschriften bij foto's en beelden corresponderen met de nummers zoals opgenomen in de bronvermelding achterin dit document. Foto's en beelden zonder nummer zijn gemaakt door de gemeente Ridderkerk. Wanneer desondanks beeldmateriaal is getoond waarvan u (mede) rechthebbende bent en waarvan u niet als bron of rechthebbende wordt genoemd, of waarvoor u geen toestemming hebt gegeven, kunt contact opnemen met de gemeente Ridderkerk. Niets uit dit document mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden zonder naamsvermelding en voorafgaande schriftelijke toestemming van de gemeente Ridderkerk. 2 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

De drie beelden op de titelpagina zijn fragmenten van de sfeerimpressies Rondje 'dorp', getekend door Jacco van Dam (nr.2)

Inhoud 1. Inleiding ......................................................................................... 4 2. De Centrumring - het Ontwikkelperspectief in een notendop........ 6 3. Rondje ‘dorp’ ................................................................................ 10 4. Van centrumring naar rondje ‘dorp’ .............................................. 23 5. Bebouwing in de Ridderkekse Stijl .............................................. 42 6. Het kralensoer als structurerend ontwerpprincipe......................... 47

Bronvermelding ................................................................................ 67 Bijlage 1. Schematische weergave beleidsstukken en pijlers .......... 69

Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 3

1. Inleiding

• • • • •

OPENBARE RUIMTE

Waarom een programma Kwaliteitskader voor de centrumring?

Groene uitstraling Verblijfskwaliteit Soort groen Natuurwaarden Klimaatbestendig

Ridderkerk werkt aan een levendig en goed bereikbaar centrum en heeft daartoe in 2020 het Ontwikkelperspectief Centrum Ridderkerk 2035 (hierna Ontwikkelperspectief) vastgesteld. Hierin zijn uiteenlopende opgaven benoemd die gekoppeld zijn aan drie pijlers: Mobiliteit & Verkeer, Openbare Ruimte en Gebouw & Programma.

GEBOUW & PROGRAMMA

MOBILITEIT & VERKEER

• • • • •

Bereikbaarheid Verkeersveiligheid Oversteekbaarheid Verkeersafwikkeling Inrichting en uitstraling van de weg

• • • • •

Uitstraling gebouwen Beleving op maaiveld Leefbaarheid (geluid & lucht) Toevoegen woningen Vergroten economisch draagvlak winkels

Schematische weergave van de onderlinge afhankelijheid van de aspecten van de verschillende opgaven binnen de benoemde pijlers inhet Ontwikkelperspectief: Mobiliteit & Verkeer; Openbare Ruimte; Gebouw & Programma. 4 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

In de opgaven rondom de centrumring komen deze pijlers nadrukkelijk samen en beïnvloeden elkaar. In het Ontwikkelperspectief staat beschreven dat we daarbij streven naar een aantrekkelijker en samenhangend totaalbeeld. In dit programma Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk (hierna Kwaliteitskader) beschrijven we concreter hoe die samenhang eruit ziet en bijdraagt aan de kernwaarden die we voor het centrum belangrijk vinden.

Hoe gaan we het programma Kwaliteitskader gebruiken? Het Kwaliteitskader voor de centrumring is als een 'vrijwillig programma' onder de nieuwe Omgevingswet door het college van burgemeester en wethouders van Ridderkerk vastgesteld. De gemeenteraad heeft voorafgaand aan de vaststelling advies uitgebracht. Het programma beschrijft de gewenste (ruimtelijke) kwaliteit voor de centrumring. Daarmee vormt het een kwaliteitskader voor de uitwerking en beoordeling van projecten binnen de afzonderlijke pijlers: •

•

Pijler Mobiliteit & Verkeer - Het Kwaliteitskader is onderdeel van de beoordelingscriteria voor de variantenstudie naar de herinrichting van de weg met 1 of 2 richtingsverkeer en vormt het vertrekpunt voor het wegontwerp. Pijler Openbare Ruimte - Het Kwaliteitskader vormt de basis voor de uitwerking in het Handboek Openbare Ruimte Centrum Ridderkerk. Dit Handboek gebruiken we als richtlijn bij de herinrichting van de weg en de deelgebieden die daar direct op aan sluiten.

•

Pijler Gebouw & Programma - Het Kwaliteitskader wordt vertaald in een Beeldkwaliteitplan voor de gebouwen langs de oostzijde. Daarmee kan de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit individuele bouwplannen toetsen.

Het Kwaliteitskader laat zien hoe wij het karakter van de centrumring willen verbeteren. Hiermee schetsen we de ruimtelijke kwaliteit die we nastreven. Het Kwaliteitskader gaat niet over de concrete herinrichting van bijvoorbeeld de centrumring of de Sint Jorisstraat. Het beschrijft mogelijke oplossingsrichtingen. Wanneer de herinrichting daadwerkelijk aan de orde is zal blijken hoe er concreet vorm gegeven kan worden aan de gewenste kwaliteit.

Leeswijzer We beginnen in hoofdstuk 2 met een samenvatting van het Ontwikkelperspectief. We beschrijven de historische ontwikkeling, de huidige situatie en het toekomstbeeld van de centrumring. Ook gaan we kort in op de kernwaarden die we voor het centrum belangrijk vinden.

In hoofdstuk 3 beschrijven we de karakterverandering die nodig is om van de centrumring een rondje 'dorp' te maken. Met 5 impressies laten we zien welke sfeer we beogen. In hoofdstuk 4 benoemen we 7 thematische uitgangspunten die ten grondslag liggen aan het nieuwe karakter. Deze zijn vertaald in een integrale kwaliteitskaart. De thema's lichten we toe met een beknopte beschrijving, een themakaart en illustrerende referentiefoto’s. In hoofdstuk 5 gaan we uitgebreider in op de het thema bebouwing. We laten zien hoe we langs de oostzijde de samenhang en uitstraling van de bebouwing willen verbeteren. Tot slot beschrijven we in het laatste hoofdstuk het structurerende ontwerpprincipe. Daarmee geven we preciezer aan hoe en waar de thema's een plek krijgen langs de centrumring.

Filmpje Op de gemeentelijke website vindt u een kort, beeldend filmpje waarin de hoofdlijn van dit Kwaliteitskader op een eenvoudige en toegankelijke wijze wordt toegelicht. Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 5

Ontwikkelperspectief in een notendop 1936

1982

Historische ontwikkeling De centrumring heeft een belangrijke functie in de auto-ontsluiting van het centrum van Ridderkerk en het winkelgebied dat daar een belangrijk onderdeel van is. De uitstraling van met name het oostelijk deel is stenig en weinig uitnodigend en wordt (aan een zijde) gedomineerd door de achterkanten van overdekte winkelcentra met laad- en loszones en inritten naar parkeergarages. De centrumring is nooit als ring ontworpen, maar bestaat uit onderdelen van verschillende wegen uit verschillende tijden, die in de loop van tijd zijn aangelegd en verbonden. Door de jaren heen waren veranderingen in het centrumgebied nodig om in te kunnen spelen op de veranderende tijdgeest.

2018

Ontwikkelingen in de tijd: van de stervormige structuur stapsgewijs naar de ringstructuur (nr.1) 6 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

‘Met de bouw van de winkelcentra verdween ook de ziel uit het centrum.’ was de constatering van een bewoner. Dit komt met name doordat het gebied sindsdien bestaat uit twee structuren die geen relatie hebben met elkaar: een fijnmazige historische sterstructuur gericht op beleving, én een functionele ringstructuur gericht op bereikbaarheid.

Sterstructuur, gericht op ontmoeting en beleving

De bouw van de overdekte winkelcentra in de jaren ‘90 zorgden voor een ingrijpende structuurverandering die resulteerde in de centrumring. Met deze ontwikkelingen kreeg Ridderkerk een groot en mooi winkelgebied dat goed bereikbaar is met de auto. Deze ontwikkelingen hebben uiteindelijk grote invloed gehad op de levendigheid en beleving van het centrum. Ringstructuur, gericht op bereikbaarheid, functionaliteit en comfort

Huidige situatie Ontwikkelingen in het verleden hebben er voor gezorgd dat: •

De auto een dominante positie inneemt, in beeld en ruimtebeslag;

•

Je niet meer door het winkelgebied rijdt, maar eromheen;

•

De kleinschalige historische - en groenstructuren zijn doorsneden;

•

Er een barrière is ontstaan tussen de historische kern en het winkelgebied, zowel letterlijk in oversteekbaarheid, als figuurlijk in beleving;

•

Tussen de grote bouwvolumes onprettige ruimten zijn ontstaan;

•

Een groot deel van de winkels niet meer zichtbaar is vanaf de straten en pleinen;

•

Vooral de dichte, grote achtergevels van de winkelcentra de uitstraling van het winkelgebied naar buiten toe bepalen;

•

Vooral het winkelgebied binnen de centrumring als ‘het centrum’ wordt gezien/ ervaren. Het historisch centrum is daar nu gevoelsmatig geen onderdeel van.

Centrumring Schoutstraat - Verlengde Kerkweg, richting zuid

Centrumring Ridderkerk, kaart huidige situatie

Centrumring Entreeplein Sint Jorisstraat, richting noord

Centrumring Ridderstraat, richting west

Foto's huidige situatie Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 7

Toekomstbeeld Richting de toekomst vinden we het belangrijk om te investeren in zowel de historische sterstructuur als de latere ringstructuur en de samenhang tussen beide terug te brengen. Daarbij krijgen wandelaars en fietsers voorrang en ruimte. Maar ook mensen die met de auto naar het centrum komen, moeten zich welkom voelen. Daarom willen we investeren in:

•

Het opheffen van de barrièrewerking van de centrumring door de fysieke en visuele relaties tussen het kerksingelgebied en winkelgebied te verbeteren en uitnodigende entreepleinen te creëren, waardoor het centrum zich naar buiten toe laat zien. Hiervoor is het nodig storende bebouwing aan te passen en/of de uitstraling te verbeteren.

•

Een aantrekkelijker en meer open uitstraling van de achtergevels van de winkelcentra aan de centrumring, met aandacht voor de plint en de aansluiting op de openbare ruimte. Dit kan door woningen toe te voegen, de gevels aan te passen, te vergroenen of ze verfraaien met muurschilderingen.

De herinrichting van de centrumring. Met minder verkeer kan de rijbaan van de centrumring smaller worden. Zo ontstaat er in het profiel ruimte voor groen, bijvoorbeeld met bomen en voor veilige, voldoende brede paden voor voetgangers en fietsers.

Centrumring Schoutstraat - Verlengde Kerkweg, richting zuid

Centrumring Entreeplein Sint Jorisstraat, richting noord

•

Het toevoegen van woningen, waarmee we niet alleen invulling geven aan de grote woningbouwopgave die Ridderkerk heeft, maar er ook voor zorgen dat er meer mensen in het centrum komen wonen, die gebruik maken van de winkels en horeca. Zo vergroten en borgen we het economisch draagvlak voor deze voorzieningen.

Centrumring Ridderstraat, richting west

Collages Toekomstbeeld Ontwikkelperpsectief 8 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

Kernwaarden Onze missie is om te zorgen dat nieuwe ingrepen of veranderingen onze huidige of verwachte toekomstige problemen oplossen. En zo de ziel weer in het centrum terug te brengen en te houden. De kernwaarden maken namelijk duidelijk waar we bij nieuwe ingrepen of veranderingen op moeten letten. Ze beschrijven wat we belangrijk en waardevol vinden, zowel nu als in de toekomst. Tijdens de totstandkoming van het Ontwikkelperspectief hebben we aan alle betrokken partijen gevraagd wat voor het centrum belangrijk is. De resultaten van deze sessies zijn vertaald in een wordcloud. Deze waarden willen we borgen in dit Kwaliteitskader en vervolgens terugzien in de uitwerking van het verkeers- en wegontwerp, de herinrichting van de openbare ruimte en de beeldkwaliteit van de her te ontwikkelen gebouwen langs de centrumring.

Wordcloud met woorden en waarden die mensen belangrijk vinden voor het centrum van Ridderkerk. (Stakeholdersbijeenkomst Ontwikkelperspectief mei 2019)

Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 9

3. Rondje ‘dorp’ Karakterverandering In het verlengde van de kernwaarden en het geschetste toekomstbeeld in het ontwikkelperspectief - met de ondertitel het ‘dorp’ met hart en ziel - willen we van de centrumring een rondje ‘dorp’ maken. Een rondje dat het kerksingelgebied, het winkelhart en het groen met elkaar verbindt. Zo maken we van deze losse gebieden één mooi en bereikbaar centrum waar het fijn verblijven, winkelen en wonen is. Om van de centrumring een rondje ‘dorp’ te kunnen maken is het nodig om het huidige functionele karakter van de centrumring, primair gericht op de autobereikbaarheid, te veranderen in een karakter dat ook gericht is op verblijf en beleving. Zo wordt de centrumring een integraal onderdeel van de sterstructuur, het netwerk van routes en rondjes dat de verschillende ontmoetingsplekken en pleinen in het centrumgebied met elkaar verbindt.

Het karakter van het rondje ‘dorp’, verbeeld met beeldfragmenten uit de sfeerimpressies Rondje 'dorp' die zijn op genomen in hoofdstuk 6 (nr.2)

10 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

Een sfeerimpressie Met vijf sfeerimpressies laten we zien hoe bovenstaande uitgangspunten op verschillende plekken langs het rondje samenkomen. Zo geven we u een indruk van de sferen en het karakter van het rondje ‘dorp’ dat we nastreven. We schetsen een beeld op de volgende plekken: 1. de kruising Sint Jorisstraat-Verlengde Kerkweg, richting de Schoutstraat en het Koningsplein;

5 2

2. de kruising Sint Jorisstraat-Verlengde Kerkweg, richting de Kerkweg; 3. de kruising Ridderstraat-Lagendijk/ Geerlaan, vanaf de begraafplaats richting de Kerkweg;

4. de parkeerplaats Ridderhof, vanaf de Frans Halsstraat richting de Jan Steenstraat; 5. de Blaakwetering, vanaf de Frans Halsstraat richting het gemeentehuis en het Koningsplein.

Luchtfoto van de centrumring met de vijf plekken vanaf waar sfeerimpressies zijn gemaakt Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 11

De kruising van de Sint Jorisstraat met de Verlengde Kerkweg …

Luchtfoto huidige situatie Entreeplein Sint Jorisstraat, met zicht op de entree van het Kerksingelgebied en op de Verlengde Kerkweg/Schoutstraat, richting het Koningsplein. 12 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

… is een ontmoetingsplek en verbindende schakel met entrees naar de Kerksingel, het winkelhart en het Jorispark.

Sfeerimpressie Rondje 'dorp': Entreeplein Sint Jorisstraat, met zicht op de entree van het Kerksingelgebied en op de Verlengde Kerkweg/Schoutstraat, richting het Koningsplein (nr.2.) Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 13

De Verlengde Kerkweg …

Luchtfoto huidige situatie: Entreeplein Sint Jorisstraat, met zicht op de Verlengde Kerkweg en de Kerkweg, richting zuid 14 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

… heeft door de toevoeging van woningen een prettiger uitstraling. Het entreeplein nodigt uit het winkelhart te bezoeken.

Sfeerimpressie Rondje 'dorp': Entreeplein Sint Jorisstraat, met zicht op de Verlengde Kerkweg en de Kerkweg, richting zuid (nr.2) Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 15

De kruising van de Geerlaan met de Ridderstraat …

Luchtfoto huidige situatie: Entreeplein Lagendijk, met zicht op de bocht Geerlaan - Ridderstraat, richting de (Verlengde) Kerkweg 16 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

… is een levendige ontmoetingsplek en een entree naar het Sint Jorisplein. Hier begint op vrijdag ook de weekmarkt.

Sfeerimpressie Rondje 'dorp': Entreeplein Lagendijk, met zicht op de bocht Geerlaan - Ridderstraat, richting de (Verlengde) Kerkweg (nr.2) Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 17

De parkeerplaats Ridderhof …

Luchtfoto huidige situatie: Entree parkeerplaats Ridderhof aan de Frans Halsstraat, met op de achtergrond het Jan Steenplein en het winkelhart 18 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

… heeft een groenere inrichting, een uitnodigende entree en een veilige oversteekplaats en looproute naar de winkels.

Sfeerimpressie Rondje 'dorp': Entree parkeerplaats Ridderhof aan de Frans Halsstraat, met op de achtergrond het Jan Steenplein en het winkelhart (nr.2) Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 19

De Blaakwetering …

Luchtfoto huidige situatie: Blaakwetering met zicht op de Coosje Ayalstraat en op de achtergrond het gemeentehuis en daarachter het Koningsplein 20 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

... is een levendig en gevarieerd park voor jong en oud, met paden die het centrum beter met de omgeving verbinden.

Sfeerimpressie Rondje 'dorp': Blaakwetering met zicht op de Coosje Ayalstraat en op de achtergrond het gemeentehuis en daarachter het Koningsplein (nr.2) Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 21

rondje ‘dorp’

Rondje 'dorp' in de 5 sfeerimpressies (nr.2) 22 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

4. Van centrumring naar rondje ‘dorp’ Het karakter van rondje ‘dorp’ De onderstaande thematische uitgangspunten liggen ten grondslag aan het nieuwe karakter: •

Een rondje met het karakter van een kralensnoer

•

Een rondje met een typisch Ridderkerks karakter

Het Koningsplein, met horeca en terrassen

•

Een rondje met uitnodigende entrees

•

Een rondje voor voet, fiets, OV en (vracht)auto

•

Een rondje met een groene rand

•

Een rondje met oog voor cultuur en historie

•

Een rondje begeleid door gebouwen met een passende, prettige uitstraling

Groene bogen markeren entrees naar het winkelgebied (nr.3)

Bloeiende vaste beplanting geeft de entrees kleur (nr.9)

Een fijne groene omgeving voor voetgangers (nr.5)

Het Kerksingebied is onderdeel van de centrumbeleving (nr.21)

De inrit naar de parkeergarage past in het gevelbeeld (nr.6)

In dit hoofdstuk geven we een korte beeldende toelichting op deze uitgangspunten.

Kwaliteitskaart Deze uitganspunten zijn ook ruimtelijk vertaald in een integraal kaartbeeld met een thematische legenda. Deze vindt u op de volgende bladzijde.

Referentiefoto's ter illustratie van de het karakter van rondje 'dorp' Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 23

Kwaliteitskaart Rondje ‘dorp’

Ko n in g in ne g

s tr

ille

te r

K la

a sK

nst

epe

Bla

ra a

Koningsplein

Noordenw

is p

neb

Kar

van

heer

Jonk

S ch

Dreesstraat

P e ekw

tra a t

Frans Halsstraat

Jan Steenplein

tra

Koningshof

lstra

u ts

A ya

sje

ens

Coo

P Kerkpad

Ker

ksin

gel

tra

S in

o ri

le i

gde

Ker

kw e

der

Ver

Rid

ijk

s tra

e rl

len

entreeplein Lagendijk

an a ls

Ker

kw e

s tr

24 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

ijk

Sint

entreeplein St. Jorisstraat

Jorisplein

o le

is s

s tm

r Jo

leng

ens

risplein

dd Ri

S te

Sint Jo

Jan

Ver

aat

tra

Baljuwstraat

Benedenrijw

TERIN

S te

K WE

Jan

BLAA

teeg

Ringdijk

Kerks

v Ha

s tr

Thematische legenda

Rondje sferen sferen Rondje kralensoer 'dorp' kralensoer 'dorp' sferen Rondje kralensoer 'dorp'

Groen Groen en en water water Groen en water

Blaakwetering Blaakwetering centrumgebied centrumgebied Ridderkerk Ridderkerk Blaakwetering centrumgebied Ridderkerk

privegroen/tuinen/voorterreinen privegroen/tuinen/voorterreinen privegroen/tuinen/voorterreinen

(weer (weer herkenbare) herkenbare) historische historische structuur structuur (weer herkenbare) historische structuur

centrumring Centrum Centrum centrumring / snoer Centrum / snoer centrumring / snoer

openbaar openbaar groen groen openbaar groen

verbinding verbinding historische historische structuur structuur verbinding historische structuur

Frans Frans Halsstraat Halsstraat verbindende verbindende schakel schakel / kraal / kraal Frans Halsstraat verbindende schakel / kraal

groen(er) groen(er) plein plein groen(er) plein

gemeentelijke gemeentelijke en enen rijksmonumenten rijksmonumenten gemeentelijke rijksmonumenten

Historische Historische kern kern Historische kern

structurerende structurerende bomenrij bomenrij structurerende bomenrij

panden panden met met cultuurhistorische cultuurhistorische waarden waarden panden met cultuurhistorische waarden (zeer (zeer hoog/hoog/redelijk hoog/hoog/redelijk hoog) hoog) (zeer hoog/hoog/redelijk hoog)

groene groene poort/pergola poort/pergola naar naar winkelgebied winkelgebied groene poort/pergola naar winkelgebied

kunstwerk/-object/monument kunstwerk/-object/monument kunstwerk/-object/monument

Verkeer Verkeer Verkeer ringstructuur ringstructuur met met vrijliggend vrijliggend fietspad fietspad (2(2richtingen) ringstructuur met vrijliggend fietspad (2richtingen) richtingen)

groene groene gevel gevel / vertikaal / vertikaal groen groen groene gevel / vertikaal groen

ringstructuur ringstructuur met met fietsstroken fietsstroken (verhoogd) (verhoogd) ringstructuur met fietsstroken (verhoogd)

haag/tuinmuur/hek haag/tuinmuur/hek haag/tuinmuur/hek

toegangsweg toegangsweg centrumring centrumring toegangsweg centrumring

watergang watergang watergang

historische historische bebouwing bebouwing historische bebouwing

fietsstraat fietsstraat / auto / auto tetegast fietsstraat / auto tegast gast

verbindende verbindende schakel schakel Blaakwetering Blaakwetering (waterornament) (waterornament) verbindende schakel Blaakwetering (waterornament)

bebouwing bebouwing winkelgebied winkelgebied bebouwing winkelgebied

(overdekt) (overdekt) winkelcircuit winkelcircuit / voetgangersgebied / voetgangersgebied (overdekt) winkelcircuit / voetgangersgebied

Bebouwing Bebouwing Bebouwing

bebouwing bebouwing Blaakwetering Blaakwetering bebouwing Blaakwetering

(weer (weer herkenbare) herkenbare) historische historische wegenstructuur wegenstructuur (weer herkenbare) historische wegenstructuur

Entrees Entrees en en ori ori ëëntatiepunten ntatiepunten Entrees en ori ëntatiepunten

overige overige bebouwing bebouwing overige bebouwing

entree entree centrumgebied centrumgebied entree centrumgebied

tetetransformeren bebouwing bebouwing tetransformeren transformeren bebouwing centrumring-oost centrumring-oost centrumring-oost

entree entree parkeerterrein parkeerterrein winkelgebied winkelgebied entree parkeerterrein winkelgebied

aan aan tetepassen rooilijn/footprint/bebouwing rooilijn/footprint/bebouwing aan tepassen passen rooilijn/footprint/bebouwing

wandelpad wandelpad wandelpad

entree entree winkelgebied winkelgebied entree winkelgebied

representatieve representatieve gevel gevel representatieve gevel

inrit inrit (gebouwd) (gebouwd) parkeren parkeren inrit (gebouwd) parkeren

entree entree kerksingelgebied kerksingelgebied entree kerksingelgebied

architectonisch architectonisch hoekaccent hoekaccent architectonisch hoekaccent

(inrit) (inrit) laadlaaden enen loszone loszone (inrit) laadloszone

entree entree Sint Sint Jorispark Jorispark entree Sint Jorispark

groene groene gevel gevel / vertikaal / vertikaal groen groen groene gevel / vertikaal groen

(toekomstige) (toekomstige) OV-halte OV-halte / knooppunt / knooppunt (toekomstige) OV-halte / knooppunt (deel)mobiliteit (deel)mobiliteit (deel)mobiliteit

bijzondere bijzondere boom/monument/kunstobject boom/monument/kunstobject bijzondere boom/monument/kunstobject (markering (markering ritsen) ritsen) (markering ritsen)

haag/tuinmuur/hek haag/tuinmuur/hek haag/tuinmuur/hek

straat straat straat fietspad fietspad fietspad

PPP

Kunst Kunst en en cultuurhistorie cultuurhistorie Kunst en cultuurhistorie

PP P

Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 25

Een rondje met het karakter van een kralensnoer We zien het rondje als een kralensnoer, een aaneenschakeling van sferen en plekken, die de veelzijdigheid van het centrumgebied laten zien. Het snoer vormt de basis, de kralen zijn de bijzondere plekken. Dat zie je terug in de inrichting en de architectuur. Het snoer rijgt de verschillende kralen aaneen. Met een herkenbare basisinrichting, bestaande uit eenduidige materialen/ verhardingen en kleuren en een eenduidige detaillering van aansluitingen (ritsen) en kruisingen (verbinders), zorgt het snoer voor oriëntatie, overzicht en een mate van samenhang en continuïteit, ondanks het steeds wisselende straatbeeld.

sferen kralensoer Blaakwetering Centrum Frans Halsstraat Historische kern

De centrumring als kralensnoer met de vier sferen: Blaakwetering, Centrum, Frans Halsstraat en de Historische lijn 26 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

De kralen spelen een grote rol bij de belevings- en verblijfskwaliteit van het centrum. Het zijn belangrijke schakels in de verbinding tussen verschillende deelgebieden in het centrum en de aansluiting op de aanliggen wijken. Er zijn verschillende type kralen: entrees, ontmoetingsplekken, verbinders en ritsen. Met eenduidige ontwerpprincipes per type kraal, zorgen we ondanks de verschillen ook voor herkenbaarheid en samenhang.

P P

In hoofdstuk 6 is het kralensnoer als structurerend ontwerpprincipe verder uitgwerkt.

Entrees

Ontmoetingsplekken

P P

Verbinders

Ritsen

Een overzicht van de verschillende type kralen: de entrees, ontmoetingsplekken, verbinders en ritsen Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 27

Een rondje met een typisch Ridderkerks karakter We vinden het belangrijk dat de aanwezige sferen in en rondom het centrum beleefbaar zijn en blijven. Het gaat om:

Blaakwetering P

P P

•

de parksfeer van de Blaakwetering

•

de meer informele sfeer van de Frans Halsstraat

•

de (zowel eigentijdse als historische) centrumsfeer aan de oostzijde, tussen de Klaas Katerstraat en de rotonde GeerlaanFrans Halsstraat

•

de sfeer van de historische lijn die de centrumring op een aantal plekken kruist

Sfeer Blaakwetering

De Blaakwetering begrenst het centrumgebied aan de noordzijde. Deze doorgaande (water)structuur, van het Zwaantje nabij de Wevershoek tot aan Bolnes, is van grote cultuurhistorische waarde. Tussen de Burgemeester de Zeeuwstraat (dorpsring) en de Ringdijk bestaat de structuur uit een brede parkstrook met waterpartij, met wegen aan weerzijden. Het park is een centrale plek waar we Ridderkerkse verhalen en gebeurtenissen herdenken. Zo vind je nabij het gemeentehuis het Vrijheidsbeeld en de Anne Frankboom.

Deze sferen maken het rondje veelzijdig en ook echt Ridderkerks. Elke sfeer heeft een herkenbare eigen karakteristiek. Deze bestaat uit een specifieke combinatie van de opbouw van het wegprofiel, de inrichting van de openbare ruimte en de uitstraling van de gebouwen. We vinden het belangrijk dat toekomstige ontwikkelingen recht doen aan deze sferen en ze verder versterken.

Foto Blaakwetering met zicht op de brandweerkazerne 28 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

Foto Blaakwetering met zicht op het gemeentehuis

Centrum P

P P

Sfeer Centrum

Foto Het Koningsplein, met horeca en terrassen

Het oostelijke deel van de centrumring is opgebouwd uit verschillende (delen van) wegen en wordt grotendeels door bebouwing begeleid. De weg gaat dwars door het centrum, met aan de ene kant het eigentijdse winkelgebied en aan de andere kant het historische Kerksingelgebied. We vinden het belangrijk dat dit gedeelte van de centrumring een meer samenhangend en verbindend karakter krijgt.

Foto Kerkpad en Singelkerk Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 29

Frans Halsstraat

P P

Sfeer Frans Halsstraat

Foto: Frans Halsstraat vanaf kruising Lagendijk richting noord 30 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

Dit gedeelte van de centrumring heeft een minder uitgesproken karakter. In het verlengde van de Jan Luykenstraat is dit vanaf de Vondellaan (dorpsring) een belangrijke ontsluitingsweg voor de aanliggende buurten. Hier wordt het karakter niet zozeer bepaald door de (zijgevels van) gebouwen, maar meer door groenstroken en (zij- en voor)tuinen.

Foto Frans Halsstraat met entree parkeerplaats Ridderhof

Historische lijn P

P P

Sfeer Historische lijn

Foto: Boerderij (rijksmonument) aan de Lagendijk

De historische lijn Lagendijk - Sint Jorisstraat - Havenstraat kruist de centrumring op twee plaatsen. Op deze plekken ontmoeten de sfeer van het eigentijdse en historische centrum elkaar. De doorgaande structuur met individuele (deels monumentale) panden vertelt iets over de ontstaansgeschiedenis van Ridderkerk.

Foto: Zicht op Kerksingelgebied vanuit de Sint Jorisstraat

Het gedeelte Sint-Jorisstraat-Havenstraat is een verbindende schakel tussen de oostelijke entree van het centrumgebied en het winkelhart. We vinden het belangrijk dat de historische lijn over de gehele lengte herkenbaar is en streven daarom naar samenhang in inrichting en uitstraling.

Foto: Sint Jorisstraat met zicht op de voormalige Rabobank Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 31

Een rondje met uitnodigende entrees

sferen kralensoer Rondje 'dorp' Blaakwetering Ridderkerk centrumgebied Centrum centrumring / snoer Frans Halsstraat verbindende schakel / kraal Historische kern

Verkeer ringstructuur met vrijliggend fietspad (2 richtingen) P

ringstructuur met fietsstroken (verhoogd)

We willen dat mensen zich kunnen oriënteren en ervaren dat ze het centrumgebied binnenkomen. Daarom maken we van de gebieden rondom de kruising KoninginnewegGroen en water Kunst en cultu Jonkheer van Karnebeekweg/Klaas Katerstraat, Noordenweg-Havenstraat privegroen/tuinen/voorterreinen (weer en de rotonde Geerlaan uitnodigende openbaar groen verbin herkenbare entreegebieden met groen en gebouwen die een geme groen(er) plein representatieve uitstraling hebben. Daarnaast willen we binnen het structurerende bomenrij pand centrumgebied ook de entrees naar het (zeer groene poort/pergola naar winkelgebied kunst winkelhart, het kerksingelgebied, het Jorispark en de parkeerplaats Ridderhof aantrekkelijker groene gevel / vertikaal groen inrichten en markeren. Bebouwing haag/tuinmuur/hek

toegangsweg centrumring

watergang

fietsstraat / auto te gast

verbindende schakel Blaakwetering (waterornament)

(weer herkenbare) historische wegenstructuur (overdekt) winkelcircuit / voetgangersgebied

Entrees en oriëntatiepunten entree centrumgebied

te c

entree parkeerterrein winkelgebied

wandelpad

entree winkelgebied

inrit (gebouwd) parkeren

entree kerksingelgebied

(inrit) laad- en loszone

entree Sint Jorispark

(toekomstige) OV-halte / knooppunt (deel)mobiliteit

bijzondere boom/monument/kunstobject (markering ritsen)

straat fietspad

Themakaart: Entrees en orientatiepunten 32 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

Groene gevel (nr.7)

Groene stadspoort Doetinchem (nr.8)

Bloeiende vaste beplanting geeft kleur (nr.9)

Groene bogen (nr.3)

Historisch bankje markeert de entree naar de Kerksingel Referentiefoto's van uitnodigende entrees Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 33

Een rondje voor voet, fiets, OV en (vracht)auto

P P

We richten de weg zo in dat er meer ruimte komt voor voetgangers en fietsers. Dat betekent dat er langs de oostzijde een vrijliggend 2-richtingen fietspad komt en dat langs de westzijde de fietsstroken verhoogd worden aangelegd. Langs het gehele rondje zorgen we voor veilige, voldoende brede voetpaden. Daarnaast verdienen de continuïteit van paden die het rondje kruisen en de oversteekbaarheid van de weg ook de aandacht. Een naadloze aansluiting van het rondje op doorgaande (historische) structuren, sferen kralensoer Rondje 'dorp' zorgt ervoor dat de centrumring onderdeel Groen en wat wordt vancentrumgebied het netwerk van routes en rondjes. Blaakwetering Ridderkerk p Centrum / snoerwe de het centrum veilig Belangrijkcentrumring is wel dat bereikbaar houden voor autoverkeer en het Frans Halsstraat verbindende schakel / kraal bevoorraden van winkels en horeca. Dat geldt Historische kern ook voor het openbaar vervoer.

Verkeer

g ringstructuur met vrijliggend fietspad (2 richtingen)

ringstructuur met fietsstroken (verhoogd)

toegangsweg centrumring

fietsstraat / auto te gast

(weer herkenbare) historische wegenstructuur

Themakaart: Verkeer

(overdekt) winkelcircuit / voetgangersgebied

Entrees en or

straat

34 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

fietspad

e P

Mede afhankelijk van de keuze voor 1 of 2 richtingsverkeer is het nodig/gewenst om de centrumhalte voor streek- en buurtbussen aan de Schoutstraat te verplaatsen. De kop van de Koninginneweg lijkt hiervoor een geschikte locatie. Vanaf hier loop je via de Raadhuispassage zo het winkelgebied in. sferen kralensoer Rondje 'dorp'

Groen en water

Op enige afstand liggen aan de dorpsring Blaakwetering Ridderkerk centrumgebied de haltes van de sneldienst (op termijn Centrum centrumring / snoer Hoogwaardig Openbaar Vervoer) richting Rotterdam verbindende Zuidplein. Aantrekkelijke en Frans Halsstraat schakel / kraal veilige wandelpaden vanuit het centrum Historische kern naar de Vondellaan (via de Molensteeg of Verkeer het Sint Jorisparkje) en de Burgemeester de Zeeuwstraat (via het Blaakwetering) ringstructuur met park vrijliggend fietspad (2 richtingen) zijn

Kunst en cultuurhistorie

privegroen/tuinen/voorterreinen herkenbare) historische structuur Fietsers op het Koningsplein (nr.10)(weer Inzet van deelauto's kan de parkeervraag verminderen (nr.4) openbaar groen

verbinding historische structuur

groen(er) plein

gemeentelijke en rijksmonumenten

structurerende bomenrij

panden met cultuurhistorische waarden (zeer hoog/hoog/redelijk hoog)

groene poort/pergola naar winkelgebied

kunstwerk/-object/monument

groene gevel / vertikaal groen

daarom belangrijk. ringstructuur met fietsstroken (verhoogd)

Bebouwing

haag/tuinmuur/hek

toegangsweg centrumring

watergang

historische bebouwing

fietsstraat / auto te gast

BuslijnBlaakwetering 143 Rotterdam - Ridderkerk (nr.11) verbindende schakel (waterornament)

bebouwing winkelgebied bebouwing Blaakwetering

(weer herkenbare) historische wegenstructuur (overdekt) winkelcircuit / voetgangersgebied

Entrees en oriëntatiepunten

overige bebouwing

entree centrumgebied

te transformeren bebouwing centrumring-oost

entree parkeerterrein winkelgebied

aan te passen rooilijn/footprint/bebouwing

wandelpad

entree winkelgebied

representatieve gevel

inrit (gebouwd) parkeren

entree kerksingelgebied

architectonisch hoekaccent

(inrit) laad- en loszone

entree Sint Jorispark

groene gevel / vertikaal groen

straat fietspad

Bezorgbusje (nr.12)

(toekomstige) OV-halte / knooppunt (deel)mobiliteit

Voetganger in de winkelstraat (nr.13)

bijzondere boom/monument/kunstobject (markering ritsen)

Groene bogen (nr.3)

Bevoorrading door elektische vrachtwagen (nr.14)

haag/tuinmuur/hek

Referentiefoto’s van verschillende vormen van vervoer (modaliteiten) Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 35

Een rondje met een groene rand

sferen kralensoer Rondje 'dorp' Blaakwetering Ridderkerk centrumgebied Centrum centrumring / snoer Frans Halsstraat verbindende schakel / kraal

sferen kralensoer Rondje 'dorp' Blaakwetering Ridderkerk centrumgebied

Groen en water

Historische kern

Verkeer

privegroen/tuinen/voorterreinen

Een groen straatbeeld geeft het rondje een uitnodigend en levendig karakter. Groen speelt ook een belangrijke rol bij het voorkomen van hittestress en wateroverlast als gevolg van klimaatverandering, en zorgt het voor de aanwezigheid van vlinders en vogels. Daarom is het belangrijk dat het rondje begeleid wordt door een groene rand. Deze bestaat uit verschillende soorten groen (park, plantsoen, voortuinen, tuinmuren, of groene gevels), afhankelijk van de plek en de sfeer. Daarnaast proberen we in het wegprofiel ruimte te maken voor groen. Het zou mooi zijn wanneer het vrij-liggende fietspad gescheiden kan worden door een middenberm met een Groen en water Kunst en cult haag of een rij met bomen. Dit komt de oversteekbaarheid van de weg ook ten goede. privegroen/tuinen/voorterreinen (wee openbaar groen

verbi

groen(er) plein

geme

Kunst en cultuurhistorie structurerende bomenrij

pand (zeer

(weer herkenbare) historische structuur groene poort/pergola naar winkelgebied

kuns

Centrum centrumring / snoer

groenfietspad (2 richtingen) ringstructuuropenbaar met vrijliggend

verbinding historische groene gevel / vertikaal groen structuur

Frans Halsstraat verbindende schakel / kraal

plein (verhoogd) ringstructuurgroen(er) met fietsstroken

gemeentelijke en rijksmonumenten haag/tuinmuur/hek

Historische kern

toegangswegstructurerende centrumring bomenrij

panden met cultuurhistorische waarden watergang (zeer hoog/hoog/redelijk hoog)

groene poort/pergola naar winkelgebied fietsstraat / auto te gast

kunstwerk/-object/monument verbindende schakel Blaakwetering (waterornament)

Verkeer ringstructuur met vrijliggend fietspad (2 richtingen)

groene gevel / vertikaal groenen water (weer herkenbare) historische wegenstructuur Themakaart: Groen

ringstructuur met fietsstroken (verhoogd)

haag/tuinmuur/hek (overdekt) winkelcircuit / voetgangersgebied

36 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

Bebouwing

Entrees enBebouwing oriëntatiepunten historische bebouwing

2.4. De zanglijster De zanglijster (Turdus philomelos) komt algemeen voor in tuinen, parken en bossen, waarbij vooral de aanwezigheid van gevarieerd groen van belang is, zie Figuur 11. Dit heeft de soort nodig om (verdekt) voedsel te verzamelen en te kunnen broeden. Het leefgebied van de zanglijster in Nederland staat onder druk: er is een afname te zien van het aantal zanglijsters, vooral in stedelijk gebied. Dit komt doordat er bijvoorbeeld steeds meer tuinen betegeld worden en openbare ruimte te netjes wordt ingericht en onderhouden. Een zanglijster broedt echter alleen op dichtbegroeide plekken. De zanglijster is het makkelijkst te herkennen aan zijn kenmerkende zang: vaak worden tonen of korte riedeltjes driemaal luidkeels achter elkaar herhaald.

2.3. De weidehommel

Groene fietsenstalling (nr.15)

Weidehommel (nr.18)

De weidehommel (Bombus pratorum) is een kleine hommel, en daarmee Zanglijster (nr.16) één van de vele wilde bijensoorten die Nederland rijk is. De soort komt Figuur 10. De zanglijster (bron: birdphoto.nl) algemeen voor in graslanden, parken, bossen en tuinen, mits er genoeg voedsel te vinden is (nectar). Veel wilde bijen hebben het moeilijk in Nederland. Dit heeft te maken met een afname aan bloeiende kruiden en nestgelegenheden. En omdat de weidehommel voor zijn voedsel moet concurreren met de honingbij.

Groen is onze toekomst | Werken vanuit ecologie

Vertikale lijnen groene gevel (nr.19)

Groene stadsring Eindhoven (nr.17)

17 Een fijne groene omgeving voor voetgangers (nr.5)

Figuur 11. Illustratieve weergave van het leefgebied van de zanglijster.

Figuur 7. De weidehommel (foto: P.Haringsma)

Figuur 6. Illustratieve weergave van het leefgebied van de weidehommel.

Groen busstation, Heerlen (nr.20) Groen is onze toekomst | Werken vanuit ecologie

Groene poort, Ketelstraat Arnhem

Bollenmengsel zorgt voor kleur in het vroege voorjaar Referentiefoto’s van het groen langs het rondje 13 Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 37

Een rondje met oog voor cultuur en historie We hechten veel waarde aan de cultuur en historie. Het kerksingelgebied, de typische dijklintstructuren, de aanwezige rijks- en gemeentelijke monumenten maar ook de kunst in de openbare ruimte geven het centrum iets bijzonders en typisch Ridderkerks. Zij vertellen het verhaal van Ridderkerk, waarin veel inwoners zich herkennen. Daarom vinden we het belangrijk om aandacht te besteden aan de continuïteit en leesbaarheid van de oude structuren die het rondje kruisen. En sturen we bij de herontwikkeling van gebouwen op een passende aansluiting op de historische bebouwing, zodat deze weer meer in het zicht komt.

Groen en water

Kunst en cultuurhistorie

ng ied Ridderkerk

privegroen/tuinen/voorterreinen

(weer herkenbare) historische structuur

/ snoer

openbaar groen

verbinding historische structuur

etraat schakel / kraal

groen(er) plein

gemeentelijke en rijksmonumenten

kern

structurerende bomenrij

panden met cultuurhistorische waarden (zeer hoog/hoog/redelijk hoog)

groene poort/pergola naar winkelgebied

kunstwerk/-object/monument

r met vrijliggend fietspad (2 richtingen)

groene gevel / vertikaal groen

r met fietsstroken (verhoogd)

haag/tuinmuur/hek

38 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

Themakaart: Kunst en cultuurhistorie Bebouwing

Kunstobjecten en –uitingen kunnen een belangrijke rol spelen bij het markeren en betekenisgeven van plekken, entrees of routes. Bij de kwaliteitsverbetering gaat het immers niet alleen om stenen (herinrichting van de openbare ruimte en de marktinitiatieven), maar vooral ook om de mensen. Het zijn immers de Ridderkerkers die het ‘dorp’ maken. Zij geven het centrum een ziel.

ade of pergola te plaatsen rond het plein en zo een nog en. Het middendeel van het plein kan dan lager komen te de winkelpassage in Ridderhof I. Hoe de omarming van het or bomen, een begroeide pergola of bloemperken willen we verder uitwerken.

Historisch bankje markeert de entree naar de Kerksingel (nr. 21)

Bord met historische informatie over de Kerksingel

Kerksingelgebied met rijks- en gemeentemonumenten

Gevelsteen aan de Blaak van de voormalige Kuyperschool

Vrijheidsbeeld van Dicky Brand (nr.22)

'Visueel Baken' van Jef Wishaupt

Schetsontwerp Drakentuin op het Sint Jorisplein (nr.23)

Desire Lines, Koningsplein (nr.24)

Entree van de begraafplaats Rusthof aan de Lagendijk Foto’s van kunst en cultuurhistorie langs het rondje

een n ntuin,

een odat mere

Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 39

Een rondje begeleid door gebouwen met een passende, prettige uitstraling

sferen kralensoer Rondje 'dorp'

Groen en water

Blaakwetering Ridderkerk centrumgebied

privegroen/tuinen/voorterreinen

Centrum centrumring / snoer

openbaar groen

Groen en water

Kunst en cultuurhistorie

Frans Halsstraat verbindende schakel / kraal

groen(er) plein

Historischeprivegroen/tuinen/voorterreinen kern

idderkerk

Verkeer

oer

structurerende bomenrij historische structuur (weer herkenbare) groeneverbinding poort/pergola naar winkelgebied historische structuur

openbaar groen ringstructuur met vrijliggend fietspad (2 richtingen) groen(er) plein

groenegemeentelijke gevel / vertikaal groen en rijksmonumenten

ringstructuur met fietsstroken (verhoogd) structurerende bomenrij

haag/tuinmuur/hek panden met cultuurhistorische waarden (zeer hoog/hoog/redelijk hoog)

toegangsweg centrumring groene poort/pergola naar winkelgebied

watergang kunstwerk/-object/monument

vrijliggend fietspad (2 richtingen)

fietsstraat groene / auto tegevel gast / vertikaal groen

verbindende schakel Blaakwetering (waterornament)

fietsstroken (verhoogd)

(weer herkenbare) historische wegenstructuur haag/tuinmuur/hek

ntrumring

(overdekt)watergang winkelcircuit / voetgangersgebied

e gast

straat

e) historische wegenstructuur

fietspad

akel / kraal

arkeren

szone

Entrees en oriëntatiepunten historische bebouwing

verbindende schakel Blaakwetering (waterornament)

bebouwing winkelgebied entree centrumgebied

bebouwing winkelgebied Blaakwetering entree parkeerterrein

Entrees en oriëntatiepunten wandelpad

circuit / voetgangersgebied

Bebouwing

We willen dat de bebouwing langs het rondje rechtdoet aan de karakteristiek en uitstraling van de verschillende sferen. Binnen een sfeer vertonen gebouwen onderling samenhang in Kunst en cultuurhistorie typologie, rooilijn, maat, bouwhoogte en kleuren materiaalgebruik. (weer herkenbare) historische structuur verbinding historische structuur We vragen specifiek aandacht voor de verbetering de samenhang en gemeentelijke van en rijksmonumenten ‘achterkant’-uitstraling van de bebouwing panden met cultuurhistorische waarden in het winkelgebied, (zeer hoog/hoog/redelijkaan hoog)de oostzijde van kunstwerk/-object/monument het rondje. Hier streven we naar een meer open uitstraling, een prettig gevelbeeld op ooghoogte en een passende aansluiting Bebouwing op de historische bebouwing. Dit kan door woningenhistorische toe tebebouwing voegen, gevels te vergroenen winkelgebied en inrittenbebouwing naar parkeergarages en zones voor laden & lossen in te passen. Zo geven we het bebouwing Blaakwetering winkelhart ook aan de buitenzijde een gezicht. overige bebouwing

Hoe we die samenhang aan de oostzijde voor te transformeren bebouwing centrumring-oost ons zien leest u in het volgende hoofdstuk. aan te passen rooilijn/footprint/bebouwing

overige bebouwing entree winkelgebied

representatieve gevel

inrit (gebouwd) entreeparkeren centrumgebied

te transformeren bebouwing entree kerksingelgebied centrumring-oost

architectonisch hoekaccent

en loszone P(inrit) laad-entree parkeerterrein winkelgebied

te passen rooilijn/footprint/bebouwing entree Sintaan Jorispark

groene gevel / vertikaal groen

(toekomstige) OV-halte / knooppunt entree winkelgebied (deel)mobiliteit

gevel bijzondererepresentatieve boom/monument/kunstobject (markering ritsen)

haag/tuinmuur/hek

entree kerksingelgebied

40 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk entree Sint Jorispark

Themakaart: Gebouwen

architectonisch hoekaccent

groene gevel / vertikaal groen

Plint woningbouw Amstelwijck, Amsterdam (nr. 25)

Inrit parkeergarage Hotel van der Vlak Nijmegen (nr.6)

Plint Business school Cambridge (nr.26)

Geveltuin

Inpandige bevoorrading (nr.27)

 blad 35

Oude gemetselde tuinmuur

Referentiefoto’s van gebouwen met een prettige uitstraling op ooghoogte Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 41

5. Bebouwing in de Ridderkerkse stijl Het ontbreken van samenhang aan de oostzijde Vooral langs het oostelijk deel van de centrumring, tussen de Klaas Katerstraat en de rotonde Geerlaan-Frans Halsstraat, ontbreekt een samenhangende uitstraling van de bebouwing. Dit gedeelte van de ring bestaat uit zes verschillende (delen van) straten, met architectuur uit verschillende tijden. Door de uiteenlopende verschijningsvormen (bouwmassa, hoogte en uitstraling) van de gebouwen valt de aanwezige cultuurhistorisch waardevolle bebouwing niet meer op. (Je ziet door het bos de bomen niet meer.) Dit doet ook geen recht aan oude structuren als de Jorisstraat, de Kerkweg en het Kerksingelgebied. Je zou kunnen zeggen dat dit gedeelte van de centrumring, met name tussen de Ridderstraat en de Verlengde Kerkweg, ruimtelijk niet is ingepast: weg, openbare ruimte en gebouwen hebben geen relatie met elkaar. Hierdoor is een rommelig en onsamenhangend beeld ontstaan dat geen recht doet aan de centrumsfeer die je hier zou verwachten.

Willem Dreesstraat

Schoutstraat

Verlengde Kerkweg-1

Verlengde Kerkweg -2

Ridderstraat

Geerlaan

Foto's van de uiteenlopende bebouwing langs centrumring-oost 42 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

Bebouwing in de Ridderkerkse stijl Om dit te verbeteren borduren we bij de aanpak van de achterkanten van de winkelcentra en het toevoegen van de woningen voort op de principes van de bebouwing rondom het Koningsplein (Willem Dreesstraat en Schoutstraat). De gebouwen van deze meest recente ontwikkeling (afgerond in 2016) richten zich wel op de weg. Ook de architectuur van de gebouwen is op elkaar afgestemd. Langs het oostelijk deel van de centrumring willen we samenhang creëren door bij de herontwikkeling van gebouwen aansluiting te zoeken bij de hoogte, maat en kleuren van de bebouwing rond het Koningsplein. Dit noemen we ‘de Ridderkerkse stijl’. Met de Ridderkerkse Stijl zorgen we ervoor dat de bebouwing van noord tot zuid meer schaal en samenhang vertoont. Er ontstaat een rustige eigentijds basis waartegen de historische structuren en bebouwing beter worden uitgelicht en meer in het oog springen. In het Beeldkwaliteitplan Centrumring-oost is de Ridderkerkse Stijl verder uitgewerkt en verbeeld. Luchtfoto van de bebouwing rond het Koningsplein en omgeving Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 43

Gebouwen hebben de Ridderkerkse hoogte De basis van de gebouwen langs het rondje (het snoer) bestaat uit 3 of 4 bouwlagen. Daarop kunnen eventueel nog 1 of 2 terugliggende dakverdiepingen worden gebouwd tot maximaal 5 lagen. Deze terugliggende lagen zijn niet of nauwelijks zichtbaar is vanaf de straat. Zo zoeken we visueel aansluiting bij de hoogte van de bebouwing in het kerksingelgebied en individuele (woon)bebouwing aan de Verlengde Kerkweg, maar maken het ook mogelijk en (financieel) haalbaar om woningen op de winkelcentra te bouwen. Net als rond het Koningsplein, is de bebouwing rond de twee entreegebieden naar het winkelhart (op de kruising met de Sint Jorisstraat en de Lagendijk) iets hoger. Hierdoor worden deze bijzondere kralen gemarkeerd. De gebouwen bestaan uit 5 bouwlagen, eventueel met een 6e terugliggende dakverdieping. Door de Ridderkerkse hoogte aan te houden zorgen we langs de weg (van noord tot zuid) voor een logisch en meer samenhangend beeld.

44 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

3D-beeld van de de Ridderkerkse hoogte, met lagere gebouwen langs de centrumring (snoer) en hogere gebouwen rondom het Koningsplein (kraal)

Gebouwen hebben Ridderkerkse maat Om beter aan te sluiten op de maat van de bebouwing in het kerksingelgebied en aan de (Verlengde) Kerkweg vinden we het belangrijk dat de gebouwen kleiner ogen dan ze zijn door ze op te knippen in losse of kleinere bouwvolumes. Zo creëren we ook samenhang tussen de bebouwing aan weerszijden van de weg.

Foto’s van de Ridderkerkse maat: door bebouwing rond het Koningsplein op te knippen in kleinere bouwvolumes ogen ze kleiner dan ze zijn. Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 45

Gebouwen hebben kleuren uit het Ridderkerkse palet Niet alleen de hoogte en de maat van gebouwen zijn bepalend voor een samenhangend beeld. Ook het materiaal en kleurgebruik dragen daar aan bij. In de basis bestaan de gebouwen daarom uit metselwerk (eventueel gecombineerd met andere materialen) in geel-oranje-rode tinten, passend bij het metselwerk van de gebouwen rondom het Koningsplein.

Foto’s van het Ridderkerks palet: de kleurenrange van het toegepaste metselwerk rondom het Koningsplein.

46 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

6. Het kralensnoer als structurerend ontwerpprincipe

een eenduidige detaillering van aansluitingen (ritsen) en kruisingen (verbindingen)

2-richtingverkeer

groene plint

stoep

rijbaan

groen

fietspad

De sferen zijn leidend bij de inpassing van het wegprofiel. Per sfeer geven we op de volgende bladzijden een korte beschrijving van het snoer.

stoep

In dit hoofdstuk beschrijven we aan de hand van dit structurerende ontwerpprincipe eerst het snoer in de verschillende sferen en vervolgens per type de verschillende kralen.

•

groene plint

een beeldkwaliteitplan voor de gebouwen langs het oostelijk deel

een herkenbare basisinrichting met eenduidige materialen/verhardingen en kleuren

groene plint

•

De centrumring als kralensnoer met de vier sferen

•

stoep

het Handboek Openbare Ruimte (aanvulling)

een herkenbare opbouw van het wegprofiel, met vrij-liggend/gescheiden fietspad. De eventuele overmaat aan ruimte komt ten goede aan groen, wandelpad, rooilijn gebouwen.

rijbaan

•

fietspad groen

een wegontwerp (met 1- of 2richtingsverkeer)

Het snoer biedt overzicht, oriëntatie en continuïteit rondom door:

stoep

•

Het snoer vormt de basis

groene plint

Om de karakterverandering van centrumring naar rondje dorp vorm te geven hanteren we het kralensnoer als structurerend ontwerpprincipe. Deze ontwerpbenadering, waarbij het snoer de basis vormt en de kralen de verbijzonderingen zijn, is het uitgangspunt voor de verder uitwerking in:

1-richtingverkeer

twee- richingsverkeer

1-richtingsverkeer

Basisopbouw wegprofiel (2 varianten) Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 47

Blaakwetering Met name de Blaakwetering zorgt voor een groene kwaliteit in het centrum en begeleidt de entree naar het centrum vanaf de dorpsring (Burgemeester de Zeeuwstraat). Om deze groene kwaliteit beter bij het centrum te kunnen betrekken willen we het park beter met de HOV-halte en de aanliggende buurten verbinden, met paden langs en over het water. Met meer gevarieerde beplanting willen we plekken maken om te zitten en/of te spelen. Ook is er ruimte voor de inpassing van voor gedenkplekken.

De centrumring (Jonkheer van Karnebeekweg) is onderdeel van de wegenstructuur die aan beide zijden van het park loopt. Net als in de huidige situatie ligt aan de parkzijde het fietspad in het groen, afgescheiden van de rijbaan door de bestaande bomenrij. aan de andere kant wordt de fietsstrook voor de veiligheid verhoogd aangelegd. Vanaf de aansluiting van de Koninginneweg krijgt de centrumring (Klaas Katerstraat) het ‘centrum’-profiel, met een vrijliggend 2-richtingenfietspad aan de buitenzijde.

Het doorgaande karakter van de Blaakwetering willen we tot aan de Ringdijk benadrukken door (in ieder geval) de rooilijn van de gebouwen aan de Jonkheer van Karnebeekweg en de Klaas Katerstraat gelijk te leggen en alle voorterreinen en voortuinen over de gehele lengte (tussen Burgemeester de Zeeuwstraat en de Benedenrijweg) zoveel mogelijk te vergroenen.

sferen kralensoer Principe-profiel Blaakwetering: Blaakwetering rijbaan met aan de ene zijde een verhoogde fietsstrook en aan de andere zijde een vrijliggend fietspad in het groen.

Foto huidige situatie Blaakwetering

Centrumcentrumring Frans Halsstraat Historische kern

Sfeerimpressie toekomstbeeld Blaakwetering (nr.2) Jonkheer van Karnebeekweg

48 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

Frans Halsstraat Hier zijn vooral de kwaliteit en uitstraling van de zij- en voortuinen, het openbaar groen en de entree naar de parkeerplaats bepalend voor het straatbeeld. Vanuit cultuurhistorisch oogpunt zijn de kruising met de Lagendijk (historische lijn) en de Blaakwetering beeldbepalend.

In dit krappere profiel liggen net als in de huidige situatie 1-richting fietsstroken aan weerszijden van de weg. Met het oog op de veiligheid van fietsers worden de fietsstroken verhoogd aangelegd, op het niveau van de stoep. Aan de kant van het centrum is er onvoldoende ruimte voor een doorgaande stoep.

De sloop-nieuwbouw van de appartementenblokken van Wooncompas op de hoek met de Blaakwetering (Rembrandtweg fase 2) biedt goede kansen om hier het groene beeld vanaf de weg te versterken.

sferen kralensoer Blaakwetering Centrum Principe-profiel Frans Halsstraat: Frans rijbaan met Halsstraat verhoogde fietsstroken aan weerzijden, begrensd door plantsoen en voortuinen 1

Historische kern

2 3

230701 Rembrandtweg Fase 2 | REMBRANDTWEG 03

Foto van de groene randen langs de Frans Halsstraat taartsslaH snarF

Sfeerimpressie nieuwbouw van Wooncompas op de hoek Frans Halsstraat - Rembrandtweg met een groene plint en stoep (nr.28) Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 49

Centrum In het centrum komen de sfeer van het eigentijdse winkelhart en het historisch centrum samen. We sterven naar een betere verbinding tussen beiden. Dit doen we enerzijds door aandacht te vragen voor de inrichting en oversteekbaarheid van de weg ter plaatse van de ontmoetingsplekken en de verbinder. Anderzijds door de uitstraling van de gevels te verbeteren met de heronwtikkeling van gebouwen in de Ridderkerkse stijl.

sferen kralensoer Blaakwetering Principe-profiel Centrum: rijbaan met vrijliggend fietspad Centrumbegeleid door groene gevels winkelhart en in 2 richtingen, voor- en achtertuinen van Kerksingelgebied/Kerkweg

Aan deze zijde van het centrum vind je de drie ontmoetingsplekken met de entrees naar het winkelgebied, het Kerksingelgebied en het groen. Het is de plek waar mensen vanuit alle richtingen samenkomen. Het zijn passende locaties voor de inpassing van kunst en verwijzingen naar de Ridderkerkse geschiedenis.

Hiermee wordt ook een veilige inpassing van een gedeelte van de Metropolitane fiersroute tussen Rotterdam en Dordrecht mogelijk gemaakt.

Gezien het gebrek aan ruimte zal het groen langs de weg hier bestaan uit geveltuinen en/ of groene gevels. Afhankelijk van de keuze voor 1- of 2- richtingsverkeer is er in het profiel ook ruimte voor groen.

Door de herontwikkeling van een aantal gebouwen willen we op plekken de gevellijn en/of het bebouwingsvlak aanpassen zodat de centrumring beter wordt begeleid. Het toepassen van de Ridderkerkse stijl zorgt voor meer samenhang in hoogte, maat en kleur. Speciale aandacht gaat uit naar de uitstraling van de plint en de veilige inpassing van entrees naar parkeergarages en laad- en losplekken.

Het vrijliggende 2-richtingenfietspad ligt aan de buitenzijde van de centrumring, zodat fietsers het afslaande autoverkeer naar de parkeergarages en laad- en losplekken niet hoeft te kruisen.

Op de bladzijde hiernaast zijn de principeprofielen van de verschillende delen/straten van de centrumring te zien.

Frans Halsstraat Verlengde Kerkweg - achterzijde Kerksingel

Historische kern

gewkreK edgnelreV

50 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

Foto huidige situatie: Verlengde Kerkweg - achterzijde Kerksingel

Sfeerimpressie toekomstbeeld: Verlengde Kerkweg - achterzijde Kerksingel (nr.2)

Klaas Katerstraat

taartsretaK saalK

taartsseerD melliW

taartstuohcS

Willem Dreesstraat

Schoutstraat

Verlengde Kerkweg - achterzijde Kerksingel

gewkreK edgnelreV

Verlengde Kerkweg - voorzijde Kerkweg

Geerlaan

naalreeG

Ridderstraat

Overzicht van de principe-profielen van de verschillende (delen van) straten die samen centrumring-oost vormen. taartsreddiR

Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 51

Kralen zijn de verbijzonderingen

Entrees

Kralen zijn de verbijzonderingen, ze tonen de veelzijdigheid van het centrum: •

•

met verbijzonderingen in de inrichting van de openbare ruimte en de architectuur dragen ze bij aan de sferen en de verblijfskwaliteit in het centrumgebied. ze vormen belangrijke schakels in de verbinding tussen de ring- en de sterstructuur en tussen verschillende deelgebieden.

•

er zijn verschillende type kralen: entrees, ontmoetingsplekken, verbindingen, ritsen.

•

per kraal beschrijven we beknopt de kwaliteitsverbetering die we voorstaan.

52 | Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk

P P P

P P

Kralen: Entrees

Het centrum heeft 3 hoofdentrees: de noordelijke entree Koninginneweg; de oostelijke entree rondom de Noordenweg/ Havenstraat; de zuidelijke entree rotonde en bomenrij Geerlaan. De entrees worden passend gemarkeerd met bijzonder groen, kunstwerken en/of verwijzingen naar de Ridderkerkse cultuur en historie. De nevenentrees naar de verschillende gebieden binnen het centrumgebied zijn, met uitzondering van de entree naar de parkeerplaats Ridderhof, onderdeel van de ontmoetingsplekken (zie de volgende paragraaf ontmoetingsplekken).

Entree Koninginneweg

De noordelijke entree Koninginneweg willen we aantrekkelijker maken door de dichte gevels van het gemeentehuis te vergroenen en de kleine laad- en losplek in te passen met een groen haag.

n in g in ne g

ra a

Noordenw

ad sa

nst

epe

is p

neb

Jonk

Kar

van heer

S ch

Dreesstraat

P e ekw

Door van de luchtbrug over de Raadhuispassage, die de beiden gebouwen van het gemeentehuis met elkaar verbindt, een lgroene boog te maken, markeren we ak Ba deze belangrijke entree voor langzaam verkeer.

ille

rs t

we K la

te Ka

ra a

Koningsplein

tra a t

Frans Halsstra

Jan Steenplein

tra

Koningshof

tra a

u ts

yals

je A

ens

s Coo

tra

ksin

S in

o ri

le i

ijk

g entreeplein St. Jorisstraat

plein Sint Joris

o le

s tm

is or

risplein

gel

Ker

leng

id d

ens

Sint Jo

h er

te nS

t ns herontwikkeling biedt ook kansen om de De ve Ha uitstraling en samenhang van de gebouwen op de kop van de Koninginneweg te verbeteren en bouwvolumes, rooilijnen en de architectuur op elkaar af te stemmen.

Kerkpad

Ver

tra

Fragment Kwaliteitskaart: Entree Koninginneweg Baljuwstraat

Benedenrijw

TERIN

S te

K WE

Jan

BLAA

teeg

Ringdijk

Kerks

De kop van de Koninginneweg is een interessante en passende locatie voor een eventuele centrumhalte van de bus. Gezien de beschikbare ruimte rond deze entree en het plan van Wooncompas om de woningen in het gebied aan weerszijden van de Koninginneweg te vernieuwen en verdichten (sloop nieuwbouw) zijn er wellicht mogelijkheden om aan twee kanten van de Koninginneweg een (tijd)halte in te passen.

gde

Ker

kw e

der

Ver

R id

ijk

s tra

Referentiefoto: groene gevel op de kop van een gebouw (nr.7)

Referentiefoto: groene bushaltes (nr.29)

an sH

e rl

e ag

le n

entreeplein Lagendijk

Kwaliteitskader Centrumring Ridderkerk | 53

Entree Noordenweg/Havenstraat Noordenw

S ch epe

aak

nst

ra a

teeg

Benedenrijw

Ringdijk

Kerks

n ve

s tr

eg at

tra

pad

Ker

ksin

s tm en

ijk

entreeplein St. Jorisstraat

o le

is or

gel

De oostelijke entree rondom de Noordenweg/ Havenstraat is feitelijk onderdeel van het plangebied Centrum-oost. Het is een verbindende schakel tussen het bedrijventerrein en het centrumgebied. In de Omgevingsvisie staat dat de gemeente gaat onderzoeken of en hoe het bedrijventerrein getransformeerd kan worden naar een gemengd gebied met wonen en werken. Dit biedt kansen om deze entree beter vorm te geven, met een meer geleidelijke overgang tussen de kleinschalige wereld van de historische dijklinten en de grote maat van de bedrijfsgebouwen.

Zo kan ook het (gratis) parkeerterrein aan de Gieterijstraat beter bij het centrum worden betrokken. Met de herinrichting van de Sint Jorisstraat/ Havenstraat (tot aan de Noordenweg) zorgen we voor een prettiger en veiliger wandelverbinding tussen de parkeerplaats en het winkelgebied. Zo maken we zo de historische lijn van Lagendijk tot Havenstraat weer beter zichtbaar.

ngd

e rk

Fragment Kwaliteitskaart: Entree Noordenweg/Havenstraat (Centrum-oost)

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.ridderkerk.nl/api/v1/meetings/1094/documents/37939